UNG THU vòm HỌNG (TAI mũi HỌNG) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

+ Trình bày các triệu chứng của ung thư vòm.. + Kể ra các vị trí của u vòm thường xuất phát.. Mối liên hệ giữa epstein-barr virus với UTVH: EBV thuộc nhóm virus herpes, có liên quan gần

UNG THU VÒM

HỌNG

MỤC TIÊU HỌC TẬP

Kiến thức:

+ Kể ra 3 đặc điểm của ung thư vòm + Trình bày các triệu chứng của ung thư vòm

+ Kể ra các vị trí của u vòm thường xuất phát

+ Diễn giải mối liên quan giữa ung thư vòm và nhiễm EBV

+ Trình bày phác đồ điều trị thích

hợp

Thực hành:

+ Khai thác được tiền sử, bệnh

sử của ung thư vòm.

+ Xác định các dấu hiệu mượn của ung thư vòm.

+ Quyết định chuyển tuyến

chuyên khoa kịp thời.

Tuyên truyền giáo dục phát hiện bệnh sớm.

Thái độ: Chẩn đoán sớm và kịp

thời; thời gian sống của bệnh

nhân sẽ kéo dài

NỘI DUNG CHÍNH

1 Nhắc lại giải phẫu vòm họng:

Hình 12: các giới hạn của hầu mũi và liên quan.

+ Thành sau trên: tiếp giáp với

nền sọ.

+ Thành bên: là thành mềm,

tiếp giáp với các mạch máu,

thần kinh lớn bên cổ + Thành trước: là cửa mũi sau

+ Thành dưới: là mặt phẳng ảo, nằm ngang qua mặt lưng màn hầu.

2 Sinh lý bệnh học ung thư vòm:

2.1 Mối liên hệ giữa epstein-barr virus với UTVH:

EBV thuộc nhóm virus herpes, có liên

quan gần với một số khối u ác tính ở người trong đó có UTVH, đặc biệt UNCT EBV như là một yếu tố phát sinh và

phát triển của ung thư vòm họng Các loại kháng thể chống EBV, cả IgA và IgG ở huyết thanh bệnh nhân UTVH cao hơn 8-10 lần Cá thể có IgA/ VCA dương tính cao gấp hàng trăm lần những cá thể âm tính với IgA/VCA Có giá trị

dùng để phát hiện những cá thể có nguy cơ cao với UTVH

2.1 Các yếu tố nguy cơ khác:

- Ảnh hưởng của môi trường:

- Ảnh hưởng của thức ăn: phụ gia cho vào trong thức ăn: nitrosamine

Một số loại hóa chất có khả năng gây độc hại trên ADN ở vị trí đặc

biệt; gây biến đổi trong tế bào,

biến chuyển thành ác tính về sau.

- Yếu tố gia đình:

- Yếu tố bên trong cơ thể:

3 Dịch tễ học ung thư vòm họng:

3.1 Trên thế giới:

- Ở châu âu UTVH ít gặp

- Người Trung Quốc chiếm tỷ lệ cao nhất so với các dân tộc khác UTVH chiếm tỷ lệ 18% trong tổng số các loại u ác tính (digby K.H) - Đông Nam Aù tỷ lệ mắc trung bình ít

3.2 Tình hình ung thư vòm ở Việt Nam:

- Ơû nước ta UTVH đứng hàng đầu trong các loại ung thư TMH, gặp nhiều ở nam giới so với nữ giới (tỷ lệ nam/nữ: 3/1) Tuổi

thường gặp từ 40 - 60

- 75% số bệnh nhân đến khám có tổn

thương ở vòm

4 Đặc điểm ung thư vòm ở Việt

Nam:

U ng thư vòm (NPC) là loại ung thư

đáng ngại nhất vì các đặc điểm sau:

4.1 Bệnh được chẩn đoán muộn:

( 80% đã ở giai đoạn II và III)

4.2 Biểu hiện ra ngoài bằng các

d’emprunt), vì thế dễ làm sai lạc

hướng chẩn đoán ngay từ đầu.

4.3 U nguyên phát ở vòm, tiến

5 Triệu chứng lâm sàng và cận

lâm sàng:

5.1 Triệu chứng tai:

Khối u xuất phát từ thành bên họng, ngay gờ loa vòi của hội chứng tai là 20% Bệnh nhân có thể ù tai, nghe

kém, đau nhói lên tai, khối u thường

ở dạng thâm nhiễm dưới niêm mạc, dạng carcinoma không biệt hóa (UNCT)

5.2 Triệu chứng mũi:

Gặp trên 70% những người UTVH có triệu chứng về mũi là xì ra máu lẫn dịch nhầy, xuất tiết đục lờ lờ như

máu cávà thường chảy ở một bên mũi, tái diễn nhiều lần Nghẹt mũi ngày càng tăng dần

5.3 Triệu chứng mắt:

vào dây VI (vận nhãn ngoài), khối

u đẩy nhãn cầu ra trước gây lồi

mắt, ngoài ra bệnh nhân có thể

bị sụp mi.

5.4 Triệu chứng hạch:

Vị trí hạch UTVH thường ở bờ sau

của thân sau cơ nhị thân, hạch sau góc hàm (nhóm cổ cao); 70% UTVH có hạch ở vị trí này Hạch có thể

ở một bên hoặc hai bên, còn di

động hay đã cố định.

1 Nhóm I: nhóm dưới

hàm, dưới cằm.

2 Nhóm II: Nhóm dưới

nhị thân.

3 Nhóm III: Nhóm trên

móng.

4 Nhóm IV: Nhóm tĩnh

mạch dưới.

5 Nhóm V: Nhóm trên đòn.

6 Nhóm VI: Nhóm trước

nội tạng.

6 1

2

5 3 4

Hình 13: các nhóm hạch vùng cổ.

5.5 Triệu chứng thần kinh (xâm lấn vào nền sọ):

Các dây thần kinh dễ bị tổn

thương nhất là dây thần kinh số

V, III, IV, VI và IX Chứng tỏ khối u đã lan rộng đến nền sọ.

 Các phương tiện cận lâm sàng

chẩn đoán UTVH:

- Xquang : chụp tư thế Blondeau, Hirtz, sọ nghiêng.

- CT Scan: vừa giúp chẩn

đoán, xác định rõ hướng và mức độ xâm lấn.

- Xét nghiệm máu.

- Nội soi vòm.

Lợi ích của nội soi:

- Có độ phóng đại to, qua đó chụp ảnh hoặc ghi hình lại.

- Qua nội soi sinh thiết chính

xác vòm thử tế bào học

6 Chẩn đoán:

Cần phải xác định một chẩn đoán đầy đủ, bao gồm các chi tiết:

- Vị trí của khối u ở vòm.

- Hình thái đại thể.

- Giải phẫu bệnh.

- Đường xâm lấn.

- Xếp loại TNM.

- Xếp theo giai đoạn.

 Xếp loại theo giai đoạn:

I Giai đoạn I: T1 N0 M0

II Giai đoạn II: T2 N0 M0

III Giai đoạn III: T3 N0 M0

IV Giai đoạn IV: T4 N0,N1 M0

Bất kỳ T nào N2, N3 M0

Bất kỳ T nào Bất kỳ N M1

7 Điều trị:

90% UTVH là loại ung thư biểu

mô, hầu hết là unct, nhạy cảm với tia và hóa trị.

- Xạ trị:

vào u nguyên phát, hạch cổ cao + 50 grays vào vùng nhóm hạch cổ giữa và dưới (nếu chưa sờ thấy hạch).

- Hóa trị: xu hướng hiện nay là phối hợp với xạ trị.

Làm 3 đợt, cứ 3 tuần làm lại một lần Ngày 1: Epiadriamine 70 mgr/m2

TM.

trong 24 giờ.

- Phẫu thuật:

8 Tiên lượng: Nếu được phát hiện

sớm và điều trị đúng cách thì tiên lượng của UTVH là khả quan

9 Dự phòng:

Từ khóa : hố Rosenmuller, UNCT, VCA:

viral capsid antigen, EA: early antigen, EBNA: epstein barr nuclear antigen

Cần phải theo dõi sát và khám cẩn

thận những bệnh nhân có các dấu

hiệu sau:

- Viêm tai giưã thanh dịch (người lớn

tuổi), điều trị mũi không khỏi

- Nghẹt mũi kéo dài một bên hoặc hai bên, kèm chảy dịch nhầy máu cá

- Nhức đầu, dùng thuốc giảm đau

không bớt

- Có hạch cổ sau góc hàm không đau

- Liệt cơ vận nhãn (III), hoặc lé trong

(VI)