- Không thể sử dụng môi trường nuôi vi khuẩn để nuôi virut vì: Môi trường nuôi vi khuẩn là môi trường vô sinh (chứa các chất vô cơ hoặc hữu cơ) chứ không chứa các tế bào sống [r]
Trang 1Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HẢI DƯƠNG HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI TỈNH LỚP 10 NĂM HỌC 2018 -2019
Môn: SINH HỌC
(Hướng dẫn chấm trong 05 trang)
Câu I
(1,0 đ)
1.Nêu cấu tạo của photpholipit? Chức năng chính của photpholipit
trong tế bào?
- Cấu tạo của phôtpholipit: gồm 1 phân tử glixêrol, 2 phân tử axit béo
và 1 nhóm phot phat
- Chức năng chính: cấu tạo nên các loại màng của tế bào
0,25
0,25
2 Một gen của sinh vật nhân sơ có tổng số 2052 liên kết hiđrô
Trên mạch 1 của gen có số nuclêôtit loại A bằng số nuclêôtit loại
T; trên mạch 2 của gen số nuclêôtit loại X gấp hai lần số nuclêôtit
loại T, số nuclêôtit loại G gấp ba lần số nuclêôtit loại A Hãy xác
định số lượng từng loại nuclêôtit của gen
Theo bài ra ta có:
A1 = T1; G1 = X2 = 2T2= 2A1; X1 = G2 = 3A2=3A1
Số liên kết hydro: 2(A1 +A1) + 3(2A1+ 3A1) = 2052
A1 =108
A=T= A1 +T1=216
G=X= 5A1= 540
0,25 0,25
Câu II
(1,0 đ) Nhận định nào sau đây đúng hay sai? Giải thích? 1 Tế bào lá thài lài tía để trong dung dịch nhược trương sẽ vỡ ra
2 Lizôxôm là một bào quan có nhiều trong tế bào cánh hoa hồng
3 Không bào, lizôxôm, ribôxôm là các bào quan đều có màng đơn
4 Trong tế bào thực vật, chỉ có bào quan ti thể diễn ra quá trình
tổng hợp ATP
0,25 0,25 0,25 0,25
1 Sai vì: tế bào thực vật có thành rất bền vững
2 Sai vì: bào quan này chỉ có ở tế bào động vật
3 Sai vì: ribôxôm là bào quan không có màng
4 Sai vì: trong tế bào thực vật, lục lạp cũng diễn ra quá trình tổng
hợp ATP tại pha sáng
1 Hô hấp tế bào là gì? Giải thích tại sao tế bào cơ nếu co liên tục
thì sẽ “mỏi” và không thể tiếp tục co được nữa?
- KN: Là quá trình phân giải nguyên liệu hữu cơ (chủ yếu là glucôzơ)
thành các chất đơn giản (CO2, H2O) và giải phóng năng lượng cho
các hoạt động sống
- Tế bào cơ nếu co liên tục thì sẽ “mỏi” và không thể tiếp tục co
được nữa vì khi đó tế bào đã sử dụng hết oxi mà không được cung
cấp oxi kịp thời nên chuyển sang quá trình phân giải kị khí tạo axit
lactic - chỉ tạo một lượng nhỏ ATP không đủ cho hoạt động co cơ
thậm chí axit lactic tạo ra sẽ gây đau, mỏi cơ
2 Các chữ cái lần lượt là: A : H2O B: NADPH
0,25
0,25
0,25
Trang 2Trang 2
Câu
III
(1,5 đ)
C: NADP D: CO2
3 Pha tối của quang hợp diễn ra ở đâu trong tế bào? Sản phẩm ổn
định đầu tiên của chu trình C 3 là gì? Tại sao người ta lại gọi con
đường C 3 là chu trình?
- Pha tối quang hợp diễn ra trong chất nền của lục lạp
- Sản phẩm ổn định đầu tiên của chu trình C3 là hợp chất hữu cơ có 3
cacbon (APG) do đó chu trình này có tên là chu trình C3
- Người ta goi là chu trình vì trong con đường này, chất kết hợp với
CO2 đầu tiên là hợp chất 5 cacbon (RiDP) lại được tái tạo trong giai
đoạn sau để con đường tiếp tục quay vòng
0,25 0,25 0,25
Câu
IV
( 1,5 đ)
1 Enzim là gì ? Tại sao khi tăng nhiệt độ lên quá cao so với nhiệt
độ tối ưu của một enzim thì hoạt tính của enzim đó lại bị giảm
thậm chí bị mất hoàn toàn ?
- Enzim là một chất xúc tác sinh học được tổng hợp trong tế bào
sống Enzim chỉ làm tăng tốc độ phản ứng mà không bị biến đổi sau
phản ứng
- Vì enzim có bản chất là prôtêin nên khi tăng nhiệt độ lên quá cao
làm enzim bị biến tính, mất chức năng xúc tác
0, 25 0,25
2 Sơ đồ dưới đây mô tả các con đường chuyển hóa giả định Mũi
tên chấm gạch chỉ sự ức chế ngược Nếu chất G và F dư thừa
trong tế bào thì nồng độ chất nào sẽ tăng một cách bất thường?
Giải thích?
- Nồng độ chất H sẽ tăng một cách bất thường
vì: Nếu chất G và F dư thừa thì sẽ ức chế quá trình chuyển hóa C
thành D và E, dẫn tới chất C tăng (hay dư thừa)
- Chất C tăng (hay dư thừa) sẽ ức chế chất A chuyển thành chất B,
làm chất A tăng Khi đó, chất H sẽ tăng một cách bất thường do chất
A chuyển hóa thành
0,25 0,25
3 Khi tiến hành thí nghiệm về enzim, người ta chuẩn bị 4 ống
nghiệm đều có chứa tinh bột loãng và lần lượt thêm vào:
Ống 1: Thêm nước bọt + iôt
Ống 2: Thêm nước cất + iôt
Ống 3: Thêm enzim pepsin + iôt
Ống 4: Thêm nước bọt + vài giọt HCl + iôt
Tất cả các ống nghiệm đều đặt ở nhiệt độ 37 0 C, tỉ lệ các chất và
thời gian thí nghiệm đều thích hợp
a Dự đoán phản ứng màu xảy ra với 4 ống nghiệm trên ?
b Từ kết quả thí nghiệm, rút ra nhận xét gì về đặc điểm hoạt động
của enzim ?
a Dự đoán phản ứng màu xảy ra với 4 ống nghiệm
Vì iôt tác dụng với tinh bột cho màu xanh tím nên 4 ống thí nghiệm:
Ống 1: Không có màu xanh tím, do tinh bột bị biến đổi nhờ enzim có
trong nước bọt phân giải
Ống 2: Có màu xanh tím, do không có enzim để biến đổi tinh bột
Ống 3: Có màu xanh tím, mặc dù có enzim nhưng pepsin không phân
giải được tinh bột
Ống 4: Có màu xanh tím, do enzim có trong nước bọt nhưng không
0,25
Trang 3Trang 3
hoạt động được trong môi trường axit
b Từ kết quả thí nghiệm, rút ra nhận xét đặc điểm hoạt động của
enzim:
- Có tính chuyên hóa cao (pepsin không phân giải được tinh bột)
- Chỉ hoạt động trong môi trường có giới hạn độ Ph xác định 0,25
Câu V
( 1,0 đ)
Trình bày những hoạt động của NST diễn ra kỳ đầu I và kỳ
sau I của quá trình giảm phân Nêu ý nghĩa sinh học của các hoạt
động đó?
Tên kỳ Các hoạt động của NST Ý nghĩa sinh học
Kỳ đầu I
- 2 NST kép trong cặp tương đồng bắt đôi, tiếp hợp và co xoắn
- 2 NST kép sau tiếp hợp dần đẩy nhau ra từ tâm động và đính tâm động vào sợi thoi vô sắc
- Trong quá trình tiếp hợp
có thể xảy ra trao đổi chéo
- Biểu hiện tính đặc trưng cho loài
- Hình thành các bắt chéo làm cơ sở cho sự tập hợp thành hàng đôi theo từng cặp tương đồng trên mặt phẳng xích đạo của thoi vô sắc
- Phát sinh biến dị
tổ hợp
Kỳ sau I
- Mỗi NST kép trong cặp tương đồng di chuyển theo dây tơ vô sắc về một cực của tế bào
- Sự di chuyển mang tính chất phân ly độc lập
- Là cơ sở để 2 tế bào con sinh ra sau giảm phân I có bộ NST giảm một nửa (n kép)
- Là cơ sở hình thành các tổ hợp NST n kép khác nhau về nguồn gốc NST - phát sinh biến dị tổ hợp
0,25
0.25 0.25
0.25
Câu
VI
( 2,0 đ)
1 Quan sát tiêu bản tế bào của một loài đang phân bào dưới kính
hiển vi, người ta đếm được trong một tế bào có 16 NST đơn Tế bào
này đang ở kì nào của quá trình phân bào? Xác định bộ NST
lưỡng bội của loài? Biết quá trình phân bào không xảy ra đột biến
Bộ NST lưỡng bội của tế bào trên và trải qua các kì phân bào > Có
4 trường hợp
* TH 1: Tế bào đang ở kì sau của nguyên phân
- Ở kì sau nguyên phân, mỗi tế bào có 4n đơn > 4n = 16 > 2n = 8
* TH 2: Tế bào trên đang ở kì cuối của nguyên phân hoặc ở kì trung
gian tại pha G1
Ở kì cuối nguyên phân hoặc ở pha G1 của kì trung gian, mỗi tế bào có
2n đơn > 2n = 16
* TH 3: Tế bào đang ở kì sau giảm phân II Ở kì sau GP II, mỗi TB
0,25 0,25
0,25
Trang 4Trang 4
có 2n NST đơn > 2n = 16
* TH 4: Tế bào đang ở kì cuối GP II Ở kì cuối GP II, mỗi TB có n
2 Xét 2 tế bào sinh dục của một loài động vật có kiểu gen
ab
AB
DdEeGgHh tiến hành giảm phân bình thường, không xảy ra đột biến Theo lí thuyết, số loại giao tử tối thiểu và tối đa có thể
được tạo ra từ 2 tế bào trên là bao nhiêu?
TH 1: Không xảy ra trao đổi chéo
* Nếu 2 tế bào là tế bào sinh dục đực:
+ Số loại giao tử tối thiểu: 2
+ Số loại giao tử tối đa: 4
* Nếu 2 tế bào là tế bào sinh dục cái:
+ Số loại giao tử tối thiểu: 1
+ Số loại giao tử tối đa: 2
TH 2: Có xảy ra trao đổi chéo
* Nếu 2 tế bào là tế bào sinh dục đực:
+ Số loại giao tử tối thiểu: 4
+ Số loại giao tử tối đa: 8
* Nếu 2 tế bào là tế bào sinh dục cái:
+ Số loại giao tử tối thiểu: 1
+ Số loại giao tử tối đa: 2
3 Một cơ thể có kiểu gen
ab
AB
thực hiện giảm phân hình thành giao
tử trong đó một số tế bào không phân li trong giảm phân I, giảm phân
II diễn ra bình thường Xác định số loại giao tử tối đa và thành phần
gen trong các loại giao tử mà cơ thể này có thể tạo ra?
- Số loại giao tử tối đa: 11
- Thành phần gen trong các loại giao tử:
+
ab
AB
GP bình thường, không trao đổi chéo: (1)AB; (2)ab +
ab
AB
GP bình thường, có trao đổi chéo: AB; ab; (3)Ab;(4) aB +
ab
AB
GP rối loạn phân li và không trao đổi chéo: (5)
ab
AB
; (6) O +
ab
AB
GP rối loạn phân li và có trao đổi chéo: (7) AB
Ab ; (8) AB
aB ;
ab
AB
; (9) Ab
ab ; (10)aB
ab ; (11) Ab
0,25
0,25
0.25 0.25
Câu
VII
(2,0
điểm)
Câu VII (2,0 điểm):
1.Trong quá trình sản xuất nước mắm từ cá, vì sao người ta không
loại bỏ ruột cá và phải ủ kín trong thời gian dài?
- Vì trong ruột cá có một loại vi khuẩn có khả năng phân hủy prôtêin
của cá tạo thành các axit amin trong nước mắm
- Loại vi khuẩn này hoạt động trong môi trường kị khí nên phải ủ kín
0.25 0.25
Trang 5Trang 5
dài ngày
2.Trong nuôi cấy không liên tục, nội bào tử vi khuẩn thường xuất hiện ở pha nào? Vì sao? Tại sao không thể sử dụng môi trường nuôi vi khuẩn để nuôi virut?
- Nội bào tử là: dạng tiềm sinh của tế bào vi khuẩn tạo thành lớp vỏ dày có chứa canxi đipicolinat khi gặp điều kiện bất lợi
- Thường xuất hiện ở pha suy vong vì khi đó môi trường sống của vi khuẩn bất lợi (chất dinh dưỡng cạn kiệt, chất độc hại tích lũy
- Không thể sử dụng môi trường nuôi vi khuẩn để nuôi virut vì: Môi trường nuôi vi khuẩn là môi trường vô sinh (chứa các chất vô cơ hoặc hữu cơ) chứ không chứa các tế bào sống đang phân bào trong khi virut là dạng sống kí sinh nội bào bắt buộc, chúng chỉ nhân lên và biểu hiện các đặc tính sống khi ở trong tế bào sống nên nuôi trong môi trường vô sinh thì virut không thể nhân lên được)
3 Có thể sử dụng thuốc kháng sinh để tiêu diệt virut không? Vì sao? Virut thực vật xâm nhập vào tế bào chủ bằng những con đường nào?
- Không thể, do virut kí sinh trong tế bào và nhân tế bào nên tránh được sự tiêu diệt của thuốc kháng sinh nên thuốc không thể tiếp cận
để trực tiếp tiêu diệt được
- Virut thực vật xâm nhập vào tế bào thực vật: Vì thành tế bào thực vật dày, không có thụ thể nên virut xâm nhập vào tế bào nhờ côn trùng ăn lá cây, hút nhựa cây rồi truyền sang cây không bị bệnh, hoặc xâm nhập qua vết xước, hoặc nấm rễ, sau đó chúng chui từ tế bào này sang tế bào khác qua cầu sinh chất, mạch gỗ, mạch rây
4 Nuôi cấy 2000 tế bào vi khuẩn E coli trong bình nuôi cấy không liên tục Biết rằng pha tiềm phát kéo dài trong 1 giờ, pha cân bằng đạt được sau 10 giờ nuôi cấy và kéo dài trong 3 giờ
a Cho thời gian thế hệ là 20 phút, xác định số tế bào vi khuẩn trong bình nuôi cấy sau 12 giờ nếu trong pha tiềm phát có 20% số
tế bào ban đầu bị chết
b Giả sử sau 3 giờ nuôi cấy thu được 64.000 tế bào, tính thời gian thế hệ của quần thể vi khuẩn Biết rằng tất cả các tế bào trong quần thể ban đầu đều phân chia bình thường
a 20% số tế bào ban đầu bị chết:
- Sau 12 giờ, quần thể đang ở pha cân bằng, đã trải qua 1 giờ của pha tiềm phát tế bào đã phân chia được 9 giờ với thời gian thế hệ là 20 phút thì số lần phân chia là :
(9 x 60) / 20 = 27
- Nếu 20% số tế bào ban đầu bị chết sau pha tiềm phát thì số lượng
tế bào bước vào phân chia là : 2000 − 20%.2000 = 1600
Số lượng tế bào tạo thành là : Nt = N0 227 =1600.227 tế bào
b Thời gian thế hệ: Nt = N0 2n
64.000 = 2000 2n
n = 5 > g = (3 - 1) x 60: 5 = 24 phút
0.25
0.25
0.25
0.25
0.25
0.25