slide bài giảng ngữ văn 11 tiết 46 người lái đò sông đà tiếp theo

II.Đọc-hiểu chi tiết:- Dưới ngòi bút điêu luyện của Nguyễn Tuân hình tượng con sông Đà hiện lên như thế nào?... Hình tượng Sông Đà: a Sông Đà hung bạo: Để khắc hoạ hình tượng con sông

Tieát 47+48

I Đọc –tìm hiểu chung

1, Tác giả.

- Nguyễn Tuân (1910-1987), quê ở làng Nhân Mục, nay thuộc quận Thanh Xuân –Hà Nội

- Là một trí thức giàu lịng yêu nước và tinh thần dân tộc.

- Là một nhà văn tài hoa, uyên bác, có phong cách độc đáo, cĩ ý thức trách nhiệm cao đối với nghề

- Là người nghệ sỹ suốt đời đi tìm cái Đẹp.

Nhắc lại những nét cơ bản về tác

giả Nguyễn Tuân ? Quê hương? Gia đình? Phong

cách ?

I Đọc –tìm hiểu chung:

Nêu th lo i, xuất xứ, ể loại, xuất xứ, ại, xuất xứ, hồn c nh ảnh sáng tác, c m ảnh

h ng ch ứng chủ ủ đ o của bài tuỳ ại, xuất xứ, bút Người lái đò Sông Đà?

- Đặc điểm thể loại: Tuỳ bút thể hiện một cách linh hoạt việc khám phá cuộc sống khách quan và bộc lộ những suy nghĩ chủ quan của người viết

- Xuất xứ: Rút trong tập tuỳ bút Sông Đà (1960)- Tập tùy bút xuất sắc của

văn xuôi hiện đại VN

- Hoàn cảnh sáng tác: tác phẩm là kết quả của chuyến đi thực tế lên Tây Bắc

(1958-1960) để khám phá vẻ đẹp thiên nhiên Tây Bắc và những con

người lao động đang ngày đêm nhiệt tình gắn bó với công cuộc xây dựng

cho Tây Bắc thêm “sáng sủa, tươi vui và vững bền”.

- Cảm hứng chủ đạo: ca ngợi Tổ quốc, ca ngợi ng i lao ười lao động

- Là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách của Nguyễn Tuân: tài hoa, uyên bác, và cái nhìn sắc sảo

I Đọc –tìm hiểu chung.

2 Tác phẩm.

II.Đọc-hiểu chi tiết:

- Dưới ngòi bút điêu luyện của Nguyễn Tuân hình tượng con sông Đà hiện lên như thế nào?

II.Đọc-hiểu chi tiết:

1 Hình tượng Sông Đà:

a) Sông Đà hung bạo:

Để khắc hoạ hình tượng con sông Đà “hung bạo”, tác giả đã hướng người đọc đến những đặc điểm n i b t nào? ổi bật nào? ật nào?

II.Đọc-hiểu chi tiết:

1 Hình tượng Sông Đà

a) Sông Đà hung bạo:

- Hướng chảy độc đáo, ngang ngược “chúng thủy giai đơng tẩu, Đà giang

độc bắc lưu”

-Thế sơng nguy hiểm: vách đá dựng đứng, lịng sơng hẹp, như chiếc yết

hầu bị đá bờ sơng chẹt cứng, cao vút; đá chìm đá nổi dày đặc

- Ở quãng mặt ghềnh Hát Loóng “hàng cây số nước xô đá, đá xô sóng, sóng xơ

giĩ , cuồn cuộn… gùn ghè… như đòi nợ xuýt” (cấu trúc trùng điệp: giĩ, nước, đá phối hợp tạo thành những lớp sĩng hung dữ).

- Những cái hút nước ở quãng Tà Mường Vát “như những cái giếng bê tông thả

xuống sông… nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc”, “nước ặc lên như

vừa rót dầu sôi vào”

- Âm thanh thác nước đủ mọi cung b c: ậc:

+ Lúc nỉ non như ốn trách, van xin, khiêu khích…

+ lúc phĩng to : Nĩ rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang…

-Thác đá Sơng Đà vơ cùng độc dữ và nham hiểm: đá dàn thạch trân

“mai phục” sẵn trên sơng, “nước thác reo hị”, sĩng nước như thể

“quân liều mạng”

Với nghệ thuật đặc tả, so sánh, nhân hĩa đầy sáng tạo gợi liên

tưởng bất ngờ, Sơng Đà hiện lên như một lồi “ thủy quái khổng lồ

nham hiểm”

II.Đọc-hiểu chi tiết:

1 Hình tượng sông Đà.

a) Sông Đà hung bạo:

=> Sự hùng vĩ, dữ dội của Sơng Đà; Nhấn mạnh những thử thách ghê gớm của thiên nhiên đối với con người và thể hiện cái tơi độc đáo của Nguyễn Tuân

 Để khắc hoạ nổi bật hình tượng con sông Đà hung bạo, tác giả đã miêu tả những hình ảnh tiêu biểu nào? dùng những biện pháp nghệ thuật nào?

- Hướng chảy độc đáo,ngang ngược.

- Thế sơng nguy hiểm

- Ở quãng mặt ghềnh Hát Loóng

- Những cái hút nước hung dữ.

- Âm thanh thác nước đủ cung bậc

Mặt ghềnh Hát Lóong

Hút nước trên Sông Đà

Sông Đà ở thượng nguồn-nhìn từ trên cao

-Trên cao nhìn xuống, thấy:

+ Sơng Đà “ Tuơn dài tuơn dài như một áng tĩc trữ

tình…” liên tưởng so sánh độc đáo, đây ấn

tượng câu văn mềm mại đầy chất thơ, giọng văn

sâu lắng trữ tình.

+ Màu sắc của làn mây, của nước trên sơng đà thay

đổi kì lạ theo mùa:

Mùa Xuân:dịng xanh ngọc bích

Mùa thu: lừ lừ chín đỏ như da mặt một người

bầm đi vì rượu bữa

-Đi bên bờ sơng, nhìn sơng Đà như một cố nhân:

+ Mặt nước loang lống…sáng lĩe lên một màu

nắng tháng ba Đường thi

+ Tâm trạng: “Vui như thấy nắng giịn tan sau kì

mưa dầm”, “vui như nối lại chiêm bao đứt quãng”

=> Tình cảm thân thương, ấm áp.

II.Đọc-hiểu chi tiết:

1 Hình tượng sông Đà.

a) Con sông Đà hung bạo:

b) Con sông Đà thơ mộng, trữ tình:

Khi ca ngợi nét trữ tình của Sơng

Đà, Nguyễn Tuân

đã nhìn dịng sơng

ở những điểm nhìn nào?

- Ngồi trên thuyền trơi theo dịng sơng:

+ Bờ sơng thơ mộng: “hoang dại như một bờ

tiền sử”, “ hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích xưa”

+ “Cỏ gianh đồi núi đang ra những nõn

búp…con hươu thơ ngộ ngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương”.

* Hình ảnh về dịng sơng ngày càng sống

động:

+ “Đàn cá dầm xanh quẫy vọt lên mặt sông

bụng trắng như bạc rơi thoi”

+ Những “nương ngô non đầu mùa nhú lên”

mơn mởn

-> C nh thi v , th m ng; g i ảnh thi vị, thơ mộng; gợi ị, thơ mộng; gợi ơ mộng; gợi ộng; gợi ợi khơng khí đẫm màu sắc huyền thoại; Tâm hồn nghệ sĩ bay bổng, lãng mạn, đắm say.

II.Đọc-hiểu chi tiết:

1 Hình tượng Sông Đà.

a) Con Sông Đà hung bạo:

b) Con Sông Đà thơ mộng, trữ tình:

Nét trữ tình, thơ mộng của Sông Đà

Nét trữ tình, thơ mộng của Sông Đà

* Với ngơn ngữ giàu hình ảnh, giàu chất thơ, vận dụng so sánh, liên tưởng độc đáo, câu văn mềm mại, Sơng Đà

ở hạ lưu hiện lên đẹp duyên dáng đầy nữ tính làm say lịng người.

* Tâm hồn nghệ sĩ bay bổng, lãng mạn, đắm say.

II.Đọc-hiểu chi tiết:

1 Hình tượng Sông Đà.

a) Con Sông Đà hung bạo:

b) Con Sông Đà thơ mộng, trữ tình:

Để khắc hoạ hình tượng con Sông Đà thơ mộng, trữ

tình, tác giả đã dùng những biện pháp nghệ thuật

nào?

Qua ngòi bút điêu luyện của Nguyễn Tuân, hình tượng con sông Đà từ thượng nguồn cho đến hạ lưu hiện

lên như thế nào? (nhận xét chung)

Qua ngòi bút đ iêu luyện của Nguyễn Tuân, Sông Đà hiện lên như một công trình nghệ thuật tuyệt mĩ của hoá công Nó vừa hùng vĩ vừa thơ mộng tạo nên chất men say cho sự sống con người.

- t cửa hơn: bên phải, trái đều là Ít cửa hơn: bên phải, trái đều là

luồng chết … ,luồng sống: giữa bọn đá

hậu vệ…

Ng ời lái đò

- Cố nén vết th ơng, chân kẹp cuống lái.

- Mặt méo bệch nh ng v n tỉnh táo ẫn tỉnh táo… …

- ổi chiến thuật, ghì c ơng lái, bám chắc Đá:bày thạch trận, dàn 3 hàng luồng n ớc … phóng nhanh, lái miết, mở đ ờng tiến…

-> Nắm chắc binh pháp, thuộc ql phục kích c a i n ủa ải nước ; ảnh thi vị, thơ mộng; gợi ước ; c ;

- Phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa … đư a con thuy n vút qua, ền vút qua,

xuyên nhanh qua hơi n ớc…

Độc dữ, nham hiểm, sẵn sàng

nhấn chìm tất cả.

Dũng cảm, quyết liệt, thông minh, táo bạo  chiến thắng thiên nhiên.

II.Đọc-hiểu chi tiết:

2 Hình tượng người lái đò.

Khi vượt thác, ông đò là người như thế nào? Chi

tiết nào thể hiện những phẩm chất đó?

- Ơng lái đị - người tài trí và dũng cảm

+ Nắm chắc từng luồng lạch, ngọn thác, thạo địa hình sơng nước: “nắm

chắc binh pháp của thần sơng thần đá “Ơng đã thuộc quy luật phục kích của

lũ đá ”

+ Am hiểu quy luật dịng chảy: bám chắc luồng nước đúng mà phĩng nhanh vào cửa sinh

+ Bình tĩnh tự tin trước thác ghềnh: hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái…

tiếng chỉ huy ngắn gọn tỉnh táo…khơng một phút nghỉ tay nghỉ mắt…

+ Gan dạ thơng minh: Phá vỡ 3 lớp trùng vi thạch trận

( cố nén vết thương, chịu đựng đau đớn; “chỉ huy bạn chèo ngắn gọn”;

khơng lơ là, thay đổi chiến thuật liên tục

 Ơng đị hiện lên như một dũng tướng tài ba

- Khiêm tốn giàu tình cảm :Ung dung, thanh thản sau khi vượt thác: nhớ quê,

nhớ tiếng gà gáy, bàn tán về cá anh vũ, cá đầm xanh…

 Ca ngợi con người - vẻ đẹp “ vàng mười” , đẹp hơn tất cả, quý hơn tất cả.

Khúc hùng ca ca ngợi con người, ca ngợi ý chí của con người, ca ngợi lao động vinh quang đã đưa con người tới

chiến thắng trước sức mạnh hung dữ của thiên nhiên.

II.Đọc-hiểu chi tiết:

1 Hình tượng sông Đà.

2 Hình tượng người lái đò.

Hãy cắt nghĩa vì sao, trong con mắt của Nguyễn Tuân,

thiên nhiên Tây Bắc quý như vàng nhưng con người Tây Bắc mới thật xứng đáng là vàng mười của đất nước ta?

+ Hãy cho biết tác giả vận dụng những

tri thức của các ngành văn hĩa nghệ

thuật nào để đặc tả con sơng và người lái đị ?Hiệu quả thẫm mĩ ?

+ Nhận xét về đặc điểm phong cách của

Nguyễn Tuân qua đoạn trích ?

- Tác giả vận dụng nhiều tri thức chuyên mơn của nhiều ngành văn hĩa nghệ thuật khác nhau: sử học, địa lí, khoa học quân

sự, tri thức võ thuật, hội họa, điêu khắc, âm nhạc…mang lại

hiệu quả thẫm mĩ, đem đến ấn tượng mạnh mẽ, bất ngờ cho người đọc.

thể hiện sự tài hoa, uyên bác của một cây bút độc đáo

II.Đọc-hiểu chi tiết:

3 Những đặc điểm về phong cách nghê thuâït của Nguỹên

Tuân trong đoạn trích

- Vốn ngơn ngữ giàu cĩ, sắc sảo qua thể tùy bút pha bút kí rất phĩng khống

- Cĩ cảm hứng đặc biệt đối với những hiện tượng đập mạnh vào giác quan người nghệ sĩ-dịng sơng Đà đẹp tuyệt vời, đầy chất thơ, nhưng hết sức dữ dội

- Tiếp cận con người nghiêng về phương diện tài hoa nghệ sĩ.

III Tổng kết

- Vẻ đẹp vừa kì vĩ, hào hùng, vừa trữ

tình, thơ mộng của thiên nhiên và nhất là

vẻ đẹp về ý chí và tâm hồn c a ủa ải nước ; con

người lao động bình dị ở miền Tây Bắc.

- Tình yêu thiên nhiên và con người của

tác giả

- Nguyễn Tuân một cây bút tài hoa, uyên

bác, và có thái độ lao động nghệ thuật

nghiêm túc

Đọc phần ghi nhớ SGK.

- Sau khi học xong văn bản Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân, em cảm nhận được điều gì?