CÁC hội CHỨNG rối LOẠN THĂNG BẰNG TOAN KIỀM (nội) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

CÁC HỘI CHỨNG RỐI LOẠN THĂNG BẰNG TOAN KIỀM... toan chuyÓn ho¸... toan chuyÓn ho¸... toan chuyÓn ho¸... kiềm chuyển hoáĐại c ương:  Tăng nồng độ HCO3 huyết tư ơng nguyên phát làm tăng p

CÁC HỘI CHỨNG RỐI LOẠN THĂNG BẰNG TOAN KIỀM

pH dịch ngoài tế bào đ ược duy trì chặt chẽ: 7,35-7,45

• pH máu < 7,35 → toan máu

• pH máu > 7,45 → kiềm máu

Cơ thể luôn sản xuất ra axit, gồm hai loại:

• Axit bay hơi: H2CO3, thải qua đư ờng hô hấp (CO2)

• Axit cố định: phosphoric, sulfuric, cetonic, lactic -

thải qua đư ng thậnờng thận

đại c Ư ơng

pH máu đ ược duy trì:

Các hệ thống đệm: (phản ứng ngay sau vài giây)

• Hệ đệm bicarbonat (ngoại bào)

H+ + HCO3-  H2CO3  H2O + CO2

• Hệ đệm protein (trong tế bào)

• Hb trong hồng cầu, H2PO4 và CO3 trong xư ơng

đại c Ư ơng

 ↑ khoảng trống anion: ↑ các acid không định lượng

đ ược trong máu

toan chuyÓn ho¸

toan chuyÓn ho¸

toan chuyÓn ho¸

ChÈn ®o¸n:

 L©m sµng:

 Thë nhanh s©u (Kussmaul)

 TC l©m sµng thư êng lÉn víi TC bÖnh nguyªn

 Nguy c¬: tôt HA (øc chÕ co bãp c¬ tim, gi·n m¹ch ngo¹i biªn)

 RL nhÞp thÊt, phï phæi cÊp, thiÕu oxy tæ chøc

 KhÝ m¸u:

toan chuyển hoá

 Đái tháo đ ường

 Do rư ợu, do đói

 Tiêu cơ vân nặng

toan chuyÓn ho¸

toan chuyÓn ho¸

Ph©n lo¹i

 Toan chuyÓn ho¸ kh«ng t¨ng kho¶ng trèng anion

 MÊt HCO3 qua tiªu ho¸:

toan chuyÓn ho¸

 Xö trÝ

 Xö trÝ nguyªn nh©n lµ chñ yÕu

 Toan CH nÆng do mÊt HCO3-: bï kiÒm

NaHCO3 1,4% (168 mmol/L) 6 ml = 1mmol

NaHCO3 4,2% (504 mmol/L) 2 ml = 1mmol

NaHCO3 8,4% (1008mmol/L) 1 ml = 1mmol

1 g cã 12 mmol bicarbonat + 12 mmol Na

toan chuyển hoá

 Nên dùng dung dịch kiềm khi pH < 7,10

Mục tiêu: trong 4-6 giờ đ t đạt đ ư ợc pH >7,20;

 Cần XN lại khí máu thư ờng xuyên để theo dõi diễn biến và đáp ứng điều trị

toan chuyển hoá

 Lọc máu ngoài thận:

 IHD - CRRT

L ưu ý:

 HCO3 khuếch tán chậm vào dịch não tủy

 DNT còn toan trong khi máu đã hết toan -> Kiềm HH.

 Toan trong tế bào

 Nguy cơ: hạ K máu, kiềm chuyển hoá, tăng gánh thể tích

 theo dõi tốt.

 Tim mạch: nhịp tim nhanh, tăng hoặc giảm HA,

 Thần kinh: đau đầu, đờ đẫn, kích thích, flapping tremor, hôn mê

 Da: tím, vã mồ hôI

 Khí máu

toan hô hấp

 Toan hô hấp cấp:

 Lâm sàng thư ờng có đầy đủ các triệu chứng

 HCO3 thư ờng chỉ tăng nhẹ (< 30 mmol/L)

 Toan hô hấp mạn tính

 Lâm sàng: thư ờng không có triệu chứng hoặc kín đáo

 Bệnh cảnh nổi bật các triệu chứng bệnh phổi mạn tính.

 Khí máu: pH giảm nhẹ (>7,25), HCO3 tăng cao

toan h« hÊp

 Gi¶m th«ng khÝ nguån gèc ngo¹i biªn

 BÖnh thÇn kinh ngo¹i biªn: h/c Guillain-BarrÐe

 BÖnh c¬: nh ưîc c¬, liÖt chu kú

 Gï vÑo cét sèng

toan h« hÊp

 Gi¶m th«ng khÝ nguån gèc trung ư¬ng

 Dïng thuèc øc chÕ h« hÊp

 Héi chøng ngõng thë khi ngñ (OSA)

 Thë oxy l ưu l ưîng cao ë bÖnh nh©n bÞ suy h« hÊp m¹n tÝnh

 Tæn th ư¬ng tuû cæ: b¹i liÖt, chÊn th ư¬ng

 Tæn th ư¬ng n·o

 Trµn m¸u hoÆc trµn khÝ mµng phæi

 §ît mÊt bï cña suy h« hÊp m¹n tÝnh

kiềm chuyển hoá

Đại c ương:

 Tăng nồng độ HCO3 huyết tư ơng (nguyên phát) làm tăng pH máu

Cơ chế:

 Tăng bicarbonat huyết tư ơng:

 Mất H+ dịch ngoại bào làm tăng tạo HCO3

 Cung cấp quá nhiều HCO

kiÒm chuyÓn ho¸

kiềm chuyển hoá

Đáp ứng của cơ thể khi nồng độ bicarbonat tăng

 Hệ đệm:

HCO3- + H+ CO→ 2 + H2O

 Đáp ứng hô hấp:

Giảm thông khí, dẫn đến tăng CO2 và PaCO2 (có giới hạn vì giảm thông khí sẽ là giảm PaO2)

 Thận:

Tăng thải trừ HCO - (trừ khi có yếu tố ngăn cản thận

kiềm chuyển hoá

 Lâm sàng: ít đặc hiệu, cần nghĩ đến khi

 Lẫn lộn, u ám, hôn mê, co giật

 Nôn, dẫn l ưu dịch dạ dày, dùng lợi tiểu

 Yếu cơ hoặc co cơ (chuột rút, máy cơ), cơn tetanie, tăng FXGX

 Kiềm CH nặng (pH > 7,6) có thể gây rối loạn nhịp tim nặng

kiÒm chuyÓn ho¸

kiÒm chuyÓn ho¸

kiềm chuyển hoá

 Chẩn đoán nguyên nhân

 Không xếp loại (cung cấp thừa HCO3-)

 Dùng nhiều chất kiềm

 Giai đoạn phục hồi của toan chuyển hoá

 Dùng chất kháng toan dạ dày và nhựa trao đổi cation ở bệnh nhân suy thận

 Truyền nhiều máu hoặc huyết t ương (> 10 đơn vị)

 Ăn lại đ ường sau một thời gian bị đói ăn

kiềm chuyển hoá

 Xử trí

 Điều trị nguyên nhân: là chủ yếu

 Điều trị triệu chứng:

dùng Cl hoặc dung dịch axit

 Kiềm chuyển hoá đáp ứng với Cl: NaCl hoặc KCl (uống hoặc truyền tĩnh mạch)

kiềm chuyển hoá

 Xử trí

 Điều trị triệu chứng:

 Kiềm chuyển hoá không đáp ứng với Cl: kiềm máu nặng, chư a giải quyết ngay đư ợc nguyên nhân

 Acetazolamide (tăng bài niệu HCO3 - và K)

 Dung dịch axit (HCl loãng, arginin chlorhydrat hoặc ammonium chlorhydrat)

 Lọc máu

kiềm hô hấp

Đại cư ơng

 Giảm CO2 (do tăng thông khí)

 Hệ thống đệm: phản ứng ngay sau vài phút, tình

trạng cân bằng đư ợc duy trì khoảng 2 giờ

 Thận: giảm bài tiết axit (giảm tái hấp thu HCO3,

giảm tân tạo HCO3-), cần 24-48 H để đạt đư ợc đáp ứng tối đa

ThËn tham gia ( gi¶m th¶i H+)

HCO3- gi¶m 4-5/10 mmHg PaCO2

 Kiềm máu nặng: có thể rối loạn nhịp tim trơ, thay

đổi điện tim kiểu thiếu máu cục bộ, tổn th ương não

 Tæn th ư ¬ng thÇn kinh trung ư ¬ng: chÊn thư ¬ng

sä n·o, u n·o, TBMMN, viªm n·o

kiÒm h« hÊp

 T¨ng th«ng khÝ do kÝch thÝch h« hÊp ngo¹i biªn

 ThiÕu oxy m¸u: ARDS

 BÖnh phæi: nhåi m¸u phæi, viªm phæi, bÖnh phæi kÏ

 Suy tim ø huyÕt

 ThiÕu m¸u nÆng

 Lªn cao

kiÒm h« hÊp

 Xö trÝ

§iÒu trÞ nguyªn nh©n: lo¹i bá yÕu tè lµm t¨ng th«ng khÝ, ®iÒu trÞ thiÕu oxy m¸u