Đại học Văn hóa Hà Nội 60 năm xây dựng, đổi thay và phát triển

Trải qua 60 năm xây dựng và phát triển, cùng với sự đổi thay của đất nước, Trường Đại học Văn hoá Hà Nội cũng diễn ra nhiều thay đổi không chỉ về tên gọi, cơ sở vật chất, cơ cấu tổ chức, đội ngũ cán bộ giảng viên, lượng người học, mà còn là sự thay đổi về các ngành đào tạo, cấp đào tạo và sự đổi mới về loại hình, chương trình, phương thức đào tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học…

ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI

60 NĂM XÂY DỰNG, ĐỔI THAY VÀ PHÁT TRIỂN

NGUYỄN VĂN CẦN Tóm tắt

Trải qua 60 năm xây dựng và phát triển, cùng với sự đổi thay của đất nước, Trường Đại học Văn hoá

Hà Nội cũng diễn ra nhiều thay đổi không chỉ về tên gọi, cơ sở vật chất, cơ cấu tổ chức, đội ngũ cán bộ

giảng viên, lượng người học, mà còn là sự thay đổi về các ngành đào tạo, cấp đào tạo và sự đổi mới

về loại hình, chương trình, phương thức đào tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học… Có được kết quả

đó là nhờ sự cố gắng của các thế hệ cán bộ, giảng viên, sinh viên và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước,

mà trực tiếp là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, đối với sự nghiệp đào tạo của nhà trường Thành tựu

và giá trị thu được sẽ là nguồn lực và hành trang để nhà trường tiếp tục kế thừa và phát huy trong xây

dựng, phát triển thời gian tới.

Từ khóa: Đại học Văn hoá Hà Nội, lịch sử 60 năm, cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, đào tạo,

nghiên cứu khoa học

Abstract

During 60 years of construction and development, along with the changes of the country, the Hanoi University of Culture has made many changes not only in terms of names, facilities, organizational structure, personnel, number of students but also in terms of majors, training levels and innovations in

training types, programs, methods and scientific research activities Achieving results in the past 60 years is thanks to the efforts of generations of officials, lecturers and students as well as the attention of

the Party and the State, directly the Ministry of Culture, Sports and Tourism for the training of university

Achievements and gained values will be the motivation of the university to continue to inherit and promote in building and developing in the future.

Keywords: Hanoi University of Culture, 60 years of history, facilities, personnel, education, scientific

research

Đặt vấn đề

Có một sự trùng lặp ngẫu nhiên mang

tính lịch sử, cách đây vừa tròn 60

năm, vào đúng ngày kỷ niệm thành

lập Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

26/3/1959, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội (lúc

đó là Trường Cán bộ văn hóa) được thành lập

Lịch sử là những sự kiện đã diễn ra và qua

đi Với mỗi con người, khi đến 60 tuổi, dù tích

lũy được nhiều kinh nghiệm sống, song không

còn trẻ nữa, thể lực và trí nhớ giảm sút, nhưng

với Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, 60 năm

là chặng đường xây dựng, phát triển, trưởng

thành, đổi mới và hướng về tương lai

1 Những đổi thay qua 60 năm

Nhìn lại lịch sử 60 mùa xuân qua, Trường có biết bao sự đổi thay từ tên gọi, cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ giảng viên đến quy mô, các loại hình đào tạo, chương trình đào tạo…

1.1 Đổi thay về tên gọi và chức năng, nhiệm vụ

Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ được giao

và sự phát triển của nhà trường, tên gọi của Trường cũng thay đổi theo từng giai đoạn: Từ năm 1959 đến năm 1960, theo Quyết định số 134/VH-QĐ của Bộ Văn hóa, Trường mang tên Trường Cán bộ văn hóa với nhiệm vụ là bồi dưỡng kiến thức, chính trị và nghiệp vụ cho

V A

cán bộ văn hóa; từ tháng 8 năm 1960 đến năm

1977, theo Quyết định số 127/VH-QĐ của Bộ

Văn hóa, Trường đổi tên thành Trường Lý luận

và Nghiệp vụ; từ ngày 5/9/1977 đến năm 1982,

theo Quyết định số 246/CP của Thủ tướng

Chính phủ, Trường được nâng cấp thành

Trường Cao đẳng nghiệp vụ Văn hóa với chức

năng đào tạo cao đẳng các ngành nghiệp vụ

văn hóa; và từ 4/9/1982 đến nay, theo Quyết

định số 228/TC-QĐ của Thủ tướng Chính phủ,

Trường mang tên Trường Đại học Văn hóa Hà

Nội với chức năng đào tạo các cán bộ thư viện,

cán bộ bảo tồn bảo tàng, phát hành sách, văn

hóa du lịch và những người tổ chức hoạt động

văn hóa (4)

1.2 Đổi thay về cơ sở vật chất

Điều dễ nhận thấy nhất là sự thay đổi về cơ

sở vật chất của nhà trường Khi mới thành lập và

những năm 60 của thế kỷ XX, Trường chỉ có vài

dãy nhà cấp bốn cho khu làm việc của Ban Giám

hiệu, các khoa, phòng ban, hội trường, nhà ăn

tập thể được xây tường gạch và lợp ngói, còn lại

khu phòng học là nhà tranh vách nứa

Trong thời gian chống chiến tranh của Đế

quốc Mỹ đánh phá miền Bắc, hai lần Trường

phải đi sơ tán tại xã Tam Sơn và Hồng Phong,

huyện Yên Dũng (Bắc Giang) và xã Bỉnh Di,

huyện Lập Thạch (Vĩnh Phúc) Ngày ấy, khi còn

là học sinh của Trường, tôi vẫn nhớ như in, điều

kiện học tập ở nơi sơ tán cực kỳ khó khăn, cơ

sở vật chất, sinh hoạt thiếu thốn, phương tiện

học tập thật đơn giản chủ yếu là bàn ghế, bảng

đen, phấn trắng, tài liệu in roneo Thầy trò

dựng lán làm lớp học ven đồi dưới các lùm cây

tre, bạch đàn, cọ; cùng nhau đào hầm trú ẩn

và giao thông hào dẫn đến lớp học, đào giếng

lấy nước sinh hoạt Bữa ăn của cán bộ, giảng

viên và sinh viên tại bếp ăn tập thể khá đạm

bạc, chủ yếu là bột mỳ, bo bo, rau muống nấu

với lạc giã nhỏ, thi thoảng mới có gạo và đậu

phụ kho Song thời kỳ này đã để lại tình cảm

thắm đượm giữa tình thầy trò cũng như đối với

nhân dân địa phương Nhân dân đùm bọc che

trong nhà mình, nhường đất để dựng lán làm lớp học và phòng làm việc Thầy trò vừa lên lớp, vừa tham gia giúp dân đắp đê, chống lụt, gặt lúa, trồng khoai, thường xuyên tổ chức các buổi biểu diễn nghệ thuật quần chúng, tuyên truyền giới thiệu sách báo, vận động nhân dân thực hiện nếp sống văn hóa thời chiến

Sau này có dịp cùng cán bộ đoàn trường đưa sinh viên lên hoạt động tình nguyện tại hai địa điểm Trường sơ tán thời chống Mỹ, gặp lại những người đã từng quen cũ ở địa phương,

họ vẫn nhắc lại những kỷ niệm thật tốt đẹp và sâu sắc về nhà trường

Sau giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Trường về lại địa chỉ cũ như hiện nay Khu làm việc và các phòng học dần dần thay bằng nhà gạch cấp bốn và xóa hẳn tình trạng nhà tranh khi Trường được nâng cấp lên cao đẳng Từng bước Trường được đầu tư xây dựng

cơ sở vật chất khang trang hơn, đầu tiên là khu

ký túc xá sinh viên 5 tầng, đến khu làm việc cao tầng của Ban Giám hiệu và các phòng, khoa của dãy nhà A hiện nay, dãy nhà của Trường Viết văn Nguyễn Du, giảng đường khu B, nhà văn hóa, thư viện, hội trường, nhà thể chất, ký túc xá cho sinh viên nước ngoài… Đến nay, qua nhiều lần sửa chữa và nâng cấp, Trường đã

có cảnh quan và diện mạo hoàn toàn mới, đẹp mắt, có cây xanh và cỏ hoa được trồng tỉa, có tượng đài các danh nhân văn hóa Các trang thiết bị phục vụ cho việc giảng dạy, nghiên cứu của cán bộ, giảng viên, việc học tập của sinh viên trên giảng đường khá đồng bộ và tương đối hiện đại Trung tâm Thông tin - Thư viện được đầu tư trang bị kho tài liệu phong phú bao gồm hệ thống sách giáo khoa, giáo trình, sách chuyên khảo, tài liệu tra cứu… Nhiều sinh viên cũ tốt nghiệp mấy chục năm trước, nay có dịp trở lại Trường, không khỏi ngạc nhiên về sự thay đổi môi trường cảnh quan của nhà trường

1.3 Đổi thay về đội ngũ cán bộ giảng viên

Điều đặc biệt hơn là sự thay đổi về đội ngũ

chuyên môn của họ Ngày Trường mới thành

lập, số cán bộ khoảng vài ba chục người, chủ

yếu là giảng viên dạy các môn chính trị Mác

Lênin cùng với các cán bộ văn hóa được điều

về giảng dạy chuyên môn nghiệp vụ Từ những

năm 1960 - 1980, Trường mới chỉ có ít giảng

viên trình độ trên đại học Đến nay, riêng giảng

viên và nghiên cứu viên đã gần 200 người, hầu

hết có trình độ trên đại học, hàng chục phó

giáo sư, hơn 40 tiến sĩ được đào tạo từ nhiều

nguồn khác nhau: trong nước, ngoài nước Đội

ngũ cán bộ quản lý từ trưởng, phó các khoa,

phòng, viện nghiên cứu đến Ban Giám hiệu

đều có học hàm, học vị

Là người có 40 năm liên tục giảng dạy và

tham gia công tác quản lý của Trường, bản

thân tôi có may mắn được tiếp xúc và làm việc

với nhiều đồng chí từng là hiệu trưởng nhà

trường, song đây là lần đầu tiên vào năm thứ

60, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Hà

Nội là cán bộ nữ, nguyên là cựu sinh viên và có

nhiều năm giữ cương vị trưởng khoa, phòng

chuyên môn của trường Phụ nữ có thế mạnh

riêng, họ có thể làm được những điều diệu kỳ

trong công tác lãnh đạo, quản lý

1.4 Đổi thay trong hoạt động đào tạo

Một sự thay đổi có tính chất căn bản là sự

thay đổi về số lượng sinh viên, loại hình đào

tạo và cấp đào tạo Khi mới thành lập, nhà

trường chỉ mở những lớp bồi dưỡng kiến thức

Triết - Mỹ cho cán bộ văn hóa đương chức để

cung cấp cho các tỉnh miền Bắc và chi viện cho

chiến trường miền Nam Cùng với nhiệm vụ

này, từ năm 1960, Trường đào tạo bốn ngành

nghiệp vụ Thư viện, Phát hành sách, Bảo tàng,

Văn hóa quần chúng bậc trung cấp Năm 1961,

Trường chiêu sinh lớp đại học đầu tiên ngành

Thư viện Sau khi tốt nghiệp, một số được giữ

lại làm cán bộ giảng dạy của khoa và trường

Sau khi được nâng cấp lên bậc cao đẳng,

trường liên tục tổ chức đào tạo sinh viên các

ngành bậc đại học như: Thư viện; Văn hóa quần

chúng; Bảo tàng; Phát hành sách; Viết văn

Theo nhu cầu của xã hội, cùng với hệ đào tạo chính quy, từ năm 1981, Trường mở hệ đào tạo tại chức (nay là vừa làm vừa học) Có những thời điểm, lượng sinh viên hệ này tương đương với hệ chính quy Nhà trường đã liên kết với hơn 40 tỉnh, thành phố và một số cơ quan ở Trung ương để mở lớp tại chức Kết quả đem lại của loại hình đào tạo này chẳng những góp phần nâng cao trình độ cán bộ văn hóa tại các địa phương suốt từ Hà Giang đến tận Cà Mau

mà còn tạo điều kiện để giảng viên đi thực tế, tiếp cận với các hoạt động văn hóa sống động khắp mọi vùng miền của đất nước

Từ năm 1992 - 1993 trở đi, Trường tiếp tục chiêu sinh và đào tạo sinh viên các ngành mới như Văn hóa du lịch, Văn hóa dân tộc thiểu số Năm vừa qua, Khoa Du lịch đã từng bừng tổ chức kỷ niệm 25 năm đào tạo Văn hóa du lịch

Sau một thời gian chuẩn bị về chương trình, học liệu và các điều kiện khác, được Nhà nước cho phép, năm 1991, Trường bắt đầu đào tạo cao học với hai chuyên ngành Thư viện học và Văn hóa học, và từ năm 2008 đào tạo bậc tiến

sĩ cũng với hai chuyên ngành trên Mấy năm gần đây có thêm chuyên ngành Quản lý văn hóa bậc cao học và tiến sĩ

Hiện nay, riêng số sinh viên chính quy đạt trên dưới 5.000 người cùng hơn 300 học viên cao học, nghiên cứu sinh Con số này, nếu so sánh, gấp rất nhiều lần khi Trường mới thành lập

Để phục vụ cho nhiệm vụ giảng dạy và nâng cao chất lượng đào tạo, từ năm 1990, Trường tổ chức xây dựng lại chương trình đào tạo đại học, và từ năm 2010 tổ chức đào tạo theo hệ thống tín chỉ Nhiều tên khoa, ngành

và chuyên ngành đào tạo thay đổi

Đến nay, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội có hàng chục khoa với nhiều chuyên ngành đào tạo như: Di sản văn hóa; Quản lý văn hóa nghệ thuật; Xuất bản phát hành; Thông tin thư viện; Văn hóa học; Văn hóa dân tộc thiểu số; Du lịch;

V A

Viết văn báo chí; Luật; Gia đình và công tác xã

hội; Ngôn ngữ và văn hóa quốc tế

1.5 Đổi thay trong hoạt động nghiên cứu

khoa học

Đào tạo và nghiên cứu khoa học là hai

nhiệm vụ cơ bản và then chốt của một trường

đại học Thời gian qua hoạt động nghiên cứu

khoa học của giảng viên và sinh viên được

triển khai thường xuyên và ngày càng đi vào

chiều sâu, đã đem lại những kết quả nhất định

Nhiều bộ giáo trình, tài liệu tham khảo của các

khoa chuyên ngành được biên soạn công phu

và xuất bản, đã chấm dứt tình trạng học chay

và thiếu học liệu cho sinh viên, học viên cao

học, nghiên cứu sinh

Từ khi Viện Văn hóa được sát nhập về

Trường, đội ngũ cán bộ nghiên cứu và hoạt

động nghiên cứu khoa học càng được tăng

cường Nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp

Bộ, cấp Trường được nghiệm thu Trong vòng

mươi năm lại đây, nhà trường tham gia tổ chức

nhiều hội thảo khoa học quốc tế và trong nước

như: “Các trường Đại học Văn hóa, Nghệ thuật

trong thế giới hội nhập”, “Văn hóa trong thế giới

hội nhập”, “Văn hóa trong xây dựng nông thôn

mới tại Tiền Giang”, “Xây dựng đời sống văn hóa

nông thôn mới khu vực vùng núi phía Bắc và khu

vực Tây Nguyên”, “Xây dựng đời sống văn hóa

công nhân trong các khu công nghiệp, khu chế

xuất tại Đồng Nai và các tỉnh miền Đông Nam

bộ”, “Văn hóa biển miền Trung”, “Quản lý hoạt

động du lịch tâm linh trong bối cảnh hiện nay”,

“Dịch vụ thông tin thư viện trong xã hội hiện

đại”… Nhà trường đã xuất bản tập san Thông

báo khoa học sau đó nâng cấp thành Tạp chí

Nghiên cứu Văn hóa để công bố các bài nghiên

cứu của cán bộ, giảng viên và nghiên cứu sinh

về lĩnh vực văn hóa

2 Những thành tựu đạt được

Nhìn lại 60 mùa xuân qua, mỗi cán bộ

giảng viên và sinh viên không khỏi tự hào về

Trường Đại học Văn hóa Hà Nội - chiếc nôi đào

tin cậy này đã đào tạo được hàng vạn cán bộ văn hóa thuộc nhiều chuyên ngành như Thư viện; Quản lý văn hóa; Bảo tàng; Văn hóa học; Văn hóa du lịch; Kinh doanh xuất bản phẩm; Viết văn, báo chí thuộc các hệ và bậc học khác nhau khác nhau như bồi dưỡng, chuyên

tu, trung cấp, cao đẳng, đại học hệ chính quy

và vừa làm vừa học, thạc sĩ, tiến sĩ

Trong số họ, không ít người may mắn trên con đường thăng tiến và quan lộ của mình, đã trở thành cán bộ quản lý các cục, vụ ở trung ương; chánh, phó giám đốc các sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch; hiệu trưởng, hiệu phó trường đại học, lãnh đạo viện nghiên cứu; có người là giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, văn nghệ

sĩ thành danh, doanh nhân thành đạt trong lĩnh vực kinh doanh văn hóa phẩm, du lịch;

có người là cán bộ cao cấp trong lực lượng vũ trang; có người là cán bộ chuyên môn bình dị

và cần mẫn làm việc trong các thiết chế văn hóa như bảo tàng, thư viện, nhà văn hóa, cửa hàng sách, biên tập viên nhà xuất bản, hướng dẫn viên du lịch… Họ đều giống nhau một điểm là được học tập, luyện rèn dưới mái trường Đại học Văn hóa Hà Nội và trong họ

có sẵn những tiềm năng Chính các thầy cô đã đánh thức những tiềm năng và thắp sáng lên trong họ ngọn lửa tình yêu và lòng say mê đối với sự nghiệp văn hóa

Có được kết quả đó trước hết là sự đoàn kết, cố gắng vượt bậc, phát huy nội lực của các thế hệ cán bộ giảng viên, học sinh, sinh viên nhà trường qua các thời kỳ Có thể kể đến rất nhiều tên tuổi các đồng chí trong Ban Giám hiệu nhà trường, ban chủ nhiệm các khoa, các phòng ban, các giảng viên, cán bộ viên chức

và sinh viên đã có nhiều đóng góp với nhà trường trong suốt 60 năm qua Trong số đó có người còn, người mất Thế hệ hôm nay, nhất

là tuổi trẻ nhà trường luôn luôn tri ân và biết

ơn sự đóng góp thầm lặng của họ đối với sự nghiệp phát triển của Trường

Đó còn là sự quan tâm đặc biệt của Đảng và

của nhà trường, mà trực tiếp là Bộ Văn hoá,

Thể thao và Du lịch (trước đây là Bộ Văn hóa),

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thành ủy Hà Nội Bộ

chủ quản không chỉ quan tâm chỉ đạo, theo sát

tình hình phát triển, chia sẻ những khó khăn

của Trường mà còn trực tiếp đầu tư xây dựng

cơ sở vật chất, kinh phí, công tác tổ chức cán

bộ cho Trường

3 Tiếp tục đổi mới và phát triển

Những thành tựu và giá trị mà Trường Đại

học Văn hóa Hà Nội đạt được trong 60 năm

qua là hết sức quý báu và vô giá Đó chính là

nguồn lực, là hành trang để chúng ta tiếp tục

phát huy trong xây dựng và phát triển nhà

trường Thời gian tới, trước hết cần tập trung

nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo, nghiên

cứu khoa học nhằm tạo ra sản phẩm đào tạo

có chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp xây

dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà

bản sắc dân tộc

Để nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên

cứu khoa học, cần tiếp tục xây dựng và củng

cố đội ngũ giảng viên, đầu tư nâng cấp các

khoa chuyên ngành, tạo ra những con chim

đầu đàn trong các lĩnh vực khoa học ngành

văn hóa; xây dựng môi trường học thuật trong

nhà trường; mạnh dạn rà soát, đổi mới chương

trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ của các

khoa Chương trình đào tạo hiện nay nhìn

chung còn dàn trải ra nhiều môn học, thời

lượng học lại ngắn, giờ thực hành quá ít Do

vậy, nên tổ hợp các môn học lại, tăng cường

thời lượng thực hành nghề nghiệp cho sinh

viên Đại học Văn hóa Hà Nội là trường đào tạo

chuyên sâu về nghề Sinh viên ra trường phải

thạo nghề thư viện, nghề bảo tàng, nghề quản

lý văn hóa, nghề du lịch, nghề viết văn, viết

báo, nghề nghiên cứu văn hóa…

Mùa xuân gắn liền với tuổi trẻ, năm nay

Trường tổ chức kỷ niệm 60 năm thành lập vào

đúng ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng

sản Hồ Chí Minh 26/3 - mùa xuân năm Kỷ Hợi

2019 Lịch sử 60 mùa xuân nhìn lại, có thể thấy,

trải qua nhiều đổi thay và phát triển, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội đã ngày càng khẳng định vị thế, vai trò là cơ sở đào tạo lớn nhất của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thực tiễn của xã hội, đóng góp tích cực cho ngành, địa phương và sự phát triển của đất nước

N.V.C

(PGS.TS.NGƯT, Nguyên Phó Hiệu trưởng

Trường ĐHVHHN)

Tài liệu tham khảo

1 Trường Đại học Văn hoá Hà Nội (2004),

Tuyển tập các công trình nghiên cứu kỷ niệm 45 năm thành lập Trường Đại học Văn hóa Hà Nội

1959 - 2004, Hà Nội.

2 Trường Đại học Văn hoá Hà Nội (2009),

Tuyển tập nghiên cứu khoa học kỷ niệm 50 năm thành lập Trường Đại học Văn hóa Hà Nội 1959 -

2009, Hà Nội.

3 Trường Đại học Văn hoá Hà Nội (2009),

Tập san sinh viên văn hóa chào mừng thành lập Trường Đại học Văn hóa Hà Nội 50 năm 1959 -

2009, Hà Nội.

4 http://www.huc.edu.vn/

Ngày nhận bài: 6 - 12 - 2018 Ngày phản biện, đánh giá: 11 - 3 - 2019 Ngày chấp nhận đăng: 20 - 3 - 2019