VÀNG DA (nội) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

MỤC TIÊU1 Nêu được phân loại và nguyên nhân vàng da 2 Biết cách khám 1 BN vàng da 3 Kể được và biện luận được các XN cần làm trên 1 BN vàng da... ĐỊNH NGHĨA Vàng da là tình trạng nhuốm

VÀNG DA

MỤC TIÊU

1 Nêu được phân loại và nguyên nhân

vàng da

2 Biết cách khám 1 BN vàng da

3 Kể được và biện luận được các XN cần làm trên 1 BN vàng da.

ĐỊNH NGHĨA

Vàng da là tình trạng nhuốm màu vàng

ở mô (da, niêm, củng mạc mắt) do tăng Bilirubin máu.

CHUYỂN HÓA BILIRUBIN

PHÂN LOẠI VÀ NGUYÊN NHÂN VÀNG DA

PHÂN LOẠI VÀ NGUYÊN NHÂN VÀNG DA

 Vàng da trước gan với tăng chủ yếu Bilirubin gián tiếp

Tán huyết

 Vàng da tại gan

Viêm gan siêu vi cấp, mạn

Viêm gan rượu

Viêm gan tự miễn

Viêm gan do giảm oxy (hypoxic hepatitis)

Tổn thương gan do độc tố

Ung thư tế bào gan

Xơ gan

Vàng da liên quan đến thai kỳ

PHÂN LOẠI VÀ NGUYÊN NHÂN VÀNG DA

 Vàng da do tắc mật sau gan

Tắc ống mật chủ do sỏi, u xâm lấn, nhiễm sán lá gan Ung thư đường mật

Chèn ép đường mật (ung thư đầu tụy, viêm tụy)

Viêm đường mật

 Tăng bilirubin máu bẩm sinh

Thiếu men Glucuronyl transferase

(HC Gilbert, Crigler-Najjar) tăng chủ yếu Bili GT

HC Dubin-Johnson do rối loạn bài tiết mật tăng chủ yếu Bili TT.

LÂM SÀNG

1- BỆNH SỬ

da ? triệu chứng đi kèm như đau hạ sườn P, sốt, sụt cân, phù….?

gây vàng da do lắng đọâng carotene

Mepacrine, fluorescein…

niêm mạc và củng mạc

1- BỆNH SỬ

đồng thời với nước tiểu sậm màu gợi ý đến bệnh lý gan mật, vàng da không kèm nước tiểu sâm màu gợi

ý tăng Bili GT thường gặp trong tán huyết

trạng tắc mật hoàn toàn

2 - KHÁM LÂM SÀNG

vàng nhẹ đến vàng sậm như đồng đen

Trường hợp vàng da nhẹ phải quan sát BN dưới ánh sáng mặt trời, chú ý những vùng da mỏng như da mặt, lòng bàn tay

sàn miệng có nhuộm màu vàng không ?

2- KHÁM LÂM SÀNG

không? Lắc lọ đựng nước tiểu xem có bọt

màu vàng hay không ? (foam test), nếu bọt có màu vàng chứng tỏ có Bilirubin trong nước tiểu.

3 CẬN LÂM SÀNG

3 -1 XN SINH HÓA GAN MẬT

Bilirubin TT/ Bili TP

< 20% : tăng chủ yếu bili GT

20-70% : tăng Bili hỗn hợp thường gặp trong vàng da tại gan

>70% : tăng chủ yếu Bili TT có thể gặp VD tại gan hay sau gan, vàng da sau gan thường tăng kiểu này.

trong bệnh xương hay có thai.

3-2 XN HÌNH ẢNH:

Giúp tìm nguyên nhân vàng da

 Siêu âm gan mật

 CT scan

 MRI đường mật

 Chụp mật tụy ngược dòng qua nội soi (ERCP)