slide bài giảng ngữ văn 11 tiết 84 diễn đạt trong văn nghị luận

Bài 3/ trang 138 Chỉ ra những từ ngữ dựng khụng phự hợp trong đoạn văn:  L u Quang Vũ là một kịch tỏc gia nổi tiếng.. II.CÁCH SỬ DỤNG KẾT HỢP CÁC KIỂU CÂU TRONG VĂN NGHỊ LUẬN 1.Bài tập

Trang 2

DIỄN ĐẠT TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

Trang 3

1.Bài tập 1/trang 136 (sgk):

Đọc các ví dụ (1) và (2) trong sgk và trả

lời các câu hỏi a, b, c.(trang 137)

Đề tài :Vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh qua

một số bài thơ của tập Nhật kí trong tù :

Chiều tối; Giải đi sớm; Mới ra tù,tập leo

núi.

I CÁCH SỬ DỤNG TỪ NGỮ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

Trang 4

(1) Chúng ta hẳn ai cũng nghe nói về tập thơ Nhật kí trong tù của Hồ Chí Minh Tập thơ gồm những bài được Bác làm trong lúc nhàn rỗi

ở nhà lao cực khổ của bọn Tưởng Giới Thạch

Bác vốn chẳng thích làm thơ: “ Ngâm thơ ta vốn không ham…” Nhưng trong hoàn cảnh nhà tù khổ sở, tăm tối, tâm hồn tác giả Hồ Chí Minh vẫn mang một vẻ đẹp lung linh Vẻ đẹp ấy thể hiện rõ trong các bài thơ: Chiều tối; Giải đi sớm; Mới ra tù, tập leo núi.

I C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ luËn.

1.Bài tập 1/trang 136 (sgk)

Trang 5

(2) Nhắc tới sự nghiệp sáng tác của Hồ Chí Minh, chúng

ta không thể không nhắc tới tập Nhật kí trong tù Tập thơ được viết trong những thời khắc hiếm hoi – được thanh nhàn bất đắc dĩ của Bác giữa chốn lao tù Thơ không phải là mục đích cao nhất của người chiến sĩ cách

mạng, như người đã tự bạch một cách khiêm tốn:

“ Ngâm thơ ta vốn không ham

Nhưng vì trong ngục biết làm chi đây?”

Nhưng những vần thơ vang lên trong cảnh tù đày, “tê tái gông cùm” lại là những vần thơ thép”, “mà vẫn mênh

mông bát ngát tình” Bởi lẽ, với người nghệ sĩ- chiến sĩ

ấy, chỉ có thân thế ở trong lao”, còn tinh thần Người vẫn vượt thoát qua chấn song, qua xiềng xích, qua dây trói nhà tù Chiều tối; Giải đi sớm; Mới ra tù, tập leo núi ,…

là những thi phẩm tiêu biểu cho tinh thần ấy

I.C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n

nghÞ luËn.

Trang 6

I.C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ luËn.

a So sánh cách dùng từ của hai ví dụ Chỉ rõ ưu điểm

và nhược điểm của từng cách dùng

b Chỉ rõ những từ ngữ không phù hợp

Sửa lại những từ không phù hợp đó

c Hãy viết một đoạn văn có nội dung cơ bản tương tự nhưng dùng một số từ ngữ khác

VÍ DỤ (1) SGK, tr 136

VÍ DỤ (2) SGK, tr 136

Trang 7

I.Cách sử dụng từ ngữ trong văn nghị luận.

a So sỏnh hai vớ dụ

- Nội dung hai đoạn giống nhau.

- Cách dùng từ hai đoạn khác nhau:

-…trong những thời khắc hiếm hoi - đ ợc thanh nhàn bất đắc dĩ…

-Thơ không phải là mục

đích cao nhất của…

-…những vần thơ vang lên…của nhà tù.

-…là những thi phẩm tiêu biểu cho tinh thần đó.

Trang 8

(1) Chúng ta hẳn ai cũng nghe nói về tập thơ Nhật kí trong tù của Hồ Chí Minh Tập thơ gồm những bài được Bác làm trong lúc nhàn rỗi ở nhà lao cực khổ của bọn Tưởng Giới Thạch Bác vốn chẳng thích làm thơ: “ Ngâm thơ ta vốn không ham…” Nhưng trong hoàn cảnh nhà tù khổ sở, tăm tối, tâm hồn tác giả Hồ Chí Minh vẫn mang một vẻ đẹp lung linh Vẻ đẹp ấy thể hiện rõ trong các bài thơ: Chiều tối; Giải đi sớm; Mới ra tù, tập leo núi.

Chúng ta hẳn ai cũng nghe nói về

lúc nhàn rỗi ở nhà lao cực khổ

chẳng thích làm thơ

vẻ đẹp lung linh I.C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ luËn.

Trang 9

Ví dụ (1) SGK, tr 136

Ví dụ (2) SGK, tr 136

Trang 10

c Sửa những cụm từ trong ví dụ 1( SGK- tr136)

 “ Chúng ta hẳn ai cũng nghe nói về”

 “lúc nhàn rỗi ở nhà lao cực khổ”

 “chẳng thích làm thơ”

 “vẻ đẹp lung linh”

-> “Khi nhắc đến sự ngiệp sáng tác văn học của

Hồ Chí Minh, không ai

là không biết đến tập thơ NKTT…”

-> “những khoảnh khắc thanh nhàn hiếm hoi trong lao tù”

-> “không coi thơ là mục đích của cuộc đời”

-> “vẻ đẹp giản dị”

Trang 11

c) Đoạn văn tham khảo:

Ngâm thơ ta vốn không tham

Nh ng vỡ trong ngục biết làm chi

đây?

Đó là tâm niệm của Bác trong những ngày

tháng bị đày đoạ chốn lao tù Chúng ta nói tới

sự nghiệp văn học của Bác mà không nhắc

đến Nhật kí trong tù - tập thơ ra đời trong

hoàn cảnh đặc biệt ấy sẽ là một sai sút lớn Tập thơ hiện lên chân dung tinh thần tự hoạ Hồ

Chí Minh với vẻ đẹp của một chiến sĩ- thi sĩ, với chất "thép" rắn rỏi và chất tình bát ngát,

mênh mông Mộ, Tào giải, Tân xuân ngục học

đăng sơn là ba bài thơ tiêu biểu cho vẻ đẹp

ấy

Trang 12

2 Bài 2/ trang 137

Tìm hiểu đoạn trích:

 Âý là Huy Cận đó – nhưng một thi sĩ “ thiên nhiên” như

chàng thì ở nơi nào chẳng được, ở thời nay cũng như thời xưa; chàng như không ở trong thời gian mà chỉ ở trong

không gian; người ta muốn tưởng linh hồn Huy Cận là

đám kia, là nỗi hắt hiu trong cõi trời, là hơi gió nhớ

thương …

 Trong thơ Việt Nam, nghe bay dậy một tiếng địch buồn

Không phải sáo Thiên Thai, không phải điệu ái tình,

không phải lời li tao kể chuyện một cái “ tôi”; mà ấy là một bản ngậm ngùi dài: có phải tiếng đìu hiu của khóm trúc,

bông lau; có phải niềm than van của bờ sông, bãi cát;

có phải mặt trăng một mình đang cảm thương cùng các

vì sao?

Trang 13

mét t©m hån th¬ mang nçi "sÇu

vò trô", "buån th©n thế", "sÇu v¹n kØ".

Trang 14

2 Bài 2/ trang 137

b Sắc thái biểu cảm của các từ ngữ in đậm rất

phù hợp với đối t ợng nghị luận (hồn thơ Huy Cận):

- Ng ời viết gọi Huy Cận là "chàng" vì tác giả Lửa

thiêng lúc đó còn rất trẻ (20 tuổi).

- Cỏc từ ngữ : linh hồn HC, nỗi hắt hiu trong cừi trời ,hơi

giú nhớ thương,một tiếng địch buồn,sỏo Thiờn Thai, điệu

ỏi tỡnh , lời li tao ,một bản ngậm ngựi dài ,tiếng đỡu hiu của

khúm trỳc, bụng lau, niềm than van của bờ sụng, bói cỏt,

… ->thuộc lĩnh vực tinh thần, nột nghĩa chung :u sầu, lặng

lẽ, rất phự hợp với tõm trạng của Huy Cận (rất nhạy

cảm với không gian, đặc biệt là không gian vũ

trụ vô biên với những gió, mây, trăng, sao )

Trang 15

3 Bài 3/ trang 138

Chỉ ra những từ ngữ dựng khụng phự hợp trong đoạn văn:

 L u Quang Vũ là một kịch tỏc gia nổi tiếng Vở kịch Hồn

Tr ơng Ba, da hàng thịt xứng đáng là một kiệt tỏc trong kho tàng văn học n ớc nhà Nhà văn đã nêu lên một vấn đề có ý nghĩa sâu sắc: sự tranh chấp giữa linh hồn và thể xác

trong quá trình con ng ời sống và h ớng tới sự hoàn thiện

Thực ra, ng ời ta ai mà chẳng phải sống bằng cả linh hồn và thể xác Linh hồn cú cao khiết, đẹp đẽ thế nàocũng chẳng là gỡ cả khi khụng cú thể xỏc Anh chàngTr ơng Ba trong vở kịch Hồn Tr ơng

Ba, da hàng thịt cũng thế mà thụi Tr ơng Ba khụng thể chỉ

sống bằng phần hồn Nh ng phần hồn ấy, vì những trớ

trêu, éo le của số phận, lại bị nhập vào xác của tờn hàng

thịt Chẳng qua đó cúng chỉ là một cái xác "âm u, đui mù" nếu không có hồn Tr ơng Ba Nh ng nó cũng không để hồn Tr ơng Ba đ ợc yên mà làm hồn phát bệnh vì những

đòi hỏi, ham muốn quá quắt của nú.

Trang 16

I.C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ

Trang 17

thuộc p/c ngôn ngữ sinh hoạt.

Trang 18

I.C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n

nghÞ luËn.

3 Bài 3/ trang 138

Chữa lỗi sai:

Trang 19

 Lựa chọn từ ngữ chính xác, phù hợp với nội

dung cần nghị luận; tránh dùng từ sai lạc

phong cách hay từ sáo rỗng, cầu kì.

Trang 20

VĂN NGHỊ LUẬN

1.Bài tập 1/ SGK- trang 138->139

Tìm hiểu các ví dụ (1), (2)

 Đề bài: Phân tích nhân vật Trọng Thuỷ trong

Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thuỷ

 a.C¸ch sö dông vµ kÕt hîp c¸c kiÓu

c©u trong hai ®o¹n v¨n:

-Nét chung : bàn về nhân vật Trọng Thuỷ trong

truyền thuyết Truyện An Dương Vương và Mị Châu-Trọng Thuỷ

Trang 21

II.CÁCH SỬ DỤNG KẾT HỢP CÁC KIỂU CÂU TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

1.Bài tập 1/ trang 138-139:

a.Cách sử dụng và kết hợp các kiểu câu

trong hai đoạn văn:

- Đoạn (1) chủ yếu sử dụng kiểu câu tường

thuật, có sự kết hợp câu ngắn câu dài.Cấu tạo giống nhau :đều là cõu chủ động cú chủ ngữ là

“Trọng Thuỷ”

Hiệu quả: Cỏch sử dụng này gợi sự đơn điệu, nhàm chỏn

- Đoạn (2) sử dụng kết hợp các kiểu câu đơn,

câu ghép, câu ngắn, câu dài, câu hỏi,

câu cảm thán, sử dụng một số phộp tu từ về cõu như :chờm xen, liệt kờ,…

Hiệu quả: Đoạn văn phong phỳ và cú cảm xỳc hơn

Trang 22

I Cỏch sử dụng kết hợp cỏc kiểu cõu trong văn nghị luận

đồng thời tạo cho đoạn văn có nhạc điệu.

 c Đoạn (2) đã sử dụng biện pháp tu từ cú

Trang 23

d Trong bài văn nghị luận nên sử dụng một số biện pháp

tu từ cỳ pháp vì sử dụng nh vậy sẽ kết hợp đ ợc nhiều kiểu câu khiến cho việc diễn đạt trở nên linh hoạt,

vào, hoa năm nay giấu vào hó năm ngoái, tiếng ngỗng

vang trong mơ hồ." (Lê Trí Viễn-"Thu ẩm" của Nguyễn

Khuyến).

- Câu hỏi tu từ: "Bác nói cùng ai? Hỡi đồng bào cả n ớc, lời

mở đầu bản tuyên ngôn đã chỉ rõ Nh ng có phải chỉ

nói với đồng bào ta không?" (Chế Lan Viên -Trời cao

xanh ngắt sáng tuyên ngôn)

- Ngoài ra còn có thể sử dụng biện pháp liệt kờ, chờm

xen

I Cỏch sử dụng kết hợp cỏc kiểu cõu trong văn nghị luận

1.Bài tập 1/ trang 138-139:

Trang 24

I Cách sử dụng kết hợp các kiểu câu trong văn nghị luận

tháng chạp,mưa dây mưa dợ,trăng rằm sáng như ban ngày , hoa hoè hoa sói ,

-Tác dụng:gợi những tưởng tượng cụ thể, sinh

động về làng quê của nhà thơ Nguyễn Bính, giúp

ta hiểu hơn cái “chân quê”trong thơ ông

Trang 25

b/Giá trị của câu văn “Chỉ nghĩ lại cũng đã se lòng”:

 Câu ngắn gọn hơn câu trước và sau nó dồn nén

thông tin khẳng định chắc gọn , dứt khoát

 Câu không chủ ngữ khái quát khiến cho tất cả

mọi người đọc và nghĩ về cảnh làng quê của

Nguyễn Bính mà không chỉ riêng người viết

2 Bài tập 2/trang 139-140:

Trang 26

3.Bài tập 3/trang 140:

 Phát hiện, phân tích và sửa chữa lỗi về việc sử

dụng kết hợp các kiểu câu trong đoạn văn :

 Cả 2 đoạn văn đều mắc lỗi sử dụng 1 mô hình

câu cho cả đoạn ->gây cảm giác nặng nề, đơn

điệu, buồn chán-> cần sử dụng nhiều kiểu câu

đoạn văn sinh động hấp dẫn hơn

Trang 27

 Cách sửa: Nên sử dụng kết hợp nhiều kiểu câu khác nhau.

Trang 28

Cỏch sử dụng kết hợp cỏc kiểu cõu trong văn nghị

luận

4.Bài tập 4/trang 141:

 Những yêu cầu cơ bản của việc sử dụng và kết

hợp các kiểu câu trong văn nghị luận.

 -Phối hợp một số kiểu câu trong đoạn, trong bài

để tránh sự đơn điệu, nặng nề, tạo nên giọng

điệu linh hoạt, biểu hiện cảm xúc: câu ngắn,

câu dài, câu mở rộng thành phần, câu nhiều

tầng bậc,

 -Sử dụng các biện pháp tu từ cú pháp để tạo

nhịp điệu, nhấn mạnh rõ hơn thái độ, cảm xúc:

lặp cú pháp, song hành, liệt kê, câu hỏi tu từ,

Trang 29

III TỔNG KẾT

Ghi nhớ ( SGK – Tr141)

Trang 31

DÆn dß

- Sưu tầm một số đoạn văn có sai lỗi diễn đạt, sau đó sửa lại cho đúng

- Xem lại các bài làm văn đã viết và tự sửa lỗi

- So¹n bµi: Hồn Trương Ba, da hàng thịt

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	1,33 MB