Giáo dục quốc phòng, An Ninh cho học sinh là một bộ phận quan trọng của công tác giáo dục quốc phòng toàn dân.. Giáo Dục Quốc Phòng, An Ninh là môn học chính khóa nằm trong chương trình
Trang 1PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Giáo dục quốc phòng, An Ninh cho học sinh là một bộ phận quan trọng của công tác giáo dục quốc phòng toàn dân Giáo Dục Quốc Phòng, An Ninh là môn học chính khóa nằm trong chương trình giảng dạy của các trường Trung Học Phổ Thông đã xác định rõ mục tiêu giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh: “Nhằm góp phần đào tạo con người phát triển toàn diện, hiểu biết một số nội dung cơ bản về quốc phòng, an ninh; truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc, trách nhiệm nghĩa vụ của công dân về bảo vệ
Tổ quốc; nâng cao lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, có ý thức cảnh giác trước âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch; có kiến thức cơ bản về đường lối quốc phòng, an ninh; có kỹ năng quân sự, an ninh cần thiết để tham gia vào
sự nghiệp xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”
- Đây là môn học mang tính tổng hợp, tích hợp cao, chứa đựng trong đó cả các kiến thức xã hội và tự nhiên, kỹ thuật; kết hợp giữa truyền thống kinh nghiệm đánh giặc giữ nước và các thành tựu của khoa học, kỹ thuật quân sự hiện đại
- Có các kiến thức lý luận cơ bản và khối lượng các kỹ năng công tác quốc phòng - an ninh, chiến thuật - kỹ thuật quân sự nhất định
- Có quan hệ chặt chẽ với nhiều môn học khác như: toán, lý, hoá, lịch sử, giáo dục thể chất, giáo dục chính trị…và một số bộ môn của các trường quân
sự, an ninh
Trong chương trình của khối 12, bản thân tôi đã giảng dạy nhiều năm có rất nhiều bài, nội dung khó như bài ‘‘ Một số hiểu biết về nền Quốc Phòng toàn dân, An Ninh nhân dân” Để giảng dạy bài này đạt hiệu quả cao, muốn truyền
Trang 2đạt đủ nội dung, kiến thức trong sách giáo khoa cho học sinh hiểu bản thân người giáo viên phải tìm hiểu, nghiên cứu các tài liệu có liên quan…để lấy ra được ví dụ minh chứng làm rõ nội dung bản thân cần trình bày kết hợp với giảng dạy theo phương pháp mới thì học sinh mới nắm được bài sâu sắc hơn Qua đó tôi mạnh dạn viết chuyên đề “ Xây dựng nguồn minh chứng cụ thể
để làm rõ trọng tâm khi giảng dạy bài: Một số hiểu biết về nền Quốc Phòng toàn dân, An Ninh nhân dân ” trong chương trình lớp 12 THPT
II THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN
1 Thuận lợi :
- Thanh Hóa là tỉnh luôn đi đầu trong công tác Giáo dục Quốc phòng, An ninh cho sinh viên và học sinh trên toàn tỉnh
- Bản thân tôi được nhà trường tạo điều kiện cho đi học lớp Đại học Giáo dục Thể chất – Giáo dục Quốc phòng và là báo cáo viên của Sở giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa tham gia tập huấn nhiều lần với các chuyên đề và nội dung khác nhau về triển khai lại cho đội ngũ cán bộ giáo viên chuyên trách và bán chuyên trách trong tỉnh
- Là tổ trưởng chuyên môn phụ trách môn học này
- Bên cạnh đó, tôi cũng rất may mắn được sự đồng tình và giúp đỡ, động viên hết sức nhiệt tình của Ban giám hiệu nhà trường và của bạn bè đồng nghiệp
- Công nghệ thông tin phần nào đáp ứng nhu cầu tìm kiếm tư liệu khi cần thiết cho bài giảng
- Đội ngũ cán bộ giáo viên chuyên trách đã được cử đi đào tạo cấp chứng chỉ ( 6 tháng ) đầy đủ
- Giờ dạy môn giáo dục quốc phòng thực sự mang lại cho tôi sự cảm hứng và muốn tìm tòi, học hỏi nhiều hơn nữa
2 Khó khăn :
Trang 3- Trang thiết bị đồ dựng dạy học đó được cấp nhưng cũn hạn chế về chất lượng sản phẩm, đặc biệt là sỏch giúa khoa cho học sinh và tài liệu tham khảo cho giỏo viờn đang cũn thiếu
- Việc phối hợp giữa nhà trường với Hội đồng GDQP địa phương nhiều khi cũn chưa thụng suốt
- Việc tỡm kiếm cỏc tư liệu phục vụ bài dạy cũng rất khú khăn vỡ khụng cú lưu hành trờn thị trường
- Một số học sinh cũn coi trọng cỏc mụn văn húa khỏc, chưa hiểu hết tầm quan trọng của mụn học này
- Cơ chế thị trường cũng ảnh hưởng khụng nhỏ đến mụn học
3 Kết quả của thực trạng.
Qua thực trạng trên cho thấy, bản chất của vấn đề chính
là ở chỗ, ngời giáo viên phải giảng dạy môn GDQP - AN trước hết phải tõm huyết, say mờ, nhiệt tỡnh, cần nắm vững kiến thức và
phơng pháp có biện pháp khắc phục để giúp công việc dạy -học đạt kết quả cao Và tôi thấy chuyờn đề này, đó tạo nờn niềm hứng khởi khi tiếp thu bài giảng rất có hiệu quả một cách bất ngờ,
từ đó thúc đẩy đợc qúa trình học tập của học sinh, đặc biệt có thể giúp các em nắm vững kiến thức, việc kiểm tra đỏnh giỏ đạt được kết quả cao hơn
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I PHƯƠNG PHÁP NGHIấN CỨU
- Nghiờn cứu chuyờn đề này phải dựa trờn kiến thức của sỏch giỏo khoa, phải năm vững được kiến thức đú là điều khụng thể thiếu trong quỏ trỡnh giảng dạy, đặc biệt khụng được quỏ lạm dụng kiến thức ngoại vi dẫn đến khụng đảm bảo
Trang 4mục tiêu, yêu cầu bài học, về mặt kiến thức trong sách giáo khoa và không đảm bảo thời lượng quy định
- Tìm tòi ở tất cả các loại tài liệu, các phương tiện thông tin đại chúng… có liên quan đến môn học, bài học
Trang 5II BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.
1 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY : Tôi lựa chọn một số phương pháp sau
a Vận dụng PPDH nêu vấn đề
Dạy học nêu vấn đề là một kiểu PPDH nhằm tổ chức hoạt động tìm tòi, sáng tạo của người học theo cách nêu lên và luận giải các mâu thuẫn trong lý thuyết và thực tiễn
Dạy học nêu vấn đề bao gồm các nhân tố cơ bản: vấn đề học tập, câu hỏi vấn đề, nhiệm vụ vấn đề và tình huống có vấn đề
* Các mức độ, hình thức vận dụng dạy học nêu vấn đề trong dạy học GDQP-AN:
- Trình bày nêu vấn đề
Ở đây, người dạy đặt vấn đề học tập và tự mình giải quyết vấn đề, còn người học theo dõi lĩnh hội lôgic, cách thức, phương án giải quyết vấn đề của người dạy Mức độ này có thể vận dụng trong hình thức bài giảng về khái niệm Quốc phòng, Quốc phòng toàn dân, những tư tưởng chỉ đạo của Đảng, nhiệm vụ, nội dung, biện pháp xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân…
- Tìm tòi một phần
Ở mức độ tìm tòi một phần, người dạy hình thành các vấn đề học tập, người học tham gia giải quyết một phần các vấn đề đó Mức độ này thường được tổ chức dưới các hình thức trao đổi, học nhóm, thảo luận, xemina…
- Nghiên cứu vấn đề
Đây là mức độ các vấn đề học tập được nâng dần lên thành các vấn đề khoa học Giáo viên hướng dẫn từng bước cho học sinh tìm kiếm, hình thành vấn đề và tự giải quyết vấn đề đó Mức độ này được thể hiện trong các hình thức tự học, tự nghiên cứu, viết thu hoạch, tiểu luận chuyên đề, báo cáo…
* Một số cách thức xây dựng vấn đề học tập, tạo ra tình huống có vấn
đề trong các buổi học
Trang 6- Nêu lên những mâu thuẫn giữa lý luận và thực tiễn đòi hỏi người học phải vận dụng kiến thức lý luận để giải thích bản chất các hiện tượng, sự kiện thực tế
- Nêu lên mâu thuẫn giữa quan niệm thông thường và quan niệm khoa học để tạo ra " tình huống không phù hợp"
- Nêu lên các quan niệm, nhận định, ý kiến khác nhau xung quanh một vấn đề nào đó để tạo ra " tình huống xung đột"
- Đưa ra những quan điểm phản động, phản khoa học, đối lập đòi hỏi người học phải lập luận, làm rõ tính chất phản khoa học, xuyên tạc, giả dối của những quan điểm đó Kiểu nêu vấn đề này sẽ tạo ra " tình huống phản bác" trong buổi học…
b Vận dụng phương pháp đóng vai
Đóng vai là một phương pháp dạy học mang tính chất tích cực, trong đó người dạy tái tạo lại, mô hình hoá các hành động đặc trưng của hoạt động nghề nghiệp tương lai, tổ chức cho người học sắm vai thực hiện những thao tác phù hợp với chuẩn mực hành vi, hành động thực, thông qua đó hình thành
kĩ năng hoạt động nghề nghiệp cho người học
Trong bộ môn giáo dục quốc phòng-an ninh đóng vai có thể sử dụng được trong huấn luyện nghệ thuật quân sự, kỹ chiến thuật, thể thao quân sự…
Trong phương pháp đóng vai, hoàn cảnh thực của đời sống hoạt động quân sự được giáo viên lựa chọn, xây dựng thành kịch bản Học sinh được phân vai phải sử dụng tổng hợp các tri thức, kĩ năng đã học và kinh nghiệm thực tế để thể hiện các thao tác hành động theo nội dung kịch bản và sự đạo diễn của giáo viên
Các bước cơ bản thực hiện phương pháp đóng vai như sau:
- Xác định mục tiêu dạy học ( được cụ thể hoá bằng tiêu chí kĩ năng tương ứng)
- Thiết kế kịch bản
- Phân vai
Trang 7- Giới thiệu quy tắc, cách thức nhập vai, các tương tác giữa các vai
- Giáo viên điều khiển các tình huống đóng vai, học sinh thể hiện các thao tác, hành vi…
- Thảo luận, rút kinh nghiệm; đánh giá tổng kết buổi học đóng vai
c Vận dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan
Trắc nghiệm khách quan ( Test) được xem là phương pháp đo đạc và đánh giá khách quan trình độ, khả năng, kết quả nhận thức của người học bằng
hệ thống các câu hỏi theo những tiêu chí nhất định
Câu hỏi trắc nghiệm khách quan là loại câu hỏi cung cấp cho người học một phần hay tất cả các thông tin cần thiết và đòi hỏi người học phải hoàn thiện câu trả lời hoặc lựa chọn phương án trả lời
Trong dạy học các nội dung của môn giáo dục quốc phòng có thể xây dựng một số dạng câu trắc nghiệm điển hình sau đây:
- Loại câu điền khuyết: là câu đòi hỏi người học phải nhớ lại và cung
cấp (điền thêm) câu trả lời bằng một hay một vài từ trên cơ sở của một câu hỏi trực tiếp hay một câu nhận định còn chưa đầy đủ
Thí dụ: Tư tưởng chỉ đạo của Đảng về xây dựng nền QPTD, ANND là: Gắn nhiệm vụ quốc phòng với nhiệm vụ an ninh; phối hợp chặt chẽ hoạt động quốc phòng, an ninh với hoạt động … (đối ngoại)
- Loại câu lựa chọn " đúng - sai" : là câu yêu cầu người học phải lựa
chọn một trong hai phương án trả lời: đúng hay sai, có hoặc không khi tiếp xúc với một tin nào đấy
Thí dụ: Chức năng của Quân đội ta là chiến đấu, công tác, lao động sản xuất? Đúng hay sai?
- Loại câu hỏi lựa chọn nhiều phương án
Thường có hình thức một câu hỏi dẫn được nối tiếp bằng nhiều câu trả lời (thường là 3 -4 câu) đòi hỏi người học phải chọn ra câu đúng
Trang 8Yờu cầu chung khi sử dụng bộ trắc nghiệm là phải đảm bảo độ khỏch quan, độ tin cậy, tớnh vừa sức, tớnh phõn biệt và trong kiểm tra, thi cần phải sử dụng kết hợp cỏc cõu trắc nghiệm với cõu tự luận
2 SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP VÀ LẤY NGUỒN MINH CHỨNG CỤ THỂ CHO CÁC TIẾT HỌC
* Tiết 1 : bài 2 MỘT SỐ HIỂU BIẾT VỀ NỀN QUỐC PHềNG TOÀN DÂN, AN NINH NHÂN DÂN
( SGK lớp 12 THPT)
1 T tởng chỉ đạo của Đảng về thực hiện nhiệm vụ QP,
AN trong thời kỡ mới
Muốn HS hiểu đợc những t tởng chỉ đạo của Đảng về thực hiện nhiệm vụ QPAN, cần làm rõ cho học sinh nắm
đợc những khái niệm về QP- AN
a GV khái quát quá trình dựng nớc và giữ nớc của dân tộc VN
( những mốc L.Sử lớn), nêu câu hỏi : QP đợc đặt ra khi nào( chung cho các quốc gia và VN) ? Vì sao mà phải kết hợp
QP với AN ?
- Quốc phòng là công cuộc giữ nớc của một quốc gia…Đây là
đặc điểm chung của mọi quốc gia trên thế giới nhng cách thức thì khác nhau, sự khác nhau đó đợc cụ thể bằng các ví
dụ sau:
+ VD minh họa 1: : Hàn Quốc và Nhật Bản là 2 quốc gia có nền kinh tế hùng mạnh nhng nền QP lại đặt dới sự bảo trợ của nớc thứ 2 đó là Mĩ
+ VD minh họa 2: Triều Tiên và I Ran nền QP lại dựa trên nền tảng của sự phát triển vũ khí hạt nhân
Trang 9+ VD minh họa 3: Mĩ có nền QP dựa trên tiềm lực của nền kinh
tế hùng mạnh và sự phát triển công nghệ vũ khí vợt bậc…
+ Còn với Việt Nam chúng ta là xây dựng nền QP toàn dân trong đó lấy sức mạnh quân sự là đặc trng đã đem lại cho dân tộc và thế giới những trang sử hào hùng không thể phủ nhận
- Đặt câu hỏi cho hs thảo luận tại sao nền QP của chúng ta lại mang tính chất “ của dân, do dân, vì dân ” ?
Nhà nước của dõn, do dõn, vỡ dõn bởi vỡ “ lực lượng bao nhiờu là nhờ dõn hết” Nhà nước muốn điều hành quản lý xó hội cú hiệu quả thỡ phải dựa vào dõn, Chủ tịch Hồ Chớ Minh núi: “dõn như nước mỡnh như cỏ”; phải
“đem tài dõn, sức dõn, của dõn làm lợi cho dõn…Chớnh phủ chỉ giỳp kế hoạch cổ động” Vỡ vậy Đảng ta luụn chủ trương dựa vào dõn, tạo điều kiện để nhõn dõn phỏt huy cao nhất quyền làm chủ , tham gia tớch cực vào việc quản lý Nhà nước
Nhà nước vỡ dõn, theo Chủ tịch Hồ Chớ Minh cú nghĩa là mọi hoạt động của Nhà nước đều phải xuất phỏt và vỡ lợi ớch của nhõn dõn; việc gỡ cú lợi cho dõn thỡ phải làm cho kỳ được ; việc gỡ cú hại cho dõn thỡ phải hết sức trỏnh Người chỉ rừ: chế độ ta là chế độ dõn chủ, nhõn dõn là chủ, Chớnh phủ là đầy tớ của nhõn dõn Nhõn dõn cú quyền đụn đốc và phờ bỡnh Chớnh phủ Chớnh phủ thỡ việc to, việc nhỏ đều nhằm mục đớch phục vụ lợi ớch của nhõn dõn “Cỏc cụng việc của chớnh phủ làm phải nhằm vào mục đớch duy nhất là mưu tự do hạnh phỳc cho mọi người Cho nờn chớnh phủ nhõn dõn bao giờ cũng phải đặt quyền lợi dõn lờn trờn hết thảy Việc gỡ cú lợi cho dõn thỡ làm Việc gỡ cú hại cho dõn thỡ trỏnh” Xõy dựng một Nhà nước vỡ dõn
là một nhà nước khụng đặc quyền, đặc lợi, phục vụ nhõn dõn tận tụy, một nhà nước trong sạch, chớ cụng vụ tư Bỏc đó dạy rằng: Phải xõy dựng một
Trang 10nền chớnh trị liờm khiết, kiờn quyết đấu tranh với ba thứ giặc nội xõm là: tham ụ, lóng phớ, quan liờu Một mặt Nhà nước phải thực hành dõn chủ rộng rói với nhõn dõn mặt khỏc phải thực hành chuyờn chớnh với mọi hành động xõm hại đến lợi ớch của Tổ quốc, quyền làm chủ của nhõn dõn Trong hàng loạt vấn đề được đề cập, Chủ tịch Hồ Chớ Minh thường nhấn mạnh vấn đề bản chất xó hội chủ nghĩa, tớnh dõn chủ, tớnh nhõn dõn, tớnh nhõn đạo của Nhà nước mà nhõn dõn ta xõy dựng
+ Giáo viên chốt lại vấn đề: Truyền thống lịch sử đã minh chứng rằng mọi ngời dân Việt Nam từ đời xa đến nay đều nêu cao ý thức quật cờng bảo vệ đất nớc lúc lâm nguy, lúc khó khăn gian khổ Quân đội từ đâu mà ra? Từ nhân dân
mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu để bảo vệ quê hơng,
đất nớc, con ngời, dòng tộc và bản thân…đó là triết lý nên nền QP của ta là nền QP “ của dân, do dân, vì dân ”
- Ngày nay để đảm bảo đợc an ninh quốc gia phải đòi hỏi có
sự kết hợp đồng bộ giữa nền QP toàn dân với an ninh nhân dân, nói đến QP là phải có An Ninh và ngợc lại nói đến An Ninh là phải có QP
* Nh vậy với những VD và nguồn minh chứng trên tôi đã làm sáng tỏ những khái niệm cơ bản về QP và AN trong SGK giúp
hs hiểu bài sâu sắc hơn.
b Những t tởng chỉ đạo của Đảng
* Kết hợp chặt chẽ 2 nhiệm vụ chiến lược của CMVN trong thời kỡ mới:
+ Dựng nước phải đi đụi với giữ nước trong tỡnh hỡnh mới hiện nay khụng thể xem thường mặt nào, Nú phản ỏnh quy luật tồn tại và phỏt triển của dõn tộc + Đất nước ta đang trong quỏ trỡnh hội nhập Thế và lực của Việt Nam đang phỏt triển rất đỏng mừng Tuy nhiờn, cỏc thế lực thự địch vẫn đang tỡm cỏch
Trang 11phá hoại sự nghiệp xây dựng và phát triển của đất nước Vì vậy, nhiệm vụ bảo
vệ Tổ quốc lúc nào cũng được đặt lên hàng đầu Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
có mối quan hệ gắn bó hữu cơ với nhau Không giữ được ổn định chính trị, không bảo vệ tốt lãnh thổ, chủ quyền quốc gia thì không thể xây dựng đất nước Đồng thời, không xây dựng đất nước giàu mạnh thì không có điều kiện
để bảo vệ tốt lãnh thổ, chủ quyền quốc gia
Dĩ nhiên, điều tôi muốn nhấn mạnh ở đây chính là chúng ta cần xây dựng tốt thế trận lòng dân trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Đất nước phát triển càng giàu mạnh, điều kiện sống của người dân càng tốt hơn, thì thế trận lòng dân càng vững chắc Chúng ta biết rằng, kinh tế chậm phát triển, giá cả leo thang, tệ nạn xã hội không được đẩy lùi, đời sống người dân còn khó khăn, ốm đau, bệnh tật không có điều kiện chữa trị… thì chắc chắn lòng dân chưa yên Điều cần thiết là chúng ta phải làm sao để kinh tế-xã hội ngày càng phát triển, đất nước ngày càng giàu mạnh, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện… đó là cách bảo vệ tốt nhất, chủ động nhất -Hai nhiệm vụ chiến lược này phải có quan hệ chặt chẽ với nhau thì mới có đủ tiềm lực để bảo vệ tổ quốc Thực tế đã chứng minh trong xây dựng và bảo vệ nếu xây dựng mà không bảo vệ thì sẽ sụp đổ nhanh chóng, còn nếu xây dựng không tốt thì sẽ không có khả năng tự bảo vệ
+ XD CNXH phải đi đôi với bảo vệ chế độ lấy CN Mác- Lê Nin và tư tưởng
Hồ Chí Minh làm kim chỉ nam
- VD minh họa 1: Như ngay tại quê hương Vĩnh Lộc - Thanh hóa chúng ta là Nhà Hồ ( triều đại Hồ Quý Ly ) đã XD được nhiều thành lũy kiên cố nhưng vẫn thất bại nhanh chóng vì một lý do rất đơn giản bởi bức tường thành vững chắc nhất là bức tường lòng dân không XD được…)
- VD minh họa 2: Khi bị quân đội Mĩ và liên quân tấn công, quân đội của tổng thống Sadam Hussen đã không chống cự nổi trong một thời gian ngắn bởi người dân đã không tham gia kháng chiến người ta coi chiến tranh là nhiệm vụ