HEN PHẾ QUẢN (NHI KHOA)

LƯU LƯỢNG ĐỈNH o Đánh giá mức độ khó thở:  lưu lượng đỉnh PEF oLưu lượng đỉnh kế PEF flow: tất cả các cơ sở y tế + tại... Bệnh nhân tự theo dõi: đo 2 lần/ngày sáng, chiều Trị số tốt nhấ

HEN PHẾ QUẢN

I ĐỊNH NGHĨA

• Hen phế quản:

- Là rối loạn mãn tính do viêm đường h.hấp

- Với sự tham gia của các thành phần t.bào

- Và nhiều loại tế bào: BC ái toan, dưỡng

bào, lympho T, đại thực bào & tb biểu mô

- Tỉ lệ tử vong: 4%/tổng số tử vong chung.

- Giới tính: trai > gái

- Sau 20 tuổi: gái > trai

Giới tính: trai > gái

Tăng đáp ứng phế quản: cơ địa

Cơ địa dị ứng: có mối tương quan với

hen

Yếu tố môi trường:

Yếu tố ảnh hưởng đến sự xuất hiện và

phát triển HPQ:(trẻ chưa mắc bệnh hen)

CƠ CHẾ Tiến trình viêm trong hen PQ

Phì đại và co thắt cơ trơnThâm nhiễm Neutrophil

và Eosinophil

Dày màn

g đáy

Bong vãy TB biểu

mô Nút

nhày

Phù Tăng sản tuyến nhày

GINA-2002

8

Chùm phế nang

10 Chuøm pheá nang

11 Phế quản và tiểu phế quản

12 Phế quản cắt ngang

13

Phế nang

Phế nang và mao mạch

19

III LÂM SÀNG

1.Cơn hen phế quản đặc hiệu:

1.1.Giai đoạn khởi phát:

- Triệu chứng báo trước

- Cơn khó thở tăng dần

- Chủ yếu do co thắt phế quản

- Khám phổi: nhiều ran ngáy, ran rít, ran ẩm

III LÂM SÀNG

2.Giai đoạn toàn phát:

- Phù nề niêm mạc phế quản, tăng xuất tiết

- Phổi nhiều ran ẩm to hạt + ran ngáy, rít

- Khó thở nhiều, vận dụng các cơ hô hấp

phụ

- Khó thở cả 2 thì

- Lồng ngực căng phồng do ứ khí

- Thường bắt đầu với viêm hô hấp do virus.

- Nhiều ran ẩm to hạt, vừa hạt hơn ran rít

24

IV CẬN LÂM SÀNG

1 Xác định tắc nghẽn phế quản:

Thực hiện trẻ > 5 tuổi

- Thể tích thở ra tối đa/ giây đầu tiên: FEV1

- Lưu lượng đỉnh: PEFR

- Đo FEV1 và PEFR trước và sau phun khí

dung

- Dung tích sống

- Hệ số Tiffeneau

LƯU LƯỢNG ĐỈNH

o Đánh giá mức độ khó thở:

 lưu lượng đỉnh (PEF)

oLưu lượng đỉnh kế (PEF flow):

tất cả các cơ sở y tế + tại

Bệnh nhân tự theo dõi: đo 2 lần/ngày (sáng, chiều) Trị số tốt nhất: không cơn, trị số trung bình 2-3 tuần

Lưu lượng đỉnh kế

2 Chẩn đoán phân biệt:

- Viêm tiểu phế quản

36

VI PHÂN ĐỘ CƠN HPQ

VI PHÂN ĐỘ CƠN HPQ

(GINA-2002)

ĐiỀU TRỊ

Cơn hen phế quản cấp được chia làm 4 mức độ:

- Mức độ nhẹ: ít gặp, điều trị tại nhà

- Mức độ trung bình: điều trị ngoại trú

- Mức độ nặng: điều trị tại bệnh viện, ICU

- Dọa ngưng thở: ICU !!!

Thường xuyên < 60%

Bậc 3, vừa kéo

dài

-Mỗi ngày -β2 giao cảm/ng -Cơn ả.hưởng h.đ

< 2 lần/ tháng > 80%

VIII.THUỐC ĐIỀU TRỊ HPQCó 2 loại thuốc giúp kiểm soát

- 2 tác dụng chậm

- Corticoids: hít, toàn thân

- Sodium cromolin

- Theophylline thải chậm

- Kháng dị ứng:

Ketotifen

- Kháng Leucotrienes

THUỐC ĐIỀU TRỊ CẮT CƠN

- 2 tác dụng ngắn: hít, tiêm, uống

- Corticoids đường toàn thân (uống, TM)

- Kháng đối giao cảm: hít

- Theophylline tác dụng ngắn (TTM)

Thuốc điều trị cắt cơn:

* nhanh

* an toàn

IX.ĐIỀU TRỊ CẮT CƠN HPQ

1 Cơn nhẹ & trung bình

- Điều trị ban đầu

Khí dung β2 giao cảm: salbutamol

Chỉ định corticoides uống khi:

Cơn HPQ trung bìnhĐáp ứng kém với β2 liều đầuĐang điều trị corticoides

IX ĐIỀU TRỊ CẮT CƠN HPQ

- Điều trị tiếp theo:

 Đáp ứng tốt: β2 giao cảm khí dung mỗi 4-6 giờ trong 24 giờ đầu

Prednisolon uống 5-7 ngày

 Đáp ứng không hoàn toàn: khí dung β2

giao cảm mỗi giờ (3 giờ) Predni uống

 Không đáp ứng: điều trị như cơn hen

nặng

IX ĐIỀU TRỊ CẮT CƠN HPQ

- Điều trị tiếp theo:

Đáp ứng tốt:

• Tiếp tục β2 giao cảm khí dung mỗi 2- 4 g trong 24 giờ

• Tiếp tục Methylprednisolone 1-2 mg/kg/

mỗi 6 giờ trong 48 giờ Sau đó giảm liều

và thế bằng Prednison uống 5-7 ngày

IX ĐIỀU TRỊ CẮT CƠN HPQ

 Không đáp ứng (sau 1 giờ Ɵ): cấp cứu

• Tiếp tục khí dung β2 liên tục mỗi giờ cho đến khi cắt cơn

• Anticholinergic: Ipratropium 0,25 – 0,5mg/ liều khí dung mỗi 4 – 6 giờ

• Tiếp tục Methylprednisolone IV mỗi 6 giờ

• Cân nhắc β2 giao cảm truyền TM:

salbutamol: tấn công: 4-6µg/kg/10p, IV

duy trì: 1µg/kg/phút

• Cân nhắc Magnesium sulfate, IV

IX ĐIỀU TRỊ CẮT CƠN HPQ

3 Dọa ngưng thở:

- Điều trị ban đầu:

• Thở oxy, giữ SaO2: 92 - 96%

• Adrenaline 1‰: 0,01ml/kg/liều tdd mỗi 30 phút cho đến khi cắt cơn Tối đa 3 lần

• Khí dung β2 giao cảm mỗi 20 phút x 3 lần

• Ipratropium khí dung

• Methylprednisolone IV mỗi 6 giờ

IX ĐIỀU TRỊ CẮT CƠN HEN

- Điều trị tiếp theo:

Đáp ứng tốt:

• Β2 giao cảm: khí dung 2 – 4 giờ

• ± Ipratropium khí dung mỗi 4 – 6 giờ

• Methylprednisolone:IV mỗi 6 giờ, trong 48 giờ Prednisolone uống

IX ĐIỀU TRỊ CẮT CƠN HPQ

Đáp ứng kém hay không đáp ứng:cấp cứu

• Tiếp tục khí dung β2 giao cảm mỗi giờ

• Khí dung Ipratropium mỗi 4 – 6 giờ

• Methylprednisolone IV mỗi 6 giờ

o Bicarbonate TM thường quy

o Thuốc long đàm

o Vật lý trị liệu hô hấp

o Truyền dịch > nhu cầu, trừ mất nước

o Kháng sinh thường quy

Lưu lượng đỉnh kế

Đo lưu lượng đỉnh: kéo con trỏ

về số 0

Đứng thẳng và hít vào thật

sâu

Ngậm thật kín

Thổi ra thật mạnh

Ñọc kết quả

Ghi kết quả vào bảng theo dõi

Tài liệu tham khảo:

1 Bài giảng Nhi khoa tập 1,(2007) Đại học y

dược TP Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Y học Tr 333-354.

2 Phác đồ điều trị, BV Nhi đồng 1, 2005.

3 Asher.M.I (2006) “ Epidermology of asthma”

Kendig’s disorders of the respiratory tract in

children, 7 th edition, Saunders Elsevier, pp

762-779.

4 Liu.A.H (2007) “ Childhood asthma” Nelson’s

Textbook of Pediatrics, 18 th ed, WB Saunder, philadelphia, pp.953-970.

63