NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÃI SUẤT VÀ CƠ CHẾ LÃI SUẤT

- Lãi suất dài hạn được áp dụng đối với các khoản tín dụng dài hạn Lãi suất ngắn hạn thường thấp hơn lãi suất trung hạn và lãi suất dài hạn vì lợi tức của những khoản đầu tư ngắn như th

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÃI SUẤT VÀ CƠ CHẾ LÃI SUẤT

I Khái niệm lãi suất

1 Định nghĩa về lãi suất

Lãi suất là gì ?

Theo J M keynes ( 1883-1964) nhà kinh tế học nổi tiếng người Anh cho rằng lãi suất không phải là số tiền phải trả cho công việc tiết kiệm hay nhịn chi tiêu vì khi tích trữ tiền mặt người ta không nhận được một khoản trả công nào, ngay cả trường hợp tích trữ rất nhiều trong một khoảng thời gian nhất định nào đó Vì vậy, lãi suất chính là sự trả công cho số tiền vay, là phần thưởng cho “sở thích chi tiêu

tư bản”

Theo C MAC: qua quá trình nghiên cứu bản chất của xã hội tư bản ông cho rằng : khi nghiên xã hội phát triển thì tư bản tài sản tách rời tư bản chức năng, tức

là quyền sở hữu tư bản tách quyền sử dụng tư bản Nhưng mục đích của tư bản là giá trị mang lại giá trị thặng dư thì không thay đổi Vì vậy trong xã hội phát sinh quan hệ đi vay và cho vay, đã là tư bản thì sau một thời gian giao cho nhà tư bản đi vay sử dụng, tư bản cho vay được hoàn trả lại cho chủ sở hữu nó kèm theo một giá trị tăng thêm và ông gọi đó là lợi tức

Về thực chất lợi tức chỉ là một bộ phận của giá trị thặng dư mà nhà tư bản đi vay trả cho nhà tư bản cho vay Trong thực tế nó là một bộ phận của lợi nhuận bình quân mà các nhà tư bản thương nghiệp đi vay phải chia cho các nhà tư bản cho vay

Trong nền kinh tế xã hội chủ nghĩa cùng với tín dụng sự tồn tại và tác động của nó đã do mục đích thoả mãn đầy đủ nhất các yêu cầu của tất cả các thành viên trong xã hội Lãi suất không chỉ là động lực của tín dụng mà nó còn phải bám sát các mục tiêu kinh tế Qua sự phân tích trên ta thấy :

Lãi suất là tỷ lệ phần trăm giữa khoản tiền người đi vay phải trả thêm cho người cho vay trên tổng số tiền vay sau một thời gian nhất định đẻ được sử dụng khoản tiền vay đó Nói theo một cách khác lãi suất đó là giá cả của quyền sử dụng vốn

vay trong một thời gian nhất định mà người sở dụng trả cho người sở hữu nó Lãi suất phải được trả bởi lẽ đồng tiền ngày hôm nay có giá hơn đồng tiền nhận được ngày mai khi tính đến giá trị thời gian của tiền tệ Khi người cho vay chuyển quyền

sử dụng vốn cho người khác có nghĩa là anh ta hy sinh quyền sử dụng tiền tệ ngày hôm nay của mình với hy vọng có được lựợng tiền tệ lớn hơn vào ngày mai Sẽ không có sự chuyển nhựơng vốn nếu không có p hần lớn thêm lên đó hoặc là nó không thể cho giá thời gian của tiền tệ Lãi suất ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định của cá nhân trong việc hình thành tỷ lệ giữa tiêu dùng và tiết kiệm ;ảnh hưởng đén quyết định phân vốn đầu tư của dóanh nghiệp và hộ gia đình Xét ở phạm vi toàn xã hội, các quyết định này sẽ ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng và tỷ

lệ thất nghiệp của quốc gia

2 Fhân loại lãi suất

Tuỳ thuộc vào từng tiêu chí, mục đích phân loại khác nhau mà lãi suất được chia làm nhiều loại :

a ) Căn cứ vào thời hạn tín dụng lãi suất được chia làm ba loại : lãi suất ngắn hạn , lãi suất trung hạn và lãi suất dài hạn

Các tổ chức tín dụng thực chất cũng là một doanh nghiệp vì vậy mục đích cuối cùng của nó vẫn là lợi nhuận Để tối đa hoá lợi nhuận các tổ chức tín dụng phải có cách quản lí tài sản một cách tối ưu nhất Một trong những nhân tố ảnh hưởng đến việc quản lí tài sản của các tổ chức tín dụng là thời gian đáo hạn Đây là độ dài về giờ, ngày, tháng, năm của các khoản nợ từ ngày nhận cho đến khi nó được trở lại Chính sự khác nhau về thời gian của khoản vay (hoặc cho vay ) lãi suất cho mỗi loại là khác nhau Đó cũng là nguyên nhân cho sự phân biệt về lãi suất ngắn hạn, lãi suất trung hạn và lãi suất dài hạn

Như vậy căn cứ vào thời hạn tín dụng lãi suất được chia làm ba loại :

- Lãi suất ngắn hạn được áp dụng với các khoản tín dụng ngắn hạn

- Lãi suất trung hạn được áp dụng đối với các khoản tín dụng trung hạn

- Lãi suất dài hạn được áp dụng đối với các khoản tín dụng dài hạn

Lãi suất ngắn hạn thường thấp hơn lãi suất trung hạn và lãi suất dài hạn vì lợi tức của những khoản đầu tư ngắn như thế thường có lợi tức không ổn định Hơn nữa , chính lợi tức không ổn định của nó làm cho loại lãi suất này biến động khá

thường xuyên và dữ dội Ngược lại lãi suất trung và dài hạn, vì tính lâu dài của nó, các khoản đầu tư này thường được sử dụng cho các khu vực sản suất cơ bản, bền chắc, với lợi tức ít thay đổi Do lợi tức của đầu tư cơ bản ổn định, lãi suất của các loại tài sản này cũng cao hơn các loại tài sản khác khi nền kinh tế chưa phát triưển các khoản vay ngắn hạn được sử dụng nhiều hơn các khoản cho vay trung và dài hạn và có thể trong thời gian đầu lãi suất ngắn hạn có thể cao hơn lãi suất trung và dài hạn nhưng khi nền kinh tế cần nhiều nguồn vốn cho đầu tư hơn, cần chú trọng đến các khoản vay trung và dài hạn thì cần phải có cách nhìn nhận đúng đắn về vị trí giữa lãi suất ngắn hạn, trung và dài hạnđể tránh những bất hợp lý tinh trạng này đã diễn ra ở nước ta trong một khoảng thời gian dài và gây ra nhiều bất hợp lý cản trở sự phát triển của nền kinh tế, hnạ chế khuyến khích đầu tư Vì vậy cần có sự nhận thức đúng đắn vị trí của các loại lãi suất này để có được những điều chỉnh phù hợp, góp phần phát triển nền kinh tế.

b) Căn cứ vào giá trị thực của lãi suất và cũng bởi mối liên hệ giữa lãi suất

và lạm phát người ta chia lãi suất làm hai loại :lãi suất danh nghĩa và lãi suất thực

tế

- Lãi suất danh nghĩa : là lãi suất chưa loại trừ đi tỷ lệ lạm phát và thường được thông báo chính thức trong các quan hệ tín dụng

- Lãi suất thực tế : là loại lãi suất được điều chỉnh lại cho đúng theo những thay đổi về lạm phát bao gồm hai loại lãi suất thực tính trước ( dự tính) và lãi suất thực tính sau

Việc phân chia hai loại lãi suất này có ý nghĩa lý luận và thực tiễn vô cùng quan trọng Nhận thức rõ ràng đâu là lãi suất thực đâu là lãi suất danh nghĩa sẽ giúp nhà nước và các TCTD ứng biến kịp thời trước những thay đổi của tình hình lạm phát

Để giữ cho tài sản nợ và tài sản có có hiệu quả không đổi hệ thống ngân hàng sẽ luôn cố gắng giữ cho lãi suất thực tế ổn định Nhưng vì lãi suất thực tế bằng lãi suất danh nghĩa trừ đi tỷ lệ lạm phát nên nếu muốn cho lãi suất thực tế ổn định lãi suất danh nghĩa phải tăng cùng với tỷ lệ lạm phát Vì vậy có thể nói hai loại lãi suất này có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau, có tác dụng hỗ trợ lẫn nhau trong việc quản lý lãi suất ở cả tầm vi mô và vĩ mô

c) Căn cứ vào mức độ ổn định của lãi suất , lãi suất cố định và lãi suất thả nổi

Lãi suất cố định: được áp dụng suốt thời hạn vay Với loại lãi suất này cả người gửi tiền và người vay tiền đều có thể biết trước số lãi được trả và phải trả nhưng lại làm cho các tổ chức cung ứng tín dụng và người vay tiền khó có khả năng phản ứng linh hoạt với các biến động, nếu có, của cung cầu vốn trên thị trường tài chính tiền tệ

Lãi suất thả nổi : là lãi suất có thể thay đổi phù hợp với sự biến động của thị trường và có thể báo trước hoặc không báo trước Mặc dù khi áp dụng cơ chế lãi suất này cả người đi vay và người cho vay không thể xác định chính xác mức lãi suất sẽ phải trả nhưng nó thích hợp trong một môi trường không ổn định và các quan nhân tố ảnh hưởng đến lãi suất là khó dự đoán

Việc phân chia hai loại lãi suất này chủ xuất phát từ yêu cầu quản lí lãi suất Đây là hai cách quản lý lãi suất Cố định lãi suất có nghĩa là đưa ra những thang, mức lãi suất lập sẵn trong quan hệ đi vay và cho vay.Thả nổi lãi suất có nghĩa để lãi suất do cung cầu vốn của thị trường quyết định

Cố định hay thả nổi lãi suất có liên quan chặt chẽ đến việc hoạch định chính sách tiền tệ trong mỗi thờ kỳ cụ thể và theo từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế Khi nền kinh tế chưa ổn định, thị trường tài chính còn sơ khai ngân hàng trung ương thường sử dụng các biện pháp điều chỉnh trực tiếp mang tính hành chínhđể tránh những xáo trộn bất lợi khó có thể kiểm soát được Lãi suất trong thời

kỳ này thường được quy định từng mức cụ thể, với từng loại đối tượng trong các bảng biểu Khi nền kinh tế đã phát trển, khi thị trường tài chính đã ổn định nhà nước sẽ thả nổi lãi suất cho cung cầu quyết định Lãi suất cố định là bước đầu phải trải qua của hầu hết các nền kinh tế chuyển đổi, là bước đệm tiến tới thả nổi lãi suất.

d) Căn cứ vào các chủ thể tham gia vào quan hệ tín dụng lãi suất được chia

làm bốn loại : lãi suất tín dụng nhà nước, lãi suất tín dụng ngân hàng, lãi suất tín dụng thương mại

Trong nền kinh tế thị trường nguồn vốn không còn có thể tự nhiên mà có, nhà nước không thể cứ tiêu hết rồi lại in thêm, các tổ chức kinh tế cứ dùng hết vốn thì

lại có nhà nước cung cấp như trước đây.Trong nền kinh tế thị trường mọi thứ đòi hỏi phải tuân theo quy luật thị trường Mọi thứ phải tuân thủ quy luật giá trị, cân đối giữa lượng và chất Ngay cả lãi suất cũng vậy, người ta có thể quy định cụ thể từng mức lãi suất nhưng phải luôn bảo đảm công thức lãi suất lớn hơn tỷ lệ lạm phát và nhỏ hơn tỷ suất lợi nhuận bình quân của nền kinh tế, nếu không sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng Nền kinh tế nước tavào nửa cuối thập kỷ 80 và nửa đầu thập kỷ 90 đã lâm vào tình trạng khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng một phần

đã có những nhận thức sai lệch như trên NHNN cứ phát hành ra thật nhiều tiền cho nhu cầu chi tiêu của mình và cung cấp cho các doanh nghiệp làm ăn thua lỗ Kết quả lượng hàng hoá làm ra thì có hạn, mức tiêu thụ thấp nhưng lượng tiền tương ứng lại quá dư thừa Trước tình hình trên đòi hỏi nhà nước cần nhìn nhận một cách tổng thể về chính sách tiền tệ quốc gia, về mối quan hệ giữa chính sách cung ứng tiền và lạm phát,về tác dụng của các loại lãi suất trong nền kinh tế Các loại lãi suất khác nhau tuỳ thuộc vào mục đích của các chủ thể tạo ra chúng chính phủ tuỳ thuộc vào nhu cầu chi tiêu nhiều hay ít mà vay nền kinh tế nhiều hay ít, lãi suất thấp

sẽ đồng nghĩa với việc thu hút được nhiều tiền trong lưu thông à ngược lại NHNN giao cho nhiệm vụ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia, tuỳ vào mục tiêu của chính sách trong từng thời kỳ vào mục tiêu hút tiền và cung ứng tiền mà NHNN đặt giá cao hay thấp cho nguồn vốn vay và cho vay của mình với nền kinh tế theo giá cao hay thấp Các TCTD, các doanh nghiệp cũng như các chủ thể khác trong nền kinh

tế, trong quan hệ đi vay và cho vay đèu can cứ vào mục đích và nhu cầu của mình

mà đặt giá cao hay thấp cho từng loại tín dụng

* Lãi suất tín dụng nhà nước :

Lãi suất tín dụng nhà nước áp dụng trong các trường hợp nhà nước đi vay của các chủ thể khác nhau trong xã hội dưới hình thức phát hành tín phiếu hoạc trái phiếu Loại lãi suất này có thể do nhà nước ấn định căn cứ vào lãi suất tiền gửi tiết kiệm của ngân hàng, vào các yếu tố khác như sự biến động của lạm phát , nhu cầu cấp thiết về vốn của nhà nước hoặc hình thành thông qua hoặt động đấu thầu tín phiếu, trái phiếu nhà nước

* Lãi suất tín dụng ngân hàng

Lãi suất tín dụng ngân hàng được áp dụng trong hoặt động tái cấp vốn của ngân hàng trung ương cho các ngân hàng, trong quan hệ giữa các ngân hàng với nhau trên thị trường liên ngân hàng, trong quan hệ giữa ngân hàng với doanh nghiệp và công chúng trong việc huy động tiền gửi và trong việc cho vay Lãi suất tín dụng ngân hàng bao gồm :

- Lãi suất tái chiết khấu: là hình thức lã suất tái cấp vốn được áp dụng khi ngân hàng nhà nước tái chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác cho các tổ chức tín dụng

- Lãi suất cơ bản : là lãi suất do ngân hàng nhà nước công bố làm cơ sơ cho các tổ chức tín dụng ấn định lãi suất kinh doanh của mình

- Lãi suất liên ngân hàng : là lãi suất mà các ngân hàng áp dụng khi cho nhau vay trên thị trường liên ngân hàng

- Lãi suất chiết khấu : là lãi suất được áp dụng khi các tổ chức tín dụng thực hiện việc mua lại thương phiếu, giấy tờ có giá ngắn hạn khác của người thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán

- Lãi suất tiền gửi: là lãi suất được trả cho các khoản vay tiền gửi và được quy địng nhiều mức khác nhau tuỳ thuộc vào thời hạn gửi, vào qui mô gửi tiền

- Lãi suất tiền vay : là lãi suất mà người đi vay phải trả cho ngân hàng ,lãi suất tiền vay theo nguyên tắc phải cao hơn lãi suất tiền gửi bình quân và có sự phân biệt giữa các khoản vay với các thời hạn khác nhau cũng như mức rủi rokhác nhau

* Lãi suát tín dụng thương mại : là lãi suất được tính bao hàm trong tổng giá

cả hàng hoá bán chịu, được áp dụng khi cá doanh nghiệp cho nhau vay dưới hình thức mua bán chịu hàng hoá

* Lãi suất tín dụng tiêu dùng : áp dụng khi doanh nghiệp cho người lao động vay phục vụ nhu cầu tiêu dùng cá nhân Mức lãi suất tín dụng tiêu dùng tiêu dùng thường cao hơn lãi suất tín dụng ngân hàng và lãi suất tín dụng nhà nước

Các loại lãi suất trên có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Tuỳ theo mục tiêu chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ NHNN có phuowng pháp tác động đến lãi suất dưới nhiều hình thức khác nhau Bằng cách tác động trực tiếp NHNN tác động trực tiếp đến lãi suất bằng cáhc quy đinh các mức lãi suất cụ thể hoặc thông qua các

công cụ gian tiếp tác động đến lãi suất Với cách quản lý lãi suất gián tiếp đòi hỏi phải biết được mối liên kết giữa cac loại lãi suất, dể có thể thông qua lãi suất này

để tác động đén các loại lãi suất khác ví dụ như khi nhà nước muốn hạ thấp mức lãi suất trên thị trường mà không cần tác động trực tiếp vào chúng thì nhà nước có thể hạ mức lãi suất tái cấp vốn xuống tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng vay nhiều hơn tăng lượng tiền cung ứng trong lưu thông Lượng tiền cung ứng cho vay không bị khan hiếm sẽ khiến cho các TCTD giảm lãi suất huy động đồng thời lãi suất cho vay cũng không bị đẩy lên cao.

3.Các nhân tố ảnh hưởng đến lãi suất

Lãi suất là một loại giá cả vì vậy cũng như những loại hàng hoá khác lãi suất chịu ảnh hưởng lớn của cơ chế cung cầu Nhưng lãi suất không phải là một loại giá cả thông thường vì vậy khi xem xét những biến đổi của lãi suất các nhà chuyên môn thường dựa vào lý thuyết quỹ cho vay Lý thuyết quỹ cho vay cho rằng : trong lãi suất đã hàm chứa một mâu thuẫn giữa người đi vay và người cho vay Người đi vay coi lãi suất như khoản chi phí phải trả cho nhu cầu sử dụng tạm thời tiền vốn của người khác nên người đi vay muốn lãi suất càng thấp càng tốt, ngược lại, lãi suất lại là giá cả khoản tiền mà người cho vay đòi hỏi khi tạm thời trao quyền sử dụng khoản tiền của mình cho người khác nên muốn lãi suất càng cao càng tốt Bởi vậy, lãi suất cũng chịu ảnh hưởng hoạt động của cơ chế cung cầu

* Cầu quỹ cho vay : cầu quỹ cho vay bao gồm nhiều thành phần và bắt nguồn

từ tất cả các khu vực của nền kinh tế, trong đó mọi khu vực có nhu cầu về quỹ cho vay xuất phát từ các động lực khác nhau :

- Cầu của doanh nghiệp : khu vực doanh nghiệp là khách hàng chính tạo nên cầu quỹ cho vay Những nhu cầu về quỹ cho vay của doanh nghiệp chủ yếu xuất phát

từ nhu cầu đầu tư mua sắm các tài sản thực như nhà máy, thiết bị và hàng tồn kho

- Cầu của chính quyền : khu xực chủ yếu khác liên quan đến cầu quỹ cho vay trong các thị trường tài chính là chính quyền địa phương và trung ương Nhu cầu về quỹ cho vay của cơ quan địa phương chủ yếu phát sinh vào việc xây dựng tiện ích cho giáo dục và những dịch vụ công quyền khác, nhu cầu này được quyết định trước hết do tỷ lệ gia tăng dân số, các thay đổi về vị trí địa dư, sự tăng tuổi thọ dân số

Nhu cầu về quỹ cho vay của chính phủ phát sinh chủ yếu từ chính sách tài chính quốc gia (thu nhập và chi tiêu Ngân sách quốc gia )

- Cầu của người tiêu dùng : chủ yếu là các cá nhân, hộ gia đình cần tiền để mua sắm hàng tiêu dùng, trong đó hàng tiêu dùng lâu bền như xe hơi, nhà ở rất xa xỉ, rất nhạy bén với sự thay đổi của lãi suất, còn những mặt hàng thiết yếu phẩm như thực phẩm, quần áo và chi phí về y tế thì phần lớn không nhạy cảm với lãi suất

Trong các yếu tố của cầu quỹ cho vay, cầu của doanh nghiệp và cầu của chính quyền là nguồn nhu cầu ròng chủ yếu của quỹ cho vay (trong đó, cầu quỹ cho vay của chính quyền ít khi bị tác động bởi lãi suất )

* Cung quỹ cho vay : cung quỹ cho vay phản ánh khối lượng quỹ có thể cung cấp cho vay bao gồm khối lượng tiết kiệm và lượng tiền mới được tạo ra

- Tiết kiệm :

+ Tiết kiệm của cá nhân, hộ gia đình : đây là thành phần cung cấp nguồn tiết kiệm chủ yếu, phụ thuộc vào thu nhập hiện có, dự tính trong tương lai, việc dự trù của cải cá nhân nắm giữ, mức lãi xuất, dự tính về tỷ lệ lạm phát trong tương lai và các biến số khác

+ Tiết kiệm của các doanh ghiệp : Các doanh nghiệp cũng tập trung tiết kiệm trong

đó củ yếu bằng hình thức lợi nhuận tích luỹ và khấu hao

+ Nguồn thặng dư ngân sách Nhà Nước

+ Dòng tiết kiệm nước ngoài : khi các thị trường tài chính trở thành toàn cầu hoá

và nhu cầu về tích luỹ trong nước vượt quá cung quỹ trong nước thì các chu chuyển tiền vào từ nước ngoài trở nên rất quan trọng Các chu chuyển tiền này đến

từ những quốc gia có tỷ lệ tiết kiệm cao và lãi suất tương đối thấp Ngoài ra, tỷ giá hối đoái cũng có thể tác động mạnh mẽ lên các dòng tiết kiệm nước ngoài

* Một ngồn bổ sung vào quỹ cho vay là việc cung ứng tiền Khối lượng của nó chịu tác động bởi khả năng tạo bút tệ của các ngân hàng thương mại và việc phát hành tiền mặt của ngân hàng trung ương

Trong các yếu tố của cung quỹ cho vay, tiết kiệm của cá nhân và hộ gia đình là nguồn cung cấp quỹ chủ yếu, và tỷ lệ tiết kiệm của ngân sách hầu như không phụ thuộc vào mức lãi suất Theo lý thuyết quỹ cho vay lượng cầu quỹ cho vay có mối

tương quan nghịch đảo với lãi suất và lượng quỹ cho vay có quan hệ thuận chiều ứng với sự thay đổi của lãi suất

Khi lượng cung cầu trái khoán cân bằng thì lãi suất cân bằng Đây là một vị trí

mà thị trường sẽ ổn định Như vậy, lãi suất cân bằng là lãi suất mà thị trường luôn hướng tới Song mức cân bằng không cố định, nó thay đổi khi có nhân tố làm thay đổi lượng cầu và lượng cung quỹ cho vay trên thị trường

Như vậy, có thể nói các nhân tố tác động đến lượng cung, cầu quỹ cho vay chính là các nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành lãi suất Hiểu được các nhân tố này ta sẽ nhận thức được rõ hơn những biến động của lãi suất qua từng thời kỳ, tại sao lại có sự thay đổi thường xuyên về cơ chế lãi suất trong chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước và những điều chỉnh ấy có tác động ngược trở lại thế nào đối với nền kinh tế Chính vì vậy đây là phần không thể thiếu trong quá trình tìm hiểu về thực trạng cơ chế lãi suất của nước ta.

Các nhân tố ảnh hưởng đó bao gồm :

a) Lạm phát dự tính

Lạm phát là kẻ thù của lãi suất, có nhiều cách hiểu khác nhau về lạm phát Lạm phát được hiểu là tình trạng giá cả của mọi mặt hành tăng lên so với một thời điểm bất kỳ trước đó hay lạm phát là tình trạng mất giá của đồng tiền hay cũng có hiểu lạm phát là sự giảm giá trị hay sức trao đổi thành hàng hoá của đồng tiền Tác động đầu tiên của lạm phát lên đời sống kinh tế là nó làm thay đổi lãi suất Với lãi suất cho trước, khi lạm dự tính tăng lên chi phí thực của tiền vay giảm

do đó lượng cầu quỹ cho vay tăng Đồng thời khi lạm phát dự tính tăng có nghĩa là giá cả hành hoá tăng, sẽ làm sụt giảm lợi tức thực tính của việc cho vay do đó lượng cung quỹ cho vay sẽ giảm xuống Việc thay đổi lượng cung cầu quỹ cho vay sẽ dẫn đến sự thay đổi lãi suất cân bằng Có nghĩa là khi lạm phát dự tính tăng, lãi suất tăng

b) Sự phát triển của nền kinh tế

Khi nền kinh tế phát triển tạo ra nhiều cơ hội cho các công ty đầu tư sinh lợi, vì vậy số lượng cầu quỹ cho vay sẽ tăng lên Kinh tế phát triển thu nhập và của cải tăng, lượng cung quỹ cho vay cũng tăng lên Ngựoc lại khi nền kinh tế kém phát triển sự tác động sẽ ngược trở lại với lượng cung và lượng cầu quỹ cho vay

c) Tỷ suất lợi nhuận bình quân của nền kinh tế

Lợi tức là một bộ phận của lợi nhuận bình quân, do đó tỷ suất lợi tức ( lãi suất ) cũng phụ thuộc vào tỷ suất lợi nhuận bình quân Giới hạn tối đa của lãi suất là tỷ suất lợi nhuận bình quân Lãi suất không có giới hạn tối thiểu nhưng phải lớn hơn

0 Ttong giới hạn đó lãi suất lên xuống phụ thuộc vào cung cầu cho vay Như vậy, bất kỳ chính sách lãi suất trong thời điểm nào cũng không được để lãi suất vựot quá giới hạn của tỷ suất lợi nhuận bình quân, chính sách lãi suất

d) Thời giá rủi ro và các tính lỏng của tài sản tài chính

Thời giá của các tài sản tài chính là giá cả hiện thời của tài sản tài chính trên thị trường Do đó thời giá cũng phụ thuộc vào lượng cung cầu tài sản tài chính Thời giá và lãi suất có một mối tương quan nghịch đảo Bởi vì khi lượng cầu tài sản tài chính tăng có nghĩa là lượng cung quỹ cho vay tăng, lựong cung tài sản tài chính giảm, có nghĩa là lượng cầu qũy cho vay giảm Do vậy lãi suất sẽ giảm

- Rủi ro : Nếu giá cả của tài sản tài chính không ổn định sẽ làm loại tài sản này kém hấp dẫn dẫn đến lượng cầu tài sản tài chính giảm do đó cung quỹ cho vay giảm, lãi suất tăng Nếu giá của tài tài chính ổn định hơn ngược lại sẽ làm tăng lượng cầu dẫn đến tăng quỹ cho vay, lãi suất giảm

- Tính lỏng : được quy định bởi hai yếu tố : khả năng hoán chuyển ra tiền mặt, chi phí quản lí và hoán chuyển ra tiền mặt ( chi phí bảo quản, chi phí môi giới, chi phí lãi suất, chi phí thanh toán ) Một tài sản có tính lỏng cao là một tài sản tài chính có thể chuyển đổi sang tiền mặt một cách nhanh chóng với chi phí quản lí và hoán chuyển thấp

Tính lỏng tài sản tài chính cao thì lượng cầu tài sản tài chính tăng, lượng cung quỹ cho vay tăng theo làm lãi suất cân bằng giảm xuống ngược lại tính lỏng tài sản tài chính iảm sẽ làm cho lãi suất tăng

Các nhân tố trên như chúng ta đã khẳng định có ảnh hưởng lớn đến quan hệ cung cầu về vốn trong nền kinh tế và từ đó có ảnh hưởng lớn đến lãi suất Vì vậy, khi xây dựng một chính sách lãi suất bất kỳ, dù là chính sách điều chỉh trực tiếp, thả nổi có sự quản lý hay thả nổi hoàn toàn cũng đòi hỉ nhà nước cần phải xem xét kỹ lưỡng đến các nhân tố ảnh hưởng trên để ra một chính sách phù hợp nhất Trước tiên cần chú ý đến chính sách lãi suất và sự phát triển của nền kinh tế, vì suy cho