- Qua phong trào cách mạng 1930 – 1931, Đảng ta tích lũy được những kinh nghiệm quí báu về: xây dựng khối liên minh công – nông và mặt trận dân tộc thống nhất; về tổ chức, lãnh đạo qu[r]
Trang 1KỲ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN DỰ THI HSG QUỐC GIA - NĂM 2015
HƯỚNG DẪN CHẤM THI
(Hướng dẫn chấm gồm 04 trang)
Câu 1
(3 điểm)
* Khái niệm:
Toàn cầu hóa là quá trình tăng lên mạnh mẽ những mối liên hệ, những
ảnh hưởng tác động lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất cả các khu vực,
các quốc gia, các dân tộc trên thế giới
0,5
* Biểu hiện:
- Sự phát triển nhanh chóng của quan hệ thương mại quốc tế
- Sự phát triển và tác động to lớn của các công ti xuyên quốc gia
- Sự sáp nhập và hợp nhất các công ti thành những tập đoàn lớn
- Sự ra đời của các tổ chức liên kết kinh tế, thương mại, tài chính quốc tế
và khu vực
0,25 0,25 0,25 0,25
* Thời cơ:
- Có điều kiện mở rộng giao lưu, hợp tác khu vực và quốc tế
- Có điều kiện thu hút nguồn vốn đầu tư, tiếp thu kĩ thuật công nghệ và
kinh nghiệm quản lí từ các nước
0,25 0,25
* Thách thức:
- Trình độ phát triển kinh tế, trình độ dân trí và chất lượng nguồn nhân
lực của Việt Nam còn thấp, nguy cơ bị tụt hậu
- Sự cạnh tranh quyết liệt của các nước phát triển, nguy cơ trở thành thị
trường tiêu thụ
- Sự phân hóa giàu nghèo ngày càng sâu sắc, nguy cơ đánh mất bản sắc
dân tộc, nguy cơ xâm phạm độc lập, tự chủ
0,5 0,25 0,25
Câu 2
(5 điểm)
* Diễn biến: 4 giai đoạn
+ Giai đoạn từ năm 1884 đến năm 1892: nghĩa quân còn hoạt động lẻ tẻ,
chưa có sự lãnh đạo và chỉ huy thống nhất Tháng 4/1892 Đề Nắm bị sát
hại, Đề Thám trở thành thủ lĩnh tối cao của nghĩa quân
+ Giai đoạn từ năm 1893 đến năm 1897: nghĩa quân mở rộng địa bàn
hoạt động ra nhiều vùng thuộc Bắc Giang, Bắc Ninh và xây dựng lại căn
cứ Hố Chuối
Tháng 10/1894 chính quyền thực dân chủ động giảng hòa với Đề
Thám, nghĩa quân được cai quản 4 tổng Nhã Nam, Mục Sơn, Yên Lễ,
Hữu Thượng
Tháng 11/1895, Pháp tấn công trở lại, nghĩa quân tổn thất nặng nề
Tháng 12/1897, theo đề nghị của Đề Thám, Pháp đồng ý giảng hòa lần
thứ hai Đề Thám vẫn ngầm củng cố lực lượng
+ Giai đoạn từ năm 1898 đến năm 1908: Tranh thủ thời gian hòa hoãn
kéo dài, nghĩa quân vừa sản xuất, sắm sữa vũ khí, vừa tích cực tập luyện
quân sự Căn cứ Yên Thế trở thành nơi tụ hội của những nghĩa sĩ yêu
nước từ khắp nơi kéo về Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh cũng tìm đến
Yên Thế giao tiếp với Đề Thám
+ Giai đoạn từ năm 1909 đến năm 1913: Sau vụ đầu độc lính Pháp ở Hà
Nội năm 1908, thực dân Pháp quyết định mở cuộc tấn công lên Yên Thế
nhằm tiêu diệt bằng được phong trào
0,5
0,5
0,5
0,5
Trang 2Tháng 1/1909, 15000 Pháp tấn công đồn Phồn Xương Nghĩa quân di
chuyển linh hoạt đánh địch giành được một số thắng lợi như: trận Chợ
Gồ, Sơn Quả, Rừng Phe (Bắc Giang); trận Núi Sáng (Vĩnh Phúc)
Tháng 2/1913, Đề Thám bị sát hại, phong trào tan rã
* Nhận xét:
Khởi nghĩa Yên Thế là phong trào vũ trang chống Pháp lớn nhất của
nông dân nước ta kéo dài ngót 30 năm
Thể hiện tinh thần yêu nước nồng nàn và sức mạnh tiềm tàng của giai
cấp nông dân Việt Nam
0,5 0,5
* Những điểm giống và khác giữa phong trào nông dân Yên Thế với
phong trào Cần Vương
* Giống nhau:
- Hình thức: đều là phong trào vũ trang chống Pháp, gây cho Pháp nhiều
tổn thất, làm kéo dài thời gian bình định nước ta của chúng
- Lực lượng tham gia: chủ yếu là nông dân
- Kết quả: thất bại do chưa có sự lãnh đạo của giai cấp tiên tiến và đường
lối đúng đắn
0,5 0,25 0,25
* Khác nhau:
- Lãnh đạo: phong trào Cần Vương do văn thân, sĩ phu lãnh đạo; khởi
nghĩa Yên Thế do thủ lĩnh nông dân lãnh đạo
- Mục tiêu: phong trào Cần Vương nhằm giành lại chủ quyền và khôi
phục vương quyền, vì vua cứu nước, với tư tưởng “trung quân, ái quốc”;
khởi nghĩa Yên Thế nhằm mục tiêu giữ đất giữ làng, là phong trào tự vệ
của nông dân
0,25 0,75
Câu 3
(3 điểm)
* Nguồn gốc:
Do sự đối lập về mục tiêu và chiến lược của hai cường quốc Liên Xô và
Mỹ, cụ thể:
- Chủ trương duy trì hòa bình, an ninh thế giới, bảo vệ những thành quả của chủ nghĩa xã hội và đẩy mạnh phong trào cách mạng thế giới
- Ra sức chống phá Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa, đẩy lùi phong trào cách mạng nhằm thực hiện mưu đồ bá chủ thế giới
0,5 0,5 0,5
* Tác động:
- Cuộc chiến tranh lạnh mà trọng tâm là cuộc chạy đua vũ trang giữa hai
cường quốc Mỹ và Liên Xô đã làm cho quan hệ quốc tế sau chiến tranh
thế giới thứ hai đối đầu căng thẳng,
- Nền hòa bình và an ninh thế giới luôn bị đe dọa bởi “bóng ma” của
chiến tranh, đặc biệt là chiến tranh hạt nhân
0,5
0,5
* Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đầu năm 1930 đã giải quyết được 2
vấn đề bức thiết của cách mạng Việt Nam:
- Sự khủng hoảng về giai cấp lãnh đạo: từ đây cách mạng Việt Nam
thuộc quyền lãnh đạo tuyệt đối của giai cấp vô sản với đội tiên phong là
Đảng Cộng sản Việt Nam
- Sự khủng hoảng về đường lối: từ đây cách mạng Việt Nam đi theo con
đường cách mạng vô sản
0,5 0,5
Trang 3Câu 4
(3 điểm)
* Đảng ra đời là một bước ngoặt: (Thí sinh có thể diễn đạt hoặc lập
bảng theo mẫu dưới đây nhưng phải làm rõ được sự khác nhau của cách
mạng Việt Nam trước và sau khi có Đảng để làm rõ tính chất bước ngoặt
lịch sử)
Trước khi thành lập Đảng Sau khi thành lập Đảng
- Các phong trào yêu nước và cách
mạng nổ ra lẻ tẻ, thiếu sự thống
nhất
- Chưa có đường lối đúng đắn,
khoa học, hoặc theo ý thức hệ
phong kiến lỗi thời, hoặc theo
khuynh hướng cách mạng tư sản
không phù hợp với đặc điểm kinh
tế xã hội Việt Nam
- Chưa có sự lãnh đạo của giai cấp
tiên tiến và một tổ chức chính
đảng
- Lực lượng tham gia chủ yếu là
nông dân, ngoài ra còn có sĩ phu,
công nhân, tư sản dân tộc, tiểu tư
sản nhưng mỗi lực lượng tham gia
có mục tiêu đấu tranh riêng, chưa
tìm được tiếng nói chung, chưa có
liên minh giai cấp
- Các phong trào đều thất bại
- Phong trào cách mạng nổ ra trên qui mô cả nước, có sự thống nhất,
mở đầu là phong trào cách mạng
1930 – 1931
- Có đường lối đúng đắn, khoa học là chủ nghĩa Mác – Lê nin được vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh thực tiển của cách mạng Việt Nam
- Cách mạng Việt Nam đặt dưới
sự lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp vô sản, có đường lối cách mạng khoa học, sáng tạo, có tổ chức chặt chẽ
- Lực lượng cách mạng đông đảo trong đó chủ yếu là công nhân, nông dân, hình thành liên minh công – nông; mặt trận dân tộc thống nhất đấu tranh vì mục tiêu chung là giải phóng dân tộc
- Cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác
* Kết luận: Qua so sánh đặc điểm phát triển của cách mạng nước ta
trước và sau khi có Đảng, khẳng định sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt
Nam là một bước ngoặt vĩ đại của cách mạng Việt Nam
0,25
0,5
0,5
0,5
0,25
- Ý kiến trên là hoàn toàn sai
- Đề cao vai trò của nhân tố khách quan, phủ nhận vai trò lãnh đạo của
Đảng và tinh thần yêu nước của nhân dân ta
0,25
0,25
* Giải thích:
- Cách mạng tháng Tám 1945 của nước ta thắng lợi nhanh chóng, ít đổ
máu là kết quả của quá trình chuẩn bị lâu dài trong 15 năm của nhân dân
ta dưới sự lãnh đạo của Đảng trãi qua 3 cuộc tập dượt 1930 – 1931, 1936
– 1939 và 1939 – 1945
- Đó là kết quả của sự lãnh đạo sáng suốt, linh hoạt của Đảng, đặc biệt là
việc chớp thời cơ phát động tổng khởi nghĩa giành chính quyền
- Là kết quả của sự phát huy cao độ tinh thần yêu nước, ý chí quyết tâm
0,5 0,5 0,5
Trang 4Câu 5
(4 điểm)
giành độc lập, đoàn kết một lòng của toàn Đảng, toàn dân trong những
ngày khởi nghĩa
* Dẫn chứng:
- Qua phong trào cách mạng 1930 – 1931, Đảng ta tích lũy được những
kinh nghiệm quí báu về: xây dựng khối liên minh công – nông và mặt
trận dân tộc thống nhất; về tổ chức, lãnh đạo quần chúng đấu tranh; về
phương pháp giành chính quyền bằng bạo lực cách mạng và xây dựng
chính quyền kiểu mới “của dân, do dân, vì dân”
- Phong trào dân chủ 1936 – 1939, Đảng tích lũy được nhiều kinh nghiệm
về xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất; kinh nghiệm tổ chức, lãnh đạo
quần chúng đấu tranh công khai, hợp pháp; tập hợp được lực lượng chính
trị hùng hậu của cách mạng
- Phong trào giải phóng dân tộc 1939 – 1945, Đảng đã chuẩn bị chu đáo
những điều kiện cho cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền khi có thời
cơ: chuẩn bị về đường lối chủ trương qua các Hội nghị TW tháng
11/1939 và Hội nghị TW 8 tháng 5/1941; chuẩn bị về lực lượng chính trị,
lực lượng vũ trang và căn cứ địa cách mạng; đặc biệt sau khi Nhật đảo
chính Pháp, Đảng đã thực hiện triệt để sách lược phân hóa kẻ thù, cô lập
cao độ kẻ thù, đồng thời phát động cao trào kháng Nhật cứu nước, khởi
nghĩa tùng phần giành chính quyền từng bộ phận làm cho điều kiện tổng
khởi nghĩa nhanh chóng chín muồi
0,5
0,5
1
Câu 6
(2 điểm)
* Thí sinh nêu được các ý cơ bản sau:
- Lịch sử chính là kho tàng kinh nghiệm quí giá, lịch sử giúp chúng ta
tránh lặp lại những sai lầm của quá khứ
- Lịch sử dạy cho chúng ta lòng tự hào dân tộc…
- Lịch sử là phương tiện giao tiếp tạo nên sự hiểu biết, tin cậy, xây dựng
và củng cố lòng tin giữa các quốc gia dân tộc trong giai đoạn hội nhập
quốc tế
0,5 0,25
0,.25
* Thí sinh nêu ít nhất hai dẫn chứng minh họa về việc vận dụng những
bài học kinh nghiệm từ lịch sử dẫn đến thành công hoặc thất bại do lặp lại
những sai lầm trong quá khứ do không hiểu biết lịch sử:
Ví dụ: Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên của
quân ân Đại Việt thời nhà Trần để lại bài học về tinh thần đoàn kết một
lòng và ý chí của Vua – tôi…
1,0