Tiết 91 đến tiết 98 chủ đề 2 NGHỊ LUẬN xã hội

Ngày soạn: 1812021 Tuần: từ tuần 5 đến tuần 6 Ngày dạy: từ ngày 2012021 đến2222021 Tiết: từ tiết 91 đến tiết 98 CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP 2 NGHỊ LUẬN Xà HỘI (Số tiết: 07 tiết) A. CƠ SỞ HÌNH THÀNH CHỦ ĐỀ Căn cứ công công văn 3280BGD ĐTGDTrH về việc hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạy học cấp THCS, THPT, ngày 2782020 để xây dựng chủ đề tích hợp văn bản – làm văn trong học kì 2. Chủ đề góp phần giúp học sinh thấy được mối quan hệ giữa văn học và làm văn trong nhà trường. Qua các hoạt động học tập, học sinh biết được ý nghĩa , tầm quan trọng của việc đọc sách và phương pháp đọc sách cho hiệu quả. Có kỹ năng làm bài văn nghị luận xã hội. Biết bày tỏ suy nghĩ, hành động của bản thân một cách cụ thể và thiết thực. Tích hợp kiến thức đọc hiểu văn bản và kỹ năng thực hành nghe – nói – viết trong mỗi bài học tạo hứng thú cho học sinh học tập. Các em thấy được tính hoàn chỉnh và mối liên hệ giữa các môn học. Từ đó có ý thưucs học hỏi, tìm tòi, vận dụng kiến thức đã học và đời sống. B. THỜI GIAN DỰ KIẾN Chủ đề gồm 7 tiết, nọi dung từng tiết được phân chia như sau: Tiết Nội dung Ghi chú 91, 92 Bàn về đọc sách 93 Nghị luận về một hiện tương đời sống 94 Cách làm bài nghị luận về một hiện tương đời sống 95 Nghị luận về một tư tưởng đạo lí 96 Cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí 97,98 Luyện tập, tổng hợp chủ đề đã học C. MỤC TIÊU 1. Kiến thức Cảm nhận được giá trị của sách trong đời sống; biết chọn sách phù hợp ; Vận dụng phương pháp đọc sách hiệu quả. Hiểu được đặc điểm của kiều bài văn nghị luận xã hội ( Nghị luận về một hiện tượng đời sống và nghị luận về một tư tưởng đạo lý). Hiểu được cách lập luận của tác giả; Vận dụng được vào tạo lập văn bản nghị luận xã hội Trình bày ý kiến , quan điểm trước vấn đề đặt ra trong bài học. Phát biểu ý kiến về nội dung có liên quan. 2. Kỹ năng Biết đọc – hiểu văn bản nghị luận xã hội. Biết trình bày quan điểm, ý kiến của bản thân trước một vấn đề nóng diễn ra trong xã hội hay một tư tưởng đạo lý. Viết được bài văn nghị luận xã hội về một hiện tượng đời sống hay vấn đề tư tưởng đạo lý. Viết bài văn, đoạn văn cảm nhận về một ngữ liệu đã học. Biết tham gia thảo luận nhóm nhỏ hoặc chia sẻ trước lớp về một vấn đề có giải pháp thống nhất , biết đặt câu hỏi và trả lời câu hỏi , biết nêu một vài đề xuất, ý tưởng trong quá trình thảo luận nhóm. Biết ra đề bài và nghị luận xã hội và xây dựng đáp án. 3. Thái độ Học sinh có ý thức tìm hiểu, vận dụng bài học vào các tình huống , hoàn cảnh thực tế đời sống. Có ý thức và quan điểm riêng với mỗi vẫn đề trong xã hội hoặc vấn đề là tư tưởng đạo lý. Bồi dưỡng tình yêu đối với văn học. 4. Năng lực cần phát triển a. Năng lực chung Năng lực tự chủ và tự học: sự tự tin và tin thần lạc quan trong học tập và đời sống, khả năng suy ngẫm về bản thân, tự nhận thức, tự học, tự điều chỉnh để hoàn thiện bản thân. Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận, lập luận, phản hồi, đánh giá các vấn đề trong học tập và đời sống; phát triển khả năng làm việc nhóm, tăng hiệu quả hợp tác. Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết giải quyết vấn đề và đánh giá vấn đề dưới các góc nhìn khác nhau. b. Năng lực đặc thù Năng lực đọc hiểu văn bản: Hiểu được nội dung ý nghĩa của văn bản. Từ đó hiểu giá trị và sự ảnh hưởng của tác phẩm tới đời sống. Năng lực tạo lập văn bản: Biết vận dụng kiến thức đã học vào tạo lập văn bản nghị luận xã hội. Biết xây dựng hệ thống luận điểm và viết các đoạn văn triển khai luận điểm. Năng lực thẩm mỹ: Trình bày được cảm nhận và tác động của văn bản tới bản thân. Suy nghĩ và hành động hướng thiện; Biết sống tích cực và tốt đẹp. D. BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC NHẬN THỨC Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao Biết được những nét khái quát về tác giả Chu Quang Tiềm. Chỉ ra được kiểu bài và phương thức biểu đạt của văn bản Bàn về đọc sách. Nhận ra bố cục chặt chẽ, hệ thống luận điểm rõ ràng, dẫn chứng cụ thể, chính xác trong một bài văn nghị luận. Nêu được xuất xứ của văn bản Bàn về đọc sách. Nhận biết đặc điểm của kiều bài nghị luận về một hiện tượng đời sống và nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Hiểu được giá trị, tầm quan trọng của sách, phương pháp chọn và đọc sách hiệu quả. Phân tích nghệ thuật lập luận đặc sắc của tác giả trong bài Bàn về đọc sách. Hiểu được đặc điểm, yêu cầu, cách làm bài văn nghị luận về hiện tượng đời sống hay tư tưởng đạo lý. Trình bày quan điểm, ý kiến riêng về nội dung, ý nghĩa của văn bản. Rút ra bài học và liên hệ, vậnd ụng vào thực tiễn cuộc sống của bản thân. Viết đoạn văn đánh giá nội dung và nghệ thuật của văn bản. Viết bài văn nghị luận xã hội. Biết ra đề và xây dựng đáp án cho kiểu bài nghị luận xã hội. E. HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP 1. Văn bản: Bàn về đọc sách – Chu Quang Tiềm Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao Nêu những nét cơ bản về tác giả Chu Quang Tiềm. Xác định phương thức biểu đạt chính, bố cục văn bản, hệ thống luận điểm của văn bản. Nêu xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác của văn bản. Nhận xét về bố cục, cách lập luận của văn bản. Nhận xét nghệ thuật và ý nghĩa văn bản Hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của sách. Hiểu được phương pháp chọn và đọc sách hiệu quả. Rút ra bài học kinh nghiệm về vấn đề học tập để nâng cao trình độ bản thân , nhất là vấn đề học vấn ? Rút kinh nghiệm cho bản thân khi đọc sách. Giải quyết các bài tập đọc hiểu từ văn bản. Vận dụng các lập luận của tác giả viết bài văn trình bày suy nghĩ của bản thân về hiện tượng: hiện nay nhiều thanh thiếu niên đang bị thu hút bởi các trò chơi giải trí mà quên việc đọc sách. 2. Nghị luận về một hiện tượng đời sống và cách làm bài nghị luận về một hiện tượng đời sống Chỉ ra được kiểu bài, vấn đề nghị luận và nội dung cơ bản được nhắc tới trong văn bản. Chỉ ra bố cục của văn bản và nêu nhận xét về cách lập luận của tác giả. Nhận ra cấu trúc của một đề bài nghị luận về một hiện tượng đời sống. Hiểu thế nào là nghị luận về một hiện tượng đời sống Hiểu được các yêu cầu cơ bản để làm bài nghị luận về một hiện tượng đời sống. Nêu được các hiện tượng đời sống đáng viết một bài văn nghị luận. Phân biệt được đâu là hiện tượng tốt, đáng biểu dương, đâu là hiện tiêu cực, đáng lên án. Hiểu được các bước để làm bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống. Nắm được bố cục, dàn ý chung của kiểu bài nghị luận về một hiện tượng đời sống. Biết tự lập dàn ý cho một đề bài nghị luận về một hiện tượng đời sống. Viết đoạn văn mở bài hoặc đoạn văn thân bài, kết bài về hiện tượng đời sống. Viết được bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống. Biết tự ra đề và xây dựng đáp án cho kiểu nghị luận về một hiện tượng đời sống 3. Nghị luận về một tư tưởng đọa lý và cach làm bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Chỉ ra được kiểu bài, vấn đề nghị luận và nội dung cơ bản được nhắc tới trong văn bản. Chỉ ra bố cục của văn bản và nêu nhận xét về cách lập luận của tác giả. Nhận ra cấu trúc của một đề bài nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Hiểu thế nào là nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Hiểu được các yêu cầu cơ bản để làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Nêu được các hiện tượng đời sống đáng viết một bài văn nghị luận. Hiểu được các vấn đề thuộc phạm trù tư tưởng đạo lý. Hiểu được các bước để làm bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Nắm được bố cục, dàn ý chung của kiểu bài nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Biết tự lập dàn ý cho một đề bài nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Viết đoạn văn mở bài hoặc đoạn văn thân bài, kết bài về nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Phân biệt điểm giống và khác nhau giữa kiểu bài nghị luận về tư tưởng đạo lý với nghị luận về hiện tượng đời sống. Viết được bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Biết tự ra đề và xây dựng đáp án cho kiểu nghị luận về một tư tưởng đạo lý. 4. Luyện tập, tổng hợp chủ đề đã học Xác định phương thức biểu đạt, nội dung chính của đoạn văn cho trước. Nêu xuất xứ của đoạn trích. Nêu được các bước làm bài văn nghị luận xã hội Nêu được dàn ý chung của kiểu bài nghị luận về một hiện tượng đời sống và nghị luận về một tư tưởng đạo lý. Hiểu được nội dung của đoạn văn nghị luận cho trước và lý giải vì sao? Viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của bản thân về nội dung được đề cập trong ngữ liệu. Viết đoạn văn nghị luận phát triển ý từu dàn ý xây dựng. Viết bài văn nghị luận xã hội. F. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH 1. Giáo viên Bài soạn, máy chiếu, sưu tầm tư liệu về chủ đề, phiếu học tập, chia nhóm thảo luận, Sưu tầm ngữ liệu đọc hiểu. 2. Học sinh Đọc bài, soạn bài theo hướng dẫn của giáo viên, chuẩn bị nội dung thảo luận, thuyết trình của nhóm; Lập hệ thống kiến thức về các văn bản trong chương trình bằng sơ đồ tư duy. G. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Khởi động Hình thức tổ chức: Quan sát tranh và trả lời câu hỏi Các bức tranh ghi lại đối tượng nào và thể hiện hoạt động gì của con người? HS trả lời, Gv nhận xét, dẫn dắt vào bài. 2. Hình thành kiến thức HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG Tiết 91,92 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH Yêu cầu cần đạt: Nêu được những nét cơ bản về tác giả Nguyễn Quang Tiềm Hiểu được sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách. Hoạt động 1: Tìm hiểu chung Hình thức tổ chức: GV phát vấn, học sinh làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi. Dựa và sự chuẩn bị bài ở nhà, hãy nêu những nét cơ bản về tác giả Chu Quang Tiềm? Gv chiếu hình ảnh Chu Quang Tiềm Nêu xuất xứ của văn bản? Xác định kiểu văn bản và phương thức biểu đạt của văn bản? Văn bản có thể chia làm mấy phần? Nội dung của từng phần? Nhận xét về bố cục của văn bản? + Gv chiếu sơ đồ bố cục lên bảng. Học sinh trả lời, GV nhận xét và chốt kiến thức. I. Tìm hiểu chung 1. Tác giả Chu Quang Tiềm (18971986 ) nhà mĩ học và lý luận văn học nổi tiếng của Trung Quốc 2. Tác phẩm Đọc văn bản. a. Xuất xứ: Trích trong cuốn danh nhân Trung Quốc bàn về niềm vui nỗi buồn của việc đọc sách. b. Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt Văn bản nghị luận PTBĐ: Nghị luận c. Bố cục: 3 phần Phần 1: Đầu → phát hiện thế giới mới: Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách. Phần 2: tiếp → tiêu hao lực lượng. Những thiên hướng sai lệch dễ mắc phải khi đọc sách. Phần 3: Còn lại. Bàn về phương pháp đọc sách (Bao gồm cách lựa chọn sách cần đọc và cách đọc ntn cho hiệu quả) Hoạt động 2. Đọc – hiểu văn bản Hình thức tổ chức: Thảo luận nhóm ( 3 nhóm) Thời gian: 10 phút Nội dung thảo luận: + Nhóm 1: Theo tác giả, sách có tầm quan trọng và ý nghĩa như thế nào + Nhóm 2: Tác giả đã chỉ ra những thiên hướng sai lệch nào dễ mắc phải khi đọc sách. + Nhóm 3: Tác giả đã chỉ ra những phương pháp chọn và đọc sách hiệu quả nào? Em hãy chứng minh. Gv phát phiếu học tập và chiếu nội dung thảo luận lên nhóm. Sau 10 phút các nhóm cử đại diện lên trình bày. Các nhóm còn lại nhận xét theo các tiêu chí: + Nội dung: đầy đủ hay cần bổ sung. + Hình thức: Đẹp, sáng tạo, rõ ràng, cụ thể? + Người trình bày Học sinh đặt câu hỏi thắc mắc. Gv quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ trong quá trình thảo luận; Nhận xét bài thuyết trình và chốt kiến thức. II. Đọc – hiểu văn bản 1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách Tầm quan trọng Sách đã ghi chép cô đúc và lưu truyền mọi tri thức, mọi thành tựu mà loài người tìm tòi, tích luỹ được qua từng thời đại . Là những cột mốc trên con đường phát triển học thuật Ý nghĩa Đọc sách là một con đường quan trọng của học vấn : Đọc sách là con đường tích luỹ và nâng cao vốn tri thức . Làm cuộc trường trinh phát hiện thế giới mới. 2. Những thiên hướng sai lệch dễ mắc phải khi đọc sách Sách nhiều dễ dần đến 2 thiên hướng sai lệch dễ mắc phải khi đọc sách: + Người ta không chuyên sâu => Liếc qua nhiều mà đọng lại ít “¨ăn tươi nuốt sống” + Người đọc lạc hướng => Tham nhiều mà không vụ thực chất  “Đánh trận nhiều mục tiêu” Hậu quả: Lãng phí thời gian, sức lực. Sa vào thói hư nông cạn. 3. Bàn về phương pháp đọc sách Cách lựa chọn sách + Không tham đọc nhiều, đọc lung tung mà phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ những cuốn nào có giá trị, có lợi cho mình. + Cần đọc kĩ các cuốn sách, tài liệu cơ bản thuộc lĩnh vực chuyên môn, chuyên sâu của mình. + Trong khi đọc tài liệu chuyên sâu, cũng không thể xem thường việc đọc loại sách thường. Cách đọc sách + Không nên đọc lướt qua mà phải đọc cho kĩ, vừa đọc vừa suy nghĩ, nhất là đối với những cuốn sách có giá trị. + Không nên đọc mộ cách tràn lan theo kiểu hứng thú cá nhân mà cần đọc có kế hoạch, có hệ thống. + Đọc sách không chỉ là việc học tập tri thức mà đó còn là chuyện rèn luyện tính cách, chuyện học làm người. Hoạt động 3: Tổng kết Nhận xét về nghệ thuật lập luận của tác giả? Nêu ý nghĩa văn bản? III. Tổng kết 1. Nghệ thuật • Bố cục chặt chẽ, hợp lí. • Nội dung các lời bàn và cách trình bày của tg vừa đạt lí vừa thấu tình. • Phân tích cụ thể, dẫn dắt tự nhiên bằng giọng trò chuyện, tâm tình của một học giả có uy tín. • Cách viết giàu hình ảnh, ví von cụ thể, thú vị. 2. ‎Ý nghĩa văn bản • Tầm quan trọng, ý nghĩa của việc đọc sách và cách lựa chọn sách, cách đọc sách sao cho có hiệu quả. 3. Ghi nhớ (SGK7) Hoạt động 4: Luyện tập Phát biểu điều mà em cảm thấy thấm thía nhất khi đọc bài Bàn về đọc sách ? IV. Luyện tập Học sinh phát biểu. Tiết 93 NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG Yêu cầu cần đạt: Hiểu được các đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống. Biết nêu các hiện tượng tốt, đáng khen và hiện tượng xấu, đáng lên án trong xã hội đáng để viết bài nghị luận về một hiện tượng đời sống. Hoạt động 1: Tìm hiểu bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng, đời sống Hình thức tổ chức: GV phát vấn, học sinh làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi. a. Trong văn bản tác giả đã bàn luận về hiện tượng gì trong đời sống? Hiện tượng ấy có những biểu hiện như thế nào? Tác giả có nêu rõ được vấn đề đáng quan tâm của hiện tượng đó không? Tác giả đã làm như thế nào để người đọc nhận ra hiện tượng đó? b. Có thể có những nguyên nhân nào tạo nên hiện tượng bệnh lề mề? c. Bệnh lề mề có những tác hại gìtác giả phân tích những tác hại của bệnh lề như thế nào? Bài viết đã đánh giá hiện tượng đó ra sao? ? Em có nhận xét gì về hệ thống luận điểm, luận cứ mà tác giả nêu ra trong bài viết? d. Bố cục của bài viết có mạch lạc và chặt chẽ không? Vì sao? Nghị luận về một sự việc, hiện tượng, đời sống là gì? Để viết bài văn nghị luận về mọt hiện tượng đời sống cần đảm bảo yêu cầu gì? GV gọi học sinh đọc ghi nhớ I. Tìm hiểu bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng, đời sống 1. Tìm hiểu ví dụ Văn bản: Bệnh lề mề. 2. Nhận xét a. Vấn đề nghị luận: Bệnh lề mề 1 hiện tượng phổ biến trong đời sống. Biểu hiện: Sai hẹn, đi chậm, không coi trọng giờ giấc, thiếu tôn trọng người khác. + LĐ 1: Biểu hiện của bệnh lề mề + LĐ 2: Nguyên nhân của bệnh lề mề. + LĐ 3: tác hại của bệnh lề mề. b. Nguyên nhân của bệnh lề mề Do thiếu tự trọng, không tôn trọng người khác. Quý trong thời gian của mình, không tôn trọng thời gian của người khác. Thiếu trách nhiệm với công việc chung. c. Tác hại của bệnh lề mề. Gây phiền hà cho người khác. Mất thì giờ. Làm nảy sinh cách đối phó. Đánh giá: Bệnh lề mề đã trở thành một thói quen, có hệ thống, trở thành một bệnh khó chữa. => Hệ thống luận điểm, luận cứ cụ thể, chặt chẽ, rõ ràng làm nổi bật vấn đề nghị luận. d. Bố cục của bài viết mạch lạc và chặt chẽ. Cụ thể: + Mở bài: Nêu sự việc cần bàn: Bệnh lề mề. +Thân bài: Nêu các luận điểm: biểu hiện, nguyên nhân, tác hại...của bệnh lề mề. + Kết bài: Bày tỏ thái độ, ý kiến, gợi những suy nghĩ cho người đọc. 3. Kết luận Nghị luận về một sự việc, hiện tượng trong đời sống xã hội là bàn về một sự việc, hiện tượng co sý nghĩa đối với xã hội, đáng khen, đáng chê hay có vấn đề đáng suy nghĩ. Yêu cầu: + Về nội dung: Nêu rõ được sự việc, hiện tượng có vấn đề; Phân tích mặt đúng, sai, có lợi, mặt hại của nó; chỉ ra nguyên nhân và bày tỏ thái độ, ý kiến nhận định của người viết. + Về hình thức: Bố cục mạch lạc, có luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực, phép lập luận phù hợp, lời văn chính xác. Ghi nhớ sgk – Tr21 Hoạt động 2: Luyện tập Bài 1 Hình thức tổ chức: Chia lớp thành 2 nhóm và mỗi nhóm tự đặt tên Thời gian: 5 phút Yêu cầu: + Nhóm 1: nêu các sự việc, hiện tượng tốt đáng biểu dương của bạn, trong nhà trường, ngoài xã hội. + Nhóm2: Nêu các sự việc, hiện tượng xấu đáng lên án, phê phán của bạn, trong nhà trường, ngoài xã hội. Trong thời gian 5 phút, các thành viên trong nhóm lần lượt lên bảng viết các hiện tượng, sự việc, mỗi bạn viết được ít nhất 1 sự việcm hiện tượng. Sau 5 phút nhóm nào nêu được nhiều sự việc, hiện tượng đúng, chính xác thì nhóm giành chiến thắng. II. Luyện tập Bài 1 Hiện tượng tốt: Tấm gương học tốt. Giúp đỡ bạn bè học tập. Giúp đỡ người già, người tàn tật. Giúp đỡ gia đình chính sách, khó khăn. Hiện tượng xấu: Nói tục chửi bậy, sai hẹn, lười học, bỏ học, đi muộn, lười lao động.... Hiện tượng khẩu trang y tế tăng giá đột ngột trong đợt dịch NCvid 19. Hiện tượng xả rác bừa bãi. .... Tiết 94: CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG, ĐỜI SỐNG Yêu cầu cần đạt: Hiểu cách làm bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống. Vận dụng kiến thức để viết đoạn văn hoặc bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống. Hoạt động 1: Đề bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống Hình thức tổ chức: GV phát vấn, học sinh làm việc cá nhân trả lời các câu hỏi GV gọi 1 hs đọc to các để bài SGKTr22. a. Các đề bài trên có điểm gì giống nhau? Chỉ ra những điểm giống nhau đó? b. Mỗi em tự nghĩ một đề bài tương tự Gv sử dụng kĩ thuật vẩy cá. Gv phát các phiếu học tập và yêu cầu mỗi học sinh suy nghĩ và viết 12 đề bài về hiện tượng đời sống. Thời gian: 3 phút GV đọc một số đề bài để nhận xét và giới thiệu. I. Đề bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống 1. Tìm hiểu các đề bài Điểm giống nhau: + Đối tượng: Cả 4 đề đều nêu sự việc hiện tượng đời sống cần nghị luận. + Yêu cầu của đề: Cả 4 đề đều đều yêu cầu nêu “suy nghĩ của mình”nêu nhận xét , suy nghị của em hoặc “nêu ý kiến của em” Điểm khác nhau: Vấn đề nghị luận (sự việc, hiện tượng) + Có sự việc, hiện tượng tốt biểu dương, ca ngợi + Có sự việc, hiện tượng không tốt → lưu ý, phê bình, nhắc nhở... 2. Kết luận Cấu trúc của đề bài nghị luận về một hiện tượng đời sống: Thường có hai phần + Phần 1: Nêu sự việc hiện tượng đáng quan tâm. + Phần 2: Nêu yêu cầu làm bài: Trình bày suy nghĩ, ý kiến, quan điểm hay phân tích, chứng minh,…. Hoạt động 2: Cách làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống. GV gọi học sinh đọc đề bài sgk Tr23 Hình thức tổ chức hoạt động: GV phát vấn; Học sinh làm việc cá nhân. Muốn làm bài văn nghị luận phải qua những bước nào? Đề thuộc loại gì? Đề nêu sự việc hiện tượng gì? Đề yêu cầu làm gì? Những việc làm của bạn Nghĩa nói lên điều gì? Vì sao thành đoàn thành phố HCM phát động phong trào học Tập Phạm Văn Nghĩa Việc thành đoàn phát động phong trào học tập Phạm Văn Nghĩa có ý nghĩa như thế nào ? Nếu mọi học sinh đều làm được như Nghĩa thì có tác dụng gì? GV giới thiệu khung, dàn ý trong SGK HS cụ thể hoá các mục nhỏ thành dàn ý chi tiết theo các ý đã tìm ? II. Cách làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống Đề bài về tấm gương Phạm Văn Nghĩa. 1. Bước 1: Tìm hiểu đề, tìm ý Xác định kiểu bài: Nghị luận về một hiện tượng đời sống Xác định vấn đề nghị luận: Đề nêu tấm gương người tốt việc tốt cụ thể là tấm gương bạn Phạm Văn Nghĩa ham học, chăm làm, có đầu óc sáng tạo và biết vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống một cách có hiẹu quả. Xác định thao tác lập luận: Đề yêu cầu nêu suy nghĩ của mình về hiện tượng ấy (Phân tích, bình luận) Tìm ý: a. Những việc làm của Nghĩa cho ta thấy nếu có ý thức sống có ích thì mỗi người có thể bắt đầu cuộc sống của mình từ những việc làm bình thường nhưng có hiệu quả. b. Thành đoàn thành phố HCM phát động phong trào học tập bạn Nghĩa vì bạn là một tấm gương tốt với những việc làm giản dị mà bất kì ai cũng có thể làm được như thế. Cụ thể: + Nghĩa là người biết thương mẹ, giúp mẹ việc đồng áng + Nghĩa là người biết kết hợp học và hành + Nghĩa là người biết sáng tạo làm tời cho mẹ kéo nước đỡ mệt. + Học tập Nghĩa là học tập tấm gương hiếu thảo, yêu cha mẹ, học tập và lao động, học cách kết hợp học với hành, học sáng tạo, làm những việc nhỏ mà có ý nghĩa lớn. c. Nếu mọi người đều làm được như bạn Nghĩa thì đời sống sẽ vo cùng tốt đẹp bởi sẽ không còn học sinh lười biếng, hư hỏng hoặc thậm trí là phạm tội. 2. Bước 2: Lập dàn ý a. Mở bài: + Giới thiệu hiện tượng Phạm Văn Nghĩa + Nêu sơ lược ý nghĩa của tấm gương Phạm Văn Nghĩa b. Thân bài: Phân tích ý nghĩa việc làm Phạm Văn Nghĩa: a, b, c Đánh gía việc làm Phạm Văn Nghĩa: d Đánh giá ý nghĩa việc phát động phong trào học tập Phạm Văn Nghĩa: c. Kết bài: khái quát ý nghĩa của tấm gương Phạm Văn Nghĩa và rút ra bài học cho bản thân 3. Bước 3: Viết bài Dựa và dàn ý vừa xây dựng, học sinh tiến hành viết bài. 4. Bước 4: Đọc lại bài viết và sửa chữa ( nếu có sai sót) Hoạt động 3: Luyện tập Lập dàn ý cho đề 4, mục I Học sinh thực hiện, có thể thảo luận theo nhóm bàn Gọi học sinh lên trình bày. Gv nhận xét, chốt kiến thức III. Luyện tập a. Mở bài: + Giới thiệu tấm gương Nguyễn Hiền + Sơ lược ý nghĩa tấm gương Nguyễn Hiền b. Thân bài: 1. Nhận xét về con người Nguyễn Hiền. Ham học sáng dạ. Có ý chí vươn lên khẳng đinh mình. Giàu lòng tự trọng . 2. Nêu suy nghĩ của bản thân: Tấm gương sáng về tinh thần, thái độ học tập và nhân cách cao đẹp Chúng ta cần học tập và phát huy. c. Kết bài: Khẳng định ý nghĩ tấm gương Nguyễn Hiền. Rút ra bài học cho bản thân. Tiết 95 NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ Yêu cầu cần đạt: Hiểu được các đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống. Biết các phạm trù thuộc về tư tưởng đạo lí. Hoạt động 1: Tìm hiểu bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí. Đọc văn bản “ Tri thức là sức mạnh” Văn bản trên bàn về vấn đề gì ? Văn bản có thể chia làm mấy? chỉ ra nội dung của mỗi phần và mối quan hệ của chúng với nhau? Đánh dấu câu mang luận điểm chính trong bài ? Các câu luận điểm đó đã nêu rõ ràng, dứt khoát ý kiến của người viết chưa ? VB sử dụng phép lập luận nào là chính? Bài nghị luận về 1 vấn đề tư tưởng đạo lý khác với bài nghị luận về 1 sự việc, hiện tượng đời sống ? Vậy từ đó em hiểu thế nào là nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí ? Đọc ghi nhớ Sgk 36 I. Tìm hiểu bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí 1. Tìm hiểu văn bản: “ Tri thức là sức mạnh” a. Văn bản bàn về giá trị của tri thức khoa học và người trí thức. b. Văn bản chia làm 3 phần Mở bài (đoạn 1): Nêu vấn đề Thân bài (gồm 2 đoạn): Nêu 2 ví dụ Chứng minh tri thức là sức mạnh + Một đoạn nêu tri thức cứu 1 cỗ máy khỏi số phận 1 đống phế liệu + Một đoạn: Nêu tri thức là sức mạnh của cách mạng, Bác Hồ đã thu hút những nhà tri thức lớn theo Người. Phần kết (đoạn còn lại) + Phê phán 1 số người không biết quý trọng tri thức, sử dụng không đúng chỗ. c. Các câu có luận điểm: 4 câumởbài; câu mở đầu + 2 câu kết đoạn 2; câu mở đoạn 3; câu mở đoạn và câu kết đoạn 4. ⇒ tất cả các câu luận điểm đã nêu rõ ràng rứt khoát ý kiến của người viết về vấn đề. d. Phép lập luận chủ yếu: Chứng minh (dùng dẫn chứng thực tế để nêu vấn đề tư tưởng, phê phán tư tưởng không biết trọng tri thức, dùng sai mục đích). e. Sự khác nhau nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý: + Nluận về một sự việc hiện tượng đời sống: từ sự việc, hiện tượng đời sống mà nêu ra những vấn đề tư tưởng. + Nluận về một vấn đề tư tưởng đạo lí: sau khi giải thích, chứng minh, phân tích thì vận dụng sự thật đời sống để sáng tỏ các tư tưởng đạo lí quan trọng đối với đời sống con ngươi,khẳng định hay phủ định vấn đề. 2. Kết luận Khái niệm: Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí: là bàn về một vấn đề thuộc lĩnh vực tư tưởng, đạo đức lối sống của con người. Yêu cầu: + Yêu cầu về nội dung: làm sáng tỏ các vấn đề tư tưởng , đạo lí bằng cách giải thích chứng minh, so sánh, đối chiếu , phân tích...để chỉ ra chỗ đúng (hay chỗ sai) của một tư tưởng nào đó nhằm khẳng định( hay phủ định) tư tưởng của người viết + Yêu cầu về hình thức: bài viết phải có bố cục ba phần, có luận diểm đúng đắn, sáng tỏ; lời văn chính xác, sinh động. Hoạt động 2: Luyện tập Hình thức tổ chức: Học sinh thực hiện cá nhân Đọc văn bản phần luyện tập a. VB trên thuộc loại văn bản nghị luận nào? b Văn bản nghị luận về vấn đề gì ? Chỉ ra các luận điểm chính c. Phép lập luận chủ yếu trong bài là những phép nào ? II. Luyện tập Văn bản “Thời gian là vàng” a. Nghị luận về 1 vấn đề tư tưởng, đạo lý. b. Văn bản nghị luận về giá trị của thời gian Câu luận điểm chính của từng đoạn + Thời gian là sự sống + Thời gian là tiền bạc + Thời gian là thắng lợi + Thời gianlà tri thức (Sau mỗi luận điểm là 1 dẫn chứng để chứng minh thuyết phục) c. Lập luận chủ yếu là phân tích và chứng minh (luận điểm được triển khai theo lối: phân tích những biểu hiện chứng tỏ thời gian là vàng, đưa dẫn chứng để chứng minh) Tiết 96 CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ Yêu cầu cần đạt: Hiểu cách làm bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo lí Vận dụng kiến thức để viết đoạn văn hoặc bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo lí Hoạt động 1: Tìm hiểu đề bài về môt vấn đề về tư tưởng, đạo lí GV chiếu đề bài lên màn hình GV gọi hs đọc các đề bài trong sgk ( Lưu ý : đề 8 luận nghị luận về sự việc hiện tượng ) a. Hãy chỉ ra những điểm giống nhau và khác nhau giữa các đề bài đó? GV tổ chức hoạt động thảo luận theo bàn ( 4 phút) Gv nhận xét, bổ sung Gv chốt b. Dựa vào các đề bài đó em hãy tự ra đề bài khác? I. Tìm hiểu đề bài về môt vấn đề về tư tưởng, đạo lí 1. Các đề bài sgk 52 2. Nhận xét a. Điểm giống nhau: Đều là nghị luận về vấn đề tư tưởng đạo lý Điểm khác nhau: Khác nhau về nội dung nghị luận cụ thể Khác nhau về hình thức, cách ra đề bài + Có đề ra trực tiếp vấn đề nghị luận: có mệnh lệnh:1,3,10 + Có đề ra gián tiếp dưới hình thức một câu chuyện, câu tục ngữ, bài ca dao: 3,4,5,6,7,8,9 Có đề có lệnh cụ thể , có đề không có lệnh người viết lấy tư tưởng, đạo lí trong đề để viết một bài nghị luận. b. Một số đề tương tự Tri thức là vốn quý. Suy nghĩ về tình bạn... Lá lành đùm lá rách. Ăn có nơi chơi có chốn... .... Hoạt động 2: Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí GV gọi hs đọc đề bài, nêu yêu cầu: Nêu yêu cầu thể loại và nội dung nghị luận của đề bài Gv nhận xét, chốt GV hướng dẫn HS tìm ý Làm cách nào để tìm được các ý cho bài làm trên Giải thích đen và nghĩa bóng của câu TN Em hiểu nước, nguồn ở đây có nghĩa là gì? Em suy nghĩ như thế nào về đạo lý uống nước nhớ nguồn? Gv chốt ý chính trên máy II. Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí Đề bài: Đạo lý uống nước nhớ nguồn. 1.Tìm hiểu đề và tìm ý Thể loại: Nghị luận vấn đề tư tưởng đạo lý. Vấn đề nghị luận: Truyền thống biết ơn của dân tộc ta. Tìm ý Tìm hiểu ý nghĩa của vấn đề, trả lời cho các câu hỏi tìm hiểu về nội dung, ý nghĩa của vấn đề nghị luận. Giải thích câu tục ngữ: nghĩa đen, nghĩa bóng Tìm hiểu nội dung câu tục ngữ Giá trị của câu tục ngữ đối với ngày nay. Nghĩa đen: Uống nước phải biết nước có từ đâu Nghĩa búng: + Nước: Là một thành quả mà con người được hưởng thụ, từ giá trị của đời sống vật chất (cơm ăn áo mặc, điện, nước dựng và cả non sụng gấm vúc, thống nhất hoà bỡnh..).. cho đến các giá trị tinh thần (văn hoá, phong tục, tín ngưỡng nghệ thuật...) Nguồn là những người làm ra thành quả, là lịch sử, truyền thống sáng tạo bảo vệ thành quả, là tổ tiên, dân tộc gia đình. Là đạo lý của người hưởng thụ thành quả đối với người tạo ra thành quả. + uống nước: hưởng thụ thành quả: Vật chất, tinh thần + Nhớ nguồn là lương tâm, trách nhiệm đối với nguồn. + Nhớ nguồn là sự biết ơn, giữ gìn và tiếp nối sáng tạo. + Nhớ nguồn là không vong ân bội nghĩa là học để sáng tạo những thành quả mới. + Đạo lý này là sức mạnh tinh thần giữ gìn các giá trị vật chất và tinh thần của dân tộc. + Đạo lý này là nguyên tắc làm người của người Việt Nam Gv gọi hs đọc dàn ý trong sgk Từ dàn ý cơ bản trên hãy lập dàn ý chi tiết? GV tổ chức hs thảo luận nhóm ( 5 phút ) Giáo viên hướng dẫn học sinh dựa vào dàn ý trong SGK để lập dàn ý đại cương rồi chuyển thành dàn ý chi tiết. Giáo viên tổ chức hoạt động theo nhóm: mỗi nhóm lập dàn ý 1 phần. Nhóm 1: Mở bài Nhóm 2: TB: Giải thích câu tục ngữ Nhóm 3: Nhận định đánh giá Nhóm 4: Kết bài GV nhận xét, sửa chữa và chốt dàn ý trên máy. Từ dàn ý cho đề bài trên em hãy rút ra dàn ý chung cho kiểu bài nghị luận về vấn đề tư tưởng đạo lý Gv nhận xét, sửa chữa, chốt dàn ý chung nhất 2. Lập dàn ý 1. Mở bài: Giới thiệu câu tục ngữ về nội dung đạo lý, đạo lý làm người, đạo lý cho toàn XH. 2. Thân bài: a. Giải thích câu tục ngữ: Nước ở đây là gì? Uống nước có ý nghĩa gì? Nguồn là gì? Nhớ nguồn là thế nào? b. Nhận định, đánh giá (tức bình luận). Câu TN nêu đạo lý làm người. Câu TN nêu truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Câu TN nêu 1 nền tảng tự duy trì và phát triển của XH, là lời nhắc nhở đối với những ai vô ơn, khích lệ mọi người cống hiến cho XH, dân tộc. 3. Kết bài: Câu TN thể hiện một nét đẹp của truyền thống và con người Việt Nam. Mở bài Dẫn dắt vấn đề Nêu vấn đề nghị luận Thân bài 1. Giải thích Giải thích nghĩa đen ( nếu đề ra dưới dạng câu tục ngữ, ca dao, truyện ngụ ngôn; giải thích hình tượng nghệ thuật nếu đề ra thông qua một bài thơ, một đoạn truyện.. ) Giải thích vấn đề nghị luận ( VD: Thế nào là tinh thần tự học, đức tính khiêm nhường là gì…) 2. Đánh giá Đánh giá vấn đề đúng để đi đến khẳng định, ngợi ca Đánh giá vấn đề sai ( nếu vấn đề đó là sai ) để đi đến bác bỏ , phê bình Có thể vấn đề nghị luận đó vừa đúng vừa sai 3. Liên hệ mở rộng Liên hệ thực tế xã hội, liên hệ bản thân Kết bài Khẳng định lại tư tưởng, đạo lý, lối sống Nêu ý nghĩa của câu tục ngữ đó với xã hội ngày nay GV giới thiệu phần viết bài trong SGK để HS hình dung khâu viết bài Em có nhận xét gì về cách viết bài đã nêu ở SGK? HS đọc lại cách viết mở bài và cho biết có mấy cách để vào bài? GV gọi HS đọc phần thân bài, kết bài và nhắc lại nhiệm vụ, nội dung của từng phần. 3. Viết bài Học sinh dựa vào dàn ý để viết thành bài văn hoàn chỉnh Đoạn mở bài Cách mở bài đi từ cái chung đến cái riêng ( những truyền thống , đạo lý ) đến cái riêng ( vấn đề nghị luận ) Cách mở bài đi từ kho tàng tục ngữ ca dao đế câu tục ngữ này Các đoạn phần thân bài + Đoạn đánh giá: Biết ơn những người đi trước đã trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta từ ngàn xưa. Vậy tại sao chúng ta phải biết ơn những người đi trước? Ta biết, con người sống không thể thiếu của cải vật chất và tinh thần. Tất cả những của cải vật chất đó không phải tự nhiên có mà là kết quả của quá trình lao động. Quá trình đó không phải dễ dàng mà lâu dài gian khổ, phải đánh đổi bằng mồ hôi , xương máu. Để có được nền hoà bình độc lập như ngày hôm nay, các vị tiền bối, chiến sĩ cách mạng đã phải hi sinh cả tính mạng của mình để giữ gìn đất nước. Để có được một đất nước phát triển ngày một phồn vinh, sánh vai với các cường quốc là nhờ công lao của các vị lãnh đạo đảng và nhà nước có những chính sách phát triển và hội nhập kinh tế…. Hưởng những thành quả đó, chúng ta phải ghi nhớ công lao của họ + Đoạn mở rộng: Chúng ta phải thể hiện lòng biết ơn bằng những việc làm, hành động cụ thể. Ngày 103 đã trở thành ngày quốc giỗ, tại đó con cháu Lạc Hồng thể hiện lòng tưởng nhớ tới cội nguồn. Ngày thương binh liệt sĩ 27 7 là ngày tất cả mọi người dân Việt Nam tưởng nhớ những người đã hi sinh bản thân mình vì quê hương đất nước. Hằng năm Đảng và nhà nước ta vẫn phát động phong trào xây dựng nhà tình nghĩa, tặng quà những gia đình thương binh liệt sĩ, có những chính sách ưu tiên gia đình thương binh liệt sĩ... Theo em bước đọc lại và sửa chữa có cần thiết không ? Tại sao? Qua tìm hiểu trên, em rút ra kết luận gì về cách làm bài NL về một vấn đề tư tưởng đạo lí? Muốn làm tốt bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lý ta cần làm thế nào? Dàn bài chung của bài nghị luận... gồm mấy phần? Nội dung cuả từng phần? Bài làm cần giải thích đánh giá như thế nào? Gv khái quát, rút ghi nhớ, gọi đọc? 4. đọc lại bài viết và sửa chữa Hoạt động 3: Luyện tập GV gọi HS đọc đề bài, nêu yêu cầu? Xác định nội dung cần tìm hiểu của đề? Đặt các câu hỏi để tìm ý cho đề bài trên? Tìm lí lẽ và dẫn chứng để trả lời cho các câu hỏi để tìm ý? Dựa vào những ý đã tìm được hãy lập dàn bài cho đề bài đó? Dựa vào những ý đã tìm được hãy lập dàn bài cho đề bài đó? GV cho HS thảo luận nhóm bàn, gọi trình bày, nhận xét. GV kết luận về một dàn bài hợp lí, đầy đủ chi tiết II. Luyện tập Lập dàn bài cho đề bài sau: Bàn về tinh thần tự học. 1, Tìm hiểu đề, tìm ý. Tìm hiểu đề. Tính chất cuủa đề: nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí. Yêu cầu nội dung: bàn về tinh thần tự học Tìm ý: Thế nào là tự học? Tự học có vai trò, ý nghĩa, tác dụng ntn đối với con người Cần xây dung đức tính tự học ntn? 2. Lập dàn ý Mở bài: Giới thiệu vấn đề: Tinh thần tự học: học tập là con đường để chiếm lĩnh tri thức, quan trọng là phải tự học. Thân bài: 1. Giải thích: a. Học là gì? Là hoạt động thu nhận kiến thức và hình thành kĩ năng của một chủ thể học tập nào đó. Diễn ra dưới 2 hình thức. + Học dưới sự hướng dẫn của thầy cô. + Tự học: tự đọc, tự nghiên cứu, tìm tòi những kiến thứcc cần thiết một cách tự giác, chủ động b. Tinh thần tự học là gì? Là có ý thức tự học => dần trở thành nhu cầu... Là có ý chí vượt qua mọi khó khăn trở ngại để tự học 1 cách có hiệu quả. Có phương pháp tự học phù hợp với trình độ hoàn cảnh, điều kiện. Khiêm tốn học hỏi bạn bè... 2. Dẫn chứng trong thực tế và sách báo Kết bài: Khẳng định vai trò của tự học và tinh thần tự học trong việc phát triển và hoàn thiện nhân cách mỗi người. Bản thân em đã tự học chưa? GV cho HS viết đoạn theo 5 nhóm, mỗi nhóm một đoạn, gọi đọc , nhận xét, GV sửa, uốn nắn cách viết Gv đọc một số đoạn văn mẫu 3. Viết đoạn. + Nhóm 1: Viết đoạn giải thích + Nhóm 2 + 3: Viết đoạn thân bài phần đánh giá + Nhóm 4: Viết đoạn mở rộng + Nhóm 5 : Viết đoạn mở bài. 4. Đọc, sửa chữa. TIẾT 97,98 LUYỆN TẬP TỔNG HỢP CHỦ ĐỀ Yêu cầu cần đạt: Tổng hợp kiến thức của chủ đề Củng cố cách làm bài văn nghị luận xã hội Bài 1: Cho đoạn văn sau, đọc và trả lời các hỏi: Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho tinh, đọc cho kỹ. Nếu đọc được 10 quyển sách không quan trọng, không bằng đem thời gian, sức lực đọc 10 quyển ấy mà đọc một quyển thật sự có giá trị. Nếu đọc được mười quyển sách mà chỉ lướt qua, không bằng chỉ lấy một quyển mà đọc mười lần. “Sách cũ trăm lần xem chẳng chán – Thuộc lòng, ngẫm kỹ một mình hay”, hai câu thơ đó đáng làm lời răn cho mỗi người đọc sách. … Đọc ít mà đọc kỹ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ, tưởng tượng tự do đến mức làm đổi thay khí chất; đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa qua chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm mắt hoa, ý loạn, tay không mà về. Thế gian có biết bao người đọc sách chỉ để trang trí bộ mặt, như kẻ trọc phú khoe của chỉ biết lấy nhiều làm quý. Đối với việc học tập, cách đó chỉ là lừa mình dối người, đối với việc làm người thì cách đó thể hiện phẩm chất tầm thường, thấp kém a. Đoạn văn trên trích từ văn bản nào? Của ai? Phương thức biểu đạt chủ yếu của đoạn văn là gì? Xác định nội dung chính của đoạn văn. b. Xác định thái độ của tác giả được gửi gắm vào câu văn: Thế gian có biết bao người đọc sách chỉ để trang trí bộ mặt, như kẻ trọc phú khoe của chỉ biết lấy nhiều lám quý. c. Trong câu văn “Đọc ít mà đọc kỹ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ, tưởng tượng tự do đến mức làm đổi thay khí chất; đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa qua chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm mắt hoa, ý loạn, tay không mà về”, tác giả đã sử dụng phép tu từ gì? Nêu hiệu quả nghệ thuật của việc sử dụng phép tu từ ấy trong đoạn trích. d. Đọc sách là một con đường quan trọng để tích lũy, nâng cao học vấn. Tuy vậy, nhiều học sinh ngày nay rất ít đọc sách, thờ ơ với sách. Hãy viết đoạn văn diễn dịch khoảng 10 12 câu trình bày suy nghĩ của em về vấn đề trên Bài 2: Đọc đoạn văn và trả lời các câu hỏi: Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ. Nếu đọc được 10 quyển sách không quan trọng, không bằng đem thời gian, sức lực đọc 10 quyến ấy mà đọc một quyển thật sự có giá trị. Nếu đọc đrược mười quyển sách mà chỉ lướt qua, không bắng chỉ lấy một quyển mà đọc mười lần. Sách cũ trăm lần xem chẳng chán – Thuộc lòng, ngẫm kỹ một mình hay, hai câu thơ đó đáng làm lời răn cho mỗi người đọc sách. . Đọc ít mà đọc kĩ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ, trưởng tượng tự do đến mức làm đổi thay khí chất; đọc nhiểu mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngưa qua chợ, tuy châu báu phơi đẩy, chỉ tổ làm mắt hoa, ý loạn, tay không mà về. Thế gian có biết bao người đọc sách chỉ để trang tri bộ mặt, như kẻ trọc phủ khoe của, chi biết lẩy nhiều làm quý. Đổi với việc học tập, cách đó chỉ là lừa mình dối người, đổi với việc làm người thì cách đó thể hiện phẩm chất tẩm thường thấp kém. a. Xác định chủ đề của văn bản Bàn về đọc sách. Xác định câu chủ đề của đoạn trích. Cho biết đoạn trích trên thể hiện khía cạnh nào của chủ đề văn bản? b. Trong việc đọc sách, theo tác giả, quan trọng là đọc nhiều hay đọc kĩ? Tại sao? Lập luận của tác giả như thế nào? c. Bình luận ý kiến của tác giả: Đọc sách vốn có ích riêng cho mình, đọc nhiều không thể coi là vinh dự, đọc ít cũng không phải xấu hổ? d. Trong đoạn trích trên, tác giả đã đưa ra cách đọc sách hiệu quả nào? e. Tìm một câu danh ngôn nói về việc đọc sách. g. Viết đoạn văn khoảng 12 15 câu giới thiệu về một cuốn sách hay mà mình đã đọc. Trong đoạn văn có sử dụng thành phần phụ chú, gạch chân, chú thích thành phần phụ hcus được sử dụng. Bài 1: a. Đoạn văn nghị luận trích từ văn bản “bàn về đọc sách” của Chu Quang Tiềm. PTBĐ: Nghị luận b. Thái độ của tác giả được gửi gắm vào câu văn: “Thế gian có biết bao người đọc sách chỉ để trang trí bộ mặt như kẻ trọc phú khoe của chủ biết lấy nhiều làm quý”: chăm biếm, phê phán, mỉa mai những kẻ đọc sách sai lệch, chỉ cốt lấy số lượng để khoe khoang. c. Trong câu“Đọc ít mà đọc kỹ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ, tưởng tượng tự do đến mức làm đổi thay khí chất; đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa qua chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm mắt hoa, ý loạn, tay không mà về”, tác giả sử dụng phép tu từ so sánh đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa qua chợ và phép tu từ ẩn dụ “tuy châu báu phời đầy, chỉ tổ làm mắt hoa ý loạn, tay không mà về”, ý chỉ độc sách lướt, không đọc kỹ, không nghĩ sâu sẽ không thu được điều gì, chỉ tổ làm hao tổn thời gian, sức lực, bởi thế châu báu là tri thức được tích lũy cũng không lĩnh hội được . Hiệu quả nghệ thuật của việc sử dụng phép só ánh và ẩn dụ + Diễn đạt trở nên giàu hình ảnh, liên tưởng cụ thể, bài nghị luận không bị khô khan, trừu tượng + Diễn đạt hàm súc, ý nghĩa khái quát cao. d. Đây là kiểu bài nghị luận xã hội về hiện tượng đời sống. Học sinh cần đảm bảo các ý: Hiện trạng. Nguyên nhân. Hậu quả. Giải pháp. Bài học nhận thức và hành động. Bài 2 a. Chủ đề của văn bản “Bàn về đọc sách”: Vai trò của việc đọc sách và phương pháp đọc sách hiệu quả. Câu chủ đề của đoạn trích trên: “Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ” Đoạn trích trên thể hiện khía cạnh thứ hai của chủ đề văn bản: Phương pháp đọc sách. b. Trong việc đọc sách, theo tác giả, quan trọng là đọc kĩ. Vì đọc ít mà đọc kĩ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ, trưởng tượng tự do đến mức làm đổi thay khí chất; đọc nhiểu mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngưa qua chợ, tuy châu báu phơi đẩy, chỉ tổ làm mắt hoa, ý loạn, tay không mà về Lập luận của tác giả rất chật chẽ: tác giả luôn đối sánh hai lối đọc sách để thấy được cái kết quả cuối cùng, tác giả còn sử dụng các biện pháp so sánh, ẩn dụ để giúp người đọc hình dung rõ nét về lí lẽ của mình. c. Cần đảm bảo các ý: Giải thích nhận định: + Đọc sách: hoạt động lĩnh hội tri thức từ những trang sách. + vinh dự: biểu hiện sự kính trọng, sự đánh giá cao của tập thể, của xã hội đối với những cống hiến to lớn của cá nhân hay tập thể nào đó. + Xấu hổ: Cảm thấy hổ thẹn khi thấy minhd có lỗi hoặc kém cỏi trước người khác. Bình: Chứng minh tính đúng đắn của nhận định + Đọc sách có ích cho riêng mình • Cung cấp tri thức ( lấy dẫn chứng chứng minh) • Bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm ( lấy dẫn chứng chứng minh) + Đọc nhiều không thể coi là vinh dự vì hiểu biết của bản so với nhân loại chỉ là hạt cát bé nhỏ giữa sa mạc mênh mông ( lấy dẫn chứng chứng minh) + Đọc ít cũng không phải xấu hổ vì nếu đọc ít mà đọc kĩ, có ích cho bản thân sẽ giúp phát triển bản thân như vậy là hữu ích (lấy dẫn chứng chứng minh) Luận: + Phê phán cách đọc sách sai lệch hiện nay của nhiều bạn trẻ ( không chọn lọc, đọc cốt lấy số lượng,..) + Cần nhận thức được vai trò của sách và rèn thói quen đọc sách tốt, biết chọn sách và đọc sách hiệu quả (quý hồ tịn bất quý hồ đa, kết hợp đọc rộng và hiểu biết sâu) d. Trong đoạn trích trên tác giả đưa ra cách đọc sách hiệu quả: đọc kĩ, không cốt lấy nhiều e. Câu danh ngôn nói về việc đọc sách: Đọc sách không cần nhiều, đọc một chữ đem áp dụng làm việc được một chữ, thế là được (Lê Quý Đôn) Bài 3: lập dàn ý cho đề bài: Bàn luận về gương một học sinh nghèo vượt khó. Gợi ý: Mở bài: giới thiệu về tấm gương không chịu thua số phận Ví dụ: Việt Nam ta là một đất nước vượt qua bao gian khổ và khó khăn, bước qua gian nan con người mới trưởng thành và phát triển hơn. Có bao nhiêu tấm gương đã vượt lên số phận để học tập thành công và được nhiều người than phục, nể phục với nghị lực vươn lên của họ Thân bài: suy nghĩ của em về những con người vượt lên số phận Giới thiệu về những con người vượt lên số phận + Những con người vượt lên số phận là ai + Những con người ấy có hoàn cảnh như thế nào + Hoàn cảnh của những người ấy có gì khiến ta phải bận lònSố phận của những con người ấy ra sao Hành trình vượt lên số phận của những con người ấy như thế nào + Họ đã gặp phải những khó khăn gì trong cuộc sống + Những thử thách nào đã cản trở những bươc chân của những con người nghị lực ấy + Họ đã vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống như thế nào Nghị lực của học trong cuộc sống và học tập + Biểu hiện của họ trong cuộc sống + Biểu hiện của họ trong học tập + Những biểu hiện và nghị lực ấy đã giúp gì cho họ trong cuộc sống và học tập Kết bài: nêu cảm nghĩ của em về những con người vượt lên số phận để có cuộc sống tươi đẹp Ví dụ: Những con người nghị lực, vượt qua những khó khăn, thử thách trong cuộc sống là những người rất đàn được nể phục và tự hào Bài 4: Lập dàn ý cho đề bài: Bàn về tranh giành và nhường nhịn Gợi ý Mở bài Dẫn dắt và giới thiệu vấn đề Ví dụ: Con người thường có những nét tính cách trái ngược nhau như hiền và dữ, nhân hâu và bao dung, ích kỉ và vị tha hay như nhường nhịn và tranh giành. Thân bài Giải thích + Thế nào là tranh giành? ( Tranh giành là thường hay giành giật quyền lợi về cho mình bằng mọi cách) + Thế nào là nhường nhin? ( Nhường nhịn là tính nhún nhường, nhượng bộ, nhượng lại cho người khác) Ý nghĩa, lợi ích và tác hại + Tranh giành đem lại hậu quả xấu, có thể cả hai bên đều có lợi hoặc có hại cho bản thân mình và gây hại hco người khác ( Dẫn chứng: Câu chuyện Dê đen và Dê trắng do không nhường nhịn nhau khi đi qua cầu mà cả hai đã bị rơi xuống sông) + Tranh giành là một đức tính xấu nhưng trong một số trường hợp nào đó thì lại cần phải tranh giành ( dẫn chứng: Khi kẻ thù sang xâm lược thì chúng ta nhất định giành lại đất nước) + Nhường nhịn đem lại sự thanh bình và yên ổn( dẫn chứng: trong một gia đình, một tập thể, một lớp học biết nhường nhịn nhau sẽ xây dựng nên một gia đình đầm ấm, yêu thương, một tập thể, một lớp học đoàn kết, đem lại kết quả tốt đẹp trong cuộc sống và trong mọi lĩnh vực) + Nhiều khi nhường nhịn thái quá sẽ trở thành con người nhu nhược (Dẫn chứng: Nhân vật ông lão đánh cá và con cá vàng của Puskin; triều đình nahf Nguyễn đã nhượng bộ quá mức cho Pháp dẫn đến đất nước bị rơi vào tay giặc) Mở rộng, nâng cao vấn đề, liên hệ + Con người ta nên nhường nhịn lẫn nhau nhưng đôi khi vẫn phải biết tranh giành khi cần thiết. + Phê phán những con người luôn có tư tưởng tranh giành, không biết nhường nhịn và ngược lại phê phán những người nhường nhịn quá mức khiến con người trở nên nhu nhược. Kết bài: Khẳng định vấn đề; nêu bài học Chúng ta cần phải có đức tính khiêm nhường và nhường nhịn đúng hoàn cảnh, trường hợp cần thiết để có thể hòa hợp với mọi người cũng như đem lại lợi ích cho bản thân và cho người khác. Đôi khi mình cũng nên tranh giành với những điều mình cho lại đúng. 3. Củng cố Hình thức tổ chức: học sinh thực hiện cá nhân trên lớp Lập sơ đồ về những kiến thức cơ bản về văn nghị luận xã hội 4. Hướng dẫn vận dụng, mở rộng, tìm tòi Hình thức tổ chức: Học sinh thực hiện ở nhà Dựa vào các dàn ý của bài tập ý d bài 1, ý c, g bài 2, bài 3, bài 4 học sinh viết thành đoạn văn và bài văn hoàn chỉnh. Thực hiện lập dàn ý và viết bài cho các đề bài trong sgk tr22 và tr 51,52. 5. Hướng dẫn học sinh tự học và chuẩn bị bài mới Học sinh học và ghi nhớ những kiến thức cơ bản trong chủ đề Học sinh chuẩn bị bài: Khởi ngữ

Ngày soạn: 18/1/2021 Tuần: từ tuần 5 đến tuần 6

Ngày dạy: từ ngày 20/1/2021 đến22/2/2021 Tiết: từ tiết 91 đến tiết 98

CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP 2 NGHỊ LUẬN XÃ HỘI (Số tiết: 07 tiết)

A CƠ SỞ HÌNH THÀNH CHỦ ĐỀ

- Căn cứ công công văn 3280/BGD ĐT-GDTrH về việc hướng dẫn điềuchỉnh nội dung dạy học cấp THCS, THPT, ngày 27/8/2020 để xây dựng chủ đềtích hợp văn bản – làm văn trong học kì 2

- Chủ đề góp phần giúp học sinh thấy được mối quan hệ giữa văn học vàlàm văn trong nhà trường Qua các hoạt động học tập, học sinh biết được ýnghĩa , tầm quan trọng của việc đọc sách và phương pháp đọc sách cho hiệuquả Có kỹ năng làm bài văn nghị luận xã hội

- Biết bày tỏ suy nghĩ, hành động của bản thân một cách cụ thể và thiếtthực

- Tích hợp kiến thức đọc hiểu văn bản và kỹ năng thực hành nghe – nói –viết trong mỗi bài học tạo hứng thú cho học sinh học tập Các em thấy được tínhhoàn chỉnh và mối liên hệ giữa các môn học Từ đó có ý thưucs học hỏi, tìm tòi,vận dụng kiến thức đã học và đời sống

B THỜI GIAN DỰ KIẾN

- Chủ đề gồm 7 tiết, nọi dung từng tiết được phân chia như sau:

91, 92 Bàn về đọc sách

93 Nghị luận về một hiện tương đời sống

94 Cách làm bài nghị luận về một hiện tương đời sống

95 Nghị luận về một tư tưởng đạo lí

96 Cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí

- Trình bày ý kiến , quan điểm trước vấn đề đặt ra trong bài học Phát biểu ý kiến về nội dung có liên quan

2 Kỹ năng

- Biết đọc – hiểu văn bản nghị luận xã hội.

- Biết trình bày quan điểm, ý kiến của bản thân trước một vấn đề nóng diễn ra trong xã hội hay một tư tưởng đạo lý.

- Viết được bài văn nghị luận xã hội về một hiện tượng đời sống hay vấn đề tư tưởng đạo lý

- Viết bài văn, đoạn văn cảm nhận về một ngữ liệu đã học

- Biết tham gia thảo luận nhóm nhỏ hoặc chia sẻ trước lớp về một vấn đề có giảipháp thống nhất , biết đặt câu hỏi và trả lời câu hỏi , biết nêu một vài đề xuất, ý tưởng trong quá trình thảo luận nhóm

- Biết ra đề bài và nghị luận xã hội và xây dựng đáp án

- Năng lực tự chủ và tự học: sự tự tin và tin thần lạc quan trong học tập và đời

sống, khả năng suy ngẫm về bản thân, tự nhận thức, tự học, tự điều chỉnh để hoàn thiện bản thân

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận, lập luận, phản hồi, đánh giá các vấn

đề trong học tập và đời sống; phát triển khả năng làm việc nhóm, tăng hiệu quả hợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết giải quyết vấn đề và đánh giá vấn

- Năng lực thẩm mỹ: Trình bày được cảm nhận và tác động của văn bản tới bản thân Suy nghĩ và hành động hướng thiện; Biết sống tích cực và tốt đẹp

- Phân tích nghệthuật lập luận đặcsắc của tác giả

- Trình bày quanđiểm, ý kiến riêng

về nội dung, ýnghĩa của vănbản

- Rút ra bài học và

liên hệ, vậnd ụng vào thực tiễn cuộc

- Viết đoạn văn

đánh giá nội dung

và nghệ thuật của văn bản

- Viết bài văn nghị luận xã hội

- Biết ra đề và xâydựng đáp án cho

- Hiểu được đặcđiểm, yêu cầu,cách làm bài vănnghị luận về hiệntượng đời sốnghay tư tưởng đạo

lý

-

sống của bản thân

kiểu bài nghị luận

xã hội

E HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

1 Văn bản: Bàn về đọc sách – Chu Quang Tiềm

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao

- Nhận xét nghệ thuật và ý nghĩa văn bản

- Hiểu được ý nghĩa và tầm quantrọng của sách

- Hiểu được phương pháp chọn

và đọc sách hiệu quả

- Rút ra bài học kinh nghiệm về vấn đề học tập để nâng cao trình độ bản thân , nhất là vấn đề học vấn ?

- Rút kinh nghiệmcho bản thân khi đọc sách

- Giải quyết các bài tập đọc hiểu từvăn bản

Vận dụng các lập luận của tác giả viết bài văn trình bày suy nghĩ của bản thân về hiện tượng: hiện nay nhiều thanh thiếu niên đang bị thu hút bởi các trò chơi giải trí mà quên việc đọc sách

2 Nghị luận về một hiện tượng đời sống và cách làm bài nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Hiểu được cácyêu cầu cơ bản đểlàm bài nghị luận

- Biết tự lập dàn ý

cho một đề bàinghị luận về mộthiện tượng đời

sống

- Viết đoạn văn

mở bài hoặc đoạn

- Viết được bàivăn nghị luận vềmột hiện tượngđời sống

- Biết tự ra đề vàxây dựng đáp áncho kiểu nghị luận

- Nêu được cáchiện tượng đờisống đáng viếtmột bài văn nghịluận

- Phân biệt đượcđâu là hiện tượngtốt, đáng biểudương, đâu là hiệntiêu cực, đáng lênán

- Hiểu được cácbước để làm bàivăn nghị luận vềmột hiện tượngđời sống

- Nắm được bốcục, dàn ý chungcủa kiểu bài nghịluận về một hiệntượng đời sống

văn thân bài, kếtbài về hiện tượngđời sống

về một hiện tượngđời sống

3 Nghị luận về một tư tưởng đọa lý và cach làm bài văn nghị luận về một

tư tưởng đạo lý

về một tư tưởngđạo lý

- Nêu được cáchiện tượng đờisống đáng viếtmột bài văn nghịluận

- Hiểu được cácvấn đề thuộcphạm trù tư tưởngđạo lý

- Biết tự lập dàn ý

cho một đề bàinghị luận về một

tư tưởng đạo lý

- Viết đoạn văn

mở bài hoặc đoạnvăn thân bài, kếtbài về nghị luận

về một tư tưởngđạo lý

- Phân biệt điểmgiống và khácnhau giữa kiểu bàinghị luận về tưtưởng đạo lý vớinghị luận về hiệntượng đời sống

- Viết được bàivăn nghị luận vềmột tư tưởng đạolý

- Biết tự ra đề vàxây dựng đáp áncho kiểu nghị luận

về một tư tưởngđạo lý

- Hiểu được cácbước để làm bàivăn nghị luận vềmột tư tưởng đạolý.

- Nắm được bốcục, dàn ý chungcủa kiểu bài nghịluận về một tưtưởng đạo lý

văn cho trước

- Nêu xuất xứ của

- Hiểu được nội

dung của đoạn văn nghị luận cho trước và lý giải vì sao?

- Viết đoạn văn

trình bày suy nghĩcủa bản thân về nội dung được đề cập trong ngữ liệu

- Viết đoạn văn nghị luận phát triển ý từu dàn ý xây dựng

- Viết bài văn

- Đọc bài, soạn bài theo hướng dẫn của giáo viên, chuẩn bị nội dung thảo luận,

thuyết trình của nhóm; Lập hệ thống kiến thức về các văn bản trong chương trình bằng sơ đồ tư duy

G TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Khởi động

* Hình thức tổ chức: Quan sát tranh và trả lời câu hỏi

- Các bức tranh ghi lại đối tượng nào và thể hiện hoạt động gì của con người?

- HS trả lời, Gv nhận xét, dẫn dắt vào bài

2 Hình thành kiến thức

Tiết 91,92

BÀN VỀ ĐỌC SÁCH

* Yêu cầu cần đạt:

- Nêu được những nét cơ bản về tác giả Nguyễn Quang Tiềm

- Hiểu được sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung

* Hình thức tổ chức: GV phát vấn, học

sinh làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi

- Dựa và sự chuẩn bị bài ở nhà, hãy nêu

những nét cơ bản về tác giả Chu Quang

Tiềm?

- Gv chiếu hình ảnh Chu Quang Tiềm

- Nêu xuất xứ của văn bản?

- Xác định kiểu văn bản và phương thức

biểu đạt của văn bản?

- Văn bản có thể chia làm mấy phần? Nội

2 Tác phẩm

- Đọc văn bản

a Xuất xứ: Trích trong cuốn danh

nhân Trung Quốc bàn về niềm vuinỗi buồn của việc đọc sách

b Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt

- Phần 2: tiếp → tiêu hao lực lượng.Những thiên hướng sai lệch dễ mắcphải khi đọc sách

- Phần 3: Còn lại Bàn về phươngpháp đọc sách (Bao gồm cách lựachọn sách cần đọc và cách đọc ntncho hiệu quả)

Hoạt động 2 Đọc – hiểu văn bản

II Đọc – hiểu văn bản

1 Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách

* Tầm quan trọng

- Sách đã ghi chép cô đúc và lưu truyền mọi tri thức, mọi thành tựu mà loài người tìm tòi, tích luỹ được qua từng thời đại

- Là những cột mốc trên con đường

phương pháp chọn và đọc sách hiệu

quả nào? Em hãy chứng minh

- Gv phát phiếu học tập và chiếu nội

dung thảo luận lên nhóm

- Sau 10 phút các nhóm cử đại diện lên

- Học sinh đặt câu hỏi thắc mắc

- Gv quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ trong

quá trình thảo luận; Nhận xét bài

- Làm cuộc trường trinh phát hiện thế giới mới

2 Những thiên hướng sai lệch dễ mắc phải khi đọc sách

- Sách nhiều dễ dần đến 2 thiên hướng sai lệch dễ mắc phải khi đọc sách:+ Người ta không chuyên sâu => Liếc qua nhiều mà đọng lại ít <=> “¨ăn tươi nuốt sống”

+ Người đọc lạc hướng => Tham nhiều

mà không vụ thực chất  “Đánh trận nhiều mục tiêu”

- Hậu quả: Lãng phí thời gian, sức lực

Sa vào thói hư nông cạn

3 Bàn về phương pháp đọc sách

*Cách lựa chọn sách + Không tham đọc nhiều, đọc lungtung mà phải chọn cho tinh, đọc cho kĩnhững cuốn nào có giá trị, có lợi chomình

+ Cần đọc kĩ các cuốn sách, tài liệu cơbản thuộc lĩnh vực chuyên môn,chuyên sâu của mình

+ Trong khi đọc tài liệu chuyên sâu,cũng không thể xem thường việc đọcloại sách thường

* Cách đọc sách+ Không nên đọc lướt qua mà phải đọccho kĩ, vừa đọc vừa suy nghĩ, nhất làđối với những cuốn sách có giá trị.+ Không nên đọc mộ cách tràn lan

theo kiểu hứng thú cá nhân mà cần đọc

có kế hoạch, có hệ thống

+ Đọc sách không chỉ là việc học tậptri thức mà đó còn là chuyện rèn luyện

tính cách, chuyện học làm người Hoạt động 3: Tổng kết

- Nhận xét về nghệ thuật lập luận của

• Cách viết giàu hình ảnh, ví von cụ thể, thú vị

2 Ý nghĩa văn bản

• Tầm quan trọng, ý nghĩa của việc đọc sách và cách lựa chọn sách, cách đọc sách sao cho có hiệu quả

3 Ghi nhớ (SGK/7) Hoạt động 4: Luyện tập

- Phát biểu điều mà em cảm thấy thấm

thía nhất khi đọc bài " Bàn về đọc sách

a Trong văn bản tác giả đã bàn luận

I Tìm hiểu bài văn nghị luận về một

sự việc, hiện tượng, đời sống

1 Tìm hiểu ví dụ Văn bản: Bệnh lề mề.

2 Nhận xét

a

về hiện tượng gì trong đời sống?

- Hiện tượng ấy có những biểu hiện

như thế nào?

- Tác giả có nêu rõ được vấn đề đáng

quan tâm của hiện tượng đó không?

Tác giả đã làm như thế nào để người

đọc nhận ra hiện tượng đó?

b Có thể có những nguyên nhân nào

tạo nên hiện tượng bệnh lề mề?

- Biểu hiện: Sai hẹn, đi chậm, khôngcoi trọng giờ giấc, thiếu tôn trọngngười khác

+ LĐ 1: Biểu hiện của bệnh lề mề+ LĐ 2: Nguyên nhân của bệnh lề mề.+ LĐ 3: tác hại của bệnh lề mề

b Nguyên nhân của bệnh lề mề

- Do thiếu tự trọng, không tôn trọngngười khác

- Quý trong thời gian của mình, khôngtôn trọng thời gian của người khác

- Thiếu trách nhiệm với công việcchung

=> Hệ thống luận điểm, luận cứ cụ thể, chặt chẽ, rõ ràng làm nổi bật vấn

đề đáng suy nghĩ

- Yêu cầu:

- Nghị luận về một sự việc, hiện tượng,

đời sống là gì?

- Để viết bài văn nghị luận về mọt

hiện tượng đời sống cần đảm bảo yêu

cầu gì?

- GV gọi học sinh đọc ghi nhớ

+ Về nội dung: Nêu rõ được sự việc,hiện tượng có vấn đề; Phân tích mặtđúng, sai, có lợi, mặt hại của nó; chỉ ranguyên nhân và bày tỏ thái độ, ý kiếnnhận định của người viết

+ Về hình thức: Bố cục mạch lạc, cóluận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực,phép lập luận phù hợp, lời văn chínhxác

* Ghi nhớ/ sgk – Tr21

Hoạt động 2: Luyện tập Bài 1

* Hình thức tổ chức: Chia lớp thành

2 nhóm và mỗi nhóm tự đặt tên

- Thời gian: 5 phút

- Yêu cầu:

+ Nhóm 1: nêu các sự việc, hiện tượng

tốt đáng biểu dương của bạn, trong

nhà trường, ngoài xã hội

+ Nhóm2: Nêu các sự việc, hiện tượng

xấu đáng lên án, phê phán của bạn,

trong nhà trường, ngoài xã hội

- Trong thời gian 5 phút, các thành

viên trong nhóm lần lượt lên bảng viết

các hiện tượng, sự việc, mỗi bạn viết

được ít nhất 1 sự việcm hiện tượng

Sau 5 phút nhóm nào nêu được nhiều

sự việc, hiện tượng đúng, chính xác thì

nhóm giành chiến thắng

II Luyện tập Bài 1

* Hiện tượng xấu:

- Nói tục chửi bậy, sai hẹn, lười học,

bỏ học, đi muộn, lười lao động

- Hiện tượng khẩu trang y tế tăng giáđột ngột trong đợt dịch NCvid -19

- Hiện tượng xả rác bừa bãi

- Hiểu cách làm bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống.

- Vận dụng kiến thức để viết đoạn văn hoặc bài văn nghị luận về một hiện tượngđời sống

Hoạt động 1: Đề bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống

a Các đề bài trên có điểm gì giống

nhau? Chỉ ra những điểm giống nhau

đó?

b Mỗi em tự nghĩ một đề bài tương tự

- Gv sử dụng kĩ thuật vẩy cá Gv phát

các phiếu học tập và yêu cầu mỗi học

sinh suy nghĩ và viết 1-2 đề bài về

hiện tượng đời sống

- Điểm giống nhau:

+ Đối tượng: Cả 4 đề đều nêu sự việchiện tượng đời sống cần nghị luận + Yêu cầu của đề: Cả 4 đề đều đềuyêu cầu nêu “suy nghĩ của mình”nêunhận xét , suy nghị của em hoặc “nêu ýkiến của em”

- Điểm khác nhau: Vấn đề nghị luận(sự việc, hiện tượng)

+ Có sự việc, hiện tượng tốt biểudương, ca ngợi

+ Có sự việc, hiện tượng không tốt →lưu ý, phê bình, nhắc nhở

2 Kết luận

- Cấu trúc của đề bài nghị luận về một

hiện tượng đời sống: Thường có haiphần

+ Phần 1: Nêu sự việc hiện tượng đángquan tâm

+ Phần 2: Nêu yêu cầu làm bài: Trìnhbày suy nghĩ, ý kiến, quan điểm hayphân tích, chứng minh,…

Hoạt động 2: Cách làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.

- GV gọi học sinh đọc đề bài sgk/ Tr23

* Hình thức tổ chức hoạt động: GV

phát vấn; Học sinh làm việc cá nhân.

- Muốn làm bài văn nghị luận phải qua

những bước nào?

- Đề thuộc loại gì?

- Đề nêu sự việc hiện tượng gì?

II Cách làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống

Đề bài về tấm gương Phạm Văn Nghĩa.

1 Bước 1: Tìm hiểu đề, tìm ý

- Xác định kiểu bài: Nghị luận về mộthiện tượng đời sống

- Xác định vấn đề nghị luận: Đề nêutấm gương người tốt việc tốt cụ thể làtấm gương bạn Phạm Văn Nghĩa hamhọc, chăm làm, có đầu óc sáng tạo vàbiết vận dụng những kiến thức đã họcvào thực tế cuộc sống một cách có hiẹu

- Việc thành đoàn phát động phong

trào học tập Phạm Văn Nghĩa có ý

nghĩa như thế nào ?

- Nếu mọi học sinh đều làm được như

- Tìm ý:

a Những việc làm của Nghĩa cho tathấy nếu có ý thức sống có ích thì mỗingười có thể bắt đầu cuộc sống củamình từ những việc làm bình thườngnhưng có hiệu quả

b Thành đoàn thành phố HCM phátđộng phong trào học tập bạn Nghĩa vìbạn là một tấm gương tốt với nhữngviệc làm giản dị mà bất kì ai cũng cóthể làm được như thế Cụ thể:

+ Nghĩa là người biết thương mẹ,giúp mẹ việc đồng áng

+ Nghĩa là người biết kết hợp học vàhành

+ Nghĩa là người biết sáng tạo làmtời cho mẹ kéo nước đỡ mệt

+ Học tập Nghĩa là học tập tấmgương hiếu thảo, yêu cha mẹ, học tập

và lao động, học cách kết hợp học vớihành, học sáng tạo, làm những việcnhỏ mà có ý nghĩa lớn

c Nếu mọi người đều làm được nhưbạn Nghĩa thì đời sống sẽ vo cùng tốtđẹp bởi sẽ không còn học sinh lườibiếng, hư hỏng hoặc thậm trí là phạmtội

phong trào học tập Phạm Văn Nghĩa:

c Kết bài: khái quát ý nghĩa của tấmgương Phạm Văn Nghĩa và rút ra bàihọc cho bản thân

3 Bước 3: Viết bài

- Dựa và dàn ý vừa xây dựng, học sinhtiến hành viết bài

4 Bước 4: Đọc lại bài viết và sửa chữa ( nếu có sai sót)

2 Nêu suy nghĩ của bản thân:

- Tấm gương sáng về tinh thần, thái độhọc tập và nhân cách cao đẹp

- Chúng ta cần học tập và phát huy

c Kết bài:

- Khẳng định ý nghĩ tấm gươngNguyễn Hiền

- Rút ra bài học cho bản thân

- Biết các phạm trù thuộc về tư tưởng đạo lí

Hoạt động 1: Tìm hiểu bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.

- Văn bản có thể chia làm mấy? chỉ ra

nội dung của mỗi phần và mối quan hệ

của chúng với nhau?

- Đánh dấu câu mang luận điểm chính

trong bài ? Các câu luận điểm đó đã

nêu rõ ràng, dứt khoát ý kiến của

người viết chưa ?

- VB sử dụng phép lập luận nào là

chính?

- Bài nghị luận về 1 vấn đề tư tưởng

đạo lý khác với bài nghị luận về 1 sự

việc, hiện tượng đời sống ?

- Vậy từ đó em hiểu thế nào là nghị

luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí ?

- Đọc ghi nhớ Sgk / 36

b Văn bản chia làm 3 phần

- Mở bài (đoạn 1): Nêu vấn đề

- Thân bài (gồm 2 đoạn): Nêu 2 ví dụ

* Chứng minh tri thức là sức mạnh + Một đoạn nêu tri thức cứu 1 cỗmáy khỏi số phận 1 đống phế liệu + Một đoạn: Nêu tri thức là sức

mạnh của cách mạng, Bác Hồ đã thu

hút những nhà tri thức lớn theo Người

- Phần kết (đoạn còn lại) + Phê phán 1 số người không biếtquý trọng tri thức, sử dụng không đúngchỗ

c Các câu có luận điểm: 4 câu/mởbài;câu mở đầu + 2 câu kết đoạn 2; câu mở

đoạn 3; câu mở đoạn và câu kết đoạn

4

⇒ tất cả các câu luận điểm đã nêu rõràng rứt khoát ý kiến của người viết vềvấn đề

d Phép lập luận chủ yếu: Chứng minh(dùng dẫn chứng thực tế để nêu vấn đề

tư tưởng, phê phán tư tưởng không biếttrọng tri thức, dùng sai mục đích)

e Sự khác nhau nghị luận về một sựviệc hiện tượng đời sống

- Nghị luận về một vấn đề tư tưởng,đạo lý:

+ Nluận về một sự việc hiện tượngđời sống: từ sự việc, hiện tượng đờisống mà nêu ra những vấn đề tư tưởng + Nluận về một vấn đề tư tưởng đạolí: sau khi giải thích, chứng minh, phântích thì vận dụng sự thật đời sống đểsáng tỏ các tư tưởng đạo lí quan trọngđối với đời sống con ngươi,khẳng địnhhay phủ định vấn đề

2 Kết luận

- Khái niệm: Nghị luận về một vấn đề

tư tưởng đạo lí: là bàn về một vấn đềthuộc lĩnh vực tư tưởng, đạo đức lốisống của con người

- Yêu cầu: