SKKN một số giải pháp trong công tác quản lý, chỉ đạo, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật của học sinh trường THPT

“Một số giải pháp trong công tác quản lý, chỉ đạo nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật của học sinh trường THPT Nguyễn Trường Thúy”làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm SK

SỞ GD&ĐT NAM ĐỊNH TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRƯỜNG THÚY

THÔNG TIN CHUNG VỀSÁNG KIẾN KINH NGHIỆM DỰ THI CẤP TỈNH

1 Tên sáng kiến: “Một số giải pháp trong công tác quản lý, chỉ đạo, nhằm nâng

cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật của học sinh trường THPT Nguyễn Trường Thúy”

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Hoạt động thi nghiên cứu khoa học dành cho học sinh THPT

3 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ năm học 2013- 2014 đến nay.

4 Tác giả:

Họ tên: Trần Xuân Trà

Ngày sinh: 04/4/1971

Nơi thường trú: Xuân Trung, Xuân Trường, Nam Định

Trình độ chuyên môn: Thạc sỹ Ngữ văn

Chức vụ công tác: Phó hiệu trưởng

Nơi làm việc, địa chỉ liên hệ: Trường THPT Nguyễn Trường Thúy

Điện thoại: 0979703715

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến

5 Nơi áp dụng sáng kiến:

Đơn vị: Trường THPT Nguyễn Trường Thúy

Địa chỉ: Xã Thọ Nghiệp, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định

Điện thoại: 0350.887.0006

I Thực trạng hoạt động NCKHKT của học sinh trường THPT Nguyễn

Trường Thúy trước khi tạo ra sáng kiến

6

2 Giáo viên chưa tự tin khi được phân công hướng dẫn học sinh NCKHKT 6

3 Lãnh đạo nhà trường lúng túng trong công tác quản lý, chỉ đạo 6

II “Một số giải pháp trong công tác quản lý, chỉ đạo nâng cao hiệu quả

hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật của học sinh trường THPT Nguyễn

Trường Thúy”

7

1.Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về mục đích, ý nghĩa

của hoạt động NCKHKT ở nhà trường phổ thông….

7

2 Xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai hoạt động NCKHKT của học sinh

phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị

A ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN:

Nhằm đổi mới phương pháp và nâng cao chất lượng giáo dục theo hướng đadạng hóa các hình thức tổ chức dạy học, khuyến khích học sinh trung học nghiên cứu,sáng tạo khoa học, kĩ thuật, biết vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn

đề thực tiễn cuộc sống, nâng cao năng lực người học, ngày 02/11/2012 Bộ Giáo dục

và Đào tạo (GDĐT) đã ban hành Thông tư 38/2012/TT-BGDĐT, kèm theo Quy chếthi nghiên cứu khoa học, kĩ thuật (NCKHKT) cấp quốc gia học sinh trung học cơ sở

và trung học phổ thông, bắt đầu thực hiện từ năm học 2011- 2012 Từ đó đến nay,NCKHKT đã trở thành hoạt động thường xuyên, liên tục của học sinh trung học trênphạm vi cả nước, phát triển cả về qui mô và số lượng, chất lượng dự án Theo thống

kê của Bộ GDĐT, năm 2013, toàn quốc mới có 33 Sở GDĐT tham gia cuộc thi cấpquốc gia, với tổng số 140 dự án dự thi, đến năm 2016 đã có 63 tỉnh/ thành phố thamgia, với 400 dự án dự thi Đặc biệt, trong mấy năm qua, Việt Nam liên tục tham giaHội thi khoa học, kĩ thuật quốc tế tại Hoa Kì và đều có dự án đoạt giải (01 giải Nhấtnăm 2012; 02 giải Tư năm 2013; 02 giải Tư và 1 giải Đặc biệt năm 2014; 01 giải Tư

và 01 giải Đặc biệt năm 2015) Điều ấy chứng tỏ hoạt động NCKHKT dành cho họcsinh trung hoc đã và đang được Bộ GDĐT và các Sở GD&ĐT quan tâm, chỉ đạo sátsao, ngày càng thu hút học sinh tham dự và đạt được những thành tích ban đầu rất khảquan

Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ GDĐT, mấy năm qua Sở GD&ĐT Nam Định đã tổchức Hội thi NCKHKT cấp tỉnh dành cho học sinh trung học Hội thi đã thu hút đượccác trường THPT, các Phòng GD&ĐT trong tỉnh tham gia Kể từ đó đến nay năm nào

Sở GD&ĐT Nam Định cũng tuyển chọn được một số dự án tham gia và đạt giải Hộithi NCKHKT cấp Quốc gia Nó góp phần khẳng định tiềm năng, thế mạnh của mộtđơn vị nhiều năm liền là lá cờ đầu toàn quốc về GDĐT

Tuy nhiên, ở các trường trung học phổ thông (THPT), NCKHKT vẫn còn là hoạtđộng mới mẻ không chỉ đối với học sinh, mà đối với cả các bộ quản lý và đội ngũ giáoviên Bởi lâu nay hoạt động NCKHKT là “lãnh địa” của các trường Đại học, Caođẳng, các viện, học viện Ở đó, các sinh viên, học viên thường là ít nhất sau một nămhọc mới bước đầu làm quen với hoạt động NCKHKT dưới sự hướng dẫn của cácchuyên gia, các nhà khoa học có bề dạy kinh nghiệm, có học hàm, học vị cao Không

ít người cho rằng, việc NCKH đối với học sinh phổ thông là quá xa vời, vì mục tiêuchính của các em chỉ cần nắm vững kiến thức và kỹ năng ở chương trình giáo dục phổthông, vượt qua kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học Hơn nữa, để triển khai hoạtđộng NCKHKT đối với học sinh đạt hiệu quả, đòi hỏi phải có đội ngũ các nhà khoahọc giỏi làm tư vấn, trong khi kinh nghiệm NCKHKT của nhiều thầy, cô giáo vẫn cònhạn chế Mặt khác, giáo viên và học sinh đã phải dành quá nhiều thời gian cho việcthực hiện nhiệm vụ dạy và học Và vì là hoạt động mới mẻ, nên công tác quản lý, chỉđạo của các trường THPT còn rất nhiều lúng túng Đấy là chưa kể kinh phí đầu tư chohoạt động này khá tốn kém…

Vậy làm thế nào để nâng cao hiệu quả hoạt động NCKHKT của học sinh ở cáctrường THPT? Từ thực tế hoạt động NCKHKT và những thành tích mà nhà trường đãđạt được trong mấy năm qua ở lĩnh vực này, chúng tôi nhận thấy, muốn nâng cao hiệuquả hoạt động NCKHKT dành cho học sinh, trước hết phải tăng cường công tác quản

lý, chỉ đạo của Ban giám hiệu và tập thể lãnh đạo nhà trường Vì thế, tôi đã chọn

“Một số giải pháp trong công tác quản lý, chỉ đạo nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật của học sinh trường THPT Nguyễn Trường Thúy”

làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) nhằm trao đổi với các trường THPT trongtoàn tỉnh về việc nâng cao hiệu quả của hoạt động mới mẻ này, góp phần nhỏ bé vàocông cuộc đổi mới phương pháp và nâng cao chất lượng dạy học hiện nay

B MÔ TẢ GIẢI PHÁP:

I) Thực trạng hoạt động NCKHKT của học sinh trường THPT Nguyễn Trường Thúy trước khi tạo ra sáng kiến:

1) Học sinh bỡ ngỡ khi tham gia NCKHKT:

Như đã nói ở trên, NCKHKT là hoạt động mới mẻ đối với học sinh THPT Đặcbiệt, trường THPT Nguyễn Trường Thúy mới được thành lập từ năm 2007, điểmtuyển sinh đầu vào của học sinh rất thấp so với mặt bằng chung của tỉnh Nam Địnhnên năm học 2013 – 2014, khi lần đầu tiên tham gia hoạt động NCKHKT các em hếtsức bỡ ngỡ Bởi từ trước tới nay các em chưa hề biết tới hoạt động này Do vậy,những kiến thức sơ đẳng nhất của hoạt động NCKHKT, như: Nghiên cứu khoa học làgì? Bố cục của một dự án NCKHKT ra sao? Những phương pháp nghiên cứu nàođược sử dụng khi thực hiện dự án? Tiến trình thực hiện một dự án như thế nào? các

em đều chưa hề biết tới Vì thế các em còn dè dặt đăng ký tham gia NCKHKT khi nhàtrường phát động, tổ chức cho học sinh đăng ký dự thi Nhà trường phải giao chỉ tiêu

về các khối, lớp để tổ chức Hội thi cấp trường

Qua Hội thi cấp trường năm học 2013- 2014, chúng tôi thấy, từ việc hình thành

ý tưởng, lựa chọn đề tài, đến cách triển khai nội dung, bố cục dự án… các em đều dễ

sa vào những lỗi thường gặp khi NCKHKT, như: ý tưởng xa với, thiếu tính khả thi(Chinh phục sao Hỏa); chọn đề tài chưa thể hiện rõ đối tượng và phạm vi nghiên cứu(Mô hình cửa báo động)… Đấy là một trong những lý do gợi dẫn tôi thực hiện đề tàinày

2) Giáo viên chưa tự tin khi được phân công hướng dẫn học sinh NCKHKT:

Cũng như hầu hết các trường THPT mới thành lập trên địa bàn tỉnh Nam Định,đội ngũ giáo viên trường THPT Nguyễn Trường Thúy phần đông còn rất trẻ, vừa mớitốt nghiệp ra trường và chủ yếu đạt trình độ Đại học nên chưa có nhiều kinh nghiệmtrong hoạt động NCKHKT Bởi vậy, sau khi nhà trường đã lựa chọn được những ýtưởng khả thi, phân chia thành các lĩnh vực, cử giáo viên tham gia hướng dẫn học sinhNCKHKT phù hợp với trình độ chuyên môn của mình, đa số giáo viên đều e ngại vàcảm thấy thiếu tự tin trước nhiệm vụ này

Qua thực tế Hội thi NCKHKT cấp trường năm học 2013 – 2014, chúng tôi cũngthấy, một số giáo viên và học sinh chưa tự tin trước những câu hỏi phản biện của Bangiám khảo nên tính thuyết phục của các dự án chưa cao Đây cũng là lý do để tôi chọn

đề tài SKKN này

3) Lãnh đạo nhà trường lúng túng trong công tác quản lý, chỉ đạo:

Vì là hoạt động hoàn toàn mới đối với các trường THPT, nên cũng như nhiều

cơ sở giáo dục khác, Ban giám hiệu và tập thể lãnh đạo trường THPT Nguyễn TrườngThúy còn lúng túng trong công tác quản lý, chỉ đạo học sinh tham gia NCKHKT

Bên cạnh tính mới mẻ, sở dĩ lãnh đạo nhà trường còn lúng túng, bị động trongcông tác quản lý, chỉ đạo hoạt động này còn do ảnh hưởng của thực trạng nền giáo dụchiện tại quá xem nặng việc học và thi cử Học sinh và giáo viên phần lớn chỉ tập trungvào việc dạy và học là chính, chưa thật sự quan tâm và xem hoạt động NCKHKT lànền tảng góp phần đổi mới phương pháp và nâng cao chất lượng dạy và học

Hơn nữa, như đã nói ở trên, do chất lượng tuyển sinh đầu vào thấp; đội ngũ giáoviên nhà trường phần đông còn rất trẻ chưa có kinh nghiệm trong hoạt độngNCKHKT dễ nảy sinh tâm lý e ngại, thiếu tự tin khi được phân công hướng dẫn học

sinh thực hiện đề tài; lại là trường mới thành lập, cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốnchưa đáp ứng đủ cho hoạt động NCKHKT; một số phụ huynh có tâm lý e sợ khôngmuốn cho con em mình tham gia hoạt động NCKHKT vì sẽ ảnh hưởng đến kết quảhọc tập nên thiếu sự ủng hộ và động viên khuyến khích; chế độ chính sách của nhànước lại chưa đủ sức thu hút giáo viên, học sinh tham gia NCKHKT;… Đó là nhữngkhó khăn của lãnh đạo nhà trường trong quá trình chỉ đạo, tổ chức, triển khai hoạt

động NCKHKT của học sinh Đây chính là lý do cơ bản để tôi chọn “Một số giải pháp trong công tác quản lý, chỉ đạo nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật của học sinh trường THPT Nguyễn Trường Thúy” làm đề tài

1)

Đẩy mạnh công tác tuyền truyền nâng cao nhận thức về mục đích, ý nghĩa của

hoạt động NCKHKT ở nhà trường phổ thông tới toàn thể cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh nhà trường:

Sở dĩ học sinh bỡ ngỡ khi tham gia NCKHKT, cán bộ, giáo viên thiếu tự tin khiđược phân công, hướng dẫn học sinh thực hiện dự án, phụ huynh chưa thực sự đồngthuận, chưa tích cực động viên, khuyến khích con em mình tham gia hoạt động này,trước hết là do họ chưa hiểu hết mục đích, ý nghĩa của hoạt động NCKHKT dành chohọc sinh Bởi vậy, để nâng cao hiệu quả của hoạt động này, lãnh đạo trường THPT

Nguyễn Trường Thúy đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về mục đích, ý nghĩa của hoạt động NCKHKT tới toàn thể cán bộ, giáo viên, học sinh

và phụ huynh trường.

1.1 Về hình thức tuyên truyền:

Tuy nhiên, vì đây là hoạt động mới, để cán bộ, giáo viên, học sinh và phụhuynh nâng cao nhận thức về mục đích, ý nghĩa của hoạt động NCKHKT, nhà trườngcần đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, sao cho những vấn đề cơ bản, nhất là mụcđích, ý nghĩa của hoạt động NCKHKT thấm sâu vào mọi thành viên trong Hội đồnggiáo dục nhà trường, được mọi người đồng tình, ủng hộ, tích cực hưởng ứng, thamgia

Để đạt được mục tiêu ấy, ngay từ đầu năm học, sau khi nhận được các văn bảnhướng dẫn, chỉ đạo của Bộ và của Sở về việc tổ chức Hội thi NCKHKT dành cho họcsinh trung học, lãnh đạo nhà trường đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng cáchphối hợp các hình thức cơ bản sau:

+ Tuyên truyền thông qua các buổi họp Hội đồng, họp cha mẹ học sinh, các tiếtsinh hoạt đầu tuần của Ban giám hiệu nhà trường

+ Tuyên truyền thông qua các tiết sinh hoạt lớp cuối tuần của giáo viên chủnhiệm

+ Tuyên truyền qua hệ thống phát thanh của Ban chấp hành Đoàn trường

+ Tuyên truyền qua hệ thống Bản tin của nhà trường

+ Đặc biệt, năm học 2013 – 2014, khi lần đầu tiên tham gia dự thi NCKHKTcấp tỉnh, trường THPT Nguyễn Trường Thúy còn tổ chức cho hơn 50 cán bộ giáoviên, học sinh và đại diện cha mẹ học sinh tham quan các gian trưng bày, dự học sinhthuyết trình về kết quả dự án và trả lời các câu hỏi của Ban giám khảo cuộc thi Qua

đó, cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh hiểu sâu hơn về hoạt động NCKHKT ởnhà trường, tạo tiền đề cho việc nâng cao hiệu quả hoạt động NCKHKT của nhàtrường trong những năm tiếp theo

1.2 Về nội dung tuyên truyền:

a) Bản chất của nghiên cứu khoa học (NCKH) và hoạt động NCKHKT ở nhà trường phổ thông:

Như đã nói ở trên, những kiến thức sơ đẳng nhất về NCKH học sinh cũng chưa

hề biết đến; cả giáo viên, học sinh và phụ huynh đều có tâm lý e ngại, lo lắng, hoangmang khi bản thân, hoặc con em mình tham gia NCKH Bởi vậy, trước hết lãnh đạonhà trường phải làm tốt công tác tuyên truyền để giáo viên, học sinh và phụ huynhhiểu rõ bản chất của NCKH và hoạt động NCKH ở nhà trường phổ thông Có như vậygiáo viên và học sinh mới chủ động, tự tin khi tham gia hướng dẫn và NCKH; phụhuynh mới đồng thuận, khuyến khích, động viên, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho con

em mình tham gia hoạt động này

Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về NCKH Nhưng theo nghĩa chung nhất,NCKH là quá trình nhận thức khoa học, là hoạt động trí tuệ đặc thù bằng nhữngphương pháp nghiên cứu nhất định để tìm ra một cách chính xác và có mục đíchnhững điều mà con người chưa biết đến hoặc biết chưa đầy đủ, tức là tạo ra sản phẩmmới dưới dạng tri thức mới về nhận thức hoặc phương pháp Bản chất của NCKH làhoạt động sáng tạo của các nhà khoa học nhằm nhận thức thế giới, tạo ra hệ thống trithức có giá trị để sử dụng vào cải tạo thế giới Mục đích của NCKH không chỉ nhằmvào việc nhận thức thế giới mà còn cải tạo thế giới vì cuộc sống của con người…Tùythuộc vào mục đích nghiên cứu, mà NCKH phân chia thành các loại hình khác nhau,như: Nghiên cứu cơ bản (nhằm tìm tòi, sáng tạo ra những tri thức mới, những giá trịmới cho nhân loại); Nghiên cứu ứng dụng (nhằm vận dụng những tri thức cơ bản đểtạo ra những quy trình công nghệ mới, những nguyên lý mới trong quản lý kinh tế - xãhội); Nghiên cứu triển khai (nhằm tìm khả năng áp dụng đại trà các nghiên cứu ứngdụng vào thực tế sản xuất và đời sống xã hội); Nghiên cứu dự báo (nhằm phát hiệnnhững triển vọng, những khả năng, xu hướng mới của sự phát triển của khoa học vàthực tiễn)

Hoạt động NCKHKT ở nhà trường phổ thông vừa mang bản chất chung củaNCKH, vừa có nét đặc sắc riêng Mục tiêu cơ bản của hoạt động NCKHKT ở nhàtrường phổ thông không có tham vọng tìm tòi, sáng tạo ra những tri thức mới, nhữnggiá trị mới cho nhân loại Đấy là nhiệm vụ của các nhà khoa học chuyên sâu.NCKHKT ở nhà trường phổ thông chủ yếu nhằm tạo sân chơi bổ ích, giúp học sinh ápdụng những kiến thức đã học vào cuộc sống theo quan niệm “học đi đôi với hành”.Đồng thời, qua hoạt động này, tạo cơ hội cho các em tiếp cận, làm quen với phươngpháp, kỹ năng NCKHKT, phát huy tính tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo và hứngthú trong học tập, sinh hoạt của học sinh Từ đó, nâng cao phẩm chất, năng lực họcsinh, phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có thiên hướng NCKHKT để đào tạonhân tài cho đất nước

Như vậy, hoạt động NCKHKT ở nhà trường phổ thông không đến mức “quátải” như quan niệm của một số cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh mà đấy là sự

đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học, góp phần quan trọng vào việc “đổi mớicăn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo” Bằng những kiến thức, kỹ năng cơ bản đãđược trang bị, dưới sự gợi dẫn của giáo viên, học sinh hoàn toàn có thể tham gia vàthực hiện có hiệu quả hoạt động NCKHKT Điều cốt yếu là các em phải hình thànhđược ý tưởng khoa học có tính khả thi, có niềm đam mê nghiên cứu và chủ động, tựtin, tích cực, sáng tạo trong quá trình thực hiện dự án

b) Mục đích, ý nghĩa của hoạt động NCKHKT dành cho học sinh:

Bên cạnh việc tuyên truyền về bản chất của NCKH và hoạt động NCKHKT ởnhà trường phổ thông, lãnh đạo nhà trường còn phải tuyên truyền để cán bộ, giáo viên,học sinh và phụ huynh hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của hoạt động này

Nghị quyết số 29 Hội nghị lần thứ 8 của Ban chấp hành Trung ương Đảng Khóa

XI khẳng định “…Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt

nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời…” Đưa hoạt động

NCKHKT vào các trường phổ thông, góp phần quan trọng vào việc “đổi mới căn bản,toàn diện giáo dục và đào tạo”, hướng tới các mục đích, ý nghĩa cơ bản sau:

- NCKHKT ở trường phổ thông trước hết nhằm khuyến khích học sinh nghiêncứu, sáng tạo khoa học, công nghệ, kĩ thuật, vận dụng kiến thức đã học để giải quyếtnhững vấn đề thực tiễn cuộc sống Qua đó, giúp học sinh bước đầu làm quen với hoạtđộng NCKHKT và hiểu ra rằng, NCKHKT không phải là “lãnh địa” riêng của sinhviên, học viên ở các trường Đại học, Cao đẳng, các viện, học viện, mà chính là

phương châm “học đi đôi với hành”, nhằm “ phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định

hướng nghề nghiệp cho học sinh… nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện… phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời…” Từ đó, khơi dậy,

nhóm lên niềm yêu thích, đam mê tìm tòi, sáng tạo, cuốn hút học sinh tích cực hưởngứng, tham gia hoạt động NCKHKT

- Đồng thời, NCKHKT ở trường phổ thông còn góp phần đổi mới hình thức tổchức hoạt động dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh; thúc đẩygiáo viên tự bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ; phát triển năng lực

và phẩm chất của học sinh; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong các trườngtrung học Bởi lâu nay hoạt động dạy học chủ yếu diễn ra trong không gian lớp học,việc kiểm tra, đánh giá chỉ tập trung vào kết quả học tập của học sinh bằng hình thứccho điểm NCKHKT tạo cơ hội cho học sinh tham gia các hoạt động trải nghiệm, sángtạo ngoài không gian lớp học và giúp các em được dịp bộc lộ phẩm chất, năng lực bảnthân Việc kiểm tra, đánh giá học sinh cũng không chỉ bó hẹp bằng hình thức chođiểm trên lớp Vì thế giáo viên cần phải tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độchuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá mới

này, cũng như mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng toàn diệncủa học sinh.

- Bên cạnh đó, NCKHKT còn tạo cơ hội để giáo viên tham gia hướng dẫn họcsinh NCKHKT; học sinh có cơ hội giới thiệu kết quả NCKHKT của mình Nhờ vậy,

tư duy khoa học, kiến thức chuyên sâu của giáo viên và học sinh được nâng lên rõ rệt,tạo cơ sở cho việc nâng cao chất lượng dạy học Cũng nhờ vậy, các kỹ năng thuyếttrình, phản biện, tự học, tự nghiên cứu của học sinh ngày một nâng cao

- Không những thế, những sản phẩm NCKHKT có chất lượng tham gia Hội thicấp tỉnh, cấp quốc gia, quốc tế được Hội đồng giám khảo đánh giá cao còn tạo cơ hộicho học sinh trong xét đỗ Tốt nghiệp và tuyển vào các trường Đại học, Cao đẳng (theochế độ ưu tiên, khuyến khích giống với thi học sinh giỏi các môn văn hóa) Đây chinh

là động lực, là mục tiêu phấn đấu của học sinh tham gia NCKHKT

- Đặc biệt, NCKHKT còn là dịp để giáo viên và học sinh tăng cường trao đổi,giao lưu văn hóa, giáo dục giữa các nhà trường, các địa phương và tạo cơ hội để hộinhập quốc tế Bởi trong quá trình thực hiện đề tài, học sinh cần thực hiện các hoạtđộng trải nghiệm, nhất là khi các dự án được lựa chọn tham gia Hội thi cấp tỉnh, cấpquốc gia, quốc tế, giáo viên và học sinh có cơ hội giao lưu văn hóa, giáo dục làm giàuthêm vốn văn hóa và nâng cao kỹ năng sống, giá trị sống cho bản thân

Như vậy, đẩy mạnh công tác tuyên truyền về mục đích, ý nghĩa của hoạt độngNCKHKT ở nhà trường không chỉ góp phần nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộquản lý, giáo viên, cha mẹ học sinh và cộng đồng xã hội về mục đích, ý nghĩa và tầmquan trọng của hoạt động này, mà còn khơi dậy, nhóm lên niềm yêu thích, đam mêNCKHKT trong nhà trường Hiểu rõ bản chất hoạt động NCKHKT và mục đích, ýnghĩa của hoạt động này, học sinh sẽ tích cực, chủ động, sáng tạo hơn khi tham giaNCKHKT, giáo viên sẽ tự tin hơn khi được phân công hướng dẫn học sinh thực hiện

sinh lãnh đạo nhà trường cần quan tâm, chú trọng tới việc xây dựng kế hoạch tổ chức, triển khai hoạt động NCKHKT cho học sinh.

Cũng như mọi bản kế hoạch khác, khi xây dựng kế hoạch cho hoạt độngNCKHKT, lãnh đạo nhà trường cần căn cứ vào các văn bản, hướng dẫn chỉ đạo của

Bộ GDĐT và của Sở GD&ĐT Nam Định về việc tổ chức Hội thi NCKHKT dành chohọc sinh trung học hằng năm, nhất là Thông tư tư số 38/2012/TT-BGDĐT ngày02/11/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành Quy chế thi nghiên cứukhoa học, kỹ thuật cấp quốc gia học sinh trung học và điều kiện thực tế của đơn vị,đặc điểm của địa phương để xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai hoạt độngNCKHKT của học sinh ở đơn vị mình cho phù hợp

Chẳng hạn, năm học 2015-2016, trường THPT Nguyễn Trường Thúy đã xâydựng kế hoạch tổ chức, triển khai hoạt động NCKH-KT cho học sinh như sau:

Xuân Trường, ngày 09 tháng 9 năm 2015

V/v tổ chức, triển khai cuộc thi NCKH-KT

cho học sinh trung học năm học 2015-2016

KẾ HOẠCH

TỔ CHỨC TRIỂN KHAI CUỘC NGHIÊN CỨU THI KHOA HỌC, KỸ THUẬT

CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRƯỜNG THÚY NĂM HỌC 2015 - 2016

- Căn cứ Thông tư số: 38/2012/TT-BGDĐT ngày 02/11/2012 của Bộ Giáo dục

và Đào tạo về việc ban hành Quy chế thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông;

- Căn cứ Công văn số 3162/BGDĐT-GDTrH ngày 24/6/2015 của Bộ Giáo dục

và Đào tạo về việc hướng dẫn tổ chức Cuộc thi khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học năm học 2015-2016

- Căn cứ công văn số 954/ SGDĐT-GDTrH ngày 21 tháng 8 năm 2015 của Sở Giáo dục và Đào tạo Nam Định hướng dẫn triển khai hoạt động NCKH và tổ chức Cuộc thi khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học năm học 2015-2016

Trường THPT Nguyễn Trường Thúy xây dựng kế hoạch tổ chức hội thiNCKHKT cấp trường năm học 2015 – 2016 dành cho tất cả học sinh các khối lớp nhưsau:

- Khuyến khích các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, cơ sở nghiên cứu, các tổchức, cá nhân tham gia, hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, sáng tạo khoa học, kĩ thuật củahọc sinh trung học;

- Tạo cơ hội để học sinh trung học giới thiệu kết quả nghiên cứu, sáng tạo khoahọc, kĩ thuật của mình; tăng cường trao đổi, giao lưu văn hóa, giáo dục giữa các địaphương và hội nhập quốc tế

* NỘI DUNG :

-

Thời gian tổ chức thi:

+ Cấp trường: HS đăng kí dự án hay ý tưởng của dự án (chậm nhất là ngày

30/9/2015); nhà trường tổ chức thi khoảng từ ngày 1/12/2015 đến ngày 05/12/2015

+ Cấp Tỉnh: Tổ chức thi ngày 12/12/2015 đến ngày 13/12/2015

+ Cấp bộ: Tổ chức thi trong tháng 3/2016 Tại thành phố Hải Phòng

- Đối tượng dự thi:

+ Toàn thể học sinh từ lớp 10 đến 12 trong nhà trường Học sinh có thể thamgia dự thi dưới hình thức cá nhân hay đồng đội (mỗi đội không quá 02 học sinh)

+ Học sinh các lớp khác nhau có thể tham gia một đề tài.

- Lĩnh vực dự thi:

Bao gồm 20 lĩnh vực sau: Khoa học động vật; Khoa học xã hội và hành vi; Hoásinh; Y sinh và khoa học sức khoẻ; Sinh học tế bào và phân tử; Hoá học; Sinh học trênmáy tính và sinh - tin; Khoa học trái đất và môi trường; Hệ thống nhúng; Năng lượng:hóa học; ; Năng lượng: Vật lí; Kĩ thuật cơ khí; Kĩ thuật môi trường; Khoa học vật liệu;Toán học; Vi sinh; Vật lí và thiên văn; ; Khoa học thực vật; Rô bốt và máy thông

minh; Phần mềm hệ thống

- Nội dung dự thi:

+ Nội dung cuộc thi là kết quả nghiên cứu của các dự án/ đề tài khoa học, kĩthuật thuộc 20 lĩnh vực trên

+ Dự án có thể của 01 học sinh (gọi là dự án cá nhân) hoặc tối đa không quá 2học sinh (gọi là dự án tập thể)

+ Đảm bảo tính trung thực trong nghiên cứu khoa học; không gian lận, sao chéptrái phép, giả mạo, sử dụng hay trình bày nội dung, kết quả nghiên cứu của người khácnhư là của mình

- Người hướng dẫn: Mỗi dự án dự thi do 01 người hướng dẫn nghiên cứu do thủ

trưởng đơn vị ra quyết định cử Một người hướng dẫn không quá 02 dự án NCKH củahọc sinh trong cùng thời gian,

- Đăng kí dự thi:

Học sinh gứi đăng kí tên đề tài hay ý tưởng sáng tạo về trường trước ngày 30/9/2015 để nhà trường phân công giáo viên hướng dẫn (Học sinh lưu ý cần phải gửi đăng kí sớm để nhà trường phê duyệt trước khi thí nghiệm nghiên cứu).

Hồ sơ đăng kí dự thi cấp trường gửi về trường trước ngày 25/11/2015 bao gồm:

+ Phiếu học sinh (Phiếu 1A);

+ Phiếu phê duyệt dự án (Phiếu 1B);

+ Phiếu người hướng dẫn/bảo trợ (Phiếu 1);

+ Kế hoạch nghiên cứu (theo mẫu hướng dẫn kèm theo Phiếu 1A);

+ Báo cáo kết quả nghiên cứu;

+ Phiếu xác nhận của cơ quan nghiên cứu (nếu có);

+ Phiếu xác nhận của nhà khoa học chuyên ngành (nếu có);

+ Phiếu đánh giá rủi ro (nếu có);

+ Phiếu dự án tiếp tục (nếu có);

+ Phiếu tham gia của con người (nếu có);

+ Phiếu cho phép thông tin (nếu có);

+ Phiếu nghiên cứu động vật có xương sống (nếu có);

+ Phiếu đánh giá rủi ro chất nguy hiểm (nếu có);

+ Phiếu sử dụng mô người và động vật (nếu có)

Hồ sơ đăng kí dự thi cấp tỉnh gửi về Sở GD&ĐT Nam Định trước ngày07/12/2015 (Giống như cấp trường)

Các mẫu phiếu nói trên có thể tải trên mạng http//truonghocketnoi.edu.vn

- Giải thưởng cấp trường:

+ Lựa chọn 06 dự án có chất lượng nhất để trao giải (01 giải Nhất, 01 giải Nhì,

01 giải Ba; 03 giải Khuyến khíc)

+ Trong các dự án đạt giải ở Hội thi cấp trường lựa chọn từ 01 đến 02 dự án tốtnhất tham gia thi cấp tỉnh vào ngày 12/12/2015.

+ Chế độ khen khưởng (theo quy chế hiện hành)

* KẾ HOẠCH TRIỂN KHAI :

Tháng 9/2015

- Tổ chức tuyên truyền về mục đích, ý nghĩa và qui chế cuộc thi tới cán bộ, giáo viên và học sinh;

- Xây dựng kế hoạch cuộc thi;

- Phát động , hướng dẫn học sinh đăng kí tham gia cuộc thi;

- Nhận tên đề tài đăng kí của học sinh;

- Ban Giám hiệu

- Tiếp tục nhận tên đề tài đăng kí của học sinh;

- Phân loại đề tài theo các lĩnh vực nghiên cứu;

- Phê duyệt dự án;

- Phân công giáo viên hướng dẫn;

- Học sinh có thể bắt đầu thực hiện đề tài

- Ban Giám hiệu

- GV hướng dẫn

- Tác giả

Từ 10/10/2015

đến 30/11/2015 - Học sinh tiếp tục hoàn thiện đề tài;- Gửi hồ sơ về trường trước ngày 25/11/2015

- Ban Giám hiệu

- GV hướng dẫn

- BCH Đoàn TN

- GVCN

- Tác giả Tháng 12/2015

- Thành lập ban tổ chức cuộc thi cấp trường;

- Tổ chức cuộc thi cấp trường;

- Chọn dự án thi cấp tỉnh; hoàn thiện hồ sơ nhóm nghiên cứu nộp Sở GD&ĐT Nam Định trước ngày 07/12/2015;

- Ban Giám hiệu

- Hoàn thiện hồ sơ gửi về bộ (nếu có)

- Tham gia cuộc thi cấp Quốc gia tổ chức tại thành phố Hải Phòng (nếu được lựa chọn).

+ Cần phối hợp chặt chẽ giữa Ban Giám hiệu, giáo viên hướng dẫn, Ban chấp

hành (BCH) Đoàn trường, giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên bộ môn, phụ huynh họcsinh và các nhà khoa học (nếu có) trong việc hướng dẫn, động viên học sinh lựa chọn

và nghiên cứu các đề tài

+ Nhà trường phát động phong trào tham gia hội thi đến học sinh toàn trường;tuyên truyền giới thiệu về cuộc thi (Mục đích, ý nghĩa, nội dung, thể lệ, …);

- BCH Đoàn trường thực hiện việc tuyên truyền rộng rãi cho toàn thể học sinhtrong các buổi chào cờ đầu tuần; qua bảng tin, qua chương trình phát thanh hàng tuần

và khuyến khích đông đảo học sinh tham gia; đồng thời phối hợp tốt với Ban tổ chứccuộc thi trong suốt quá trình hội thi diễn ra hoạt động NCKHKT;

- BCH Đoàn trường, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn giúp đỡ, hướngdẫn học sinh hình thành ý tưởng khoa học và nghiên cứu đề tài

Trên đây là kế hoạch tổ chức hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học nămhọc 2015-2016 Tổ chức cho học sinh nghiên cứu khoa học và tham dự hội thi các cấp

là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường năm học 2015-2016 và nhữngnăm học tiếp theo nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học Nhà trường

đề nghị các thầy cô giáo và tập thể liên quan triển khai, thực hiện tốt kế hoạch nàyTrong quá trình triển khai, nếu có gì vướng mắc xin liên hệ số điện thoại :

03508870006 để hướng dẫn, trao đổi, phối hợp giải quyết

+ Niêm yết tại phòng HĐSP trường;

- Bảng tin và chương trình phát thanh của học sinh;

- Website;

- Lưu VT.

Xây dựng kế hoạch tổ chức, triển khai hoạt động NCKH-KT cho học sinh vừađảm bảo cho hoạt động này diễn ra đúng tiến trình theo quy định, vừa là cơ sở để lãnhđạo nhà trường kiểm tra, đôn đốc, nâng cao hiệu quả NCKH-KT

2.2 Những điểm cần lưu ý khi t ổ chức triển khai hoạt động NCKH KT của học sinh :

Trên cơ sở kế hoạch đã xây dựng, khi tổ chức triển khai hoạt động NCKHKTcho học sinh, lãnh đạo nhà trường cần quan tâm, chỉ đạo sát sao các nhiệm vụ cơ bảnsau:

2.2.1 Phát động phong trào tham gia cuộc thi NCKHKT cấp trường, cấp tỉnh trong từng năm học tới toàn thể cán bộ, giáo viên và học sinh nhà trường:

Bên cạnh việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của đội ngũ

giáo viên và học sinh, nhà trường cần phát động phong trào tham gia cuộc thi NCKHKT để động viên, khuyến khích, khơi dậy, nhóm lên niềm yêu thích, đam mê NCKH KT trong Hội đồng Sư phạm nhà trường.

Để nâng cao hiệu quả của hoạt động này, trước hết lãnh đạo nhà trường tổ chứcphát động cán bộ, giáo viên, công nhân viên nhà trường tích cực ủng hộ, nhiệt tìnhtham gia hướng dẫn học sinh NCKHKT, coi đó là nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗingười trong công cuộc đổi mới phương pháp và nâng cao chất lượng dạy học

Đồng thời, lãnh đạo nhà trường giao cho Ban chấp hành Đoàn TNCS Hồ ChíMinh phát động toàn thể đoàn viên, thanh niên trường tích cực tham gia cuộc thiNCKHKT cấp trường, cấp tỉnh và cấp quốc gia Trong đó, dưới sự chỉ đạo của độingũ cán bộ lớp, cán bộ Đoàn và vai trò tham mưu tư vấn của giáo viên chủ nhiệm,giáo viên bộ môn, mỗi tập thể lớp ít nhất có một dự án đăng ký dự thi cấp trường đểlựa chọn tham gia Hội thi cấp tỉnh

Đặc biệt, để thúc đẩy hoạt động này, lãnh đạo nhà trường cần xác định rõ vớiHội đồng Sư phạm nhà trường: Việc tham gia nghiên cứu và hướng dẫn học sinhNCKHKT là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, cũng là một trong những tiêu chí

để đánh giá, xếp loại thi đua đối với cán bô, giáo viên, học sinh và các tập thể lớp Cónhư vậy mới cuốn hút được đông đảo cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh tíchcực hưởng ứng, tham gia NCKHKT Nó không chỉ khiến hoạt động NCKHKT thực sự

trở thành một hình thức tổ chức dạy học mới cần trải nghiệm, mà còn nâng cao hiệuquả của hoạt động này, góp phần đổi mới phương pháp dạy học, bồi dưỡng và nângcao phẩm chất, năng lực, nhất là năng lực NCKHKT của cán bộ, giáo viên và họcsinh.

2.2.2 Tổ chức hội thảo, tập huấn bồi dưỡng cho cán bộ, giáo viên và học sinh các quy định, hướng dẫn về c uộc thi và những kiến thức cơ bản về NCKHKT

a) Các quy định, hướng dẫn về cuộc thi:

Hằng năm Bộ GDĐT đều có văn bản hướng dẫn, chỉ đạo và nêu những quyđịnh chung về cuộc thi NCKHKT dành cho học sinh chủ yếu dựa trên Thông tư số38/2012/TT-BGDĐT ngày 25/11/2012 Trên cơ sở đó, các Sở GD&ĐT có các vănbản hướng dẫn, chỉ đạo về các trường THPT, các phòng GD&ĐT trong toàn tỉnh tổchức, triển khai cuộc thi NCKHKT theo từng năm học Ở đó, bên cạnh việc nêu rõmục đích, ý nghĩa cuộc thi NCKHKT, các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo đều nêu rõ: Đốitượng dự thi; nội dung thi; thời gian và cách thức tổ chức cuộc thi ở các cấp; hồ sơđăng kí dự thi; tiêu chí đánh giá dự án dự thi

Tuy nhiên, điều cốt yếu lãnh đạo nhà trường cần tập trung tổ chức cho cán bộ, giáo viên và học sinh thảo luận về hai vấn đề trọng tâm cơ bản trong Thông tư 38/2012/TT-BGDĐT ngày 25/11/2012 của Bộ GDĐT Đó là nội dung thi và tiêu chí đánh giá dự án dự thi.

* Nội dung thi : Là kết quả nghiên cứu của các dự án khoa học hoặc dự án kỹ

thuật thuộc 20 lĩnh vực quy định trong quy chế của cuộc thi Cụ thể là:

1 Khoa học độngvật Hành vi; Tế bào; Mối liên hệ và tương tác với môi trường tự nhiên; Genvà di truyền; Dinh dưỡng và tăng trưởng; Sinh lí; Hệ thống và tiến hóa;

…

2 Khoa học xã hộivà hành vi Điều dưỡng và phát triển; Tâm lí; Tâm lí nhận thức; Tâm lí xã hội và xãhội học;…

3 Hóa Sinh Hóa-Sinh phân tích; Hóa-Sinh tổng hợp; Hóa-Sinh-Y; Hóa-Sinh cấutrúc;…

4 Y Sinh và khoahọc Sức khỏe Chẩn đoán; Điều trị; Phát triển và thử nghiệm dược liệu; Dịch tễ học;Dinh dưỡng; Sinh lí học và Bệnh lí học;…

5 Sinh học tế bàovà phân tử Sinh lí tế bào; Gen; Miễn dịch; Sinh học phân tử; Sinh học thần kinh;…

6 Hóa học Hóa phân tích; Hóa học trên máy tính; Hóa môi trường; Hóa vô cơ; Hóavật liệu; Hóa hữu cơ; Hóa Lý;…

7 Sinh học trên máytính và Sinh -Tin

Kĩ thuật Y sinh; Dược lí trên máy tính; Sinh học mô hình trên máy tính; Tiến hóa sinh học trên máy tính; Khoa học thần kinh trên máy tính; Gen;…

8 Khoa học Trái đấtvà Môi trường Khí quyển; Khí hậu; Ảnh hưởng của môi trường lên hệ sinh thái; Địa chất; Nước;…

9 Hệ thống nhúng Vi điều khiển; Giao tiếp mạng và dữ liệu; Quang học; Cảm biến; Gia

công tín hiệu;…

10 Năng lượng: Hóahọc Nhiên liệu thay thế; Năng lượng hóa thạch; Phát triển nhiên liệu tế bàovà pin; Vật liệu năng lượng mặt trời;…

11 Năng lượng: Vậtlí Năng lượng thủy điện; Năng lượng hạt nhân; Năng lượng mặt trời;Năng lượng nhiệt; Năng lượng gió;…