Bát cháo hành không ñơn giản là liều thuốc giải cảm kì diệu mà quan trọng là hương vị thơm thảo của tình người ñã cảm hóa sâu sắc con quỷ dữ một thời của làng Vũ ðại, nên với Chí Phèo,[r]
Trang 1SỞ GD & ðT QUẢNG NINH HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
LỚP 12 THPT NĂM HỌC 2012 - 2013
ðỀ THI CHÍNH THỨC
MÔN : NGỮ VĂN - BẢNG B
(Hướng dẫn chấm này có 03 trang)
Câu 1 (8 ñiểm):
I Yêu cầu về kĩ năng:
- Viết ñúng kiểu bài nghị luận xã hội Biết phối hợp các phương thức biểu ñạt và các thao
tác lập luận ñể làm sáng tỏ vấn ñề
- Bố cục rõ ràng, mạch lạc, lập luận chặt chẽ, lí lẽ thuyết phục Diễn ñạt ngắn gọn, văn phong trong sáng
II.Yêu cầu về kiến thức: Bài viết cần ñảm bảo các nội dung sau:
1 Giải thích ý nghĩa câu nói của Trịnh Công Sơn:
- Một tấm lòng: tình cảm yêu thương, nhân ñạo, biết chia sẻ buồn vui với mọi người
- Cần có một tấm lòng: ñược xem như là một tiêu chí quan trọng của nhân cách Tấm
lòng dù chỉ ñể gió cuốn ñi: tình cảm trao tặng cho con người, cuộc ñời một cách chân
thành, trong sáng, ngay cả khi lòng tốt ấy không ñược biết ñến, hay không ñược ghi nhận
*Tâm niệm của Trịnh Công Sơn nhắn nhủ con người cần có một tấm lòng nhân ái, nhân hậu, hãy sống với cuộc ñời bằng tấm lòng ñẹp ấy
2 Bình luận:
- Vì sao sống trên ñời cần có một tấm lòng ?
+ Nếu con người chỉ sống với nhu cầu vật chất, sẽ chỉ là lối sống hưởng thụ; nếu chỉ
sống cho riêng mình, ñó là lối sống ích kỉ;
+ Sống ñẹp cần sự hài hòa giữa nhu cầu vật chất và tinh thần; giữa cho và nhận; giữa cá
nhân và cộng ñồng- vì vậy sống trên ñời cần có một tấm lòng ñể mỗi cá nhân ngoài sự
sống của riêng mình còn phải biết gắn bó, hòa nhập, biết chia sẻ tình cảm yêu thương nhất cho mọi người ñể cuộc ñời ñẹp hơn và phong phú hơn
- Có một tấm lòng cho ñời ñể làm gì ? dù chỉ gió cuốn ñi ?
+ Có ñược tấm lòng sẽ giúp mọi cá nhân xích lại gần nhau trong ñồng cảm, chia sẻ, nâng ñỡ ñể cuộc sống phát triển, tốt ñẹp Có một tấm lòng, tâm hồn ta như thanh thản,
hạnh phúc hơn, cuộc sống sẽ vợi bớt nỗi buồn, nhân lên niềm vui
+ Tấm lòng cho ñi - thực chất ta nhận ñược rất nhiều ñiều quý giá: Nó giúp ta ñược trải nghiệm ñể thấu hiểu con người, cuộc sống, làm giàu ñời sống tinh thần chúng ta; ta có ñược tình yêu mến của mọi người
+ Có một tấm lòng dù chỉ ñể gió cuốn ñi ñó là một tấm lòng cho ñời không vụ lợi,
không vị danh, ñó là khi ta ñã chia sẻ tình cảm một cách vô tư, hồn hậu nhất cho mọi người, cho mà không ñợi nhận lại, ñó mới là lòng tốt ñích thực
(Kết hợp phân tích một số dẫn chứng ñể tạo sức thuyết phục cho bài văn)
3 Suy nghĩ về tấm lòng trong cuộc sống hôm nay:
- Tính ưu việt của cuộc sống ngày nay ñã làm cho xã hội chúng ta cơ bản có nếp sống ñẹp: sự quan tâm, chia sẻ của cộng ñồng với nhiều phong trào, hoạt ñộng của các tổ chức nhân ñạo trong và ngoài nước dành cho người nghèo, nhân dân gặp thiên tai ñể xoa dịu nỗi ñau, giảm tổn thất, hàn gắn những rạn nứt trong quan hệ xã hội, ñặc biệt trong tâm hồn con người
- Song con người vẫn phải sống trong nhiều nguy cơ, hiểm họa từ thiên nhiên, từ sự ñói nghèo nên mối quan hệ giữa con người với con người còn nhiều bất cập: sự ích kỉ, thói nhẫn tâm vẫn tồn tại trong cuộc sống Vì vậy, mỗi chúng ta càng luôn ý thức hơn
nữa về sự cần thiết của tấm lòng
Trang 2- Không thể phủ nhận cuộc sống vẫn có những tấm lòng giả tạo, cố ý hô hào suông ựể
trục lợi, ựể ựánh bóng tên tuổi Cần phê phán mạnh mẽ Bên cạnh ựó, có tấm lòng chưa
ựủ, phải có hành ựộng cụ thể, thiết thực
4 Bài học:
- Mỗi người cần có một tấm lòng vàng, có tình cảm chân thật, nồng hậu làm nền tảng
cho nhân cách Mặt khác, cũng cần phấn ựấu ựể nâng cao ựời sống vật chất ựầy ựủ, hài hòa với ựời sống tình cảm, tâm hồn
- để có một tấm lòng cho cuộc ựời, mỗi người hãy không ngừng rèn luyện tu dưỡng,
trau dồi tri thức ựể sống tốt cho mình, cho mọi người, cho cộng ựồng
III Biểu ựiểm:
* điểm 8: đáp ứng các yêu cầu cơ bản trên Bài viết có luận ựiểm, luận cứ sáng rõ, sâu
sắc, thuyết phục Hành văn trôi chảy, linh hoạt, có cảm xúc Không mắc lỗi diễn ựạt
* điểm 6: Trình bày ựược phần lớn các ý trên hoặc có thể ựủ các khắa cạnh nhưng có ý
còn sơ lược Hành văn khá trôi chảy, linh hoạt
* điểm 4: Trình bày ựược một nửa số ý trên hoặc ựược phần lớn các ý nhưng còn sơ
lược, thiếu dẫn chứng cụ thể Còn mắc một số lỗi trong diễn ựạt
* điểm 2: Trình bày ựược một vài ý trong phần nêu trên.Tỏ ra hiểu vấn ựề không sâu
Mắc nhiều lỗi trong bố cục, trình bày, diễn ựạt
* điểm 1: Trình bày yếu kém cả nội dung và hình thức
Câu 2 (12 ựiểm):
I Yêu cầu về kĩ năng:
- Học sinh viết ựúng kiểu bài nghị luận văn học Cần thể hiện ựược năng lực cảm thụ
ựoạn văn trong tác phẩm tự sự, năng lực sử dụng kết hợp các thao tác lập luận, năng lực khái quát giá trị nội dung tư tưởng, ựặc sắc văn phong tác giả trong ựoạn văn
- Bài viết có bố cục rõ ràng, mạch lạc Hành văn trong sáng, lưu loát, có cảm xúc Không
mắc lỗi diễn ựạt
II Yêu cầu về kiến thức: Học sinh có thể có những cảm nhận riêng nhưng cần ựảm bảo
các nội dung cơ bản sau:
1 Giới thiệu về tác giả, tác phẩm:
- Tác giả Nam Cao, tác phẩm Chắ Phèo
- Khái quát vị trắ, nội dung ựoạn trắch: diễn biến tâm lắ Chắ Phèo trong khát vọng lương thiện
2 Nội dung: Diễn biến tâm trạng Chắ Phèo sau khi gặp gỡ và ựược hưởng tình yêu
thương của Thị Nở đặt nhân vật trong hoàn cảnh ựau ốm khi ựã tới cái dốc bên kia của ựời
một trận ốm có thể gọi là dấu hiệu báo rằng cơ thể ựã hư hỏng nhiều, Nam Cao ựã tạo bước
ngoặt lớn trong cuộc ựời Chắ rất bất ngờ, rất ựẹp: Chắ khao khát ựược sống lương thiện
2.1 Thoát khỏi cuộc sống tăm tối, tâm hồn Chắ Phèo sống lại những rung cảm trong
sáng, ựó là những ngày Chắ Phèo tỉnh táo tận hưởng hạnh phúc, tình yêu bình dị, mộc mạc
mà ngọt ngào với Thị Nở:
- Chắ Phèo húp xong bát cháo, Thị Nở múc thêm bát nữa, sự quan tâm chăm sóc của Thị
dành cho Chắ tăng lên Chắ càng ăn mồ hôi càng ra nhiều, nhẹ nhõm trong người Lần thứ
nhất Chắ ựược một người ựàn bà cho ăn rất ân cần khiến cảm xúc trong anh trào dâng: lòng
thành trẻ con, rất hồn nhiên, muốn làm nũng với Thị như với mẹ Bát cháo hành không ựơn
giản là liều thuốc giải cảm kì diệu mà quan trọng là hương vị thơm thảo của tình người ựã cảm hóa sâu sắc con quỷ dữ một thời của làng Vũ đại, nên với Chắ Phèo, Thị Nở không chỉ
là người bạn, người yêu, người mẹ mà còn là người cứu vớt một tâm hồn
- Bản chất thật của Chắ ựã trở lại Ôi sao mà hắn hiền cái bản tắnh thường ngày bị lấp
ựi Nam Cao khẳng ựịnh một triết lắ: tình yêu thương chân thật có sức mạnh cảm hóa con
người
Trang 3
2.2 Chắ khát khao ựược sống trong sạch, lương thiện:
- Ngòi bút khám phá Ộcon người trong con người Ợ của Nam Cao ựã khai thác chiều sâu tâm tư trong tâm hồn Chắ Phèo, nhà văn ựồng cảm với những nỗi niềm của anh ở những giây phút ựắm mình trong hạnh phúc bên Thị Nở: vừa tận hưởng niềm vui sướng vừa thức
tỉnh mà lo lắng ựể không thể sống bằng giật cướp và dọa nạt ựược nữa
- Chắ khao khát lương thiện và quyết tâm hoàn lương: Hắn thèm lương thiện, hắn muốn
làm hòa với mọi người biết bao ! Tình yêu thương, sự ựồng cảm của Thị Nở không chỉ cảm
hóa mà còn hồi sinh khát vọng lương thiện ở Chắ Phèo Chắ khao khát một môi trường sống
nhân ái cái xã hội bằng phẳng, thân thiện của những người lương thiện, một môi trường sống bao dung Thị Nở sẽ mở ựường cho hắn.Vừa băn khoăn thăm dò, vừa chan chứa hi vọng, Chắ thổ lộ cùng Thị niềm ước vọng hạnh phúc bình dị mà thiêng liêng Giá cứ thế này
mãi thì thắch nhỉ ?
- Chắ ựã thức tỉnh hoàn toàn, trở lại bản chất người cố nông ngày xưa: hiền lành, chất phác, luôn hướng thiện, khát khao phục thiện, khao khát ựược sống như một con người Nam Cao ựã khái quát triết lắ sâu sắc: là người thì phải có bạn, có người thân, có quyền ựược sống thân thiện với mọi người
3 Nghệ thuật:
- Giọng văn buồn thương chua chát mà ựầy thương cảm, ựằm thắm yêu thương
- Chi tiết nghệ thuật nhỏ nhặt, xoàng xĩnh mà có ý nghĩa biểu tượng, triết lắ
- Ngôn ngữ ựộc thoại nội tâm ựặc sắc, ngôn ngữ ựa thanh, ựa giọng, góp phần quan trọng khắc họa tắnh cách nhân vật ựiển hình
4 Khái quát chung:
- đoạn văn thúc ựẩy sự phát triển của cốt truyện, khắc họa chân thực, cảm ựộng diễn biến
tâm trạng của Chắ Phèo đoạn văn tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật Nam Cao
- Là cây bút luôn trăn trở về vấn ựề nhân phẩm, Nam Cao không chỉ là Ộngười thư kắ trung thành của thời ựạiỢ khi nhà văn ựã ựưa ra một hiện thực: người nông dân bị xã hội thực dân phong kiến ựẩy xuống bùn ựen tội ác mà ựóng góp lớn nhất là tác giả ựã nâng ựỡ, cứu vớt cuộc ựời những số phận bị tha hóa điều ựó thể hiện giá trị nhân ựạo sâu sắc, mới mẻ, cũng
là những giá trị nhân văn cao ựẹp của ngòi bút Nam Cao trong trào lưu văn học hiện thực 1930-1945
III Biểu ựiểm:
* điểm 12: đáp ứng ựầy ựủ, sâu sắc các yêu cầu nêu trên Bài viết có luận ựiểm sáng rõ
và thuyết phục Tỏ ra có khả năng cảm thụ văn chương Hành văn lưu loát, có cảm xúc Không mắc lỗi diễn ựạt
* điểm 10: đáp ứng ựược phần lớn các ý trên hoặc có thể ựủ ý nhưng có ý cảm nhận chưa
sâu sắc Hành văn khá trôi chảy, linh hoạt Lỗi diễn ựạt không ựáng kể
* điểm 8: Trình bày ựược phần lớn các ý nhưng chưa sâu sắc Còn mắc một số lỗi trong
bố cục, trình bày, diễn ựạt
* điểm 6: Trình bày ựược một nửa số ý nêu trên Văn viết khô khan, thiếu cảm xúc Còn
mắc lỗi trong bố cục, trình bày, diễn ựạt
* điểm 4: Trình bày ựược một vài ý trong phần nêu trên Tỏ ra hiểu không sâu ựoạn văn,
tác phẩm Hành văn còn vụng Mắc nhiều lỗi trong bố cục, trình bày, diễn ựạt
* điểm 1: Tỏ ra yếu kém cả kiến thức và kĩ năng Mắc nhiều các loại lỗi
Lưu ý:
- Học sinh có thể làm bài theo nhiều cách khác nhau, nhưng phải ựảm bảo các yêu cầu trên Không sa vào phân tắch hay bình giảng toàn bộ cuộc ựời nhân vật, tác phẩm
- Giám khảo cần trân trọng những bài viết có cảm xúc và sáng tạo Việc chi tiết hóa ựiểm số (nếu có) phải ựảm bảo không sai lệch với hướng dẫn chấm và ựược thống nhất trong tổ chấm
Hết