- Kiến thức về tác giả, tác phẩm (hoàn cảnh sáng tác, vị trí của tác phẩm trong nền văn xuôi hiện đại Việt Nam, một số nhận định, đánh giá của các nhà phê bình về tác phẩm....) - Hình tư[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KỲ II
MÔN: NGỮ VĂN 12
I CẤU TRÚC ĐỀ
- Phần I : Đọc hiểu ( 4 điểm)
- Phần II: Nghị luận văn học ( 6 điểm)
II NỘI DUNG ÔN TẬP
PHẦN ĐỌC HIỂU
- Ôn tập lí thuyết về :
+ Các biện pháp tu từ ( tu từ từ vựng, tu từ ngữ âm, tu từ cú pháp)
+ Các phương thức biểu đạt
+ Các phong cách ngôn ngữ
+ Các thao tác lập luận
+ Các phép liên kết hình thức
- Bài tập nhận diện :
+ Các biện pháp tu từ ( tu từ từ vựng, tu từ ngữ âm, tu từ cú pháp)
+ Các phương thức biểu đạt
+ Các phong cách ngôn ngữ
+ Các thao tác lập luận
+ Các phép liên kết hình thức
- Luyện tập kĩ năng viết đoạn văn ngắn:
+ Nêu suy nghĩ về một vấn đề xã hội, văn hóa; kinh tế, chính trị, đạo đức
+ Phát hiện, cảm nhận vẻ đẹp của một hình ảnh thơ, một chi tiết trong tác phẩm văn học
PHẦN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
1 Vợ chồng A Phủ (Tô Hoài)
* Kiến thức về tác giả, tác phẩm (hoàn cảnh sáng tác, vị trí của tác phẩm trong nền văn xuôi hiện đại Việt Nam, một số nhận định, đánh giá của các nhà phê bình về tác phẩm )
* Nhân vật A Phủ, nhân vật Mị ( sức sống tiềm tàng, số phận, khát vọng sống )
* Giá trị nội dung
- Giá trị hiện thực
+ Chế độ thực dân phong kiến với những hủ tục, thần tục lạc hậu và cường quyền có sức mạnh tuyệt đối chi phối cuộc đời, số phận của con người nơi này
+ Số phận khổ đau, bất hạnh của những người lao động nghèo khổ như Mị, như A Phủ được xây dựng, khắc họa rõ nét
- Giá trị nhân đạo:
+ Tố cáo xã hội thực dân phong kiến đã đẩy người dân vào bước đường cùng, khiến họ trở thành một cỗ máy, thành nô lệ
+ Niềm cảm thông, đau xót của Tô Hoài khi chứng kiến khát vọng, nhân quyền của con người bị chà đạp Mị và A Phủ phải sống cuộc đời của những kẻ nô lệ, cuộc sống không bằng con trâu, con ngựa, bị đối xử một cách tàn bạo, bị bóc lột một cách dã man
+ Ca ngợi sức sống tiềm tàng, mãnh liệt của con người ngay cả trong hoàn cánh khắc nghiệt nhất Mị dù "lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa" nhưng vẫn muốn được đi chơi trong đêm tình mùa xuân, vẫn khao khát có hạnh phúc gia đình, khao khát được giải phóng khỏi ngục thất cuộc đời mình Còn A Phủ, dù bị bắt làm nô lệ cho nhà Thống lí nhưng vẫn
Trang 2không hề đánh mất đi sự tự do vốn có của mình A Phủ vẫn sống một cách phóng khoáng, yêu đời và khao khát sống một cách mãnh liệt
+ Con đường giải thoát cho nhân vật mà Tô Hoài đưa ra trong tác phẩm chính là đi theo cách mạng mà trong đoạn kết của câu chuyện, A Phủ và Mị đã trốn tới Phiềng Sa và đi theo ánh sáng của cách mạng để giải thoát cho cuộc đời tăm tối của họ
- Giá trị nghệ thuật:
+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật : Khắc họa nhân vật sinh động, có cá tính rõ nét Hai nhân vật Mị và A Phủ có số phận giống nhau nhưng tính cách khác nhau đã được tác giả thể hiện bằng bút pháp thích hợp
+ Ngòi bút tả cảnh đặc sắc mang đậm màu sắc, dấu ấn của vùng núi Tây Bắc: Cảnh sắc thiên nhiên, cảnh sinh hoạt, cảnh xử kiện,
+ Nghệ thuật trần thuật rất thành công với giọng kể trầm lắng dầy cảm thông, yêu mến; nhịp kể chậm xúc động có khi hòa vào dòng tâm tư của nhân vật, vừa bộc lộ nội tâm của nhân vật vừa tạo được sự đồng cảm
+ Ngôn ngữ sinh động được chọn lọc, sáng tạo giàu tính tạo hình vừa giàu chất thơ
2 Vợ nhặt (Kim Lân)
* Kiến thức về tác giả, tác phẩm (hoàn cảnh sáng tác, vị trí của tác phẩm trong nền văn xuôi hiện đại Việt Nam, một số nhận định, đánh giá của các nhà phê bình về tác phẩm )
* Nhân vật bà cụ Tứ, Tràng, người vợ nhặt
* Giá trị nội dung:
- Giá trị hiện thực:
+ Tình cảnh thê thảm của người nông dân VIệt Nam trong nạn đói khủng khiếp năm
1945 Nạn đói năm ấy đã trở thành một thời kì đen tối trong lịch sử của dân tộc ta bởi hơn
2 triệu đồng bào đã bị cướp đi sinh mạng
+ Đó là hệ quả của những chính sách hà khắc, vô nhân tính của bọn thực dân Pháp và phát xít Nhật: Đằng thì bắt đóng thuế, đằng thì bắt nhổ lúa trồng đay Dân ta lâm vào cảnh một cổ hai tròng áp bức do sự đê hèn, đốn mạt của thực dân Pháp
- Giá trị nhân đạo:
+ Tố cáo tội ác của bọn thực dân, phát xít và khẳng định tội ác mà chúng đã gây ra cho mảnh đất, con người Việt Nam
+ Niềm cảm thương, chia sẻ của tác giả trước những đau đớn, mất mát mà người nông dân nghèo đang phải đối mặt
+ Ca ngợi sức sống mãnh liệt, khao khát được yêu thương, được sống hạnh phúc với gia đình nhỏ và niềm tin tưởng vào một tương lai tươi sáng đang chờ đợi họ mặc cho cái chết đang đeo đuổi và có thể đến với họ bất cứ lúc nào
+ Cách mạng chính là con đường đưa họ thoát khỏi cuộc sống khốn cùng này mà đến gần hơn với hi vọng, cuộc sống tốt đẹp với hình ảnh lá cờ đỏ phấp phới trong suy nghĩ của Tràng ở cuối truyện
- Giá trị nghệ thuật:
+ Cách xây dựng tình huống truyện độc đáo, đầy éo le nhưng nhờ thế mà các nhân vật của Kim Lân xuất hiện mà bộc lộ hết những phẩm chất tốt đẹp của mình
+ Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, không kịch tính nhưng sự sắp xếp các chi tiết gây được
sự hứng thú, tò mò cho người đọc
+ Bút pháp miêu tả tâm lí, thế giới nội tâm nhân vật tinh tế
Trang 3+ Ngôn ngữ gần gũi, giản dị, mộc mạc mang đậm dấu ấn của vùng nông thôn Bắc Bộ -một trong những đặc trưng trong phong cách sáng tác của Kim Lân
3 Những đứa con trong gia đình (NguyễnThi)
* Kiến thức về tác giả, tác phẩm (hoàn cảnh sáng tác, vị trí của tác phẩm trong nền văn xuôi hiện đại Việt Nam, một số nhận định, đánh giá của các nhà phê bình về tác phẩm )
* Vẻ đẹp nhân vật Chiến, Việt
* Giá trị nội dung
- Giá trị hiện thực:
+ Cuộc chiến đấu khốc liệt giữa ta và kẻ thù và hình ảnh của một miền Nam đau thương
mà kiên cường
+ Số phận đau thương, mất mát của nhân dân miền Nam: cả gia đình phải chịu chung nỗi đau dưới gót giày xâm lược của kè thù Chúng gieo rắc cái chết lên những người dân thường vô tội
- Giá trị nhân đạo
+ Tố cáo tội ác của kè thù xâm lược khi đã giày xéo, gây ra cái chết oan uổng cho con người trên mảnh đất này
+ Cảm thông, chia sẻ với những nỗi đau mất mát của người dân Nam Bộ Đồng thời đó cũng là nỗi đau khi phải chứng kiến số phận và sự buộc lòng phải trưởng thành, gánh vác trách nhiệm của non sông, đất nước của những đứa trẻ ngây ngô, lộc ngộc như Chiến, như Việt
+ Sự khâm phục, ca ngợi lòng dũng cảm, kiên cường và hi sinh lớn lao của nhân dân miền Nam, của những đứa trẻ vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước + Thôi thúc, giục giã và khơi dậy trong lòng thế hệ trẻ niềm căm thù giặc sâu sắc mà đứng lên chiến đấu chống lại kè thù, để nỗi đau, để cái chết không còn hiện hình trong những gia đình, trên những mảnh đất quê hương
- Giá trị nghệ thuật:
+ Nghệ thuật trần thuật độc đáo với việc đặt điểm nhìn nghệ thuật vào nhân vật Việt, để cho nhân vật tự kể về cuộc đời mình và gia đình mình làm tăng tính chân thực của câu chuyện và biến câu chuyện trở thành dòng hồi ức của nhân vật
+ Câu chuyện mang đậm chất sử thi qua hình ảnh của những khúc sông trong dòng sông truyền thống của gia đình, qua cuốn gia phả của chú Năm
+ Ngôn ngữ kể chuyện gần gũi, sinh động đã tạo ra không gian sinh hoạt, văn hóa đậm chất Nam Bộ
4 Rừng xà nu (Nguyễn Trung Thành)
* Kiến thức về tác giả, tác phẩm (hoàn cảnh sáng tác, vị trí của tác phẩm trong nền văn xuôi hiện đại Việt Nam, một số nhận định, đánh giá của các nhà phê bình về tác phẩm )
* Khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn được thể hiện qua tác phẩm
* Hình tượng cây xà nu, nhân vật Tnú, cụ Mết
* Giá trị nội dung
- Câu chuyện thứ nhất là câu chuyện về sự giác ngộ lí tưởng cách mạng và cuộc nổi dậy
từ tự phát đến tự giác của dân làng Xô Man, với triết lí cách mạng được cụ Mết - trưởng bản, đúc kết "Chúng nó đã cầm súng thì mình phải cầm giáo"
- Câu chuyện thứ hai là câu chuyện về cuộc đời của Tnú - một người con của núi rừng Tây Nguyên, của bản làng Xô Man Tnú lớn lên trong không khí cả làng làm cách mạng nên con người ấy nhanh chóng bén duyên Cuộc đời của Tnú là cuộc đời của biết bao
Trang 4nhiêu con người, cũng là hình ảnh biểu trưng cho cả đất nước Việt Nam đau thương mà quật cường đứng dậy trong cuộc đọ sức cam go với đế quốc Mĩ
* Giá trị nghệ thuật:
- Câu chuyện được kể theo hình thức truyện lồng truyện, truyện của một đời người của Tnú lại được kể trong một đêm qua lời kể của cụ Mết
- Xây dựng được không khí sử thi hào hùng, tráng lệ qua lối kể khan của cụ Mết ở nhà ưng tạo nên sự gắn kết giữa quá khứ, hiện tại và truyền thuyết
- Xây dựng được những hình tượng đặc sắc mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, đó là hình tượng của cây xà nu; hình tượng những thế hệ xà nu - những thế hệ của bản làng Xô Man, của mảnh đất Tây Nguyên; hình tượng người anh hùng Tnú
Ngôn ngữ đặc sắc, mang đậm chất Tây Nguyên
5 Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)
- Kiến thức về tác giả, tác phẩm (hoàn cảnh sáng tác, vị trí của tác phẩm trong nền văn xuôi hiện đại Việt Nam, một số nhận định, đánh giá của các nhà phê bình về tác phẩm )
- Hình tượng nhân vật người đàn bà hàng chài, nghệ sĩ phùng, giá trị nhân đạo
- Giá trị nội dung
+ Từ câu chuyện về một bức ảnh nghê thuật và sự thật cuộc đời đằng sau bức ảnh, truyện
ngắn Chiếc thuyền ngoài xa mang đến một bài học đúng đắn về cách nhìn nhận cuộc sống
và con người: một cách nhìn đa diện, nhiều chiều chứ không thể đánh giá con người, sự vật qua vẻ bề ngoài của nó
+ Đồng thời, câu chuyện trong bức ảnh nghệ thuật cũng đặt ra một vấn đề về nghệ thuật cho người nghệ sĩ Đó là không nên nhìn cuộc sống qua lăng kính màu hồng mà cần phải lăn xả vào hiện thực để nhìn nhận nó một cách đúng đắn Phải rút ngắn khoảng cách giữa cuộc sống và nghệ thuật, trả nghệ thuật về đúng với ý nghĩa thực của nó
- Giá trị nghệ thuật
+ Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo: Tác giả đã dựng nên tình huống nghịch lí giữa hình ảnh của con thuyền khi ở ngoài xa với con thuyền lúc đến gần để tạo ra tình huống nhận thức cho nhân vật của mình, cũng là cho người đọc
+ Cách khắc họa nhân vật, cốt truyện hấp dẫn kết hợp với ngôn ngữ sử dụng rất linh hoạt, sáng tạo góp phần làm nổi bật chủ đề tư tưởng của tác phẩm
+ Giọng điệu: chiêm nghiệm, suy tư, trăn trở phù hợp với tình huống nhận thức Đồng thời cũng làm nên nét đặc trưng trong phong cách nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu
III MỘT SỐ ĐỀ ÔN LUYỆN
ĐỌC HIỂU
1 Đọc đoạn văn sau đây và trả lời các câu hỏi:
Nhu cầu về khẩu trang y tế tăng vọt, mặt hàng này trở nên khan hiếm Rất nhiều cửa hàng dược phẩm đã tăng giá loại hàng này lên gấp nhiều lần để kiếm lời bất chính Tình hình “căng” đến mức trong cuộc họp trực tuyến sáng ngày 1/2/2020, Phó Thủ tướng
Vũ Đức Đam đã phải yêu cầu: “Từ giờ phút này trở đi, nếu người dân có bằng chứng, hình ảnh bất kỳ nhà thuốc nào tăng giá bán (khẩu trang y tế), thì không cần thanh tra xuống làm việc, Bộ Y tế rút giấy phép ngay lập tức cửa hiệu đó Đây là vấn đề kỷ cương và đạo đức” Kết quả là hơn 1.200 hiệu thuốc trên toàn quốc đã bị xử phạt với số tiền hàng tỷ đồng.
Trang 5Thế nhưng ngay trong những ngày bị dịch viêm phổi cấp hoành hành, đã có những việc làm mang đầy ý nghĩa của nhiều tổ chức, cá nhân trên dải đất hình chữ S: Phát khẩu trang y tế miễn phí cho người dân để phòng bệnh.
Đó là chuỗi cửa hàng dược phẩm số 66 phố Chùa Láng (quận Đống Đa, TP Hà Nội), … Anh Dương Đại Dũng, đã phát miễn phí hàng ngàn khẩu trang y tế cho người dân.
Đó là đơn vị chuyển phát nhanh Viettelpost, bỏ tiền ra mua hàng ngàn khẩu trang
để cấp phát cho dân Đó là ban quản lý chùa Bái Đính (xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình) cấp miễn phí hơn 1 vạn khẩu trang y tế cho du khách đến chùa dịp đầu xuân Rồi thành phố Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh và rất nhiều tỉnh, thành phố khác trên cả nước… cũng có hàng chục địa chỉ phát khẩu trang miễn phí.
Cổ nhân có câu “một miếng khi đói bằng một gói khi no”, chiếc khẩu trang y tế có giá trị chỉ vài ngàn bạc, không bằng một chén nước chè ở quán nước vỉa hè Nhưng trong trận dịch này, những kẻ bất lương đã đội giá lên vài ba chục lần.
Việc đội giá này không chỉ là hành vi móc túi người dân một cách trái pháp luật,
vô nhân đạo, thậm chí là một tội ác, mà còn gieo rắc tâm lý hoang mang cho xã hội Đối nghịch với cảnh đó, việc phát khẩu trang miễn phí cho người dân của những tổ chức, cá nhân nói trên là một hành động vô cùng đẹp đẽ và nhân văn, thể hiện tấm lòng “bầu ơi thương lấy bí cùng”, tấm lòng “lá lành đùm lá rách”, tấm lòng nhường cơm sẻ áo những lúc hoạn nạn, đã được cha ông ta xây dựng và dày công vun đắp từ hàng ngàn năm qua.
Những tấm khẩu trang tuy giá trị nhỏ nhoi, nhưng đã làm ấm lòng những người được nhận, làm giảm nguy cơ lây bệnh, nhiễm bệnh của hàng ngàn người trên cả nước.
Những việc làm đó rất đáng được tôn vinh.
(Theo Tình người giữa dịch viêm phổi cấp - Vũ Hữu Sự)
Câu 1: Phong cách ngôn ngữ của văn bản trên.
Câu 2: Tác giả đã phê phán hiện tượng nào và tuyên dương hiện tượng nào được nêu trong
văn bản?
Câu 3: Chỉ ra và nêu tác dụng của các câu tục ngữ được nhắc đến trong văn bản?
Câu 4: Bản thân anh/chị sẽ hành động như thế nào để mọi người cùng chung tay đẩy lùi
đại dịch virus Corona?
2 Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:
GIÁ NGƯỜI
Giá người là một vật kiếm được bởi sự coi trọng người khác Phàm người ai cũng thích có giá; mà nói chung ai cũng có lúc được có giá Giá người, ai cũng có: mà rộng hay hẹp, lâu hay ngắn, thì đó là chỗ người ta hơn kém nhau.
Trong nhà người ốm thì ông thầy thuốc có giá; trong đám hội chùa thì ông sư có giá; sông to sóng cả khách lạ trời chiều, bến vắng đò thưa, một chiếc thuyền nan thì cô gái
có giá Đình đám ai giá người ấy, giá ai đình đám ấy giá ông mở bát thì trong bàn xóc đĩa; ngoài bàn xóc đĩa thì ông mở bát không có giá Xóc đĩa tan bàn thì hết giá ông mở bát Giá ông cầm dao bầu, chỉ trong đám mổ lợn; ngoài đám môt lợn thì ông dao bầu không có giá Thịt lợn đã lên đĩa, cũng hết giá ông dao bầu Mấy cái kia đại khái cũng như thế Dẫu rộng, hẹp, lâu, chóng, hoặc có hơn kém nhau ít nhiều nhưng tự người quân
tử coi xem, chỉ như thanh đóm ướt tẩm dầu tây, sáng không đươc bao nhiêu mà thì giờ rất ngắn ngủi Ông Mạnh Tử thưa vua Tề Tuyên có nói rằng “Xin vua đừng thích cái sự mạnh bạo nhỏ” Ta cũng muốn người đời đừng thích cái giá nhỏ.
Trang 6Theo Tản Đà – SGK Ngữ Văn 11 Nâng cao, tập 2, Tr74, NXBGD)
Câu 1 Chỉ ra phong cách ngôn ngữ chính của văn bản trên
Câu 2 Tác giả so sánh điều gì với hình ảnh: như thanh đóm ướt tẩm dầu tây, sáng không đươc bao nhiêu mà thì giờ rất ngắn ngủi?
Câu 3 Qua phần lấy ví dụ minh chứng, Tản Đà muốn nói điều gì?
Câu 4 Anh/chị hiểu như thế nào về lời khuyên của Mạnh Tử đối với vua Tề Tuyên?
PHẦN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
1 Cảm nhận về nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân (tác phẩm Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài).
2 Nhân vật Mị trong đêm cởi trói cho A Phủ (tác phẩm Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài).
3 Cảm nhận nhân vật người vợ nhặt trong tác phẩm Vợ nhặt – Kim Lân.
4 Tình huống truyện trong Vợ nhặt – Kim Lân.
5 Nhân vật người đàn bà hàng chài – Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu.
6 Hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng – Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu./Hết