skkn giáo dục học sinh về tác hại của rác thải túi nilon đến môi trường trong bài vật liệu polime, sách giáo khoa hoá học 12

Nhưng với ưu điểm tiện dụng, bền chắc và giá thành thấp, đặc biệt là các loại túi siêu mỏng, túi nilon được sử dụng phổ biến và hầu như có mặt ở mọi nơi, từ của hàng bán rau, dưa, cà muố

2

MỤC LỤC

Trang

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài 3

2 Đối tượng, phạm vi, thời gian nghiên cứu 4

5 Sự cần thiết và khả năng thực hiện đề tài 4

PHẦN II : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu

2.1 Về phía giáo viên

2.2 Về phía học sinh

2.3 Thực trạng rác thải túi nilon ở trường THPT Triệu Sơn 2

2.4 Giải pháp giảm sử dụng túi nilon

5

5

5

6

6

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 Kết luận

1.1.Về nhận thức

1.2 Kết quả

14

14

14

3

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do thực hiện đề tài

Nước ta đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và

đô thị hóa, cùng với đó là sự gia tăng chất thải sinh hoạt, trong đó có chất thải túi nilon Các bao bì nilon hiện đang sử dụng thuộc loại khó và lâu phân hủy Nhưng với ưu điểm tiện dụng, bền chắc và giá thành thấp, đặc biệt là các loại túi siêu mỏng, túi nilon được sử dụng phổ biến và hầu như có mặt ở mọi nơi, từ của hàng bán rau, dưa, cà muối đến các siêu thị và những trung tâm thương mại lớn, ngay cả ở cửa hàng bán cháo dinh dưỡng dành cho trẻ em, thậm chí trong trường học túi nilon cũng xuất hiện rất nhiều Vì vậy, những ảnh hưởng của nó đến môi trường và sức khỏe là rất lớn Nhưng hầu như chúng ta không ai chú ý đến tác hại của rác thải túi nilon, loại rác thải mà các chuyên gia môi trường nói là loại

“Ô nhiễm trắng”

Theo các chuyên gia hóa học, túi nilon được làm từ những chất khó phân hủy Muốn túi nilon phân hủy hoàn toàn phải mất hàng trăm năm, thậm chí hàng ngàn năm Sự tồn tại của nó trong môi trường sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới đất và nước bởi túi nilon lẫn vào đất sẽ ngăn cản ôxi đi qua đất, gây xói mòn đất, làm cho đất bạc màu, không tơi xốp, kém chất dinh dưỡng, từ đó làm cho cây trồng chậm tăng trưởng Nghiêm trọng hơn, các nhà khoa học còn phát hiện

ra đất và nước bị ô nhiễm bởi túi nilon sẽ ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp tới sức khỏe con người Thực tế nhiều loại túi nilon được làm từ dầu mỏ nguyên chất khi chôn lấp chúng dưới đất sẽ ảnh hưởng tới môi trường đất và nước Còn đốt chúng sẽ tạo ra khí thải có chất độc dioxin và Fura gây ngộ độc, ảnh hưởng tuyến nội tiết, gây ung thư, giảm khả năng miễn dịch, rối loạn chức năng tiêu hóa và các dị tật bẩm sinh ở trẻ nhỏ,…và đặc biệt, trong một số loại túi nilon có lẫn lưu huỳnh, dầu hỏa nguyên chất khi đốt cháy gặp hơi nước sẽ tạo thành axít Sunfuric dưới dạng các cơn mưa axit rất có hại cho phổi

Túi nilon kẹt sâu trong cống rãnh, kênh rạch còn làm tắc nghẽn gây ứ đọng nước thải và ngập úng Các điểm ứ đọng nước thải sẽ là nơi sản sinh ra nhiều vi khuẩn gây bệnh Bên cạnh đó, túi nilon còn làm mất mỹ quan tới cảnh quan

Trong khi đó, hiện nay ở Việt Nam, số lượng túi nilon được tập trung về bãi rác để xử lý tập trung và tái chế chiếm tỉ lệ thấp, đa phần còn lại thường bị vứt lung tung trên đường phố, vườn hoa, cống rãnh gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới đất và nước

Chính vì những tác hại rất to lớn của rác thải tui nilon đến môi trường và sức khoẻ con người nên cần phải loại bỏ hoặc giảm thiểu tác hại của túi nilon gây ra Tuy nhiên, nỗ lực của một tổ chức, cá nhân vẫn chưa đủ Điều quan trọng nhất là thái độ và hành động của cả cộng đồng đối với việc này Điều cần thiết hơn chính là việc phải tăng cường tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức trong việc bảo vệ môi trường bằng chính hành động “nói không với túi nilon hoặc sử dụng túi nilon hiệu quả” để trách ô nhiễn tới môi trường

4

Là một giáo viên, tôi nhận thức được tác hại rất nghiêm trọng của túi nilon đối với môi trường và sức khỏe cộng đồng Vì vậy, trong quá trình giảng dạy, tôi luôn trăn trở tìm tòi phương pháp để đưa kiến thức này phổ biến cho học sinh Vì chính các em học sinh là những người góp phần trực tiếp bảo vệ môi trường và còn là những tuyên truyền viên tích cực trong công tác bảo vệ môi trường tại gia đình, nhà trường và nơi các em sinh sống Qua thực tế giảng dạy

nhiều năm, tôi mạnh dạn đưa ra đề tài “ Giáo dục học sinh về tác hại của rác thải túi nilon đến môi trường trong bài vật liệu polime, sách giáo khoa hoá học 12 ”

2 Đối tượng, phạm vi, thời gian nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu, trong quá trình giảng dạy trên lớp năm 2012 -

2013 Các lớp học sinh được thử nghiệm là lớp 12 của trường THPT Triệu Sơn

2 – Thanh Hoá

- Lớp 12C1, 12C4 năm học 2012 – 2013

3 Mục đích nghiên cứu

- Giáo dục cho học sinh trường THPT Triệu Sơn 2 nhận thức tác hại của rác thải túi nilon đến môi trường, sức khoẻ con người Hướng dẫn các em học sinh sử dụng túi nilon một cách hiệu quả để giữ vệ sinh chung cho nhà trường và cộng đồng

- Đề tài này viết nhằm mục đích chia sẻ với đồng nghiệp phương pháp dạy học lồng ghép giáo dục tác hại của rác thải túi nilon đến môi trường và sức khoẻ con người trong bài “ Vật liệu polime – Hoá học 12”

4 Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng phương pháp dạy học lồng ghép kiến thức, thông qua trình chiếu hình ảnh minh hoạ làm nổi bật lên vấn đề, từ đó thống kê số liệu, khảo sát về việc nắm kiến thức, kỹ năng và nhận thức của học sinh về tác hại của rác thải túi nilon đến môi trường và sức khoẻ con người

5 Sự cần thiết và khả năng thực hiện đề tài

Đây là vấn đề được cả xã hội quan tâm Đặc biệt hưởng ứng chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 22/7/2008 phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” nếu thực hiện tốt sẽ mang lại hiệu ứng giáo dục cao, các em học sinh không chỉ là những người góp phần trực tiếp bảo vệ môi trường tại nơi mình học mà còn là những tuyên truyền viên tích cực trong công tác bảo vệ môi trường tại gia đình và cộng đồng

Tình hình thực tế ô nhiễm túi nilon tại địa phương và ở trường THPT Triệu Sơn 2 đang được báo động Việc giáo dục học sinh trường THPT Triệu Sơn 2 là rất cần thiết, vì các em là đối tượng trực tiếp gây ô nhiễm và cũng là người trực tiếp tuyên truyền và bảo vệ môi trường

5

Việc truyền tải hình ảnh minh họa cũng tạo điều kiện để giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lí luận

Nguyên nhân chính dẫn đến sử dụng túi nilon một cách tràn lan là do giá thành của túi nilon rẻ hơn so với các loại vật liệu khác và tiện dụng nên được các thương nhân sẵn sàng cho không để làm vừa lòng khách hàng nên lượng túi nilon lưu thông trên thị trường ngày càng nhiều

Ngoài ra ý thức của người dân còn kém, vứt bừa bãi túi nilon ra môi trường tự nhiên mặc dù có nhiều người vẫn biết về tác hại của túi nilon gây ra Thăm dò ý kiến của người dân và thống kê như sau: 56% biết rất rõ, 42% cho biết thỉnh thoảng có nghe tới tác hại của túi nilon, chỉ có 2% cho biết là chưa bao giờ nghe nói tác hại của túi nilon này gây ra cho sức khoẻ và môi trường Và kết quả thăm dò của Trung tâm Hỗ trợ Ứng phó biến đổi khí hậu (SCC), đối với

200 khách hàng : Một hộ gia đình trung bình dùng tới 11,3 túi nilon / ngày

Chính vì tác hại rất to lớn của rác thải túi nilon đến môi trường và sức khoẻ con người nên cần phải loại bỏ hoặc giảm thiểu tác hại của nó gây ra

2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu

2.1 Về phía giáo viên

Hiện nay đa số giáo viên bỏ qua phần liên hệ thực tế là do một trong các

lý do sau:

+ Không căn chuẩn thời gian các phần

+ Phần liên hệ được coi là phần phụ

+ Giáo viên ít có kiến thức thực tế

Thường thì vấn đề này giáo viên hay bỏ qua hoặc chưa có kiến thức thực

tế sinh động nên học sinh chưa ý thức được sự nghiêm trọng của ô nhiễm rác thải túi nilon đến môi trường

Theo cấu trúc chương trình sách giáo khoa Hoá học nói chung và Hoá học

12 nói riêng, phần có liên quan tới môi trường thường đưa vào mục cuối của bài nên giáo viên hay chú tâm vào những nội dung chính của bài, nếu còn thời gian mới liên hệ đến phần cuối hoặc bỏ qua phần liên hệ thực tế cho các em

Thông thường giáo viên chỉ thiết kế nội dung bài học theo sách giáo khoa học sinh sẽ cảm thấy chán học vì học sinh hiện nay có rất ít kiến thức thực tế Sách giáo khoa nói gì thì học sinh biết điều đó hoặc giáo viên phải cung cấp thông tin Từ đó dẫn tới việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các em chưa đạt được hiệu quả cao

2.2 Về phía học sinh

- Thực trạng học sinh ít được tiếp xúc với thực tế nên chưa đánh giá hết mức độ ô nhiễm môi trường đặc biệt là ô nhiễm rác thải túi nilon, còn thờ ơ trước sự ô nhiễm này tới môi trường

6

- Bản thân một số học sinh là tác nhân trực tiếp gây ô nhiễm môi trường Minh chứng cho điều này là hiện nay các em đi mua hàng đặc biệt là một số em

ở lại trường ăn cơm trưa vẫn còn xả rác bừa bãi, ném túi nilon vương vãi khắp trường và thờ ơ trước những hành động gây ô nhiễm môi trường

- Hiện nay đa số học sinh trường THPT Triệu Sơn 2 chưa có nhiều hiểu biết về tác hại của rác thải túi nilon Vì vậy, ý thức bảo vệ môi trường của các

em học sinh là chưa cao

2.3 Thực trạng rác thải túi nilon ở trường THPT Triệu Sơn 2

- Trường THPT Triệu Sơn 2 được đóng trên địa bàn gần khu dân cư, nhiều quán xá ven đường nên việc mua bán diễn ra hàng ngày Tuy nhiên, ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận nhân dân gần trường và học sinh rất hạn chế Tình trạng xả thải vương vãi túi nilon khắp nơi quanh trường diễn ra hàng giờ, hàng ngày làm ảnh hưởng đến mỹ quan trường học và ô nhiễm môi trường trầm trọng

- Hầu hết học sinh trường THPT Triệu Sơn 2 là con em gia đình nông thôn nghèo, điều kiện kinh tế còn thiếu thốn khó khăn, ít được tiếp cận tới một

số nguồn thông tin như báo trí, mạng internet nên ý thức bảo vệ môi trường chưa cao Đặc biệt là những học sinh đi học xa nhà thường ở lại ăn trưa để chiều học tiếp nên mua đồ ăn, mua quà vặt và đã ném túi nilon vương vãi ra sân trường, trực tiếp gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường trong trường học

2.4 Giải pháp giảm sử dụng túi nilon

- Ở nước ta có nhiều giải pháp làm giảm thiểu việc sử dụng túi nilon như: + Đánh thuế môi trường đối với túi nilon

+ Tái chế, tái sử dụng túi nilon

+ Thay tui nilon bằng túi cói

- Từ thực tế trên, tôi nhận thấy rằng việc sử dụng túi nilon không hẳn là nhu cầu mà đôi khi đã trở thành một thói quen, một “xu hướng tiêu dùng” của người dân Việt Nam Sau đây là một vài ý kiến đề xuất của tôi với mong muốn góp phần thay đổi thói quen sử dụng túi nilon nhằm hạn chế rác thải túi nilon, bảo vệ môi trường

Thứ nhất: Tăng cường công tác tuyên truyền “ hạn chế sử dụng túi nilon

” Nâng cao ý thức của người dân đối với thói quen dùng túi nilon nhằm bảo vệ môi trường Phát động phong trào giảm lượng dùng túi nilon và thay dùng túi giấy, túi dùng nhiều lần một cách sâu rộng trong quần chúng dân cư Phải làm cho người dân thực sự hiểu rõ được tác hại gây ô nhiễm do túi nilon gây ra, từ

đó gây dựng ý thức tự giác không dùng túi nilon

Thứ hai: Sử dụng loại túi làm bằng chất liệu dễ phân huỷ và không có thành phần chất độc hại như túi nilon

Thứ ba: Sử dụng loại túi tái sử dụng nhiều lần, đây là loại túi được người tiêu dùng mua một lần, sau khi sử dụng có thể giặt sạch và đem theo đựng hàng hoá cho lần mua hàng tiếp theo

7

Thứ tư: Tăng cường công tác giáo dục ý thức cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường Đem chương trình bảo vệ môi trường vào trường học để giáo dục học sinh

Thứ năm: Vận động các nhà máy, siêu thị, cửa hàng, công ty lớn phải là những đơn vị đi đầu trong việc thay dùng túi nilon cho hoạt động sản xuất kinh doanh của mình Có như vậy mới tạo được sức lan rộng ra cho người tiêu dùng

và khách hàng

Thứ sáu: Chính phủ hỗ trợ kinh phí cho những chương trình, dự án khuyên dùng “ túi không phải nilon” của các đơn vị doanh nghiệp

Thứ bảy: Tích cực nghiên cứu ra một loại túi có thể thay thế túi nilon một cách hoàn hảo như túi tự huỷ, túi phân huỷ sinh học, …

Thứ tám: Thắt chặt, kiểm soát hơn nữa hoạt động sản xuất túi nilon, hạn chế việc sản xuất túi nilon đại trà

Thứ chín: Đánh thuế nặng vào mặt hàng túi nilon để người bán phải tính tiền túi nilon và người mua sẽ có lựa chọn không mua túi

Thứ mười: Phân loại tại nguồn thải, trong sinh hoạt của người dân cần phải có hai thùng rác gắn liền với nhau, có thể dùng 2 màu xanh và đỏ khác nhau để phân biệt, màu xanh đựng những loại rác dễ phân hủy, màu đỏ đựng túi nilon và những vật khó phân hủy, đây là quy định bắt buộc đối với từng hộ gia đình, nơi công cộng, … kể cả trong trường học

3 Nội dung thực hiện

Đề tài này được áp dụng trong tiết 21 theo phân phối chương trình của bài

14 - sách giáo khoa Hoá học 12, hoặc tiết 28 theo phân phối chương trình của bài 17 - sách giáo khoa Hoá học 12 (Nâng cao)

Sau khi dạy xong mục “ chất dẻo”, phần liên hệ thực tế tôi nêu tác hại của rác thải túi nilon đến môi trường và sức khoẻ con người Tôi sử dụng phương pháp dạy học lồng ghép kiến thức, thông qua trình chiếu và thuyết trình một số hình ảnh minh hoạ về tác hại của rác thải túi nilon đến môi trường làm nổi bật lên vấn đề

Thứ nhất: Túi nilon gây tác hại ngay từ khâu sản xuất bởi vì việc sản xuất túi nilon phải sử dụng nguyên liệu đầu vào là dầu mỏ và khí đốt, do đó trong quá trình sản xuất nó sẽ tạo ra khí CO2 làm tăng hiệu ứng nhà kính, thúc đẩy biến đổi khí hậu toàn cầu

Thứ hai: Túi nilon được làm từ nhựa PVC (pholy vinyl clorua), PE (polietilen) không độc nhưng các chất phụ gia thêm vào để làm cho túi nilon mềm, dẻo, dai lại vô cùng độc hại Các chất phụ gia chủ yếu được sử dụng là chất hoá dẻo, kim loại nặng, phẩm màu là những chất cực kỳ nguy hiểm Chất phụ gia hóa dẻo TOCP (triorthocresylphosphat) có thể làm tổn thương và làm thoái hoá thần kinh ngoại biên và tuỷ sống; chất BBP có thể gây độc cho tinh hoàn và gây ra một số dị tật bẩm sinh nếu thường xuyên tiếp xúc với nó Những loại túi nilon tái chế hoặc hộp nhựa, bình nhựa, túi nhựa có thể chứa DOP (dioctin phatalat) cực độc, ảnh hưởng đến cơ quan sinh dục nam Trẻ em bị

8

nhiễm chất này lâu dài có thể thay đổi giới tính: các bé trai có thể bị nữ tính hóa,

vô sinh nam; còn bé gái có nguy cơ dậy thì rất sớm

Các loại nilon màu nếu sử dụng để đựng thực phẩm tươi sống, đồ ăn chín

có thể khiến thực phẩm nhiễm các kim loại như chì, clohydric gây tác hại cho não và là nguyên nhân gây ung thư phổi

Những cốc cháo đựơc các bà mẹ mang về cho những đứa con thân yêu ăn mà không hề biết đến tác hại của chúng

9

Theo phân tích của các chuyên gia Viện Công nghệ hóa học, thì túi nilon được làm từ nhựa PE không độc hại nhưng các chất phụ gia thêm vào để làm túi nilon mềm, dẻo, dai lại vô cùng độc hại Nếu đựng đồ nóng ở nhiệt độ từ 70-80 độ C thì những chất phụ gia sẽ có phản ứng phụ và khó mà biết được nó độc hại tới đâu

Đặc biệt nếu sử dụng để đựng các thực phẩm chua có tính axit như dưa muối, cà muối hoặc thực phẩm nóng, các chất hóa dẻo trong túi nilon sẽ tách khỏi thành phần nhựa gây độc cho thực phẩm Khi ngấm vào dưa chua, axit

axetic hoặc axit lactic ở trong dưa cà sẽ hoà tan một số kim loại thành muối thủy ngân có thể gây ngộ độc và ung thư

Thứ ba: Các túi nilon chủ yếu được sử dụng một lần rồi bị thải ra môi trường Theo ước tính số nilon con người thải ra trong một năm sẽ phủ kín bề mặt trái đất tấm nilon khổng lồ dày tới 0,8 mm Chỉ tính riêng nước ta, với con

số ước lượng như trên thì trong một năm số lượng túi trải ra trên bề mặt cả nước

là 9,1 chiếc/1m2 Theo khảo sát sơ bộ, hiện nay trung bình một ngày, Việt Nam

xả khoảng 2.500 tấn rác nhựa ra môi trường Tuy nhiên chỉ một phần nhỏ trong

số này được thu gom, tái chế, còn phần lớn bị vứt bỏ khắp nơi Việc này không chỉ gây lãng phí về kinh tế mà còn là hiểm hoạ khôn lường cho con người và môi trường

Rác thải túi nilon ở công viên

Những túi nilon vẫn còn rất sạch sẽ bị người dân dùng 1 lần rồi bỏ đi