RỐI LOẠN KINH NGUYỆT (THỰC HÀNH sản PHỤ KHOA)

Trình bày được chu kỳ buồng trứng và các hiện tượng nội tiết ở buồng trứng trong chu kỳ kinh nguyệt 3.. Viết và giải thích được cơ chế điều hòa kinh nguyệt qua các tầng hạ đồi – tuyến yê

CHU KỲ KINH NGUYỆT SINH LÝ

RỐI LOẠN KINH NGUYỆT CHU KỲ KINH NGUYỆT SINH LÝ

RỐI LOẠN KINH NGUYỆT

MỤC TIÊU:

Sau khi học xong, sinh viên có khả năng:

1. Trình bày được chu kỳ niêm mạc tử cung

2. Trình bày được chu kỳ buồng trứng và các hiện tượng nội tiết ở buồng trứng trong chu kỳ kinh nguyệt

3. Viết và giải thích được cơ chế điều hòa kinh nguyệt qua các tầng hạ đồi – tuyến yên – buồng trứng -

viêm mạc tử cung

4. Trình bày được nguyên nhân và triệu chứng của các rối loạn kinh nguyệt thường gặp

I CHU KỲ KINH NGUYỆT SINH LÝ

Sơ đồ: Trục Hạ Đồi – Tuyến Yên – Buồng Trứng

Vùng Hạ Đồi

Tuyến Yên

Buồng Trứng

Tử cung và các cơ quan sinh dục thứ phát

(Gonadotropin Releasing Hormone) GnRH

( Follicle Stimulating Hormone) FSH

(Luteinizing Hormone) LH

Estrogen + Progesterone

CÁC YẾU TỐ CỦA CHU KỲ KINH

NGUYỆT

CÁC YẾU TỐ CỦA CHU KỲ KINH

NGUYỆT

1. Nội mạc từ cung

2. Buồng trứng

Tử cung

Buồng trứng

Vòi tử cung

Cổ tử cung

Lỗ trong CTC

Lỗ ngoài CTC

Âm đạo

CƠ CHẾ CỦA KINH NGUYỆT

Định nghĩa:

Kinh nguyệt là hiện tương chảy máu có tính chất chu kỳ hàng tháng từ tử cung ra ngoài do bong niêm mạc tử cung dưới ảnh hưởng của sự tụt đột ngột Estrogen và Progesterone trong

cơ thể.

- Vòng kinh không phóng noãn

- Vòng kinh có phóng noãn

FSH LH

Gn-RH

Hoạt động nội tiết của vùng Trục

vùng dưới đồi – Tuyến Yên – Buồng Trứng

TÍNH CHẤT CỦA KINH NGUYỆT

• Niêm mạc Tử cung: bong không đều

• Máu kinh: hỗn dịch máu không đông + chất nhầy TC, cổ TC, buồng trứng + mảnh niêm mạc TC + Tế

bào âm đạo

• Lượng máu: thay đổi theo tuổi (50t > 15t ), trung bình 60-80 ml

• Đặc điểm: chu kỳ, thời gian hành kinh, lượng máu kinh ngoài ảnh hưởng của thay đổi nội tiết sinh dục

(SD) còn tùy thuộc tình trạng niêm mạc TC

(Vd: viêm, u xơ -> các vùng niêm mạc đáp ứng không đều với hormone SD -> phát triển không đều và bong không đều của niêm mạc -> kinh

kéo dài, ra nhiều)

• Bình thường : chu kỳ 28 ngày, kinh ra 3-4 ngày, lượng máu # 50-100g/chu kỳ, vòng kinh có 2 giai

đoạn: trước và sau phóng noãn

CÁC THỜI KỲ HOẠT ĐỘNG SINH DỤC Ở PHỤ NỮ

1. Thời kỳ trẻ em (trước dậy thì): Ít GnRH, ít FSH, LH, không có

Progesteron Các hormone này dần dần tăng -> xuất hiện các dấu hiệu SD phụ: vú nhô ra ít, lông mu ít -> phát triển song song hormone SD và tăng trưởng

- Tuy nhiên, hoạt động nội tiết tố của buồng trứng chưa đủ làm thay đổi

niêm mạc TC -> chưa có kinh nguyệt

CÁC THỜI KỲ HOẠT ĐỘNG SINH DỤC Ở PHỤ NỮ

2 Dậy thì: Vùng dưới đồi chính mùi -> đầy đủ GnRH -> đủ FSH, LH ->

buồng trứng tiết đủ Estrogen & Progesterone -> thay đổi rõ rệt niêm mạc TC -> kinh nguyệt

- Đánh dấu dậy thì: kỳ kinh nguyệt đầu tiên + dậy thì cơ thể

- Tuổi: 13-16; có thể sớm hơn 11-12

- Đặc tính SD phụ: vú nở nang, lông mu phát triển trước, lông nách bắt

đầu (sau 2 năm), tiếng nói thanh

CÁC THỜI KỲ HOẠT ĐỘNG SINH DỤC Ở PHỤ NỮ

3 Thời kỳ hoạt động sinh dục: Có thể có thai ( vòng kinh có phóng noãn)

Mới sinh

Thời kỳ trẻ em

Dậy thì

Thời kỳ hoạt dộng sinh dục

Mãn kinh (MK)

Tiền MK Hậu MK

2 năm

Cao tuồi

CÁC THỜI KỲ HOẠT ĐỘNG SINH DỤC Ở PHỤ NỮ

4 Thời kỳ mãn kinh:

- Do buồng trứng suy kiệt, đáp ứng kém, không

chế tiết đủ hormone SD

- Không còn khả năng có thai

- Tuổi trung bình 45-50 (47 +- 3)

- Giai đoạn tiền & hậu MK tùy người

II RỐI LOẠN KINH NGUYỆT

• Vòng kinh không phóng noãn: không có Progesterone

• Kinh muộn

• Đa kinh (polimenorrhea): CK <21 ngày

• Cường kinh : số lượng máu kinh lớn hơn bình thường

• Thiểu kinh (spasniomenorrhea): lượng máu rất ít

• Rong kinh (menorrhagia): số ngày kinh kéo dài > 7 ngày

• Thống kinh (dysmenorrhea): đau bụng khi hành kinh, lan ra sau lưng và xuống hai đùi

VÒNG KINH KHÔNG PHÓNG NOÃN

Không có sự hiện diện của Progesterone

Nguyên nhân:

Sự hạ thấp nồng độ Estrogen -> ra máu kinh (không cần có

hoàng thể)

Đặc điểm:

• Chu kỳ không đều, thường ngắn (23-25 ngày), chiếm tỷ lệ 1/10 các vòng kinh

• Thường xảy ra trong những kỳ kinh dầu của tuổi dậy thì và trong thời kỳ tiền mãn kinh

• Sau xảy thai, sau sanh, những vòng kinh đầu tiên có thể không phóng noãn

VÔ KINH

Định nghĩa:

tuổi

• VK thứ phát: mất kinh liên tiếp 3 tháng trở lên ở người đã từng

có kinh

Phân loại: (theo nguyên nhân)

• VK sinh lý: có thai, cho con bú, mãn kinh

• Vk giả: do bít cổ TC, âm đạo, màng trinh

• VK bệnh lý: do TC, buồng trứng, tuyến yên, tuyến giáp, cường vỏ thượng thận và các nguyên nhân

khác

VÔ KINH

VK bệnh lý:

• Do TC: bất sản, dị dạng, dính, nội mạc TC không đáp ứng nội tiết,…

• Do buồng trứng: bị cắt bỏ, do buồng trứng không phát triển (hội trứng

Turner, HT Stein-Leventhal), buồng trứng tinh hoàn, khối u nam tính ở buồng trứng

• Do tuyến yên: U, suy, hội trứng Sheehan

• Do tuyến giáp: cường giáp, thiểu giáp

• Do cường võ thượng thận gây tăng tiết androgen

• Do các nguyên nhân khác: dinh dưỡng, tâm lý, thuốc,,…

THỐNG KINH

Nguyên nhân:

• Tổ chức hoại tử tiết Menotoxine -> co thắt TC + mạch

máu -> thiếu oxy -> Đau

• Prostaglandin trong máu kinh và nội mạc -> thống kinh

Phân loại:

• Nguyên phát xuất hiện sớm từ lần có kinh đầu (do

tâm lý)

• Thứ phát: xuất hiện muộn do viêm, u Xơ, lạc nội mạc

TC

RONG KINH

1 Rong kinh và cường kinh

Nguyên nhân:

• Tăng sinh nội mạc TC,

• Cường Estrogen tương đối (do thiếu Progesterone)

• Bệnh lý về máu, viêm gan, suy gan

2 Rong kinh và thiểu kinh

Nguyên nhân:

• Do thiếu Estrogen (điều trị thường kết hợp Estrogen lẫn Progesterone

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN