Từ cuốn sách “đô thị vị nhân sinh”, nghĩ về văn hóa đô thị Việt Nam hiện nay

Cuốn sách “Đô thị vị nhân sinh” của Giáo sư Jan Gehl không phải là một công trình nghiên cứu hàn lâm, mà là một công trình nghiên cứu thực tiễn, hướng vào vấn đề quy hoạch kiến trúc và phát triển đô thị hiện đại. Bài viết đúc rút một số luận điểm cơ bản của cuốn sách và từ đó liên hệ với tình trạng đô thị cũng như hướng phát triển đô thị ở Việt Nam hiện nay.

TỪ CUỐN SÁCH “ĐÔ THỊ VỊ NHÂN SINH”,

NGHĨ VỀ VĂN HÓA ĐÔ THỊ VIỆT NAM HIỆN NAY

VĂN GIÁ Tóm tắt

Cuốn sách “Đô thị vị nhân sinh” của Giáo sư Jan Gehl không phải là một công trình nghiên cứu hàn lâm, mà là một công trình nghiên cứu thực tiễn, hướng vào vấn đề quy hoạch kiến trúc và phát triển đô thị hiện đại Do những quan niệm lầm lạc, do sức ép về kinh tế và dân số, khoảng 50 năm trở về trước, hầu hết các đô thị ở các quốc gia trên thế giới được xây dựng hoặc không có triết lý, hoặc đi theo triết lý phục vụ phương tiện xe cơ giới, phục vụ chính các công trình, chứ không phục vụ con người Từ đó dẫn đến rất nhiều đô thị phát triển lộn xộn, tùy tiện, ngày càng gia tăng nạn kẹt xe, ô nhiễm môi trường, mất an ninh, chất lượng cuộc sống của cư dân đô thị thấp… Cuốn sách “Đô thị vị nhân sinh” đưa ra triết lý đô thị vì con người, cho con người; theo đó toàn bộ quy hoạch, thiết kế, phát triển đô thị đều tuân thủ một cách tinh tế và cẩn trọng triết lý nhân văn này Bài viết đúc rút một số luận điểm cơ bản của cuốn sách và từ đó liên hệ với tình trạng đô thị cũng như hướng phát triển đô thị ở Việt Nam hiện nay.

Từ khóa: Đô thị vị nhân sinh, phát triển đô thị, văn hóa đô thị, Giáo sư Jan Gehl

Abstract

The book “Cities for people” by Professor Jan Gehl is not an academic research project, but a practical research project, aimed at the issue of architecture planning and modern urban development Due to misconceptions and pressures of economic and population, about 50 years ago, most cities

in every country were built with no philosophy, or follow the philosophy of serving motor vehicles, serving the functions of the constructions themselves, not serving people Therefore, many urban areas have developed disorderly, arbitrarily, increasing traffic jam, environmental pollution, insecurity, low quality of life of urban residents The book “Cities for people“ offers the philosophy of urban for people; Accordingly, all urban planning, design, and development subtly and carefully comply with this humanistic philosophy The article draws some basic points of the book and relates it to the urban situation as well as the direction of urban development in Vietnam today.

Keywords: Cities for people, urban development, urban culture, Professor Jan Gehl

1 Một cuốn sách có giá trị khai sáng

Là một người không sinh ra từ đô thị

nhưng sống trong đô thị, quan sát

thấy đô thị ở nước ta hiện nay ngày

càng phồn hoa nhưng chất lượng cuộc sống

lại ngày một kém đi, tôi tự đặt ra nhiều câu

hỏi, nhưng có nhiều câu không dễ trả lời Gần

đây, may mắn được đọc quyển sách “Đô thị vị

nhân sinh” của vị Giáo sư đáng kính Jan Gehl,

tôi đã tìm ra được nhiều câu trả lời thỏa đáng

và cũng gợi ra cho tôi nhiều suy nghĩ về đô thị

Việt Nam hiện nay, đặc biệt vấn đề làm thế nào

để con người có được một cuộc sống hạnh

phúc nơi đô thị

Jan Gehl là một kiến trúc sư và cựu giáo sư tại Học viện Mỹ thuật Hoàng gia Đan Mạch, chuyên gia hàng đầu về quy hoạch kiến trúc đô thị; đối tác sáng lập của Gehl Architects - Công

ty Tư vấn chất lượng đô thị Ông là tác giả của các dự án nâng cấp đô thị của 11 thành phố lớn thuộc các quốc gia Đan Mạch, Thụy Điển,

Hà Lan, Anh, Mỹ, Úc và nhiều công trình quy hoạch đô thị và kiến trúc khác Ông cũng là tác

giả của các cuốn sách “Life between Buildings”,

“New City Spaces”, “Public Spaces - Public Life” và

“New City Life” Được xuất bản lần đầu tiên năm

2010, cho đến nay cuốn sách “Đô thị vị nhân

sinh” (tên gốc tiếng Anh là “Cities for People”)

V Ă N HÓ A

đã được dịch sang 36 thứ ngôn ngữ khác nhau;

bản tiếng Việt do Nhà xuất bản Xây dựng xuất

bản mới đây (tháng 3 năm 2019) là bản chuyển

ngữ thứ 37

Thoạt nghe, nhiều người nghĩ đây là cuốn

sách chỉ dành riêng cho ngành kiến trúc và

xây dựng Nhưng không chỉ có vậy, cuốn sách

dành cho bất cứ ai quan tâm đến các vấn đề

quy hoạch, phát triển kiến trúc đô thị; cuộc

sống xã hội, văn hóa đô thị Không chỉ những

chuyên gia về kiến trúc và xây dựng cần đọc

cuốn sách này, mà các nhà quản lý đô thị, các

nhà nghiên cứu văn hóa đô thị cũng không thể

không đọc Với những giá trị mang tính khai

sáng, cuốn sách này cần được phổ biến trong

giới đại học, tức các nhà giảng dạy, nghiên cứu

và sinh viên Xin nói ngay, do không phải là

người có chuyên môn về các ngành xây dựng

và kiến trúc, nên tôi đọc công trình này dưới

góc nhìn của một người nghiên văn hóa và

con người nói chung

Như chúng ta biết, triết lý chính là một quan

niệm xương sống có ý nghĩa chỉ đạo, tập hợp

và thống nhất toàn bộ diễn giải và thực hành

của con người về một hoạt động nào đó Nếu

không có triết lý, mọi suy nghĩ và thực hành

sẽ trở nên hỗn độn, phân tán, manh mún, tùy

tiện Khi một chương trình, một dự án có triết

lý, tức là có tư tưởng, sẽ có giá trị soi sáng, nhất

quán, mạch lạc và độc đáo Tác giả Jan Gehl là

người có một triết lý về quy hoạch đô thị, thể

hiện một cách nhất quán, xuyên suốt, chỉ đạo

mọi suy tưởng, diễn giải và đề xuất của ông,

đúng như tên gọi của cuốn sách: “Đô thị vị

nhân sinh”.

“Đô thị vị nhân sinh” - có phải đây là một

cách nói hoa mỹ? Người ta có thể lập luận: đô

thị nào chẳng là đô thị vì con người, cho con

người; không vì/cho con người thì vì/cho cái

gì? Thực ra không đơn giản như vậy Khi bước

vào chủ nghĩa hiện đại trong quy hoạch đô thị

và kiến trúc từ những năm 50 thế kỷ XX, hầu

hết các đô thị trên thế giới quy hoạch và phát

triển vì và chỉ vì… giao thông cơ giới, sau đó

là vì các tòa cao ốc và siêu đô thị Kết quả là,

càng quy hoạch ưu tiên cho giao thông cơ giới

tăng, nạn tắc nghẽn giao thông ngày càng

tệ hại, kéo theo vô vàn hệ lụy về an ninh, sức khỏe, kinh tế, văn hóa, xã hội; cũng thế, càng

vì các công trình, càng dẫn đến một đô thị xa cách, thiếu thân thiện với con người, thậm chí không có một cuộc sống đô thị theo đúng nghĩa Tất cả đều phụ thuộc vào quan niệm, triết lý của các nhà quy hoạch Cho nên, ở cuốn sách này, ngay từ chương đầu tiên, tác giả đã bàn đến vấn đề con người trong đô thị, con người chính là linh hồn đô thị, làm nên cuộc sống đô thị Mọi quy hoạch và thiết kế không vì cuộc sống hằng ngày của con người

đô thị chắc chắn sẽ thất bại “Đô thị vị nhân sinh” chính là một triết lý của đô thị, có ý nghĩa toàn cầu, có khả năng khai sáng và truyền cảm hứng cho tất cả những ai sống ở đô thị, quan tâm tới quy hoạch và kiến trúc đô thị

2 Một cuốn sách nói cho ta biết thế giới đang quan tâm tới đô thị như thế nào

Thế nào là một đô thị vị nhân sinh? Dựa trên các quan sát trực quan, thống kê, phân tích và đặc biệt quan tâm đến việc nghiên cứu cuộc sống của các cư dân đô thị điển hình trên toàn thế giới, tác giả cuốn sách đã đưa ra một

mô hình đô thị vị nhân sinh với 4 điểm cốt lõi:

Sống động, An toàn, Bền vững, Lành mạnh.

2.1 “Thành phố sống động” là một đô thị

thực sự có “cuộc sống đô thị”, nơi con người được đi bộ, đi xe đạp, được tôn trọng, được tham gia vào các hoạt động đường phố một cách chủ động, hứng thú và an toàn Một đô thị thưa vắng người đi bộ, đạp xe, ít tham

dự vào cuộc sống đô thị một cách hiện sinh; một đô thị khiến cư dân đóng cửa ở nhà hơn

là muốn ra đường; một đô thị với không gian quá lớn, kiến trúc quá đồ sộ, khoảng cách di chuyển quá xa, hai bên đường khép kín và tẻ nhạt, ít hoặc không có cây xanh đồng nghĩa với việc quy hoạch ưu tiên cho xe hơi… sẽ là đô thị

“chết”, tẻ nhạt, không vì con người, con người

bị đẩy lùi vào hàng thứ yếu Dĩ nhiên, một đô thị mật độ dân số cao, trong khi đó quy hoạch kém, cũng lại là đô thị không chất lượng Vấn

đề đặt ra ở đây là chất lượng không gian đô thị Một quy hoạch không gian từ đường phố,

thú tham gia vào cuộc sống đô thị và chính họ

làm nên một đô thị sống động, một đô thị thực

sự có đời sống hiện hữu

2.2 “Thành phố an toàn” được hiểu trước

hết là an toàn về giao thông Từ những năm

50 của thế kỷ trước, sự phát triển và xâm lấn

của xe máy, xe hơi đã tấn công vào đô thị, ngày

càng trở thành nỗi sợ hãi của con người Tham

khảo từ cuộc sống của các thành phố truyền

thống như Venice (nơi duy trì một chính sách

đã có từ lâu: tất cả các cư dân và du khách đều

đi bộ, một chính sách nhất quán và bền vững

ưu tiên hàng đầu cho chất lượng thành phố),

tinh thần nhất quán của tác giả công trình

nghiên cứu này là khuyến khích và tạo điều

kiện tốt nhất cho cư dân đi bộ và xe đạp, bất

kể đó là ai Khi chính sách này được thực hiện,

các nghiên cứu và ứng dụng sẽ đầu tư tốt nhất

cho không gian vỉa hè dành cho người đi bộ,

làn đường dành riêng cho người đi xe đạp, giải

quyết xung đột giữa các loại phương tiện… Dĩ

nhiên không thể tất cả các cư dân đô thị đều đi

bộ và đi xe đạp, mà quan trọng nhất là duy trì

tốt một tình trạng giao thông hỗn hợp, ưu tiên

tốt nhất cho những người đi bộ và xe đạp, chứ

không phải cho xe cơ giới như lâu nay (từ phân

làn, biển hiệu, chỉ dẫn, trạm đỗ, đến ý thức của

mỗi người) Thành phố Copenhagen hiện nay

đứng hàng đầu thế giới và trở thành mẫu mực

về một thành phố xe đạp, với con số đáng kinh

ngạc: từ năm 2008, đã có đến 37% người làm

tại công sở đi xe đạp [1, tr.107]

Thành phố an toàn còn được hiểu về mặt

an ninh Mỗi một người trong bất kỳ thời gian

nào khi xuống đường, đi bộ, đi xe đạp trên

không gian đô thị sẽ cảm thấy thanh bình,

được bảo vệ, tin cậy, không rơi vào cảm giác

hoang mang, lo sợ Điều này không chỉ liên

quan đến an ninh xã hội, mà còn liên quan đến

quy hoạch đô thị: bố trí ánh sáng hợp lý, cấu

trúc địa phận và đường phố mạch lạc, thân

thiện; ngược lại là tình trạng tăm tối, rối loạn,

hoang vắng, cỏ dại, các ngõ ngách u ám…

2.3 “Thành phố bền vững” hướng đến

việc đi bộ và đi xe đạp như một hứng thú, tự

nguyện, nó ngược lại với những người chỉ

đích của đi bộ và xe đạp là hướng tới hình thức vận chuyển giá rẻ, yên tĩnh, không gây

ô nhiễm; chống nguy cơ cạn kiệt năng lượng, tránh phá hủy môi trường, tài nguyên, sức khỏe; chống ùn tắc giao thông, giảm ô nhiễm dạng hạt và lượng khí thải carbon… Theo lập luận của tác giả, hình thức đi bộ và xe đạp là bước quan trọng tiến tới mô hình đô thị bền vững [1, tr.105] Tác giả đưa ra con số: Hai làn đường xe đạp rộng 2m đủ cho 10.000 người

đi xe đạp/giờ; trong khi đó một đường 2 làn di chuyển hai chiều chỉ phục vụ 1.000 - 2.000 ô tô/giờ; và một chỗ đỗ xe hơi có thể để 10 chiếc

xe đạp Một đô thị bền vững là nơi có không gian đô thị hợp lý, ưu tiên cho đi bộ, xe đạp và giao thông công cộng, các nhóm xã hội được tham gia và hưởng lợi bình đẳng về các cơ sở

hạ tầng

2.4 “Thành phố lành mạnh” là thành phố

có chính sách sức khỏe tốt: chống tình trạng béo phì, tạo điều kiện khuyến khích cư dân rèn luyện thể chất hằng ngày, tăng cường đi bộ

và xe đạp, tránh tập trung quá nhiều thời gian vào tay lái xe hơi và máy tính, hứng thú tham gia quan sát, cảm nhận, giao tiếp và hưởng thụ cuộc sống đô thị sống động… Giáo sư Jan viết:

“‘Một quả táo mỗi ngày để không phải gặp bác sĩ’ là một khẩu hiệu sức khỏe đã được tuyên truyền bấy lâu nay Còn lời khuyên của ngày hôm nay cho cuộc sống lành mạnh là hãy đi bộ 10.000 bước mỗi ngày” [1, tr.115]

Vậy để đạt được mô hình đô thị như trên, giới quy hoạch và phát triển đô thị phải quan tâm tới những vấn đề gì? Các chương tiếp theo của cuốn sách đã chỉ ra hai nguyên tắc

tối quan trọng: Thứ nhất, tổ chức một “Đô thị

ngang tầm mắt” (chất lượng cho các quy mô nhỏ trong không gian đô thị vừa tầm quan sát nhìn ngắm của con người, đô thị thích hợp để

đi bộ, thích hợp để du khách lưu lại, thích hợp

để gặp gỡ, để thể hiện bản thân, vui chơi và tập luyện; địa điểm tốt, tỷ lệ đẹp; thời tiết đẹp;

để trải nghiệm thú vị, để thích hợp đi xe đạp);

thứ hai, quy hoạch đô thị tuân thủ trật tự ưu

tiên: cuộc sống con người, không gian và sau cùng mới là các công trình cụ thể.

V Ă N HÓ A

Rốt cục, yếu tố con người là hạt nhân trung

tâm, làm hệ quy chiếu cho toàn bộ quy hoạch

và xây dựng đô thị trong hôm nay và ngày mai

Đô thị vì con người, đó là triết lý đô thị, là tinh

thần lan tỏa từ công trình nghiên cứu xuất sắc

của Jan Gehl

3 Liên hệ đô thị Việt Nam hiện nay và vấn

đề xây dựng văn hóa đô thị

3.1 Một quan sát có tính trực quan

Nước ta nằm trong nhóm các nước đang

phát triển, chịu sức ép của rất nhiều vấn đề:

trình độ và năng lực quản trị xã hội thấp, nạn

tham nhũng và nhóm lợi ích lũng đoạn, gia

tăng dân số, kinh tế chậm phát triển, nạn tàn

phá thiên nhiên, trình độ khoa học kỹ thuật và

công nghệ chưa cao, thu nhập bình quân đầu

người thấp, nền giáo dục hỗn loạn; ý thức về

pháp luật, văn minh văn hóa của người dân

còn nhiều hạn chế… Cho nên việc quy hoạch,

xây dựng và phát triển đô thị trở nên hết sức

nan giải Tuy nhiên, đây là việc cấp thiết, không

thể không làm, cần tiến hành cùng lúc với quy

hoạch ở mọi lĩnh vực khác

Chúng ta đang thấy các di sản kiến trúc

truyền thống gồm kiến trúc cổ (gốc bản địa)

và kiến trúc cũ (của nước ngoài, chủ yếu thời

Pháp thuộc) đang bị hư hoại hoặc bị con người

phá hủy vì nhiều lý do khác nhau Chúng ta

đang chứng kiến một tình trạng quy hoạch,

xây dựng và kiến trúc vô tội vạ, chồng lấn,

nham nhở, theo hướng phá nát không gian

- không gian trung tâm và không gian phụ

cận Các khu đô thị mới có thể quy mô rất lớn,

hoành tráng, nhưng thiếu thân thiện với con

người, các công trình rời rạc, khép kín, không

có giao tiếp; không có khách bộ hành, người

đạp xe; không có những điểm gặp gỡ, vui

chơi, sinh hoạt, chia sẻ đường phố… Yếu tố

cuộc sống con người của đô thị không được

coi trọng Họ chỉ coi trọng các công trình/cụm

công trình riêng lẻ, biệt lập, xa cách với con

người

Phần lớn các đô thị của chúng ta đang rơi

vào tình trạng bế tắc về giao thông, càng loay

hoay giải quyết lại càng ùn tắc và mức độ tai

Con người đô thị phần lớn lấy xe máy làm phương tiện chính, người trung lưu trở lên thì

đi ô tô, chỉ có người nghèo đi xe đạp, người dân càng ngày càng lười đi bộ; nếu muốn đi xe đạp hoặc đi bộ cũng không được tạo điều kiện về

cơ sở hạ tầng, luôn cảm thấy tai nạn rình rập, thậm chí có tâm lý sĩ diện hão cho rằng đi xe đạp là nghèo hèn, đi ô tô mới là sang chảnh… Sống trong đô thị, người dân phải hứng chịu nhiều thứ: Tắc đường; ô nhiễm (bụi, tiếng

ồn, nguồn nước, nguồn thực phẩm); cảm giác

an toàn, an ninh bị đánh mất; nạn xả rác bừa bãi, xây dựng vô tội vạ, nhiều di tích cảnh quan

bị tàn phá với ngàn lẻ một lý do Trên thực tế

là chúng ta chưa xây dựng được một văn hóa

đô thị, trong đó có “văn hóa xe đạp”, “văn hóa

đi bộ”, những khái niệm trở đi trở lại nhiều lần như một lời kêu gọi khẩn thiết trong công trình nghiên cứu của Jan

3.2 Sự nhập cuộc mạnh mẽ

Để xây dựng một văn hóa đô thị hiện đại, cần phải có một nhận thức chung và một chương trình hành động căn cơ, cụ thể, kiên nhẫn và tỉ mỉ của tất cả các thành phần xã hội Nhưng trong tình hình cần kíp hiện nay, theo chúng tôi cần tập trung trước hết vào 4 đối

tượng: Các nhà quản lý, các nhà chuyên môn,

giới truyền thông và nhà trường.

Nhà quản lý là khâu khó nhất, nhưng nếu làm được sẽ có hiệu quả nhất Họ sẽ có một nhận thức tốt về một quy hoạch đô thị vị nhân sinh, để từ đó quy định thiết chế, tham gia tư vấn/hoạch định chính sách, thực hành quản

lý, thúc đẩy phát triển Chỉ khi các nhà quản lý nhập cuộc mạnh mẽ mới có thể hướng toàn bộ

xã hội vào câu chuyện này được Nó ngược lại với thói quan liêu, cửa quyền, nhận thức chậm, bảo thủ; ngược với tham những và nhóm lợi ích Kinh nghiệm quốc tế cho hay, một thành phố “sống động, an toàn, bền vững và lành mạnh” phụ thuộc phần lớn vào ông thị trưởng, vào ý chí, tầm hiểu biết, tình yêu đối với thành phố đó và tinh thần nhân văn của ông ta Nhà chuyên môn đương nhiên phải là người có chuyên môn giỏi, có nghiên cứu sâu

về cuộc sống thực tiễn, văn hóa bản địa và

quy hoạch do không có nghiên cứu sâu hoặc

hiểu sai về cuộc sống đô thị, dẫn đến một thực

tiễn đô thị mà ở đó con người bị nuốt chửng,

bị xóa đi trong không gian; hoặc ở cực khác,

con người luôn sống trong cảm giác bị đầy

đọa Một kiến trúc sư đòi hỏi phải tính toán

hết sức bài bản, thậm chí tỉ mỉ không gian và

công trình ở cấp độ vĩ mô và cả vi mô sao cho

tất cả vì cuộc sống của con người, kể cả những

trẻ em, người già, người khuyết tật Một quy

hoạch đúng và nhân văn sẽ làm cuộc sống nở

hoa trong không gian vật lý đô thị và trong cả

tâm hồn dân chúng

Vai trò của giới truyền thông ngày càng

trở nên quan trọng, hiểu theo nghĩa họ tham

dự và tác động vào xã hội như một thế lực

hùng mạnh Nếu truyền thông tích cực, nó

góp phần kiến tạo xã hội Ngược lại, nó tham

gia hủy hoại xã hội, hủy hoại văn hóa và nhân

tính Trong công cuộc kiến tạo văn hóa đô thị,

truyền thông phải là lực lượng chung tay thiết

lập nhận thức chung, đánh thức khát vọng tập

thể, ý thức về nghĩa vụ và trách nhiệm công

dân Đội ngũ các nhà báo chính là lực lượng

quan trọng nhất của hoạt động truyền thông

Họ lên tiếng phê phán những cái hạn chế, tiêu

cực; vun đắp và lan tỏa những yếu tố tích cực,

truyền cảm hứng cho tinh thần đẹp đẽ của đô

thị vị nhân sinh, của văn hóa đô thị mới

Cuối cùng là vai trò của nhà trường Hiện

nay vấn đề sinh thái nhân văn đang được nhà

trường dần chú ý thông qua các nghiên cứu,

thực hành, giảng dạy Tuy nhiên, vấn đề văn

hóa đô thị hầu như chưa được quan tâm tới

Phải bắt đầu từ con trẻ, từ học sinh các cấp

tới đại học, sao cho tất cả ý thức được về văn

hóa đô thị Với học sinh, không nên sa vào lý

thuyết chung chung, mà nên bắt đầu từ giáo

dục hành vi Làm sao cho chúng hiểu cho

được tính thiết thực của việc bỏ rác vào thùng,

không xả rác bừa bãi; không ngắt hoa, chặt cây

vô tội vạ; biết thích thú đi bộ hay đi xe đạp mỗi

khi đến trường hoặc di chuyển trong phố,…

đã là rất có ý nghĩa

Một công cuộc kiến tạo văn hóa đô thị phải

được đánh thức đồng loạt và được thổi vào đó

hy vọng hình thành sớm trong nay mai Như chính kiến trúc sư, nhà quy hoạch và tư vấn quy hoạch đô thị nổi tiếng, tác giả của công

trình nghiên cứu này đã nói: “Ta định hình

thành phố - thành phố định dạng ta” Để hình

thành một đô thị vị nhân sinh đẹp đẽ và đáng sống, phải cần sự nỗ lực từ chính con người, để rồi sau đó trái quả đô thị ngọt lành lại sẽ trả ơn con người, đền bù xứng đáng cho con người

Thay lời kết

Theo một nghĩa nào đó, có những cuốn sách hay có thể làm thay đổi thế giới, có thể truyền cảm hứng mạnh mẽ cho con người Công trình

“Đô thị vị nhân sinh” chính là một cuốn sách

như vậy Tháng 4 năm 2019, tác giả cuốn sách, Giáo sư Jan Gehl đã có những cuộc tiếp xúc với giới chuyên môn và truyền thông tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh Tuy chỉ ở mỗi nơi có một ngày, nhưng ông đã kịp truyền cảm hứng mạnh mẽ cho giới chuyên môn và một bộ phận công chúng Việt Nam Hiện nay, nước ta nằm trong nhóm các nước đang phát triển, và các

đô thị mới cũng đang phát triển theo Nếu có nhận thức tốt và quyết tâm thực hành tốt triết lý

“Đô thị vị nhân sinh”, chắc chắn chúng ta sẽ hạn chế được những sai lầm trong phát triển đô thị

mà nhiều nước trên thế giới đã từng mắc phải,

từ đó sớm có được những đô thị sống động, an

toàn, bền vững và lành mạnh

V.G

(PGS.TS, Nguyên Trưởng khoa Viết văn, Báo chí,

Trường ĐHVHHN)

Tài liệu tham khảo

1 Jan Gehl (2019), Đô thị vị nhân sinh, Nguyễn

Minh Huyền, Nguyễn Quang Minh dịch, Nxb Xây dựng, Hà Nội

Ngày nhận bài: 6 - 5 - 2019 Ngày phản biện, đánh giá: 12 - 6 - 2019 Ngày chấp nhận đăng: 25 - 6 - 2019

V Ă N HÓ A

Hội nghị trao đổi kinh nghiệm về “Xây dựng ý thức tôn trọng nhân dân, phát huy dân chủ,

chăm lo đời sống nhân dân theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” trong các trường

đại học, cao đẳng

Sáng ngày 22/5/2019, tại Trường Đại học Văn hóa Hà Nội đã diễn ra Hội nghị trao đổi kinh

nghiệm học tập về “Xây dựng ý thức tôn trọng nhân dân, phát huy dân chủ, chăm lo đời sống nhân

dân theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” gắn với xây dựng và thực hiện quy chế dân

chủ cơ sở trong các trường đại học, cao đẳng Hội nghị do Đảng ủy Khối các trường đại học, cao đẳng Hà Nội phối hợp cùng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội tổ chức

Hội nghị đã tập trung làm rõ các vấn đề: Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát huy dân chủ, tôn trọng nhân dân, chăm lo đời sống nhân dân; từ thực tiễn cơ sở để đưa ra những phương thức, giải pháp phát huy vai trò của cán bộ, giảng viên, sinh viên trong trường; đề xuất giải pháp tiếp tục xây dựng

ý thức tôn trọng nhân dân, phát huy dân chủ, chăm lo đời sống nhân dân đối với các hoạt động khoa học giáo dục của nhà trường nhằm góp phần thực hiện tốt hơn nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ chuyên môn của từng đơn vị

Tại Hội nghị, đồng chí Vũ Tuấn Dũng - Bí thư Đảng ủy Khối đã khẳng định vai trò to lớn của nhân dân đối với cách mạng, đối với xây dựng đất nước, đồng thời nhấn mạnh: tư tưởng yêu nước, thương dân, trọng dân, suốt đời vì cách mạng, vì dân mà hy sinh phấn đấu, không ham danh lợi, với một lối sống chân thực, giản dị, khiêm nhường của Bác Hồ là tấm gương đạo đức vô cùng trong sáng để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân học tập và noi theo

Theo đồng chí Bùi Tuấn Ngọc - Phó Trưởng ban Dân vận Thành ủy Hà Nội, từ thực tiễn xây dựng

và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường đại học, cao đẳng, khẳng định cần tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sinh viên, có các biện pháp nâng cao đời sống, môi trường học tập cho sinh viên PGS.TS Nguyễn Xuân Sơn - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ và Quản lý Hữu Nghị cho rằng, “dân” trong trường đại học, cao đẳng chính là sinh viên, cán bộ, giảng viên, người lao động Phải tôn trọng sinh viên, cán bộ, giảng viên thì đội ngũ lãnh đạo, quản lý sẽ nhận lại sự tôn trọng tương xứng Cùng với quan điểm trên, PGS.TS Nguyễn Văn Trào - Bí thư Đảng

ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Hà Nội chia sẻ quan điểm “tôn trọng sinh viên chính là tôn trọng khách hàng” và thực hiện các hoạt động của trường theo hướng dịch vụ hóa

Nhằm “Xây dựng ý thức tôn trọng nhân dân, phát huy dân chủ, chăm lo đời sống nhân dân theo

tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” gắn với xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở

trong các trường đại học, cao đẳng, đồng chí Đào Xuân Dũng - Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành

ủy Hà Nội chỉ ra các biện pháp: cần đẩy mạnh học tập tư tưởng Hồ Chí Minh, thực hiện quy chế dân chủ cơ sở; vận động cán bộ, giảng viên, sinh viên tham gia phong trào quần chúng; phải sâu sát cơ sở để nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, giảng viên, sinh viên

Hội nghị là một hoạt động thiết thực nhằm hướng tới kỷ niệm 129 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, 50 năm thực hiện Di chúc của Người; đồng thời là dịp để trao đổi kinh nghiệm, tuyên truyền cho cán bộ chủ chốt, lan tỏa tới cán bộ, giảng viên, sinh viên nhận thức sâu sắc giá trị, nội dung cơ bản của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và đặc biệt là chuyên đề năm 2019 về

“Xây dựng ý thức tôn trọng nhân dân, phát huy dân chủ, chăm lo đời sống nhân dân theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên có phẩm chất chính

trị, năng lực, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng Nhà trường dân chủ, văn minh

Hội thảo khoa học “Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển du lịch vùng dân tộc thiểu số

và miền núi”

Ngày 12/06/2019, Khoa Văn hóa dân tộc thiểu số (VHDTTS) đã tổ chức hội thảo khoa học “Đào

TIN TỨC - SỰ KIỆN

V A

hình du lịch Một trong những yếu tố cần thiết để phát triển du lịch ở vùng này chính là nguồn nhân lực có kỹ năng và kiến thức chuyên môn vững vàng Với mong muốn đào tạo nguồn nhân

lực phục vụ cho phát triển du lịch vùng DTTS và MN, Khoa VHDTTS đã xây dựng chuyên ngành “Tổ

chức và quản lý hoạt dộng du lịch vùng dân tộc thiểu số và miền núi ”

Với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý Nhà nước về du lịch, cơ sở đào tạo du lịch, các địa phương vùng DTTS và MN, các công ty du lịch, Hội thảo tập trung thảo luận các nội dung: 1 Tiềm năng và thực trạng khai thác tài nguyên du lịch vùng DTTS và MN; 2 Thực trạng phát triển

và nhu cầu nguồn nhân lực cho phát triển du lịch vùng DTTS và MN từ thực tiễn các địa phương;

3 Yêu cầu đặt ra đối với nguồn nhân lực phục vụ du lịch vùng DTTS và MN (về kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm…) và sự cần thiết của việc mở chuyên ngành đào tạo về tổ chức và quản lý du lịch vùng DTTS và MN

TS Nguyễn Anh Cường - Trưởng khoa VHDTTS báo cáo đề dẫn về tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch vùng DTTS và MN, thực trạng đào tạo nguồn nhân lực du lịch ở các cơ sở đào tạo và những yêu cầu đặt ra cho việc đào tạo nguồn nhân lực du lịch vùng DTTS và MN

Từ góc độ địa phương, bà Nguyễn Thu Đào - Phó Giám đốc Trung tâm xúc tiến du lịch tỉnh Hà Giang trình bày tham luận về sự phát triển của du lịch Hà Giang Ngành du lịch Hà Giang hiện đang được coi là ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh nhưng nguồn nhân lực phục vụ du lịch còn rất thiếu

và yếu, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao Đây cũng là thực trạng chung về tiềm năng, thực trạng phát triển du lịch và nhu cầu về nguồn nhân lực du lịch ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Sơn La, Lai Châu, Cao Bằng, Lào Cai

PGS.TS Dương Văn Sáu - Trưởng khoa Du lịch, người gắn bó với sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực du lịch ở Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho rằng hoạt động du lịch vùng DTTS và MN có nhiều

tiềm năng, vì vậy, việc mở chuyên ngành Tổ chức và quản lý hoạt dộng du lịch vùng DTTS và MN là rất

cần thiết và triển vọng Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là đào tạo nguồn nhân lực du lịch vùng DTTS và MN phải đáp ứng được những nhu cầu của thực tiễn, phải tìm ra cái khác biệt về bản sắc văn hóa để giới thiệu/kết nối đến du khách; người làm du lịch phải biết biến bản sắc văn hóa dân tộc thành nguồn lực kinh tế; đồng thời thông qua hoạt động du lịch để bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc

Dưới góc độ người sử dụng nguồn nhân lực du lịch, ông Lê Trung Thu - Giám đốc Công ty du lịch Viettourist cho biết hiện nay ở vùng DTTS và MN nước ta đang rất thiếu và “khát” nguồn nhân lực du lịch có trình độ cao và có sự gắn bó với vùng DTTS và MN Do vậy, việc việc đào tạo nguồn nhân lực này đang là yêu cầu cấp thiết để khai thác các nguồn lực tại chỗ phát triển ngành du lịch

ở địa phương Ông cho rằng việc đào tạo nguồn nhân lực đặc thù cho vùng DTTS và MN cần nhấn mạnh việc đào tạo những học viên có kiến thức, kỹ năng để biến/xây dựng văn hóa dân tộc thành các sản phẩm du lịch độc đáo Ông Lương Thỉnh - Giám đốc Công ty Lương Gia Travel trao đổi về

cách PR và xây dựng đội ngũ nhân lực đào tạo ngành Tổ chức và quản lý hoạt động du lịch vùng

DTTS và MN Còn PGS.TS Bùi Thanh Thủy - Trưởng khoa Gia đình và Công tác xã hội lại nhấn mạnh

đến vấn đề xây dựng chương trình khoa học, phù hợp nhằm đào tạo được đội ngũ nhân lực du lịch

có kiến thức và kỹ năng tốt trong việc tổ chức và quản lý du lịch vùng DTTS và MN

Ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, cơ sở đào tạo nhân lực, người sử dụng lao động, các nhà

tổ chức và quản lý du lịch ở địa phương… tham gia trong Hội thảo là những tham góp quý báu để Khoa VHDTTS có những điều chỉnh, bổ sung nhằm xây dựng một chương trình đào tạo phù hợp với tình hình thực tiễn, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực có trình độ cao, phục vụ sự phát triển của ngành du lịch vùng DTTS và MN nước ta hiện nay