- Phần phân tích học sinh có thể tùy chọn một vài tác phẩm tâm đắc để phân tích, làm rõ hai vế của nhận định nhưng cần tập trung vào nét riêng trong việc phản ánh hiện thực của các nhà[r]
Trang 1SỞ GD&ĐT HÒA BÌNH
TRƯỜNG THPT CHUYÊN
HOÀNG VĂN THỤ
ĐỀ THI OLYMPIC TRẠI HÈ HÙNG VƯƠNG LẦN THỨ IX
MÔN: NGỮ VĂN - LỚP: 11 Ngày thi: 02 tháng 08 năm 2013
Thời gian: 180 phút (Không kể thời gian giao đề)
Đáp án gồm: 05 trang
HƯỚNG DẪN CHẤM
Câu 1: (8điểm)
A Yêu cầu chung
- Thí sinh được tự do lựa chọn các kiểu bài và thao tác tạo lập văn bản, nhưng phải phù hợp
và nhuần nhuyễn
- Thí sinh được tự do huy động các chất liệu thuộc tri thức sách vở, tri thức đời sống và những trải nghiệm của riêng mình…Tuy nhiên, vẫn phải xác định rõ vấn đề thuộc phạm vi nghị luận xã hội chứ không phải nghị luận văn học
- Hành văn lưu loát, trong sáng, giàu cảm xúc
B Nội dung cần đạt
Đây là bài NLXH dạng mở, có thể nêu những ý kiến riêng và trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần hợp lý, chặt chẽ, thuyết phục
Cụ thể, bài làm cần đảm bảo những ý cơ bản sau:
1 Giải thích (2đ)
- Câu nói của Bacon:
+ Tri thức: Những hiểu biết, kiến thức có hệ thống về sự vật, hiện tượng tự nhiên hoặc xã hội Những hiểu biết, kiến thức này thường đã được chứng minh, thừa nhận
+ Sức mạnh: khả năng để thực hiện một việc gì đó
Câu nói của Bacon nhấn mạnh vào vai trò, tầm quan trọng của tri thức
- Câu nói của Albert Einstein:
+ Trí tưởng tưởng: là khả năng tạo ra trong trí óc hình ảnh những cái chưa có hoặc không có trong đời sống Trí tưởng tượng của con người rất phong phú, không cần tuân theo quy tắc, đường mòn và không cần đảm bảo tính chính xác
Câu nói của Albert Einstein nghiêng về khẳng định vai trò của trí tưởng tượng
2 Phân tích, bình luận (4đ)
2.1 Câu nói của Bacon là một ý kiến đúng đắn, sâu sắc:
Học sinh dùng lý lẽ, dẫn chứng để chứng minh về vai trò của tri thức trong cuộc sống của con người Chẳng hạn:
- Tri thức giúp mỗi con người có hiểu biết, có thể lý giải được các hiện tượng khi đối diện với tự nhiên, xã hội do đó giúp con người có thể tồn tại, phát triển
- Tri thức giúp nhân loại tạo nên những phát minh vĩ đại, những thành quả lớn lao
- Tri thức giúp cho chúng ta có thể thực hiện những ước mơ,hoài bão của bản thân; giúp chúng ta tự tin khi đối diện với những khó khăn
- Ngược lại, không có tri thức hoặc không chịu tích lũy tri thức sẽ khiến cho con người trở nên lạc hậu, gặp khó khăn, thất bại trong cuộc sống
Trang 22.2 Câu nói của Albert Einstein cũng hoàn toàn có lý, thuyết phục:
Học sinh dùng lý lẽ, dẫn chứng để chứng minh về vai trò của trí tưởng tượng trong cuộc sống của con người Chẳng hạn:
- Để có tri thức, không thể thiếu được vai trò của trí tưởng tượng
- Nếu không có trí tưởng tượng, tri thức sẽ chỉ là khô cứng, bị đóng khung Trí tưởng tượng không chỉ góp phần tạo nên tri thức mà còn phát triển tri thức
- Khi trí tưởng tượng phát triển sẽ kích thích sự sáng tạo, khát khao chinh phục, đổi mới của con người
(Học sinh có thể chỉ tập trung ở một vài lý lẽ, nhưng nếu thuyết phục vẫn cho điểm
tối đa)
2.3 Hai câu nói của hai nhà khoa học về hình thức có vẻ đối lập nhưng thực chất không phủ định mà bổ sung cho nhau:
Hai nhận định này không phủ định nhau bởi đó là đều là đúc rút quý báu từ các thời đại khoa học khác nhau Hai ý kiến đều cho thấy các nấc thang để đi đến chân lý của loài người Nếu có tri thức mà không có tưởng tưởng thì sẽ dễ tạo thành những lối mòn tư duy, trói buộc khả năng sáng tạo của con người Ngược lại có tưởng tượng mà không có tri thức thì dễ trở thành viển vông, hão huyền, xa rời thực tế
3 Liên hệ, rút ra bài học cho mọi người (2đ)
- Bài học về nhận thức: cần nhận thức rõ cả tri thức và trí tưởng tượng đều rất quan trọng đối với nhân loại cũng như trong cuộc sống của mỗi một con người Cần đồng thời tích lũy tri thức cũng như phát triển năng lực tưởng tượng Cần trân trọng
những thành quả từ tri thức và tưởng tượng của người khác
- Bài học về hành động: Cần có hành động thiết thực để tích lũy tri thức cũng như phát triển tượng tượng Với tri thức cần chăm chỉ nghiên cứu, học tập từ các nguồn khác nhau, kết hợp học với hành Với khả năng tưởng tượng, sáng tạo cần giải phóng tư duy ra khỏi những con đường mòn Cho phép mình nghĩ ra những điều
không thể và tìm cách hiện thực hóa Gạt bỏ tâm lý sợ sai, sợ bị chê cười
- Liên hệ với khả năng tiếp nhận tri thức và phát triển óc tưởng tượng của người Việt
Nam đặc biệt là thế hệ trẻ
C Thang điểm
- Điểm 7- 8: Bài viết đáp ứng tốt các yêu cầu trên Hành văn có cảm xúc, lí luận thuyết phục…
- Điểm 5- 6: Bài viết đáp ứng được những ý cơ bản, không mắc lỗi diễn đạt, vi phạm yêu cầu về kĩ năng nhưng không đáng kể
- Điểm 3- 4: Bài viết chỉ trình bày được một nửa yêu cầu về kiến thức, vi phạm nhiều yêu cầu về kĩ năng
- Điểm 1- 2: Bài viết chưa hiểu rõ về vấn đề hoặc không biết cách lập luận, vi pham nghiêm trọng yêu cầu về kĩ năng
- Điểm 0: Không viết gì hoặc viết sai lệch hoàn toàn
* Ghi chú: Tùy vào bài viết mà người chấm linh hoạt cho điểm
Trang 3Câu 2 (12 điểm):
A Yêu cầu chung
- Biết cách làm một bài văn NL tổng hợp
- Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, thuyết phục
- Hành văn trong sáng, giàu cảm xúc, hình ảnh, không mắc lỗi diễn đạt
B Nội dung cần đạt
Bài làm có thể có nhiều cách trình bày khác nhau nhưng cần đáp ứng được một
số ý kiến cơ bản sau:
1 Giải thích ý kiến (2điểm)
- Bản chất câu nói của Hoài Thanh là nhằm khẳng định cá tính sáng tạo với các nhìn, cách khám phá độc đáo về hiện thực của nhà văn qua các tác phẩm hiện thực
+ Nhà văn không có phép thần thông để vượt ra ngoài thế giới này: Nhà văn là người bình thường sống giữa cuộc đời, nhà văn phải bám sát vào thế giới - hiện thực cuộc sống thì mới có thể sáng tạo được những tác phẩm văn học chân chính
+ Nhưng thế giới này trong con mắt nhà văn phải có hình sắc riêng: Tuy cùng
miêu tả hiện thực nhưng nhà văn phải có những khám phá, phát hiện riêng, độc đáo để
in đậm dấu ấn chủ quan của người nghệ sỹ vào đó
2 Bình luận (8 điểm)
- Khẳng định câu nói của Hoài Thanh là hoàn toàn đúng đắn, sâu sắc Để chứng minh học sinh cần kết hợp kiến thức lý luận văn học và kiến thức về tác phẩm Có thể tùy chọn cách triển khai ý: kết hợp lý luận trong khi phân tích hoặc trình bày kiến thức
lý luận trước, phân tích sau Tuy nhiên cần đảm bảo một số ý sau:
- Nhà văn cần bám sát vào hiện thực vì chức năng của văn học là phản ánh hiện thực xã hội Cuộc đời vừa đem đến những rung động, trăn trở để nhà văn thai nghén tác phẩm, vừa chính là kho chất liệu dồi dào nhất để cho các nhà văn sáng tạo Ngoài ra chỉ có bám rễ sâu vào cuộc đời tác phẩm mới được người đọc đón nhận
- Tuy nhiên hiện thực mà nhà văn phản ánh cần có hình sắc riêng vì: tác phẩm văn học là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, khi đi qua suy nghĩ, cảm xúc, trăn trở của mỗi nhà văn hiện thực sẽ hiện lên với màu sắc riêng Hơn nữa để nhà văn
có chỗ đứng lâu bền trong lòng độc giả thì nhà văn cần tạo cho mình một phong cách riêng độc đáo
- Phần phân tích học sinh có thể tùy chọn một vài tác phẩm tâm đắc để phân tích, làm rõ hai vế của nhận định nhưng cần tập trung vào nét riêng trong việc phản ánh hiện thực của các nhà văn như:
+ Phạm vi hiện thực phản ánh khác nhau
+ Đặc điểm của hiện thực được phản ánh khác nhau
+ Con người trong hiện thực được phản ánh hiện lên với những đặc điểm, khía cạnh khác nhau
+ Các phương pháp, phương tiện phản ánh hiện thực khác nhau
* Để làm bật lên được cái “riêng”, học sinh nên vận dụng thao tác so sánh
3.Mở rộng, nâng cao vấn đề (2 điểm)
- Khẳng định nhận định của Hoài Thanh có ý nghĩa sâu sắc với cả nhà văn, người đọc cũng như với lịch sử văn học
+ Đối với nhà văn: Cần ý thức sâu sắc không thể lặp lại sáng tác của người khác cũng như của chính mình, cần có cách cảm nhận riêng, đánh giá riêng
Trang 4+ Đối với người đọc: Để đánh giá một tác phẩm không chỉ chú ý tác giả viết cái
gì mà quan trọng hơn là chú ý đến cách tác giả viết như thế nào
+ Đối với lịch sử văn học: Đóng góp của một nhà văn suy cho cùng là đánh giá một cách nhìn, cách viết, cách thể hiện mới mẻ
C Thang điểm
- Điểm 11 - 12: đáp ứng đầy đủ các yêu cầu trên, bài viết sâu sắc độc đáo, diễn đạt lưu loát, câu văn giàu hình ảnh, cảm xúc
- Điểm 8 - 10: Nội dung đầy đủ, có thể còn thiếu một vài ý nhỏ, bố cục rõ ràng, diễn đạt trôi chảy, câu văn có hình ảnh, cảm xúc
- Điểm 5 - 7: Bài làm còn thiếu ý Văn chưa hay nhưng rõ ý Mắc không quá 7 lỗi chính tả, dùng từ, viết câu
- Điểm 3 - 4: Trình bày ý còn sơ sài, kết cấu không rõ ràng, còn nhiều lỗi diễn đạt (>7 lỗi)
- Điểm 1- 2: Không hiểu đề, không có kĩ năng nghị luận, mắc quá nhiều lỗi diễn đạt
Lưu ý: Giám khảo vận dụng linh hoạt biểu điểm Có thể thưởng điểm cho những
bài viết có sáng tạo nếu điểm toàn bài chưa đạt tối đa Điểm cho lẻ đến 0,5