NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ VAI TRÒ VÀ HIỆU QUẢ KINH DOANH MUỐI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

Các Doanh nghiệp Nhà nướcphải đóng vai trò chủ đạo: là công cụ kinh tế, là lực lượng vật chất trong tay Nhànước để Nhà nước khống chế vĩ mô nền kinh tế, hỗ trợ các thành phần khác pháttr

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ VAI TRÒ VÀ HIỆU QUẢ KINH DOANH MUỐI CỦA CÁC

DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

Ở Việt nam trong thời kỳ bao cấp tồn tại 2 thành phần kinh tế chiếm ưu thếtuyệt đối là kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể Trong cơ chế này thị trường bịtriệt tiêu tính cạnh tranh giữa các Doanh nghiệp , sản xuất không được thúc đẩymức độ tăng trưởng kinh tế ngày càng thụt lùi Điểm yếu kém trong cơ chế bao cấp

đó là sự bất hợp lý của cơ cấu kinh tế sự trì trệ thua lỗ triền miên của sản xuất kinhdoanh từ đó nảy sinh yêu cầu bức thiết phải có cơ chế mới thích hợp

Đại hội Đảng lần thứ VI ra đời là một dấu mốc quan trọng đánh dấu sựkhởi sắc của nền kinh tế và một lần nữa khảng định vai trò chủ đạo của các Doanhnghiệp Nhà nước trong nền kinh tế thị trường

Trong những năm đầu khi chuyển đổi cơ chế các cơ sở kinh tế quốc doanhchưa theo kịp sự thay đổi của cơ chế thị trường, bộ máy quản lý của Doanh nghiệpquá cồng kềnh không phù hợp với cơ chế tự trang trải tự hạch toán kinh doanh do

đó nhiều Doanh nghiệp sản xuất thua lỗ dẫn tới phá sản Chính vì vậy có nhiềuquan điểm tư tưởng lệch lạc cho rằng các Doanh nghiệp quốc doanh cần phải xoá

bỏ và họ đặt ra câu hỏi liệu các Doanh nghiệp Nhà nước có giữ vai trò chủ đạo haykhông?

Quan điểm trên hoàn toàn sai lầm, bởi nền kinh tế của các nước phát triển

đã từng chứng minh nếu để bàn tay vô hình đièu tiết thị trường sẽ dẫn đến nhữngtrục trặc, tổn thất vô ích cho xã hội Đảng và nhà nước Việt Nam nhận thức rằngviệc cải tạo các thành phần kinh tế một cách thô bạo cũng như việc tư nhân hoá cácDoanh nghiệp Nhà nước một cách một cách xô bồ nóng vội đều trái với quy luậtphát triển kinh tế, không phù hợp thực tế đất nước

Cần phải coi trọng vai trò của các Doanh nghiệp Nhà nước, nhưng phảikiên quyết đổi mới tổ chức quản lý các Doanh nghiệp Nhà nước theo yêu cầu củakinh tế thị trường theo định hướng xẫ hội chủ nghĩa Các Doanh nghiệp Nhà nướcphải đóng vai trò chủ đạo: là công cụ kinh tế, là lực lượng vật chất trong tay Nhànước để Nhà nước khống chế vĩ mô nền kinh tế, hỗ trợ các thành phần khác pháttriển theo định hướng xã hội chủ nghĩa tạo ra sự tăng trưởng kinh tế nhanh, điềuchỉnh san lấp các chỗ hổng của thị trường tạo ra

Cũng giống như các Doanh nghiệp khác các Doanh nghiệp muối khôngnằm ngoài vòng quay của thời cuộc Doanh nghiệp muối phải đương đầu với baokhó khăn thử thách trước sự cạnh tranh khốc liệt của thành phần kinh tế tư nhân.Mặt khác muối là một thành phần kinh tế quan trọng, then chốt, sản phẩm muối làmặt hàng thiết yếu cho cuộc sống hàng ngày Muối là ngành sản xuất nguyên liệucho công nghiệp và muối iốt dùng cho toàn dân cần được ổn định về số lượng vàchất lượng theo nhu cầu ngày càng tăng Nhà nước thực hiện chính sách nhiềuthành phần kinh tế sản xuất và kinh doanh muối nhưng vẫn duy trì Tổng Công tyMuối là Doanh nghiệp Nhà nước làm lực lượng nòng cốt để phát triển nghề muối ởnước ta

Để phát huy vai trò chủ đạo các Doanh nghiệp muối Nhà nước phải khôngngừng vươn lên trụ vững Ngoài nhiệm vụ thực hiệm các chỉ tiêu hiệu quả kinh tếnhư doanh thu, chi phí lợi nhuận Tổng Công ty Muối còn phải thực hiện các chỉtiêu xã hội Nhiệm vụ mà Tổng Công ty Muối được giao là điều hoà muối iốt giữa

các vùng trong cả nước từ đồng bằng đến miềm núi Giải quyết việc làm cho hàng

vạn lao động góp phần tăng trưởng kinh tế tại các vùng ven biển Thực hiện các chỉ tiêu xã hội Tổng Công ty Muối cũng hoàn thành các chỉ tiêu chính trị Việc

tạo ra một khung giá muối thích hợp với đồng bào miền núi vùng cao thể hiện sựquan tâm sâu sắc, tính nhân đạo của Đảng và Chính phủ, chứng tỏ tinh thần đoànkết giữa các dân tộc

Đối với các dân tộc miền núi vùng sâu, vùng xa việc vận chuyển được một

“gùi”muối rất khó khăn Do địa hình miền núi khác hẳn với các vùng khác, đa số làvùng núi hiểm trở, gập gềnh gây cản trở công việc vận tải, thêm vào đó muối làmột mặt hàng cồng kềnh dễ chẩy nước Thông qua Tổng Công ty Muối, muối ănđược chuyển tải đầy đủ và kịp thời tới đồng bào miền núi và hải đảo

Như vậy với tất cả các chỉ tiêu xã hội mà Tổng Công ty Muối đã thực hiệnphần nào đã khẳng định vai trò chủ đạo trong ngành muối nói riêng và trong hệthống các Doanh nghiệp Nhà nước nói chung Để xem xét cụ thể vai trò của cácDoanh nghiệp muối chúng ta cùng đi vào đặc điểm quá trình sản xuất và cách thứcquản lý

1 VAI TRÒ CỦA SẢN PHẨM MUỐI

Muối và sản phẩm muối có vai trò vô cùng quan trọng trong tiêu dùng vàsản xuất.Muối ănlà nguyên liệu chính là sản phẩm thiết yếu trong cuộc sống hàngngày Sản phẩm của muối là nguyên liệu ,chất phụ gia để chế biến hơn 14.000 sảnphẩm, có mặt hầu hết ở các ngành công nghiệp, nông nghiệp, y dược, thực phẩm

Ví dụ trong y dược là nguyên liệu chế nước khoáng, thuốc chữa bệnh, trong nôngnghiệp là là nguyên liệu chế phân bón, thức ăn cho gia súc,trong công nghiệp cóvai trò trong chế biến tơ nhân tạo,thuỷ tinh,xút Người ta chỉ nhìn nhận muốitrong một lĩnh vực duy nhất là bữa ăn hàng ngày nhưng công dụng của muối là rấtlớn nó có vai trò và tác dụng chế nguyên liệu cho các ngành sản xuất khác nhau

Vì vậy khi nói đến muối không chỉ thuần nhất xem xét tính mặn nhạt mà phải tìm

hiểu cả công dụng của muối Hiện nay khi cuộc sống ngày càng phất triển,nền kinh

tế chuyển đổi sang cơ chế thị trường thì đồng nghĩa với nền kinh tế hàng hoá là sựthay đổi cảnh quan thiên nhiên,thay đổi môi trường sống Việt Nam là một nướcthiếu iốt Qua bao nhiêu thế kỷ iốt tự nhiên trong đất bị rửa trôi khỏi các sườn núidẫn tới lụt lội đât không đủ cung cấp cho cây trồng và gia súc Điều đó dẫn đếnthiếu iốt dùng cho thực phẩm cho con người

Năm 1993 Bộ Y tế và Unicef đã tiến hành khảo sát tại một số điểm và chọnngẫu nhiên trên toàn quốc, đánh giá bướu cổ và các thử nghiệm khác Kết quả khảosát cho thấy 94% đân số Việt Nam bị thiếu iốt, diện dân cư bị thiếu iốt với mức độkhác nhau và trải rộng trên toàn quốc Tác hại của căn bệnh bướu cổ rất ghê gớm

nó kéo thao sự đần độn và giảm trí thông minh của con ngươì Ngay từ năm 1992

một chương trình Quốc gia về phòng chống các rối loạn do thiếu iốt được Chính

phủ thành lập tại Bộ Y tế để quản lý chương trình quốc gia loại trừ thiếu iốt vàonăm 2010 Một phần chủ yếu của chương trình là iốt hoá muối toàn quốc, để cungcấp iốt và phòng bệnh cho tất cả nhân dân

Có rất nhiều cách đưa iốt vào cơ thể con người nhưng dùng muối pha trộniốt là cách tốt nhất và hiệu quả nhất Muối cần cho tất cả mọi người và được sửdụng thường xuyên, đưa Iốt vào muối tức là đã cho tất cả cộng đồng dân cư được

bổ xung iốt vào cơ thể một cách tự nhiên đơn giản nhất, giá cả rất dẻ phù hợp vớithu nhập của mọi tầng lớp trong xã hội

Bên cạnh sản phẩm muối iốt còn có một sản phẩm rất quan trọng trong nềnkinh tế quốc dân đó là muối công nghiệp Muối công nghiệp là nguyên liệu cho rấtnhiều ngành kinh tế khác nhau như hoá chất, công nghiệp thực phẩm, nôngnghiệp Hiện nay nhu cầu về muối công nghiệp đang là vấn đề cấp bách Theođúng quy hoạch ngành muối đã được chính phủ phê duyệt đến năm 2000 cần mộtlượng muối là 1.100.000tấn muối /năm, trong đó muối công nghiệp phục cho xuấtkhẩu là 625.000 tấn /năm Hiện tại ở nước ta có các xí nghiệp quóc doanh được

thiết kế để sản xuất muối công nghiệp với diện tích là 1000 ha, hàng năm có thểsản xuất 100- 150.000 tấn muối Như vậy so với nhu cầu thì lượng cung quá nhỏ

bé

Mặt khác do cách sản xuất muối công nghiệp phân tán, chưa chặt chẽ nênsản xuất muối công nghiệp không đảm bảo chất lượng do đó mấy năm gần đâychúng ta phải nhập muối công nghiệp từ nước ngoài

Để sản xuất muối công nghiệp chất lượng cao đáp ứng tiêu dùng cho sảnxuất cần phải nâng cấp đồng muối, cải tiến công nghệ phù hợp với tiêu chuẩn quốc

tế Thời gian gần đây Tổng Công ty Muối đã mạnh dạn và cung cấp hàng loạt cáctrang thiết bị mới phục vụ sản xuất muối công nghiệp Vì thế muối công nghiệpđáp ứng một phần cho các Doanh nghiệp trong nước như công ty VEDAN mua củaTổng Công ty Muối 70.000 tấn năm 1998, ngoài ra Tổng Công ty Muối đã xuấtkhẩu 25.000 tấn

Nếu như Tổng Công ty Muối có những chính sách chủ trương đầu tư sảnxuất muối công nghiệp dài hạn thì sẽ mang lại rất nhiều lợi ích và tạo đà phát triểnvượt bậc góp phần tăng kim ngạch xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu muối

2 ĐẶC ĐIỂM SẢN XUẤT LƯU THÔNG VÀ TIÊU DÙNG MUỐI

a Đặc điểm sản xuất muối

Đặc điểm sản xuất muối nhìn chung còn manh mún phân tán chưa tậpchung Các đồng muối sản xuất chưa được quy hoạch cụ thể Hiện nay do truyềnthống lâu đời nên nghề muối nước ta vẫn chủ yếu được làm theo phương pháp thủcông với diện tích 9600 ha và sản lượng đạt 430.000 tấn/năm, năm 1998 đạt800.000 tấn Do điều kiện khác nhau giữa hai miền Nam Bắc nên phương thức sảnxuất khác nhau Ở miền Nam chỉ có hai mùa mưa và nắng nên áp dụng phươngpháp phơi nước Phương pháp này cho năng suất cao chất lượng muối nguyên liệukhá tốt và một phần muối đủ tiêu chuẩn xuất khẩu Ở miền Bắc thời tiết chia làm 4mùa không rõ rệt nên áp dụng phương pháp sản xuất phơi cát (phương pháp này

hiện nay trên thế giới không còn sử dụng nữa) Phương pháp phơi cát cho năngsuất thấp vì thế lợi thế cạnh tranh của muối miền Bắc kém hơn miền Nam Tuynhiên không thể không coi trọng nghề muối ở miền Bắc do thị hiếu người tiêudùng và đặc biêt có liên quan đến đời sống hàng vạn người lao động.

Từ khi bãi bỏ cơ chế bao cấp, các thành phần kinh tế tư nhân được phéptham gia vào sản xuất và kinh doanh muối Thị trường trở nên cạnh tranh gay gắtgiữa tư thương và các Doanh nghiệp Nhà nước làm cho giá cả hỗn loạn Chính vì

sự biến động của thị trường làm cho phát triển sản xuất giảm sút, một số đồngmuối bị thu hẹp Diêm dân <theo từ Hán để chỉ những người dân sản xuất muối

>quay sang nuôi trồng tôm, thuỷ sản Một số người sản xuất theo kiểu hộ gia đình,lúc đầu cho thu nhập khá cao nhưng vì sản xuất muối mang tính công nghiệp, đồngmuối kho bãi cơ sở hạ tầng phải dùng chung vì vậy một số đồng muối xuống cấpnghiêm trọng, hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp

b Đặc điểm của lưu thông muối

Trên thực tế hiện nay đặcn điểm lưu thông muối bị buông lỏng thị trườngmuối hoàn toàn được thả nổi Trước năm 1990 toàn quốc có Tổng Công ty Muốilàm nhiệm vụ bán buôn, các công ty công nghiệp địa phương làm nhiệm vụ bán lẻtrên từng địa bàn tỉnh, huyện Hệ thống cửa hàng thương nghiệp và hợp tác xãmua bán làm nhiệm vụ bán lẻ

Do muối là mặt hàng kinh doanh có khối lượng lớn ăn mòn phương tiện,chi phí vận tải lớn, gía bán lẻ thấp nên chiết khấu không đủ cho cho cả khâu bánbuôn và khâu bán lẻ Thông thường phải lấy chi phí của các mặt hàng khác để bùvào chi phí về kinh doanh

Khi chuyển sang kinh tế thị trường các Doanh nghiệp bắt đầu dần dầnkhông kinh doanh muối nữa Các xí nghiệp được phân cấp và địa phương quản lý

Ở Trung ương vẫn tồn tại Tổng Công ty Muối chuyên doanh làm nhiệm vụ buônbán muối và được giao nhiệm vụ làm chủ những công trình xây dựng cơ bản nhằm

duy trì sản lượng muối Việc tổ chức lưu thông muối hiện nay bị buông lỏng không

có một đầu mối thống nhất, tình trạng tranh mua bán diễn ra thường xuyên TổngCông ty Muối với tư cách là một doanh nghiệp nhà nước có chức năng kinh doanh,buôn bán muối và điều hoà thị trường muối trong cả nước, Trên thực tế việc quản

lý lưu thông muối của Tổng Công ty Muối gặp rất nhiều khó khăn Giữa TổngCông ty Muối và các hộ dân sản xuất chưa có mối quan hệ ràng buộc chặt chẽ.Trong cơ chế thị trường khi người bán thấy xuất hiện nhu cầu tiêu thụ sản phẩmtheo quy luật chung ai trả giá cao họ sẽ bán khi nào cần bán sẽ bán, người sản xuấtmuối không là ngoại lệ, đó cũng là kẽ hở cho tư thương hoạt động Tư thương hoạtđộng theo kiểu tự do, họ hoạt động đơn thuần là mục đích lợi nhuận nên khi muathì ép gía của dân mang bán lại cho công ty muối với giá cao hơn hẳn cho nên giáthành của Tổng Công ty Muối bị nâng lên Mặt khác tư nhân chế biên sản phẩmkhông đạt tiêu chuẩn chất lượng, họ cố tình làm giả sản phẩm (nhại nhãn mác,trọng lượng thiếu ) với cách làm muối giả mà muối của tư thương luôn luôn giảmhơn giá muối trên thị trường, làm rối loạn thị trường tiêu thụ

Hiện nay mạng lưới các xí nghiệp quốc doanh muối bố trí bị phân tán nêngây ra khó khăn trong việc quản lý về cung cầu muối Thêm vào đó các tư nhânkinh doanh thao kiểu tự do kinh doanh đã tạo ra sự hỗn loạn trong sản xuất và lưuthông muối Vì vậy cần có sự tác động tích cực của nhà nước đối với nhu cầu muốicủa toàn xã hội, bằng cách quản lý các xí nghiệp quốc doanh vừa đảm bảo quyền

tự chủ cho họ vừa tránh được các cuộc khủng hoảng thừa thiếu cho chính các xínghiệp đó Việc vận chuyển từ Nam ra Bắc vào mùa khô tránh làm muối ướt vàchủ yếu bằng hai phương tiện thuỷ và bộ

Mật khác ngoài thời vụ người lao động khá rỗi việc Trong quá trình sảnxuất họ tích trữ một phần sản phẩm của mình để dự trữ lưu thông bán lẻ Việc lưuthông kiểu này tiện lợi cho người tiêu dùng nhưng lại gây khó khăntrong việc lưuthông trên thị trường có thể xảy ra hai trương hợp giá bán của họ quá thấp do

được mùa muối, lúc giá bán lại quá cao tạo nên sự không ổn định về giá muối Nhưvậy vấn đề lưu thông hiện nay còn rất nhiều bất cập Ngoài vận chuyển muối chođồng bằng còn phải cung cấp cho đồng bào vùng sâu vùng xa Việc vận chuyểnmuối lên miền núi rất khó khăn do địa hình hiểm trở, hơn nữa đây lại là khu vựcdân cư có thu nhập thấp, giá muối bán ra phải thấp hơn gia muôi tại đồng bằng Vìvậy để điều hoà muối giữa các vùng trong cả nước đối với các doanh nghiêp Nhànước sản xuất còn là bài toán khó

c.Đặc điểm tiêu dùng muối.

Đặc điểm tiêu dùng quanh năm rộng khắp và ổn định chất lượng muối dùngcho dân cư, khu công nghiệp, khu vực sản xuất đòi hỏi ngày càng cao Nếu nhưtrước kia người ta thường dùng muối hạt thì nay sử dụng muối tinh chế (đã lọc bỏtạp chất) hay muối tinh trộn iốt Trong cơ thể con người bao giờ cũng phải cungcấp muối iốt cần thiết, người ta không thể lúc này ăn thật nhiều muối nhưng lúckhác không ăn hoặc ăn ít hơn Muối không có mặt hàng thay thế như gạo, thựcphẩm nên mức cầu về tiêu dùng khá ổn định Do đó việc tăng sản xuất trong ngànhmuối là rất khó khăn, người ta không thể tăng hiệu quả sản xuất bằng cách sảnxuất thật nhiều muối Đối các Doanh nghiệp sản xuất thì với cùng công nhân, taynghề sản phẩm làm ra càng nhiều thì càng mang lại lợi nhuận nhiều cho nhà kinhdoanh, nhưng với sản xuất muối thì khác hẳn sản xuất phải nghiên cứu định mứctiêu dùng sản xuất quá nhiều sẽ dẫn đến sự mất cân đối cung cầu Điều này làmcho các nhà sản xuất luôn bị thiệt và lúc đó hiêu quả kinh tế sẽ không được đảmbảo

Từ sự khác nhau giữa tiêu dùng và sản xuất, cộng với những đặc trưng cơbản mà các ngành khác không thể có được như ngành muối , đã gây ra sự mất cânđối cung cầu về mặt không gian và thời gian

3 KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU VỀ MUỐI KHI KHÔNG CÓ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC KINH DOANH MUỐI.

3.1 Mạng lưới tư thương và sự trôi nổi của thị trường muối

Từ khi chuyển đổi sang cơ chế thị trường có rất nhiều thành phần xuất hiện

và lớn mạnh Đặc biệt trong đó có ngành muối đã có một lực lượng tư thươngcùng tham gia cạnh tranh với các Doanh nghiệp Nhà nước họ đã khống chế đượcmột phần thị trường Nhưng sự cạnh tranh diễn ra gay gắt một cách khá tự nhiênbởi vì sự buông lỏng quản lý của Nhà nước Quá trình cạnh tranh diễn ra giữa tưnhân với Tổng Công ty Muối và giữa Tổng Công ty Muối với các đơn vị thànhviên Tuy nhiên đối tượng chịu tác động sâu sắc nhất bởi sự trôi nổi của thị trườngmuối chính là người sản xuất muối Người dân sản xuất khi bán sản phẩm củamình thì không bán được giá cao, nếu có bán được giá cao tại thì nguồn lợi do sảnxuất muối cũng không đủ để cho họ trang trải đủ cuộc sống (Thu nhập bình quâncủa một người làm muối là 90.000/người/tháng) Nhìn chung người sản xuất luôntrong tình trạng muốn bán nhanh sản phẩm sau mỗi mùa thu hoạch, đa số là báncho tư thương Giá muối bán trên thị trường không theo sự điều khiển của TổngCông ty Muối Hơn nữa số lượng sản phẩm không phải là nhỏ, chính vì vậy nó tạothành tảng băng trôi trên thị trường.Trong những năm đầu của cơ chế thị trường dochúng ta còn quá thiếu kinh nghiệm trong quản lý và lưu thông muối đã tạo ranhững khe hở cho tư thương hoành hành, giá cả lên, xuống một cách tự do

Tư thương ép giá ngay tại đồng muốí, khi mà Tổng Công ty Muối chưathực hiện xong kế hoạch thu mua thì họ có thể trả một giá cao hơn Đôi khi docuộc sống quá khó khăn diêm dân đành phải bán với giá rẻ cho tư thương Trongquá trình cung cấp muối bán trên thị trường họ lại phá giá của Tổng Công ty Muối

để bán với mức giá thấp hơn Sự trôi nổi của giá cả làm cho thị trường muối vôcùng khó khăn: nơi quá thừa muối và nơi quá thiếu

Muối là sản phẩm rất đặc biệt, gặp mưa hoặc thời tiêt ẩm ướt và độ ăn mònrất lớn Vì thế muối đòi hỏi cách bảo quản rất cẩn thận từ bao bì đến kho dự trữphải có những điều kiện riêng Khi một phần lớn lượng muối đã rơi vào tay tư

thương thì chất lượng trọng lượng muối hoàn toàn không được bảo đảm theonhững quy định của ngành

Muốn đua muối vào guồng máy có hiệu quả, điều hoà muối giữa cácvùng ,tránh tìng trạng nơi quá ứ đọng muối nơi lại quá thừa muối thì các doanhnghiệp sản xuất phải có sự quản lý của Nhà nước Thời gian qua chúng ta hoàntoàn thả lỏng thị trường muối các doanh nghiệp tư nhân nhóm kinh doanh ồ ạtphát triển tìm mọi cách bán nhiều muối nhất dẫn đến chỉ chú trọng thị trường cóthu nhập cao mà bỏ qua thị trường khác Chính vì vậy tạo ra sự mất cân đối khiphân phối muối cho các vùng đồng bằng và miền núi Hơn nữa còn tạo ra sự cạnhtranh không bình đẳng giữa các doanh nghiệp do đó nhất thiết phải có sự quản lýcủa Nhà nước

3.2 Vai trò của Tổng Công ty Muối Việt nam

Tổng Công ty Muối là một Doanh nghiệp Nhà nước bao gồm các Doanhnghiệp trực thuộc Địa bàn của Tổng Công ty Muối rộng khắp cả nước và cácDoanh nghiệp, xí nghiệp trực thuộc trải đều từ Bắc vào Nam

Tổng Công ty Muối giữ vai trò điều tiết thị trường giữa miền núi và đồngbằng cân đối cán cân xuất nhập khẩu Từ năm 1986 đất nước bước vào chuyển đổisang cơ chế thị trường cũng giống các Doanh nghiệp Nhà nước khác Tổng Công tyMuối đã gặp phải không ít khó khăn trở ngại Tổng Công ty Muối chủ động tìm ralối thoát bằng cách đầu tư công nghệ tìm kiếm thị trường mới, cải tiến mẫu mãkhông ngừng nâng cao hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội

Để nâng cấp và cải tạo đồng muối đưa sản xuất với quy mô lớn chỉ có TổngCông ty Muối mới hoàn thành tốt nhiệm vụ này Mặt khác cùng với việc nâng caochất lượng muối nhập các công nghệ thiết bị hiện đại Tổng Công ty Muối cònhướng mở rộng thi trường ra xuất khẩu

Ngoài mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận, doanh thu, giảm thiểu chi phí, TổngCông ty Muối là đơn vị duy nhất đảm bảo các chỉ tiêu hiệu quả xã hội Tổng Công

ty Muối giải quyết cho hàng vạn lao động góp phần nâng cao đời sống kinh tếvùng biển Bên cạnh đó Tổng Công ty Muối là doanh nghiệp duy nhất thực hiêncác trương trình lưu thông muối iốt.

II NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH MUỐI ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC.

1 Quan điểm về hiệu quả kinh doanh muối đối với các doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế thị trường.

Mọi doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trong cơ chế thị trường đều cómột mục tiêu chung là nâng cao hiệu quả kinh doanh phát triển với quy mô ngàycàng cao, không ngừng đảm bảo và nâng cao chất lượng sản phẩm thực hiện tốtnghĩa vụ đối với Nhà nước và đối với xã hội Doanh nghiệp muốn tồn tại và pháttriển phải đảm bảo các mục tiêu trên và mục tiêu số một có tính chất bao trùm đó làlợi nhuận

Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng cácyếu tố của quá trình kinh doanh ở các doanh nghiệp để đạt kết quả cao nhất Tạimỗi thời điểm người ta có cách quan niệm về hiệu quả kinh doanh một cách khácnhau song tựu trung lại có một số quan điểm chủ yếu sau

Quan điểm thứ nhất: Theo nhà kinh tế học người ANH AĐAMSMITH

cho rằng: ”Hiệu quả là kết quả đạt được trong hoạt động kinh tế là doanh thu tiêu

thụ hàng hoá “

Ở đây tác giả đã đồng nhất quan điểm hiệu quả kinh doanh và kết quả củahoạt động sản xuất kinh doanh thực chất hai phạm trù đều có ranh giới rõ ràng.Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp là những gì Doanhnghiệp đạt được sau một quá trình sản xuất kinh doanh nhất định, kết quả cần đạtbao giờ cũng là mục tiêu cần thiết của Doanh nghiệp Kết quả hoạt động sản xuấtkinh doanh của một Doanh nghiệp cũng có thể là nhứng đại lượng cân, đong, đo,đếm được như số sản phẩm tiêu thụ mỗi loại doanh thu lợi nhuận thị phần vàcũng có thể là các đại lượng chỉ phản ánh mặt chất lượng hoàn toàn có tính chấtđịnh tính như uy tín của hãng, chất lượng sản phẩm, như thế kết quả bao giờcũng là mục tiêu của Doanh nghiệp Trong khi đó khái niệm về hiệu quả sản xuất

luôn luôn gắt với hai chỉ tiêu kết quả (đầu ra) và chi phí (các nguồn lực đầu vào) đểđánh giá hiệu quả sản xuât kinh doanh Trong lý thuyết và thực tế quản trị kinhdoanh cả hai chỉ tiêu kết quả và chi phí đều có thể được xác định bằng đơn vị hiệnvật và đơn vị giá trị.

Qua đó cho thấy rằng một Doanh nghiệp sẽ đat hiệu quả kinh doanh caonhất khi sử tối ưu các nguồn lực đầu vào với mức chi phí thấp nhất Gắn liền vớihiệu quả kinh doanh là kết quả kinh doanh và chi phí kinh doanh Còn doanh thutiêu thụ hàng hoá chỉ là kết quả là một trong số rất nhiều mục tiêu của doanhnghiệp Với cách nhìn nhận như vậy chúng chúng ta sẽ xác định được hiệu quảtăng lên là do tăng các nguồn lực đầu vào hay là làm giảm chi phí, điều này rất khóxác định

Quan điểm thứ hai cho rằng: “Hiệu quả sản xuât xã hội diễn ra khi không

thể tăng một lượng hàng hoá này mà không cắt giảm một lượng hàng hoá khác Một nền kinh tế có hiệu quả nằm trên đường giới hạn khả năng sản xuất của nó “.

Có thể nối quan điếm này đã đề cập đến khía cạnh của nền phân bố có hiệu quả cácnguồn lực của nền sản xuất xã hội “Trên phương diện này, rõ ràng phân bố cácnguồn lực của nền kinh tế sao cho đạt được việc sử dụng mọi nguồn lực sản xuấttrên đường giới hạn khả năng sản xuất sẽ làm cho nền kinh tế có hiệu quả Đây làtrường hợp lý tưởng không thể thực hiện được vì tất cả các nguồn lực đều được sửdụng tối đa không thể lãng phí bất cứ nguồn lực nào

Quan điểm thứ ba: “ Hiệu quả kinh tế được xác định bởi quan hệ tỷ lệ giữa

sự tăng lên của hai đại lượng kết quả và chi phí ” Như vậy quan niệm này chỉ đề

cập đến phần tăng lên của hiệu quả kinh tế chứ không phải là của toàn bộ phầntham gia vào quá trình kinh tế

Quan điểm thứ tư : đây là quan điểm của khá nhiều tác gỉả đề cập đến hiệu

quả kinh doanh ở dạng khái quát coi hiêu quả kinh tế được xác định bởi tỷ số giữakết quả đạt được và chi phí để đạt được kết quả đó

Định nghĩa một cách khái quát nhất “ hiệu quả kinh tế của một hiện tượng

(hoặc quá trình) kinh tế là một phậm trù phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực như nhân, tài, vật lực, tiền vốn để đạt mục tiêu xác định ” Từ khái niệm khái

quát này hình thành công thức biểu diễn như sau :

H=K/C

Trong đó : K là kết quả thu được từ hiện tượng hay quá trình kinh tế

C là chi phí toàn bộ để đạt được kế quả đó

H là hiệu quả kinh tế của một hiện tượng hay một quá trình kinh tế

Và như thế có thể khái niệm ngắn gọn :hiệu quả là mặt chất lượng của hoạtđộng kinh tế và được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được vơi chi phí bỏ ra đểđược kết quả đó

Quan điểm này đã đánh giá tốt nhất trình độ lợi dụng các nguồn lực của củahoạt động kinh tế Theo quan niệm như thế hoàn toàn có thể tính được hiệu quảkinh tế trong sự vận động và biến đổi không ngừng cuả các hoạt động kinh tế,không phụ thuộc vào quy mô và tốc độ biến động khác nhau của chúng

Tuy nhiên quan điểm này vẫn còn một số thiếu sót Nó chưa biểu hiện mốitương quan về lượng giữa kết quả và chi phí, chưa phản ánh mức độ chặt chẽ củamối quan hệ này Khi xem xét hiệu quả kinh doanh của một quá trình nào đó phảiđặt trong trạng thái động

Quan điểm thứ năm: Quan điểm của nhà kinh tế học Mác Xít cho rằng

“Hiệu quả kinh doanh là mức độ thoả mãn yêu cầu kinh tế cơ bản của xẫ hội chủ

nghĩa, cho rằng quỹ tiêu dùng với tính cách là chỉ tiêu đại diện cho mức sống của mọi người trong các doanh nghiệp là chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh doanh “

Quan điểm này là có ưu điểm là bám sát mục tiêu của nền sản xuất xã hộichủ nghĩa, đó là không ngừng nâng cao đòi sống vật chất tinh thần cho nhân dân.Song ở đây không cho thấy phương tiện đo lường để thể hiện rõ tư tưởng địnhhướng này Ý nghĩa của quan điểm thứ năm này rât cao đẹp, nhưng đưa vào thực

tiên đòi hỏi có nhừng chỉ tiêu cụ thể Đời sống nói chung và nâng cao mức sống cánhân rất phong phú, đa dạng nên việc phản ánh bằng các chỉ tiêu mức độ thoả mãnnhu cầu hay mức độ nâng cao đời sống là những chỉ tiêu rât trừu tượng

Thu nhập quốc dân gồm quỹ tích luỹ và quỹ tiêu dùng, chọn quỹ tiêu dùngphản ánh hiệu quả kinh doanh là chưa đầy đủ Bởi vì vai trò của quỹ tích luỹ nhằmphát triển sản xuất là để có tiêu dùng nhiều hơn trong tương lai Cần phải tuân theomột thích hợp giữa quỹ tích luỹ và quỹ tiêu dùng một cách tốt nhất để đạt lợi íchtrước mắt và lâu dài

Từ các quan điểm trên cho thấy rằng để xây dựng một khái niệm hoàn thiệnchính xác về hiêu quả kinh doanh, trước hết phải xem tới tính biện chứng của cácyếu tố đạt được và các chi phí nguồn lực bỏ ra Sau đó phải chú ý đến mức độ phảnánh mối liên hệ giữa các hiện tượng

2 Kinh doanh có hiệu quả - điều kiện sống còn của các doanh nghiệp.

Trong cơ chế thị trường các chủ thể cạnh tranh với nhau vô cùng ác liệt đểđảm bảo cho sự sinh tồn của chính mình, vì thế các doanh nghiệp phải tìm mọicách vươn lên, trụ vững Có những Doanh nghiệp tìm mọi cách để phát triển nhưphá hỏng kế hoạch của các đối thủ, trốn lậu thuế những doanh nghiệp này có thểtồn tại trong một thời gian rất ngắn bởi vì xét trên phương diện đạo đức họ đã viphạm nguyên tắc đạo đức trong kinh doanh Có những Doanh nghiệp lại đi đúnghướng phát triển bằng các chính sách cải tiên sản phẩm, thực hiện cac chương trìnhkhuyếch trương marketing nhằm thâm nhập thị trường Như vậy trong mỗi cách đimỗi Doanh nghiệp tìm ra con đường riêng của mình nhưng họ phải trả lời câu hỏichung nhất của thị trường đó là sản xuất cái gì ? sản xuất như thế nào ? sản xuấtcho ai? Tựu trung lại điểm mấu chốt mà các nhà Doanh nghiệp phải giải quyết làtinh hiệu quả trong kinh doanh Quá trình sản xuất các hoạt động dịch vụ kinhdoanh đều là những vòng quay liên hồi phục vụ một vòng đời sản phẩm Doanhnghiệp mong muốn vòng đời sản phẩm ngắn lại, quy mô mở rộng ra giai đoạn tăng

trưởng và phát triển của sản phẩm được kéo dài đòi hỏi mỗi quyết định kinh doanhphải đúng đắn mang tính hiêu quả cao Hiệu quả là mục tiêu bao trùm của mỗi mộtDoanh nghiệp, nó không mang tính trừu tượng chung chung mà trong bất cứ hoạtđộng kinh tế nào từ sản xuất đén tiêu thụ cần phải đạt kết quả tối ưu nhất với mứcchi phí thấp nhất Qua đó cho thấy rằng bất kỳ một Doanh nghiệp nào trong cơ chếthị trường hoạt động không có hiệu quả thì tự nhấn mình chết chìm trong vòngxoáy của các luồng cạnh tranh Nhưvậy con đường phát triển của các Doanhnghiệp này trở nên mù mịt bởi vì rất đơn giản kinh doanh để tìm kiếm hiệu quả,hiệu quả cao là đáp ứng đúng cho một hoạt động kinh tế.

Để nghiên cứu sâu sắc bản chất kinh doanh có hiệu quả trong Doanhnghiệp phải bắt đầu đi nghiên cứu hiệu quả kinh doanh với tư cách là công cụ quảntrị kinh doanh

a Hiệu quả kinh doanh là công cụ quản trị kinh doanh

Mục tiêu bao trùm và lâu dài của quá trình kinh doanh là tạo ra lợi nhuậntối đa hoá lợi nhuận trên cơ sở các nguồn lực sẵn có Để đạt mục tiêu này quản trịDoanh nghiệp phải dùng nhiều phương thức khác nhau Hiệu quả kinh doanh làmột trong các công cụ để nhà quản trị thực hiện các chức năng của mình Việcxem xét và tinh toán hiệu quả kinh doanh không những chỉ cho biết sản xuất đạtđược ở trình độ nào mà còn cho phép các nhà quản trị phân tích tìm ra các yếu tốđưa ra các biện pháp thích hợp thên cả hai phương diện tăng kết quả và giảm chiphí kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh Bản chất của phạmtrù hiệu quả đã chỉ rõ trình độ lợi dụng các nguồn lực sản xuất: trình độ lợi dụngcác nguồn lực sản xuất càng cao, Doanh nghiệp càng có khẳ năng tạo ra kết quảtrong cùng một nguồn lực đầu vào hoặc tốc độ tăng kết quả lớn hơn so với việc sửdụng các nguồn lực đầu vào Đây là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp đạt mụctiêu lợi nhuận tối đa Do đó xét trên phương diện lý luận và thực tiễn phạm trù sảnxuât kinh doanh đóng vai trò rất quan trọng trong việc đánh giá, so sánh phân tích