Phố đi bộ thương mại du lịch - sản phẩm du lịch đặc trưng ở các thành phố lớn Trung Quốc

Hình thức đi bộ trong phố đã xuất hiện ở nhiều thành phố lớn trên thế giới, và đã sớm trở thành một loại sản phẩm du lịch phổ biến, thời thượng. Những năm gần đây, trước tốc độ phát triển đô thị, du lịch, sự thông thương, giao lưu kinh tế, văn hóa giữa các quốc gia, việc hình thành các phố đi bộ thương mại du lịch ngày càng nhiều. Đây là một trong những mô hình mang bản sắc văn hóa đặc trưng, thúc đẩy phát triển nền kinh tế trên thế giới.

V Ă N HÓ A

PHỐ ĐI BỘ THƯƠNG MẠI DU LỊCH - SẢN PHẨM DU LỊCH ĐẶC TRƯNG Ở CÁC THÀNH PHỐ LỚN TRUNG QUỐC

BÙI THANH THỦY

Tóm tắt

Hình thức đi bộ trong phố đã xuất hiện ở nhiều thành phố lớn trên thế giới, và đã sớm trở thành một loại sản phẩm du lịch phổ biến, thời thượng Những năm gần đây, trước tốc độ phát triển đô thị, du lịch,

sự thông thương, giao lưu kinh tế, văn hóa giữa các quốc gia, việc hình thành các phố đi bộ thương mại du lịch ngày càng nhiều Đây là một trong những mô hình mang bản sắc văn hóa đặc trưng, thúc đẩy phát triển nền kinh tế trên thế giới Ở mỗi nơi, phố đi bộ đều mang đến tính đặc trưng cùng sự đa dạng giải trí, thân thiện và tính kết nối cộng đồng được đề cao giúp thu hút đông đảo du khách Việc tạo dựng và tổ chức các con phố đi bộ nhằm đáp ứng tốt những giá trị về mặt xã hội, văn hóa, kinh tế, môi trường, đảm bảo được tính hấp dẫn cho du lịch là nội dung của bài viết này với minh chứng được tìm kiếm từ đất nước Trung Quốc, nơi có những phố đi bộ thương mại du lịch nhiều nhất trên thế giới.

Từ khóa: Phố đi bộ, du lịch, thương mại du lịch, Trung Quốc

Abstract

Walking in the streets has appeared in many big cities around the world, and has soon become a popular and trending tourist product In recent years, in the fast pace of urban development, tourism, trading, economic and cultural exchanges between countries, the formation of commercial pedestrian streets for tourists has been more and more flourished This is one of the models which have unique cultural identity, promote the economy in the world At every place, the pedestrian streets brings the characteristics and diversity of entertainment, friendly, and community-based connections are heightened in order to attract a large number of visitors So the creating and organizing pedestrian streets to meet the social, cultural, environmental, economic values and ensure the tourism attractiveness is the main content of this article, with evidence is sought from the China, where has the most pedestrian commercial streets in the world.

Keywords: Pedestrian streets, tourism, travel trade, China

1 Sự phát triển và các kiểu loại phố đi bộ

thương mại ở Trung Quốc

Sau Đại chiến thế giới lần thứ hai, ở

các nước phát triển do Mỹ làm đại

diện, cùng với sự phục hưng về kinh

tế, trào lưu “hậu thành thị hóa” xuất hiện Một

là do sự phát triển đô thị, không gian đô thị

không ngừng mở rộng ra khu vực ngoại thành;

hai là bộ phận cư dân trong thành phố cũng có

xu hướng chuyển ra ngoại thành sinh sống để

Thích ứng với phong trào ấy, ở những quốc gia này nổi lên một hiện tượng xây dựng những trung tâm mua bán tập trung cho cộng đồng cư dân khu dân cư mới, giúp giải quyết vấn đề ùn tắc giao thông, ô nhiễm không khí trong khu vực nội thành, từ đó đã xuất hiện phố đi bộ ở các khu trung tâm thương mại Không những các trung tâm thương mại mới được xây dựng ở ngoại thành trở thành phố đi

bộ thương mại mà ngay các khu thương mại đường phố cũ ở nội thành cũng được cải tạo

đã sớm trở thành một loại sản phẩm du lịch

hấp dẫn Du khách không thể bỏ qua các

tuyến phố đi bộ độc đáo, ấn tượng, hấp dẫn

như La Rambla của thành phố biển xinh đẹp

Barcelona (Tây Ban Nha), Stroget của thành

phố Copenhagen (Đan Mạch), Rue de France

của Nice (Pháp), Bintang (Malaysia), Harajuku,

Higashiyama (Nhật Bản) hay Vương Phủ Tỉnh,

Nam Kinh (Trung Quốc),

Phố đi bộ thương mại hiện đại xuất hiện ở

Trung Quốc vào những năm 50 của thế kỷ XX,

khi có cuộc đổ bộ của hàng hóa và phong cách

kinh doanh thương mại từ các nước phương

Tây du nhập Đến những năm 90 của thế kỷ

XX, Trung Quốc bắt đầu xây dựng phố đi bộ

thương mại mang tính quy mô như Vương Phủ

Tỉnh ở Bắc Kinh, Nam Kinh ở Thượng Hải, Hòa

Bình ở Thiên Tân, Hán Chính ở Vũ Hán, Hạ Cửu,

Bắc Kinh ở Quảng Châu, Quan Tiền (Tô Châu),

Quảng trường Võ Lâm (Hàng Châu), Kim Mã

Bích Kê (Côn Minh), Lầu Chuông - Lầu Trống

(Tây An)…

Bước sang thế kỷ XXI, rất nhiều thành phố

ở Trung Quốc đã đua nhau xây dựng phố đi bộ

thương mại Tính đến nay trên toàn Trung Quốc

đã có trên 200 phố đi bộ thương mại Xây dựng

phố đi bộ thương mại không chỉ là độc quyền

của các thành phố lớn/thủ phủ, mà rất nhiều

các thành phố, thị trấn lớn nhỏ trên toàn đất

nước Trung Quốc đều xây dựng phố đi bộ Phố

đi bộ mọc lên như nấm mọc sau mưa: phố bộ

hành Thiên Thiên ở Thiều Quan, phố đi bộ Cổ

Lâu ở Ninh Ba, phố đi bộ Thượng Hải Trường ở

Lạc Dương… Trong các phố đều xây dựng bến

xe, công viên, đài phun nước, đèn đêm, hoa,

cùng các cơ sở phục vụ ăn, uống, bưu điện, tài

chính, Như vậy, các phố đi bộ này đã phục

vụ, đáp ứng đầy đủ các nhu cầu về mua sắm,

ăn uống, giải trí của du khách Các con phố

này là một trong những yếu tố tạo nên sức hút

“thương hiệu” Trung Quốc trong lòng nhiều

du khách Dạo một vòng qua các khu phố đi

bộ thương mại, du khách có thể vừa thư giãn,

ngắm nhìn phong cảnh, vừa sắm cho mình

những món đồ hữu ích Dạo chơi trên phố đi

bộ dường như đã trở thành một trong những

nét văn hóa của người dân địa phương cũng

như nhu cầu chung của du khách

thương mại được tạo dựng:

* Phố đi bộ thương mại mua sắm:

Đây là kiểu phố đi bộ phổ biến trên toàn thế giới, các tuyến phố được kết nối bởi hệ thống các cửa hàng có thể bán đa dạng kiểu loại hàng hóa, hoặc một kiểu loại nhất định

Nó có thể được hình thành từ các khu phố thương mại tồn tại trong lịch sử hoặc xây mới

Đến Thượng Hải, du khách không thể không đi dạo đường Nam Kinh Đến Thiên Tân,

du khách không thể không dạo phố Hòa Bình

Đến Vũ Hán, du khách không thể bỏ qua phố Hán Chính Đến Quảng Châu, du khách phải đến phố Hạ Cửu Những con phố này vốn là

“thương hiệu” kinh tế của thành phố Thượng Hải, Thiên Tân, Vũ Hán, Quảng Châu, là các khu phố buôn bán truyền thống, sau được cải tạo thành các phố đi bộ thương mại/khu mua sắm nổi tiếng cho người dân trong nước và

du khách nước ngoài Hiện có rất nhiều thành phố vừa và nhỏ của Trung Quốc cải tạo các khu buôn bán sầm uất vốn có thành phố đi bộ như vậy Cho nên có thể nhận định, phố đi bộ thương mại trở thành một yếu tố quan trọng tạo nên thương hiệu của mọi thành phố

“Nằm ở trục trung tâm của thành phố Bắc Kinh, đường Qianmen là một phố đi bộ nổi tiếng chạy từ Jianlou (tháp Bắn cung) của Zhengyangmen ở phía bắc tới công viên Tiantan ở phía nam Con phố đi bộ này dài 840m và rộng khoảng 21m, bao gồm các tòa nhà mang phong cách kiến trúc của triều đại nhà Thanh (1644 - 1911) Con đường Qianmen

có lịch sử hơn 570 năm, còn được biết đến với tên gọi phố Zhengyangmen trong triều đại nhà Minh và nhà Thanh, và đã đổi tên như hiện nay vào năm 1965”1 Dưới thời nhà Thanh, hai bên dãy phố có nhiều cửa hàng chuyên biệt tạo thành từng khu bán thịt, bán vải và nữ trang Nơi đây cũng có nhiều nhà xưởng thủ công, nhà kho và nhà hát ở Hutong gần đó Sau khi được cải tạo đổi mới

và tân trang, con phố đi bộ đã được mở cửa vào ngày 7 tháng 8 trước Thế vận hội Bắc Kinh

2008 Ngoài tính thương mại, con phố còn là một biểu tượng của văn hoá, minh chứng cho một giai đoạn của lịch sử Trung Quốc

V Ă N HÓ A

Các con phố vốn là các khu phố thương

mại trong lịch sử Trung Quốc thường có độ dài

trung bình khoảng 1.000m Dãy phố Vương

Phủ Tỉnh dài 810m, đường Nam Kinh dài

1.033m, phố Hán Chính dài 1.210m do ba khu

đoạn kinh doanh buôn bán hợp thành Về sau,

thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc muốn khẳng

định vị thế của mình đã kéo dài đường Vương

Phủ Tỉnh về phía bắc thêm 340m, tăng tổng

chiều dài lên 1.150m Đồng thời cũng cho cải

tạo phố lớn Sùng Văn Môn với ý đồ xây dựng

nó thành phố đi bộ thương mại lớn nhất của

cả nước Dãy phố đi bộ thương mại này nằm ở

phố lớn Quảng An Môn Từ Chu Thị Khẩu đến

Từ Khí Khẩu dài tất cả 1.800m, tổng diện tích

vượt 200.000m2 Đoạn phố 1.800m này còn có

thể tiếp tục vươn dài vì phố lớn Quảng An Môn

dài gần 4.000m Dãy phố đi bộ này mang trọng

trách lịch sử, nó không chỉ là một phố thương

mại phục vụ ăn uống, vui chơi, du lịch, tham

quan, nghỉ ngơi, mua sắm hàng hóa mà còn

được xác định trở thành một trung tâm mậu

dịch quốc tế hiện đại hóa lớn nhất phía nam

thủ đô Bắc Kinh và khu vực châu Á

Thành phố Thành Đô, Tứ Xuyên, Trung Quốc

cải tạo đường Xuân Hi vốn là một con đường

sầm uất nằm trong nội thành thành một phố

đi bộ theo mô thức như phố đi bộ của thành

phố Munich, nước Đức với các cửa hàng mua

sắm san sát nhau

Về kiểu loại phố thương mại đi bộ chuyên

một loại hàng hóa, tạo dấu ấn riêng biệt phải

nhắc đến phố Đắc Thắng Sa thuộc thành phố

Hải Khẩu, tỉnh Hải Nam Đây là một phố đi bộ

độc nhất trong toàn Trung Quốc, chỉ bán một

mặt hàng Ở phố này chỉ bán buôn, bán lẻ một

mặt hàng quần áo, tất cả có đến hơn 1.000

gian hàng Hay đến phố Qinghefang, thành

phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang du khách

thấy phần lớn là các mặt hàng tơ lụa, trà, gốm

sứ, sản phẩm của các ngành nghề thủ công

truyền thống nổi tiếng chỉ có ở thành phố này

* Phố đi bộ thương mại trong các đô thị cổ:

Đó là các con phố được hình thành trong

lòng các đô thị cổ mang vẻ đẹp của những

công trình kiến trúc, cảnh quan cũng như

nhằm mục đích vừa bảo vệ các di sản văn

của du khách Tiêu biểu như phố đi bộ trong Đại Nghiên cổ trấn, thuộc thành phố Lệ Giang, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc Nơi đây được mệnh danh là “Venice của phương Đông” Khu đô thị cổ của Lệ Giang với các con đường rải đá, những cây cầu và mạng lưới kênh rạch len lỏi giữa dãy phố mang đậm vẻ đẹp của những ngày xưa cũ Trước cửa các ngôi nhà đều trồng dương liễu và có suối nước chảy qua Đô thị

cổ Lệ Giang có lịch sử lâu đời hơn 800 năm, được xây vào khoảng cuối đời Tống, đầu đời Nguyên Hiện nay Lệ Giang có khoảng 30.000 dân với hơn 6.200 hộ, chủ yếu là người Nạp Tây (hay Na-xi) 30% người dân vẫn làm nghề thủ công (đúc đồng, chạm bạc, thuộc da và lông thú, dệt)2

Hay như phố Vương Phủ Tỉnh của thành phố Bắc Kinh, vốn là một con đường có 10 phủ của vương gia, công chúa nên được gọi

là “đường Vương Phủ” “Tuy con đường này không quá lớn nhưng do nằm ngay trung tâm Bắc Kinh nên thu hút rất nhiều hoàng gia, quý tộc tới sống Đến triều Thanh, do trên đường

có một cái giếng mà các vương phủ thường lấy nước để dùng nên được đổi tên thành “Vương Phủ Tỉnh” (“tỉnh” là giếng) Từ năm 1993 đến

1999, chính phủ Trung Quốc đã cho cải tạo con đường và thu hút nhiều thương gia nước ngoài đến buôn bán”3 Nơi đây trở thành trung tâm thương mại sầm uất bậc nhất ở Bắc Kinh

Đó là nơi du khách có thể thấy những giá trị văn hóa, ẩm thực truyền thống và hiện đại đan xen, tạo nên một nét đẹp văn hóa rất riêng của Trung Quốc

Trong khi đó tại cố đô Tây An, hai khu phố song song Lầu Chuông - Lầu Trống là khu của người Hồi giáo, du khách được khám phá không gian văn hoá của những người theo đạo Hồi từ trang phục cho đến ẩm thực Hàng Châu

có phố đi bộ còn gọi là phố cổ Qinghefang và đường Trung Sơn, còn gọi là đường “Hoàng gia của triều đại Nam Tống” Phố Quan Tiền, Quảng trường Võ Lâm thì hấp dẫn bởi mặt hàng tơ lụa nổi tiếng vùng đất Giang Nam, nơi xưa nổi tiếng với danh xưng con đường tơ lụa Kiểu phố đi bộ này cũng giống như phố đi

bộ tại phố cổ Hà Nội hay phố cổ Hội An của

Israel; phố đi bộ ở Bhaktapur, Nepal, một thị

trấn được công nhận là Di sản Thế giới bởi

UNESCO với những công trình cổ mang kiến

trúc độc đáo

* Phố đi bộ thương mại kết hợp tham quan

ngắm cảnh:

Thành phố Quảng Châu có lẽ là nơi có

nhiều phố đi bộ nhất Trung Quốc Phố đi bộ

thương mại sớm nhất là đường Bắc Kinh, nằm

ở trung tâm thành phố Quảng Châu Trước nay

đây vẫn là nơi tập trung và phân phối hàng hóa

đi các nơi sầm uất nhất ở địa phương Xung

quanh phố có rất nhiều các di chỉ văn hóa lịch

sử, ví như thành Phiên Ngung đời Tấn, di chỉ

công trường đóng thuyền đời Tần Hán, di chỉ

ngự hoa viên Nam Hán… Căn cứ vào nguồn

gốc lịch sử văn hóa đặc biệt của nó và ưu thế

kinh tế rõ ràng, thành phố Quảng Châu xác

định quy hoạch đường Bắc Kinh thành “Khu đi

bộ thương mại đường Bắc Kinh, Quảng Châu”

Ngày 8 tháng 2 năm 1997 khu này chính thức

được đưa vào sử dụng

Phố đi bộ thương mại “Đệ Thập Phủ” ở

đường Hạ Cửu được coi là phố đi bộ dài nhất

tỉnh Quảng Đông Hai bên phố có hàng trăm

cửa hàng với các phong cách kiến trúc, kiểu

trang trí kiến trúc đa dạng được thịnh hành

vào thập niên 20, 30 của thế kỷ XX Phố đi bộ

thương mại thứ nhất Quảng Châu này đã trở

thành một khu du lịch cấp quốc gia

Phố đi bộ thương mại Hoàng Hưng Nam

của tỉnh Hồ Nam vốn được cải tạo lại từ một

con đường đã có trên trăm năm lịch sử Đường

Hoàng Hưng Nam nằm ở ngay trung tâm

thành phố, xưa nay vốn là nơi tập trung cơ sở

kinh doanh của các thương gia Cùng với đó,

chính quyền thành phố còn quyết định cải tạo

Thanh Thủy đường, cũng ở trung tâm thành

phố, thành một phố đi bộ du lịch văn hóa

“Thanh Thủy đường là một nơi kỷ niệm những

ngày hoạt động cách mạng trước kia của Mao

Trạch Đông, trong khu có Viện Bảo tàng của

thành phố Ngoài ra tại đây còn có nhiều điểm

du lịch như khu viên lâm Thanh Thủy đường,

Quảng trường chân dung Mao Trạch Đông…

Với những giá trị văn hóa, chính quyền địa

phương đã xây dựng Thanh Thủy đường, chiều

doanh về di vật văn hóa lớn nhất khu Trung Nam, thành một khu trung tâm mỹ thuật dân gian Trung tâm lưu giữ, trưng bày, giao lưu văn hóa dân gian”4

Phố đi bộ của thành phố Côn Minh được lát bởi những tấm đá xanh, hai bên đường rộng 15m với những ngôi nhà 2 - 3 tầng, rải rác hai bên đường là những nhóm tượng bằng đồng đen trông sinh động như thật, chúng đã tái hiện quang cảnh sinh hoạt chợ búa được ghi lại từ những bức ảnh cũ Do đó nơi đây đã tạo một không khí lịch sử, khiến du khách cảm thấy lý thú khi biết được quang cảnh sinh hoạt xưa kia với nội hàm văn hóa sâu sắc Tại đây

du khách không chỉ thỏa thích mua sắm, mà còn có thể tham quan các công trình kiến trúc truyền thống, thưởng thức các món ăn vặt ở Côn Minh, các tiết mục biểu diễn của các dân tộc ít người, đậm đà bản sắc riêng của họ

Thành phố Thiên Tân đã cải tạo con đường

cổ Hòa Bình sát liền bên sông biến thành một phố thương mại kiểu châu Âu dài 1.240m nối liền với phố đi bộ đường Tân Giang, cả hai phố này hình thành một phố đi bộ Thiên Tân hình chữ T, tất cả dài hơn 2.100m với cảnh đẹp sông nước thi vị, hấp dẫn

* Phố đi bộ thương mại trong nhà:

Thành phố Phúc Châu (Phúc Kiến) đã cải tạo phố Trung Đình Thành thành một phố đi

bộ thương mại “trong phòng”, có thể dạo chơi dưới mọi thời tiết, lớn nhất eo biển phía tây của Trung Quốc Nó do ba phố chạy xuyên trong phòng theo chiều dọc và hàng chục phố

đi bộ tiếp nối mang phong cách khác nhau hợp thành Khu phố về cơ bản đã bảo lưu được dáng dấp của các con phố thương mại truyền thống, các khách hàng dạo bộ thong thả trong những dãy phố với kiểu dáng kiến trúc “Trung - Tây phối hợp” Khách bộ hành đi dạo trong phố

đi bộ thương mại như đi trong phòng, hành lang vòm ở hai bên đường phố nối liền các cửa hàng lại với nhau, kéo dài hàng nghìn mét Còn

có những phố lại kết hợp hai kiểu không gian trên, chỉ che phủ một nửa, hành lang hở lối liền các cửa hàng Đi trên phố như vậy, đường như thông suốt các nhà; nhà trong cửa ngoài, cửa ngoài, nhà trong, đi liền một mạch

V Ă N HÓ A

Phố Cao Tăng nằm trong khuôn viên chùa

Phổ Ninh - một ngôi chùa nổi tiếng tại Thừa

Đức, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc, tuy nhỏ nhưng

khá độc đáo vì khu vực này trước đây là tịnh xá

của các vị sư trong chùa, nay đưa vào phục vụ

du khách Các nhân viên bán hàng trong các

trang phục truyền thống, cùng các chương

trình biểu diễn xiếc, võ vật đời Mãn Thanh luôn

thu hút sự quan tâm của du khách5

Ngoài ra còn một số dạng phố đi bộ khác

như Thượng Hải xây dựng một phố đi bộ “bỏ

túi” mang phong cách độc đáo Phố đi bộ “bỏ

túi” này tên là phố đi bộ đường Ngô Giang,

song hành với đường Nam Kinh Tây, dài hơn

200m Chỗ độc đáo của dãy phố này là đường

phố rất nhỏ, dáng uốn lượn với phong cảnh rất

nên thơ Phố không mang dáng dấp của một

con đường giao thông công cộng mà như một

con đường mòn nhỏ phía sau một vườn hoa,

và lại càng không có không khí của một nơi

buôn bán, không có các mặt hàng đủ màu sắc,

chỉ có nhiều nhà hàng cung cấp các món ăn

ngon rất hấp dẫn như mì kéo Lan Châu, bánh

ú Đài Loan, cà phê kiểu Pháp,… ở đây món gì

cần có đều có

Nhìn chung, các phố đi bộ thương mại

ở Trung Quốc đều mang những nét đặc sắc

riêng biệt của từng thành phố và hàm chứa

tính lịch sử Các phố đi bộ thương mại đủ các

kiểu loại này, như đã phân tích, phần nhiều

là từ các trung tâm thương mại đường phố

truyền thống cải tạo, sửa chữa mà thành Hoặc

do chính quyền thành phố thông qua hình

thức đi bộ giúp phục hưng các trung tâm hoạt

động thương mại xưa, cũng có khi là những

trung tâm thương mại mới xuất hiện Thực tế,

phố đi bộ thương mại hiện đại phát triển theo

hướng có lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội

và quảng bá quốc tế

2 Cách thức kiến tạo, tổ chức các con phố đi

bộ thương mại

Mục đích của chính quyền các thành phố

lập ra các phố đi bộ, mua sắm nhằm phục vụ

nhu cầu vui chơi giải trí cho cộng đồng cư dân

địa phương và du khách Một điều dễ nhận

thấy là công tác quy hoạch những khu phố

này khá tốt, vừa thuận tiện trong việc buôn

thuận lợi cho người dân địa phương, du khách

có dịp tham quan, khám phá, chủ yếu là mua sắm, ăn uống Ngoài ra đây còn là nơi mọi người đến dạo bộ để giảm stress

Phố đi bộ thương mại hiện đại chính là một trong những cách thể hiện cho xu hướng phát triển giao thông xanh Trong đó đi bộ là một hình thức giao thông xanh nguyên thủy nhất

và cũng cổ điển nhất Do quy mô, khả năng của các thành phố nên điều kiện giao thông khác nhau, phương thức giao thông của các đường

đi bộ cũng mang nhiều diện mạo khác nhau

Có phố đi bộ triệt để cấm các loại xe có động

cơ đi qua, có phố đi bộ cho phép một số ít các

xe động cơ chuyên dụng, chủ thể giao thông

là đi bộ Có phố đi bộ phân riêng đường đi bộ

và đường đi xe Có phố lại kết hợp hai loại với nhau Ngoài ra, có loại phố đi bộ không những cho phép loại xe cơ động chuyên dụng đi qua

mà còn cho phép một bộ phận xe giao thông công cộng đi theo giờ Nhưng nhìn chung, đi

bộ là phương thức giao thông chủ yếu

Nhìn về mặt kết cấu không gian, các phố đi

bộ hiện đại của Trung Quốc cũng mang những nét đặc sắc khác nhau Có phố như Vương Phủ Tỉnh của Bắc Kinh, đường Hòa Bình của Thiên Tân thì hoàn toàn thông thoáng, hòa cùng với thiên nhiên thành một khối Cây cối hai bên đường vừa là nơi để du khách tránh nắng, vừa

là nơi để chim đậu, tạo cảnh quan và cảm giác thư thái, trong lành Có phố lại được thiết kế thông nhau dưới các toà nhà như Trung Đình Thành ở Phúc Châu, Nam Bình ở Trùng Khánh

Do ảnh hưởng về quy mô thành phố và điều kiện địa lý của loại phố này không giống nhau nên chúng có độ dài, ngắn, rộng, hẹp khác nhau Trong khi ở các nước châu Âu các phố đi bộ thường có độ dài vừa phải, thì ở Trung Quốc các phố đi bộ thường rất dài Đối với các phố đi bộ thương mại, điều cần đạt tới được là cự ly tâm lý của du khách Phố quá dài, quá rộng dễ làm du khách mệt; quá ngắn, quá hẹp thì phải chen lấn nhau, nhưng đó cũng chưa phải là điều quan trọng nhất, mà quan trọng nhất có lẽ là tác dụng tâm lý đối với họ Vì vậy, đã có nhiều nghiên cứu, điều tra đối với khách bộ hành về vấn đề này “Kết quả

chịu ảnh hưởng của hình thức, kết cấu không

gian Phố đi bộ hoàn toàn bị che phủ một nửa

nên ngắn hơn phố hoàn toàn khai mở Con số

cụ thể như sau: phố đi bộ thương mại trong

nhà có chiều dài tương đối thích hợp là vào

khoảng 750m, quãng đường này du khách đi

bộ mất 10 phút là vừa Phố đi bộ hoàn toàn mở

có chiều dài tương đối thích hợp là vào khoảng

1.500m, quãng đường du lịch đi bộ khoảng 20

phút là vừa Về chiều rộng, cần xét đến chiều

cao của 2 cạnh công trình kiến trúc Nói chung

cũng giống như chiều cao của công trình này,

độ rộng của nó không thể nhỏ hơn ½ chiều

cao của công trình, cũng không nên vượt quá

2 lần chiều cao công trình Vì vậy, hai cạnh của

loại phố này không nên xây cao”6 Theo số liệu

thống kê, các phố đi bộ thương mại ở Mỹ chiều

dài thường trong khoảng 700m Ở Nhật con

số này phần nhiều trong khoảng 600m, còn

ở Pháp, Đức, Ý thì con số này trong khoảng

900m Chiều rộng phần nhiều là 10m

Khu thương mại không chỉ cần thiết có một

hệ thống giao thông xanh mà còn cần kiến

trúc xanh, sản phẩm xanh và hành vi tiêu dùng

xanh Đó là một vấn đề mà hầu hết hiện nay

các cấp quản lý Trung Quốc chú ý trong xây

dựng phố đi bộ thương mại Đầu tiên là trong

kiến trúc, các công trình nhà phố thiết kế kiểu

dáng như thế nào, sử dụng bằng vật liệu, kỹ

thuật gì? Lựa chọn loại cây xanh nào, trồng ở

đâu? Ví như xây dựng các ngôi nhà theo phong

cách truyền thống hay Tây Âu; nguyên vật liệu

sơn quét, gạch lát, kính dùng cho các cửa sổ có

đảm bảo yếu tố “xanh”; việc xử lý nguồn nước,

không gian có phù hợp với yêu cầu bảo vệ môi

trường Tức làm thế nào để khu phố mang nét

đặc trưng riêng, văn minh, môi trường xanh,

sạch, đẹp Sau đó là thương phẩm, phố đi bộ

nên trở thành nơi tập trung hàng hóa xanh

Thực tế hiện nay phải xem xét vấn đề bao

gói sản phẩm có phù hợp với môi trường hay

không, những giấy bao gói đó có sử dụng quay

vòng được không, có bị vi sinh vật làm tan rã

không, có gây ô nhiễm môi trường không

Nhiều nơi đề xướng việc không sử dụng ống

hút nhựa; khuyến khích sử dụng các giấy/túi

xanh, cấm sử dụng túi đựng bằng chất dẻo,

bộ, vấn đề lưu hành sản phẩm xanh, đều phải dựa vào hành vi của người tiêu dùng nên công tác tuyên truyền và xử lý vi phạm được áp dụng nghiêm ngặt Các nội quy, nguyên tắc, đội tự quản được thiết lập Đó là vấn đề hết sức quan trọng của việc xây dựng, quản lý phố đi

bộ Với mục tiêu xây dựng phố đi bộ trở thành

cơ sở của sự giáo dục, bồi dưỡng ý thức xanh cho người tiêu dùng, nhiều thành phố Trung Quốc đã thực hiện tốt vấn đề này

Việc mua hàng hóa không phải là hành vi thương mại đơn nhất, mà nó còn là việc hưởng thụ văn hóa, thỏa mãn nhu cầu tinh thần, biểu

lộ phong cách của người tham gia Vì vậy, chính quyền các địa phương cũng hết sức coi trọng việc xây dựng không gian, môi trường cảnh quan cho các phố đi bộ thương mại Trong thiết kế quy hoạch, từ trung tâm hành chính, địa điểm thương mại, giao thông đường xá…

đều được tiến hành thiết kế tổng thể, xem xét sửa sang kỹ càng, khiến các phố có cảnh quan đẹp, rực rỡ Khi màn đêm buông xuống, toàn

bộ đèn được bật sáng, các cửa hàng rực rỡ sắc màu, đường phố lung linh, mọi cảnh vật hòa vào một khối Các phố thương mại thường là những khu đất vàng, lãnh đạo các thành phố

đã sát nhập các cửa hàng với nhau để tạo quỹ đất dôi dư nhằm thiết kế xây dựng quảng trường, vườn hoa, bãi cỏ, tạo dựng lên một môi trường không gian thương mại xanh

Thông thường, dọc hai bên tuyến phố là các dãy boutique hotel và shophouse nối tiếp với nhiều điểm nhấn nổi bật như đài phun nước, vườn hoa, cây xanh, tượng điêu khắc cổ điển được đan xen và sắp xếp một cách tinh tế Đảm bảo khi thiết kế phố đi bộ là sự hài hòa giữa yếu tố “động” và “tĩnh” trong sự tương tác với người bộ hành, nghĩa là đủ “sôi động”

để du khách trải nghiệm nhưng cũng đủ “yên tĩnh” để du khách thư giãn Tuyến phố luôn đảm bảo râm mát ở mọi thời điểm, luân phiên che chắn cùng tầng sinh thái đa dạng, đan xen các loại cây tầng thấp, cây tầng cao, cây bóng mát Sao cho dù ở lứa tuổi nào du khách cũng chọn được loại hình hoạt động phù hợp theo thời gian thuận tiện nhất

V Ă N HÓ A

Họ xây dựng phố đi bộ theo lối sống, tính

cách của cư dân bản địa để từ đó nâng cao

ý thức của phố thương mại và đề cao vai trò

văn hóa thành phố, đồng thời tạo dựng hình

tượng môi trường văn minh Trên toàn đất

nước Trung Quốc, tất cả các phố đi bộ sau

khi cải tạo, đều trở thành những phố đi bộ có

phong cảnh đẹp, đáp ứng nhu cầu du khách

về các phương diện mua bán, giải trí, thưởng

ngoạn, giao lưu văn hóa

Bên cạnh đó, phố đi bộ thương mại du lịch

hiện đại nói chung đều chú ý đến tạo nét độc

đáo riêng của từng phố Cá tính này thể hiện

thông qua các tính cách, các điều kiện địa hình

đặc hữu của đường phố, như phong cách kiến

trúc đặc thù (giống như ván khuôn mặt đất là

đặc trưng phố thương mại bến tầu của ngư

dân San Francisco nước Mỹ, nó tồn tại trong

mấy chục năm; hành lang vòm trong suốt là

phong cách của 4 đoạn phố đi bộ tại Tiên Đạt

ở Nhật…), di tích lịch sử văn hóa đặc biệt, tính

chất hàng hóa, ngôn ngữ thương mại đặc thù,

phương thức chiếu sáng đặc thù, nền lát, các

cây trồng đặc biệt… Tất cả những phong cách

đó đều để lại ấn tượng sâu sắc cho du khách

và tạo nên thương hiệu cho các thành phố đó

Đi dạo trên dãy phố đi bộ Hòa Bình (Thiên

Tân), dãy phố Nam Kinh (Hàng Châu), đi qua

các cửa hàng mang phong cách châu Âu… du

khách như được đi vào viện bảo tàng Khung

cảnh sầm uất hòa với sự tĩnh lặng của lịch sử,

những hình ảnh biến động của lịch sử sẽ được

cảm nhận trước mắt du khách Đi dạo trên

phố Vương Phủ Tỉnh (Bắc Kinh) du khách luôn

được nghe lời chào “mời lên xe” của những

người phu xe trong trang phục mang đậm nét

văn hóa truyền thống của Bắc Kinh Riêng phố

Nam Kinh (Hàng Châu), sức hấp dẫn còn thể

hiện qua những chương trình trình diễn văn

nghệ của các nghệ sĩ thổi kèn đứng trên các

cửa sổ toà nhà dọc hai bên phố, hoặc các nghệ

sĩ trong các trang phục rối cao kều đi qua đi lại

trên đường để khách chụp hình lưu niệm… Du

khách sẽ được hòa mình trên sàn diễn đường

phố, festival âm nhạc đến từ các nghệ sĩ trong

nước và thế giới Buổi tối là khoảng thời gian

hoạt động náo nhiệt của khu phố với các quán

bar sôi động, những buổi nhạc live và các

khoảng thời gian để du khách chia sẻ khoảnh khắc đáng nhớ với người thân, bạn bè trong hành trình khám phá

Vấn đề vệ sinh môi trường của phố đi bộ thương mại cũng rất được quan tâm bởi điều

đó không chỉ đảm bảo sự văn minh của đường phố, mà còn là vấn đề tạo hình ảnh cho thành phố sở tại, nhất là giai đoạn phát triển đô thị hiện nay và tạo những khu vực dành cho khách du lịch khi đến các thành phố lớn, các điểm du lịch Vì vậy, phố đi bộ chính là “thương hiệu” của các thành phố, các điểm du lịch phát triển Đó vừa là sự thách thức, vừa là cơ hội Giữ gìn bảo vệ hình tượng danh dự thương hiệu của thành phố, điểm du lịch để phục vụ khách hàng tốt hơn trở thành nhiệm vụ quan trọng, công tác hàng ngày của chính quyền địa phương Như phố Vũ Chính ở Hán Khẩu, chính quyền đã nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của người dân, du khách để thay đổi các trang thiết bị như thùng rác, đèn chiếu sáng, thiết bị vệ sinh Không những thay đổi về kiểu dáng, mà ngay

cả những tác dụng của nó cũng được thay đổi

Số lượng thùng rác tăng lên, chức năng, tác dụng của thùng rác được cải tiến, thuận tiện cho người dạo phố sử dụng

Quang cảnh phố đi bộ ở thành phố Thương Khâu, tỉnh Hà Nam được diễn tả qua hai câu

thơ: “Tại phố bộ hành có hàng ngàn con chim

Phân chim rơi xuống như mưa lên người” Phố

đi bộ ở thành phố Thương Khâu đã trở thành một nơi có phong cảnh nên thơ ở địa phương, không những cư dân, du khách thích đến đây ung dung tản bộ, mà rất nhiều loại chim cũng biết đây là nơi “đất lành” Buổi chiều đến dưới ánh hoàng dương, người ta thấy có hàng vạn con chim tranh nhau đậu xuống các ngọn cây

ở hai bên đường phố, trông rất lạ mắt Những con chim đó không những đậu la liệt khắp nơi

mà còn đại, tiểu tiện thoải mái, khiến cho phân của chúng rơi rào rào như mưa, xuống cả đầu tóc khách bộ hành

Giống như Thương Khâu, quang cảnh trên cũng xuất hiện ở đoạn đường kéo dài sang phía tây của phố Trường An, Bắc Kinh Mỗi khi màn đêm buông xuống, những con chim tu hú

và quạ đậu xuống những ngọn cây dương cao

của các loài chim với cảm giác thư giãn tuyệt

vời cùng mối giao hòa với thiên nhiên

Đặc biệt, Trung Quốc còn tiến hành hiện

đại hóa các phố đi bộ, nhất là trong bối cảnh

của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 hiện

nay Điều này đã khiến cho thương hiệu thành

phố, phố đi bộ, văn hóa tiêu dùng xanh của

phố đi bộ được truyền bá rất sâu rộng Thành

phố Quảng Châu đã đầu tư kinh phí lớn để xây

dựng phố đi bộ ở đường Hạ Cửu thành phố đi

bộ thương mại điện tử Ở đây có một chuỗi các

cửa hàng thương vụ điện tử hàng đầu và một

trung tâm vận chuyển hàng hóa hiện đại Bất

luận ở đâu, nếu ai muốn mua hàng ở đường

Hạ Cửu, chỉ cần ngồi tại nhà hay văn phòng,

rồi cùng với “con chuột” máy tính họ sẽ đi ngao

du phố Hạ Cửu, hơn 5.000 cửa hàng, mấy chục

vạn mặt hàng, tất cả đều hiện ra trước mắt, tùy

khách lựa chọn, thậm chí khách có thể mặc cả

với người bán hàng

Nhiều phố đi bộ ở Trung Quốc đã hòa mạng

với quốc tế, đáp ứng được nguyện vọng của

người dân trong, ngoài nước khi họ không có

điều kiện đến thăm các con phố nổi tiếng Mọi

người không còn bị hạn chế về khoảng cách

không gian, bất luận ở đâu, du khách đều có

thể tận mắt nhìn thấy đường Nam Kinh, Vương

Phủ Tỉnh, Hòa Bình, Hạ Cửu… nổi danh khắp

xa gần Như vậy, các con phố đó không phải là

một dãy phố, mà là hai dãy phố, một dãy là phố

đi bộ hiện thực, một dãy là phố đi bộ giả định

Đây là một cách quảng bá hiệu quả lớn đối với

các con phố đi bộ này, cũng như địa phương có

nó trên phạm vi quốc gia và quốc tế

Kết luận

Loại hình phố đi bộ thương mại du lịch đã

phổ biến ở các nước nhưng Việt Nam mới bước

đầu triển khai Những năm gần đây, việc hình

thành các tuyến phố đi bộ như Nguyễn Huệ,

Bùi Viện (quận I, thành phố Hồ Chí Minh), các

tuyến phố đi bộ ở khu vực Hồ Gươm, khu Tạ

Hiện, Trịnh Công Sơn (Hà Nội), phố cổ Hội An

(Quảng Nam), phục vụ người dân và du khách

đã tạo thành địa điểm yêu thích, không thể

bỏ qua của du khách mỗi khi đến đây Trong

tương lai với tốc độ phát triển đô thị và du

nhiều tại các thành phố, địa phương trong cả nước, tại các khu vực phát triển du lịch

Tuy nhiên, như hai mặt của cuộc sống, các khu phố ngoài những mặt tích cực thì cũng sẽ đối mặt những vấn đề phức tạp nảy sinh Để phố đi bộ trở thành điểm đến/sản phẩm du lịch hấp dẫn, được nhiều người biết đến, đáp ứng mọi nhu cầu của du khách là mục đích

và mong ước của ngành du lịch bất cứ nước nào, bởi đó là doanh thu và lợi nhuận, là hiệu quả kinh tế, tạo thêm công ăn việc làm và kích thích tiêu dùng Đó cũng là mong muốn của các cấp chính quyền các thành phố, khu vực phát triển trong vấn đề xây dựng thương hiệu xanh, sạch, đẹp, văn minh; thương hiệu điểm đến Vì vậy, học tập kinh nghiệm trong công tác xây dựng, tổ chức, quản lý các phố đi bộ thương mại du lịch từ các nước là một vấn đề cần thiết và hữu ích

B.T.T

(PGS.TS, Trưởng khoa Gia đình & Công tác xã hội,

Trường ĐHVHHN)

Chú thích

1 Một ngày trải nghiệm phố đi bộ lịch sử Qianmen, http://tour.du lịch vietnam.com.vn

2 10 phố đi bộ nổi tiếng Châu Á, https://news.

zing.vn

3 Phố đi bộ Vương Phủ Tỉnh ở Trung Quốc,

http://Tổ quốc.vn

4 Sách hướng dẫn du lịch: giới thiệu Du lịch Hồ

Nam, Trung Quốc

5 10 phố đi bộ nổi tiếng Châu Á, https://news.

zing.vn

6 Tư liệu cung cấp từ bài nói chuyện của GS trường Đại học Nam Ninh, Vân Nam, Trung Quốc

Ngày nhận bài: 13 - 6 - 2018 Ngày phản biện, đánh giá: 15 - 9 - 2018 Ngày chấp nhận đăng: 23 - 9 - 2018