slide bài giảng ngữ văn 10 tiết 37 tỏ lòng

Tỏ lòng Thuật hoài -Phạm Ngũ Lão B.Đọc – Tìm hiểu văn bản Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.. II.Tìm hiểu văn bản : Tỏ lòng Thuật hoài -Phạm Ngũ Lão Hoàn

Ông là ai ?

• Ông là người thuộc tầng lớp bình dân nhưng có tài nên được Hưng Đạo Vương tin dùng và gả con gái nuôi cho

• Ông là nhà thơ có tên “già nhất”

trong các nhà thơ , nhà văn Việt Nam

• Ông là PHẠM NGŨ LÃO

• Ông là người ngồi đan sọt ở vệ đường , do mải mê suy nghĩ , bị giáo

đâm vào đùi mà không thấy đau.

Tiết : 37 Đọc văn :

TỎ LÒNG

( Thuật hoài ) Phạm Ngũ

Lão

A.Giới thiệu chung :

B.Đọc – Tìm hiểu văn bản:

I.Đọc :

II.Tìm hiểu văn

bản:

C.Tổng kết:

Tỏ lòng ( Thuật hoài )-Phạm

+ (1255 -1320 ) , Được liệt vào hạng“văn võ toàn tài” “Thích đọc sách ngâm thơ, tính tình phóng khoáng” “có chí làm việc lớn”(Đại Việt sử kí toàn thư)

+ Là một tướng tài thời Trần có công lớn trong hai cuộc kháng chiến chống quân

Mông - Nguyên (lần I: 1285, lần II: 1287)

A.Giới thiệu chung :

Em hãy nêu những nét vắn tắt về tác giả Phạm Ngũ Lão?

Còn lại 2 bài thơ :

+ Thuật hoài ( Tỏ

Khu mộ Phạm Ngũ

Lão ở làng Phù

Uûng - Hưng Yên

( ngày nay )

2 Tác phẩm:

Bài thơ ra đời trong không khí quyết

chiến thắng giặc Mông - Nguyên của quân và dân nhà Trần.

b Chủ đề:

Qua tâm sự của tác giả, ta thấy được hình ảnh người trai thời Trần hiện ra

với vẻ đẹp hùng dũng cao cả và ý

chí quyết tâm bảo vệ đất nước → thể hiện rõ nét hào khí Đông A

Bài thơ Thuật hoài được sáng tác trong hoàn cảnh nào?

Xác định chủ đề bài thơ?

a.Hoàn cảnh sáng tác

c.Thể

loại: + Thơ chữ Hán

+ Thất ngôn tứ tuyệt ( tuyệt cú )

Bài thơ được viết theo thể loại nào?

Tỏ lòng ( Thuật hoài

)-Phạm Ngũ Lão

B.Đọc – Tìm hiểu văn

bản

Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu

Tam quân tì hổ khí thôn ngưu

Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.

Múa giáo non sông trải mấy thu

Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu

Công danh nam tử còn vương nợ, Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.

2 Bố cục:

• Chia theo hai nửa- tiền giải, hậu giải:

• Hai câu đầu: hình tượng con người và hình tượng quân đội thời Trần.

• Hai câu sau: vẻ đẹp tâm hồn, nhân

cách, lý tưởng của nhà thơ.Bài thơ có thể chia làm mấy

phần?

Đặt tiêu đề cho

mỗi phần?

° Chia theo từng câu:

° Câu 1 – khai: hình tượng con người thời Trần

° Câu 2 – thừa: hình tượng quân

đội nhà Trần.

° Câu 3 – chuyển: tâm tình của tác giả- món nợ công danh.

° Câu 4- hợp: nỗi hỗ thẹn của

tác giả.

1.Hai câu đầu :

+ Chỉ ra điểm khác nhau giữa nguyên tác và câu thơ

dịch?

+ Không gian , thời gian có gì đáng lưu ý ?

+ Vóc dáng và tư thế con người như thế nào ?

+ Giải thích từ “ tam quân ”? Tác giả muốn khẳng định

điều gì qua từ đó?

+ Sức mạnh của quân đội nhà Trần qua câu thơ thứ 2 như

thế nào?

+ Hào khí Đông A được tác giả thể hiện ra sao?

+ Nghệ thuật ?

2.Hai câu sau :

+ Nợ công danh được hiểu theo nghĩa nào ?

+ Vũ hầu là ai ? Em biết gì về Khổng Minh Gia Cát Lượng? + Tại sao tác giả lại “ thẹn ” ? Ý nghĩa của nỗi “ thẹn ”

này ?

+ Vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách, lý tưởng của nhà thơ

được thể hiện như thế nào?

II.Tìm hiểu văn

bản :

Tỏ lòng ( Thuật hoài

)-Phạm Ngũ Lão

Học sinh thảo luận

II.Tìm hiểu văn

bản :

Tỏ lòng ( Thuật hoài

)-Phạm Ngũ Lão

Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,

(Múa giáo non sông trải mấy thu )

Tam quân Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.

(Ba quân khí mạnh

nuốt trôi trâu )

nuốt trôi trâu )

và hình tượng quân đội

thời Trần.

Chiến sĩ đấu võ

Khắc gốm

Hoành sóc = múa giáo

II.Tìm hiểu văn

bản :

Tỏ lòng ( Thuật hoài

)-Phạm Ngũ Lão

Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,

(

(Múa giáo Múa giáo non sông

trải mấy thu )

- Tư thế ấy được đặt trong

+ Không gian : Giang

sơn (non sông) : rộng

lớn

+ Thời gian : cáp kỉ

thu (trải qua mấy

thu) : dài lâu

hình ảnh mũi giáo được đo bằng kích thước non sông và hình ảnh người tráng sĩ được

đo bằng kích thước đất trời, vũ trụ

+ Hoành sóc: cầm

ngang ngọn giáo → tư

thế đẹp, hào hùng,

hiên ngang ,chủ

động

II.Tìm hiểu văn

bản :

Tỏ lòng ( Thuật hoài

)-Phạm Ngũ Lão

Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.

(Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu )

trôi trâu )

Sức mạnh của quân

Em hiểu câu thơ trên như

thế nào?

+ Giải thích từ “tam quân”? Tác giả muốn khẳng định điều gì qua từ đó? + Hào khí Đông A được tác giả thể hiện ra sao?

+ Nghệ thuật ?

II.Tìm hiểu văn

bản :

Tỏ lòng ( Thuật hoài

)-Phạm Ngũ Lão

Hình ảnh tượng trưng ,so sánh phóng

đại(tì hổ, nuốt trôi trâu): sức

• Nuốt trôi trâu.Sức mạnh vật

chất.

trời.Sức mạnh tinh thần.

Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.

(Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu )

trôi trâu )

- Tam quân: ba đạo

quân

Trung quân Tiền quân Hậu quân

Chỉ quân sĩ, quân đội

nhà Trần

quân đội nhà Trần

 Sức mạnh toàn dân và đất nước.

 hào khí Đông A : lòng tự hào , tự tin dân tộc

- Nghệ thuật:

A Đông Trần ( Thư

pháp )

Sự kết hợp giữa vẻ đẹp kiêu hùng , kỳ vĩ

của một

vị tướng chỉ huy và sự đông đảo hùng

tráng mạnh mẽ của quân đội nhà Trần chính là vẻ đẹp

khí Đông A”

Chiến sĩ đấu võ – khắc trên gốm

Tỏ lòng ( Thuật hoài

)-Phạm Ngũ Lão

II.Tìm hiểu văn

• Công danh nam tử:Sự nghiệp của người đàn ông.

• Công danh trái: Nợ công danh.

Em hiểu thế nào là

“Công danh

nam tử”,

“công danh trái”?

Nợ công danh :

+ Thể hiện chí làm trai theo tinh

thần Nho giáo: Lập công (để lại

sự nghiệp),lập danh (để lại tiếng

thơm)

+ Chưa hoàn thành nghĩa vụ đối

với dân,nước.

tưởng sống Trăn trở , khát vọng

 tính thần trách nhiệm cao với

đời

Tỏ lòng ( Thuật hoài

)-Phạm Ngũ Lão

II.Tìm hiểu văn

hồn, nhân cách, lý tưởng của nhà thơ được thể hiện như thế nào?

Tỏ lòng ( Thuật hoài

)-Phạm Ngũ Lão

II.Tìm hiểu văn

lớn như Khổng Minh Gia Cát Lượng : một cái thẹn cao cả, khát vọng được phục vụ vua,dân , nước.

người trai thời Trần.

Tỏ lòng ( Thuật hoài

)-Phạm Ngũ Lão

C.Tổng kết

• Nội dung : Khắc họa vẻ đẹp

của con người có sức mạnh ,

có lí tưởng , nhân cách cao cả

Qua bài thơ hãy rút ra:

nghệ thuật và

nội dung?

HS đọc Ghi nhớ SGK trang116

Tỏ lòng ( Thuật hoài ) - Phạm Ngũ

II.Tìm hiểu văn bản :

Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu

Tam quân tì hổ khí thôn Ngưu

Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu

C.Tổng kết :

- Nghệ thuật :

1.Hình ảnh tác giả , vị tướng của thời Trần hiện lên trong tác phẩm như thế nào ?

2 Nghệ thuật của bài thơ ?

Tỏ lòng ( Thuật hoài

)-Phạm Ngũ Lão

Củng cố :

Dặn dò :

1.Học thuộc bài thơ

Học nội dung bài vừa

học

2.Chuẩn bị : Cảnh ngày hè (Nguyễn Trãi) và Đọc thêm Vận nước ( Đỗ

Pháp Nhuận)

Câu hỏi kiểm tra:

là chân dung tinh thần của tác giả đồng thời là chân dung tinh thần của thời đại nhà Trần, rực

ngời “ Hào khí Đông A” Hãy làm rõ ý kiến

trên?

1.Bài thơ “ Thuật hoài” ra đời trong hoàn cảnh nào?

a.Cuộc kháng chiến chông Ng- Mông lần thứ nhất b.Cuộc kháng chiến chông Ng- Mông lần thứ hai.

c.Cuộc kháng chiến chông Ng- Mông lần thứ ba.

2 “ Hoành sóc” có nghĩa là gì?

a.Cầm ngang ngọn giáo b Múa giáo

c Vác giáo d Cả 3 ý trên.

Trân trọng cảm

ơn quý thầy cô

giáo và các em học

lại.