- Khả năng cảm thông sâu sắc khiến cho người nghệ sĩ đã hóa thân thành người trong cuộc, nhập thân thành người trong cuộc đến từng thoáng gợn mơ hồ nhất của cảm xúc : Nghĩa là nhà văn [r]
Trang 1UBND HUYỆN YÊN LẠC
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HDC ĐỀ THI CHỌN HSG LỚP 9 CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2015- 2016
MÔN: NGỮ VĂN
Câu 1 (2,0 điểm)
a Yêu cầu về kĩ năng:
- Biết cách làm một bài văn nghị luận xã hội
- Bố cục bài làm rõ ràng, kết cấu hợp lý, hình thành và triển khai ý tốt
- Diễn đạt suân sẻ, mắc ít lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp
b Yêu cầu về nội dung và cách cho điểm:
- HS có thể trình bày theo nhiều cách, nhưng cần đảm bảo được những ý cơ bản trong hướng dẫn chấm
- Những bài có hướng đi khác nhưng phù hợp và có sức thuyết phục vẫn chấp nhận
* Giới thiệu về chủ đề cần nghị luận và trích câu nói (quan điểm) 0,25
* Giải thích ý nghĩa câu nói: HS cần chỉ rõ:
- Tự làm giàu mình: tự nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn mình
Mỉm cười: biểu hiện của niềm vui, sự lạc quan, yêu đời
Cho đi: là biết quan tâm, chia sẻ với mọi người
Tha thứ: là sự bao dung, độ lượng với lỗi lầm của người khác
- Ý cả câu: Tâm hồn con người sẽ trở nên trong sáng, giàu đẹp hơn nếu
biết lạc quan, sẻ chia và độ lượng với mọi người
0,5
* Bàn luận về ý nghĩa câu nói
HS khẳng định tính đúng đắn của vấn đề trên cơ sở triển khai những nội
dung sau:
- Lạc quan, yêu đời giúp con người có sức mạnh để vượt lên những khó
khăn, thử thách trong cuộc sống, có niềm tin về bản thân và hướng đến
một khát vọng sống tốt đẹp (HS lấy dẫn chứng, phân tích)
- Biết quan tâm, chia sẻ, con người đã chiến thắng sự vô cảm, ích kỷ để
sống giàu trách nhiệm và yêu thương hơn (HS lấy dẫn chứng, phân tích)
- Biết bao dung, độ lượng, con người sẽ trút bỏ đau khổ và thù hận để
sống thanh thản hơn và mang lại niềm vui cho mọi người (HS lấy dẫn
chứng, phân tích)
Ngoài sự lạc quan, sẻ chia, độ lượng con người còn có thể bồi đắp, và
nuôi dưỡng tâm hồn mình bằng những ứng xử tốt đẹp khác (HS lấy dẫn
0,25
0,25
0,25
Trang 2chứng, phân tích)
* Bài học nhận thức và hành động:
- Sự giàu có về tâm hồn có ý nghĩa quyết định sự hoàn thiện nhân cách
của mỗi người Cần có ý thức gìn giữ và bồi đắp để đời sống tinh thần,
tình cảm của bản thân không bị xói mòn và chai sạn bởi mặt trái của cuộc
sống hiện đại
- Để làm được điều đó, phải bắt đầu từ những thái độ sống tích cực, có ý
nghĩa với mình và mọi người
0,25
* Khẳng định ý nghĩa của câu nói và tầm quan trọng của quan điểm
sống đúng đắn trong cuộc đời mỗi người
0,25
Câu 2: (2,0 điểm)
Yêu cầu
-Học sinh biết viết bài văn nghị luận xã hội có bố cục rõ ràng,lập luận rõ ý Cụ thể cần đạt được những ý cơ bản sau:
Mở bài (0,25 điểm)
-Giới thiệu vấn đề nghị luận
Thân bài
1 Giải thích (0,25 điểm)
-Hiếu thắng: Là một nét tâm lí, tính cách của con người Đây là nét tâm lí khá phổ biến Khi nét tâm lí này tập trung vượt trội ở một người sẽ làm thành tính cách của người đó
2 Biểu hiện (0,25 điểm)
- Tính hiếu thắng là luôn muốn hơn người, muốn mình bao giờ cũng phải ở vị trí cao nhất, vượt trội so với những người xung quanh
3 Bàn luận và mở rộng vấn đề (0,75 điểm)
a Mặt tích cực của tính hiếu thắng
- Người hiếu thắng phải thừa nhận là người có tài, có trí, năng động, có tính cách mạnh mẽ, có chí tiến thủ, có ý thức vươn lên
- Người có tính hiếu thắng thường tự tin, có ý thức về năng lực của bản thân, khao khát được khẳng định
b.Mặt tiêu cực
- Người có tính hiếu thắng thường thiếu khiêm nhường, thích khoe tài, phô trương
- Họ luôn tìm cơ hội để tô điểm, đánh bóng cho mình, kể cả việc hạ bệ, nói xấu người khác
- Hiếu thắng đi liền với đố kị, vì người hiếu thắng không chấp nhận người khác hơn mình
-Vì lấy hơn thua làm mục đích, khi thất bại, người hiếu thắng dễ rơi vào tâm trạng cay cú, có thể dẫn đến những phản ứng cực đoan
Như vậy, căn nguyên của tính hiếu thắng là tính ích kỉ của con người
Mở rộng vấn đề: Tâm lí hiếu thắng có ở mọi lứa tuổi, nhưng nó thường gắn với
thời trẻ Tuổi càng cao con người càng trở nên chin chắn, điềm đạm
Trang 3- Hiếu thắng có thể có ở mọi lĩnh vực Trong môi trường học đường, hiếu thắng gắn với bệnh thành tích và những gian lận trong thi cử
4 Bài học(0,25 điểm)
- Hiếu thắng có cả mặt tích cực và tiêu cực Cần phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực
- Con người phải nỗ lực khẳng định mình, nhưng trong các cuộc đua cần có sự cạnh tranh lành mạnh, mục đích trong sáng
Kết bài (0,25 điểm)
-Đánh giá vấn đề nghị luận
Câu 3: (6,0 điểm)
Yêu cầu:
-Học sinh biết viết bài văn nghị luận văn học có bố cục rõ ràng, lập luận mạch lạc, khúc triết
- Học sinh có thể có những cách trình bày khác nhau trên cơ sở hiểu vấn đề và nội dung tác phẩm Nhưng cần đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau:
Mở bài (0,25 điểm)
-Giới thiệu vấn đề nghị luận
- Dẫn ý kiến
Thân bài
1 Giải thích nhận định (1 điểm)
-Khả năng cảm thông sâu sắc khiến cho người nghệ sĩ đã hóa thân thành người trong cuộc, nhập thân thành người trong cuộc đến từng thoáng gợn mơ hồ nhất của cảm xúc: Nghĩa là nhà văn không phải là người chứng kiến, không phải là người
tái hiện một cách khách quan mà đặt mình trong cảnh huống của nhân vật, thực sự hòa tâm hồn mình với tâm hồn nhân vật Điều này chỉ có khi nhà văn có sự đồng cảm lớn
- Nói lên những tiếng nói sâu xa kín khuất nhất của cõi lòng: Nghĩa là từ sự thấu
hiểu nhà văn phải thể hiện trên trang viết của mình không chỉ là tâm trạng dễ nhận thấy mà còn cả những gì thầm kín khuất lấp của nhân vật
-> Nội dung ý kiến: Quá trình nhà văn khám phá, thâm nhập và thể hiện tâm trạng nhân vật trong tác phẩm
2.Chứng minh qua tác phẩm “ Chuyện người con gái Nam Xương” (4điểm)
Tác phẩm có nguồn gốc từ một truyện dân gian, nhưng sự sáng tạo của Nguyễn
Dữ đã khiến “ Chuyện người con gái Nam Xương” trở thành áng “ thiên cổ kì bút” Bằng tài năng biểu hiện nội tâm nhân vật, bằng trái tim yêu thương con người, Nguyễn Dữ đã cảm thông sâu sắc, đã nhập thân, hòa điệu với nhân vật Vũ Nương để sáng tạo nên những câu văn như những lời “ sâu xa khuất kín nhất của cõi lòng”
a.Nguyễn Dữ đã nhập thân vào người trong cuộc để cảm thông, xót xa cho hoàn cảnh, số phận bất hạnh của Vũ Nương
- Cuộc hôn nhân mang tính chất mua bán
- Lấy chồng, niềm vui chưa trọn vợ chồng phải xa cách vì binh lửa chiến tranh Vũ
Nương ở nhà mòn mỏi chờ chồng trong lo âu, tuyệt vọng ( Mỗi khi thấy bướm lượn đầy vườn, mây che kín núi thì nỗi buồn góc bể chân trời lại không thể nào ngăn được)
- Khi chồng trở về, niềm vui sum họp chưa thỏa thì nàng lại bị chồng nghi oan rồi mắng nhiếc, đánh đuổi nàng đi.Những lời nói của Vũ Nương với chồng đủ cho thấy
Trang 4nỗi đau đớn, tuyệt vọng của nàng trước cuộc hôn nhân đang có nguy cơ tan vỡ (Dẫn chứng)
-> Nếu không hóa thân, nhập thân vào người trong cuộc, Nguyễn Dữ không thể viết
ra những lời văn thống thiết đến như vậy
b Nguyễn Dữ đã nhập thân vào người trong cuộc để thấu hiểu tâm tư và trân trọng những phẩm chất đẹp đẽ của Vũ Nương
- Trân trọng tấm lòng thủy chung, hiểu thảo, hết mực thương con của của Vũ Nương (Dẫn chứng và phân tích)
Dù cuộc hôn nhân với Trương Sinh không xuất phát từ tình yêu nhưng Vũ Nương vẫn luôn làm tròn bổn phận của người con, người vợ, người mẹ Đó là phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam mà tác giả đã khám phá và hết mực trân trọng ngợi ca
-Trân trọng tấm lòng vị tha, trọng danh dự và ơn nghĩa của Vũ Nương( Nàng tìm mọi cách để minh oan, biện bạch cho mình, thậm chí cả cái chết để chứng minh sự trong sạch Khi ở dưới thủy cung, nàng vẫn khao khát được phục hồi danh dự nên đã nhờ Phan Lang gửi lời nhắn vơi Trương Sinh; mặc dù muốn trở về trần gian nhưng nặng ơn nghĩa của Linh Phi mà nàng đã thề sống chết không bỏ…)
-> Nguyễn Dữ thấu hiểu tâm trạng giằng xé của Vũ Nương khi sống dưới thủy cung: Muốn được trở về trần gian để đoàn tụ với gia đình, để chứng minh sự oan khuất của mình nhưng lại nặng ơn nghĩa với Linh Phi Lời nói, hành động và quyết định của nàng càng ngời lên vẻ đẹp của một người phụ nữ công- dung- ngôn- hạnh
=> Bằng bút pháp tả cảnh ngụ tình; ngôn ngữ độc thoại, đối thoại; sử dụng hình ảnh ước lệ; các thành ngữ điển tích, điển cố, nhà văn Nguyễn Dữ đã làm nổi bật tâm trạng của nhân vật Vũ Nương trong từng hoàn cảnh sống.Từ đó, người đọc thấy được một cách chân thực số phận bất hạnh cũng như vẻ đẹp tâm hồn cao quý của nhân vật Đó không chỉ là tấm lòng nhân đạo mà còn là tài năng của Nguyễn Dữ
3 Đánh giá (0,5điểm)
- “ Chuyện người con gái Nam Xương” là tác phẩm tiêu biểu cho tấm lòng nhân đạo
và tài năng nghệ thuật của Nguyễn Dữ Tác phẩm hội tụ cả tâm và tài của nhà văn
- Lời nhận định có ý nghĩa sâu sắc, gợi nhiều bài học quý giá
+ Người nghệ sĩ: Văn học là nhân học Việc thể hiện sâu sắc tinh tế nội tâm nhân vật
là một đòi hỏi quan trọng với nhà văn để tạo sức sống lâu bền cho tác phẩm
+ Người tiếp nhận: Thông qua bức tranh tâm trạng trong tác phẩm, không chỉ hiểu nhân vật mà còn hiểu được tấm lòng, sự đồng cảm của nhà văn Tiếp nhận tác phẩm
là quá trình người đọc tri âm với nhà văn
Kết bài (0,25 điểm)
- Khẳng định lại vấn đề nghị luận
- Cảm nhận, suy nghĩ của bản thân