Thông qua thị trường tài chính, việc bán cổphần, phát hành trái phiếu ra nước ngoài đã tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư nước ngoàivào các ngành sản xuất kinh doanh, dịch vụ trong nước Th
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Thị trường tài chính là bộ phận quan trọng bậc nhất, chi phối toàn bộ hoạt độngcủa nền kinh tế và thị trường tài chính phát triển góp phần thúc đẩy mạnh mẽ sự pháttriển của một quốc gia Thị trường tài chính là kênh dẫn vốn và sử dụng vốn có hiệu quảcho nền kinh tế: Thông qua thị trường tài chính các chủ thể cần vốn có thể huy động đượcvốn phục vụ cho nhu cầu đầu tư, mở rộng sản xuất,… của mình Các công ty có thể pháthành cổ phiếu, trái phiếu công ty; Nhà nước có thể phát hành trái phiếu Chính phủ,… đểtập hợp lượng vốn cần thiết Những chủ thể tạm thời thừa vốn cũng có một kênh để đầu
tư sinh lợi cho phần vốn của mình Qua đó hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư,… củanền kinh tế được thực hiện liên tục và không bị đình trệ Bên cạnh đó, thị trường tài chính
có thể thu hút được rất nhiều nhà đầu tư với sự đa dạng hoá các hình thức đầu tư, như vậynhà đầu tư có thể chọn lựa cách thức đầu tư phù hợp với nhu cầu của mình Đồng thời,hoạt động của thị trường tài chính tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện chính sách
mở cửa, cải cách kinh tế của Chính phủ Thông qua thị trường tài chính, việc bán cổphần, phát hành trái phiếu ra nước ngoài đã tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư nước ngoàivào các ngành sản xuất kinh doanh, dịch vụ trong nước
Thị trường chứng khoán lại là một bộ phận quan trọng cấu thành nên thị trường tàichính, do đó, nó có tác động vô cùng to lớn đến nền kinh tế Tuy nhiên, diễn biến trên thịtrường chứng khoán luôn phức tạp và thay đổi liên tục Vì vậy, để đứng vững được trongthị trường chứng khoán là một điều không phải nhà đầu tư nào cũng làm được Và đểhiểu rõ hơn về thị trường chứng khoán cũng như cách thức để trở thành một nhà đầu tư
thông minh, nhóm chúng em đã tìm hiểu về đề tài: “Phân tích các nguyên tắc đầu tư của Benjamin Graham trong cuốn Nhà đầu tư thông minh Bài học đúc kết?”
Mặc dù đã cố gắng đọc và tìm hiểu, nhóm vẫn gặp khó khăn về thời gian cũng nhưchưa có cơ hội được tìm hiểu sâu về cuốn sách Do đó, các nguyên tắc được trình bàymới chỉ dựa trên những hiểu biết của nhóm và còn nhiều thiếu sót, nhóm chúng em kínhmong thầy và các bạn góp ý để nhóm có thể bổ sung và hoàn thiện bài tiểu luận tốt hơn
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG
1 Tác giả Benjamin Graham
Benjamin Graham (8/5/1894 – 21/9/1976) là người Mỹ gốc Anh Ông là nhà kinh tếhọc và nhà đầu tư chuyên nghiệp nổi tiếng bậc nhất trên thế giới Ông sinh ra tại London,Vương quốc Anh, nhưng từ 1 tuổi đã theo gia đình di cư sang Mỹ và lớn lên ở New York.Ông cũng chính là người khai sinh ra trường phái đầu tư giá trị
Trang 2Năm 1914, sau khi vừa tốt nghiệp đại học, ông làm viêc tại một công ty môi giới ởphố Wall – Newburger, Henderson & Loeb với vai trò là một nhân viên thông tin Năm
1926 Graham bắt tay cùng với một người cộng sự tên là Jerome Newman và thành lậpnên Quỹ đầu tư Graham Newman Partnership
Song song với việc đầu tư, cuối năm 1928, Graham trở về trường cũ của mình(trường Đại học Tổng hợp Columbia) làm giảng viên Cũng từ công việc giảng viên này,Graham đã đào tạo ra nhiều nhà đầu tư nổi tiếng sau này, xuất sắc nhất phải kể đếnWarren Buffett
Học trò của Benjamin bao gồm: Warren Buffett , William J Ruane, Irving Kahn,Walter J Schloss và những người nổi tiếng khác Warren Buffett đã từng mô tả ông làngười có ảnh hưởng lớn thứ hai trong cuộc sống của mình
Graham luôn ví von và dậy các học trò của mình hãy ghi nhớ “Nhà đầu tư khi phântích thị trường cũng giống người đàn ông cư xử với vợ của mình vậy, không nên quá chútâm nhỏ nhặt, trước mỗi sự việc diễn ra phải có cái nhìn bao quát và bình tâm đánh giá.Đối với thị trường cũng vậy, biết thu nhận cái gì, bỏ qua cái gì là kỹ năng của ngườichồng giỏi cũng là kinh nghiệm của nhà đầu tư giỏi”
Trong suốt cuộc đời mình, ông có hai tác phẩm để đời là: Phân tích chứng khoán(Security Analysis, xuất bản năm 1934, viết cùng David Dodd) và Nhà đầu tư thông minh(The intelligent investor, xuất bản năm 1949, tái bản lần 4 của Jason Zweig vào năm2003)
Nhắc tới những thành công trong đầu tư, phải kể đến việc ông đã giúp cho các khoảnđầu tư của khách hàng đạt lợi nhuận lên đến 670% trong vòng nhiều năm liên tục Để cóđược những thành tích đó, những lời khuyên cụ thể trong đầu tư mà ông chia sẻ như sau:
2 Tác phẩm “Nhà đầu tư thông minh”
Nhà đầu tư thông minh (The intelligent investor, xuất bản năm 1949, tái bản lần 4của Jason Zweig vào năm 2003) được Warren Buffett miêu tả là “cuốn sách hay nhất vềđầu tư từng được viết cho đến nay”
Warren Buffett cũng từng nhận xét về cuốn sách: “Việc đầu tư thành công trong cuộcđời không đòi hỏi một chỉ số IQ cao chót vót, tầm hiểu biết kinh doanh sâu sắc khácthường, hay thông tin nội bộ Những gì cần có là một khuôn khổ trí tuệ sáng suốt để đưa
ra quyết định, và khả năng khiến cho cảm xúc không phá hủy nền tảng đó Cuốn sách nàyđưa ra khuôn khổ trí tuệ chuẩn mực một cách chính xác và rõ ràng Bạn phải tự đưa ra kỷluật cho cảm xúc.”
Trang 3CHƯƠNG 2: CÁC NGUYÊN TẮC ĐẦU TƯ
CỦA BENJAMIN GRAHAM VÀ BÀI HỌC ĐÚC RÚT
1 Nguyên tắc 1: Luôn đầu tư với lợi nhuận an toàn
1.1 Nội dung nguyên tắc
Lợi nhuận an toàn là nguyên tắc mua chứng khoán với giá giảm đáng kể tới mức giátrị thực, nó được hiểu là không chỉ đem đến những cơ hội lãi lớn mà còn hạn chế tối đanguy cơ giảm giá trong đầu tư Ví dụ đơn giản, Graham muốn mua tài sản có giá trị 1 đô
la nhưng trả giá 0.5 đô la Ông ấy làm điều này rất tốt
Đối với Graham những tài sản này có thể đáng giá bởi tiềm năng sinh lời ổn địnhhoặc đơn giản vì chúng có giá trị thanh khoản Ví dụ như thật không bình thường nếuGraham đầu tư vào cổ phiếu nào mà tài sản có thể thanh khoản được trên bảng cân đối kếtoán (giá trị thực của các khoản nợ) có giá cao hơn mức chấp nhận của thị trường (theoGraham gọi tên là thu nhập ròng) Điều này có nghĩa Graham đang mua một thứ màchẳng có lợi chút nào Đây là chiến lược đầu tư điển hình trong số nhiều chiến lược củaGraham
Khái niệm này rất quan trọng để các nhà đầu tư lưu ý vì đầu tư giá trị đem đến lợinhuận thực chất một khi thị trường không thể tránh khỏi việc tái định giá làm tăng giá cổphiếu tới mức hợp lý Nó cũng giúp bảo vệ trong trường hợp thị trường đi xuống nếu mọithứ diễn ra không theo kế hoạch và tình hình kinh doanh bấp bênh Khoản lợi nhuận antoàn từ việc mua lại công ty được định giá thấp hơn giá trị của nó rất nhiều là điểm trungtâm trong những thương vụ thành công của Graham Khi lựa chọn kỹ lưỡng, Grahamnhận thấy hiếm khi xuất hiện sự sụt giá thêm nữa ở những cổ phiếu có giá trị thấp này.Khi nhiều sinh viên của Graham thành công với những chiến lược của riêng mình thì họvẫn đều cùng chia sẻ quan điểm chính là “lợi nhuận an toàn’
Chiến lược thực hiện
Chiến lược Benjamin Graham đưa ra để thực hiện nguyên tắc này thể hiện qua phân tích sau:
Chiến lược chọn cổ phiếu của Benjamin Graham đó là trở thành “Nhà đầu tư giá trị” (value investor) được định nghĩa một cách nôm na là những người tìm kiếm cổ
phiếu giá hời Hời ở đây có nghĩa là thị trường định giá cổ phiếu thấp hơn giá trị của nó
Có nhiều cách để tìm cổ phiếu hời Cách thứ nhất là dùng những tiêu chuẩn để chọn lọc.
Trang 4Cổ phiếu nào qua được màng lọc này là cổ phiếu đáng để đầu tư Cách thứ hai là chiến
lược đầu tư giá trị nội tại (intrinsic value investing), nhà đầu tư mua vào cổ phiếu khi thị
giá thấp hơn giá trị nội tại do họ (hay tư vấn của họ) ước tính Cách thứ ba là đầu tư vào
những cổ phiếu mà hầu như không ai dòm ngó đến vì kết quả kinh doanh kém, vì giá quá
thấp Đây là chiến lược đầu tư giá trị - đối nghịch (contrarian value investing) Cách thứ
tư là cách của các nhà đầu tư chủ động (activist value investing) Họ đầu tư vào những cổ
phiếu có tiềm năng nhưng có giá trị thấp do việc quản lý, điều hành của công ty yếu Saukhi đầu tư, họ sẽ thay đổi cách quản lý, bởi họ có vốn đủ lớn để ảnh hưởng đến việc điềuhành và quản trị của công ty
(1) Đừng mua những cổ phiếu đang “hot”
Những người chơi chứng khoán trên các sàn giao dịch chứng khoán thường là nhữngnhà đầu tư ngắn hạn Và họ chỉ bán phá giá khi họ nhận thấy mình đã tính toán sai, hoặccần tiền để đầu tư vào một công việc kinh doanh khác Vậy nếu như bạn là một nhà đầu
tư giá trị, bạn nên tìm kiếm cơ hội để mua được những cổ phiếu với giá hời Bạn nên cónhững quan điểm đầu tư dài hạn Bạn có thể tìm ra những giá trị ẩn bên trong các cổphiếu, có thể chưa phải là “điểm nóng”, thậm chí chưa lên sàn giao dịch chứng khoán,nhờ vào những nguồn thông tin nội bộ hoặc chính sự nghiên cứu cần cù và chăm chỉ củamình
(2) Hãy là chủ sở hữu công ty, chứ không chỉ là chủ sở hữu của những cổ phiếu.
Hãy ngừng việc mua cổ phiếu lại Thay vào đó, hãy trở thành các ông chủ kinhdoanh với những lợi thế cạnh tranh mạnh Benjamin là người có biệt tài nhìn thấy nhữngcông ty có tiềm năng phát triển nhưng hiện còn bị đánh giá thấp hoặc rất thấp Ông hơnhẳn hàng triệu nhà đầu tư khác chính là ở chỗ đó Nhờ mua những công ty và tài sản lúcgiá còn quá thấp để rồi bán ra với giá cao ngất trời ít năm sau đó, tỷ suất lợi nhuận củaông gần như không tưởng Chiến lược này đã được Benjamin Graham chứng minh quaviệc kiếm lời từ các công ty hạng hai
(3)Hãy đề phòng “Cái bẫy giá trị”
Đừng bị đánh lừa khi đánh giá giá trị cổ phiếu mà chỉ nhìn vào thị giá của nó Khimột cổ phiếu triển vọng trên thị trường bỗng nhiên được bán chỉ với giá bằng nửa giábình thường, thì bạn hãy cẩn thận, điều này không có nghĩa là giá trị của nó vẫn tốt đẹp
Cổ phiếu có thể sụt giá rất nhanh và không bao giờ phục hồi lại giá trị cũ Nếu bạn khôngbiết giá trị thực chất của chúng, hoặc không thể có các nguồn thông tin tin cậy từ nội bộ,bạn không thể biết được liệu khi giá xuống thấp, thì cổ phiếu đó có còn giá trị hay không
(4) Hãy xác định giá trị thực của cổ phiếu
Giá cả là những gì bạn trả, giá trị là những gì bạn nhận được Điều mà nhiều nhàphân tích cơ bản coi như kim chỉ nam là: giá trị thực của một công ty có mối quan hệ mậtthiết với các đặc tính tài chính như: khả năng phát triển; những rủi ro mà công ty có thể
Trang 5gặp phải; dòng tiền mặt Bất kỳ một sự chệch hướng nào so với giá trị thực cũng là dấuhiệu cho thấy cổ phiếu đó đang ở dưới hoặc vượt quá giá trị thực Do đó, chúng ta chỉ nênmua chứng khoán đó nếu đó là một cách rẻ để sở hữu một doanh nghiệp đáng giá.
(5) Đừng dựa vào sự tăng trưởng để quyết định mua cổ phiếu
Những cổ phiếu có giá trị không thể là những cổ phiếu có khả năng tăng trưởng – Đókhông phải là sự thật Tăng trưởng là một thành tố của giá trị Tuy nhiên, các nhà đầu tưgiá trị không dựa vào sự tăng trưởng để ra quyết định mua cổ phiếu Các nhà đầu tư giátrị hạn chế đến mức thấp nhất rủi ro bằng cách nhìn ra đầu tiên các trường hợp xấu nhất
sẽ xảy ra Họ chọn lựa đầu tư trên những nguyên tắc an toàn nhất định
Cách tiếp cận cổ phiếu tăng trưởng thể hiện qua việc mọi nhà đầu tư muốn chọnchứng khoán của các công ty hoạt động tốt hơn trung bình trong khoảng một số năm Một
cổ phiếu tăng trưởng có thể được định nghĩa là một chứng khoán đã làm được điều đótrong quá khứ và được mong đợi là sẽ làm được như vậy trong tương lai Do đó, điều nàychỉ có vẻ hợp lý nếu nhà đầu tư thông minh tập trung vào việc chọn các cổ phiếu tăngtrưởng
1.2 Bài học rút ra:
- Dự báo xu hướng thị trường và nền kinh tế là vô cùng khó khăn, nếu không muốn
nới là không thể,cũng rất khó để dự đoán hiệu suất ngắn hạn của bất kì cổ phiếu riêng lẻnào Thế nhưng các nhà đầu tư thường có xu hướng nhìn quá khứ, hoặc áp những ý kiến
chủ quan để dự đoán tương lai, thường gặp không ít rủi ro Việc phán đoán những gì xảy ra trong tương lai thường sai lầm Thông thường, những sự kiện tiêu cực có thể khiến bạn mù quáng và sẽ ảnh hưởng đến kết quả đầu tư Thay vào đó chúng ta có
thể mua cổ phiếu với Biên an toàn cao
- Khi đầu tư, chúng ta nên phân bổ danh mục đầu tư cân đối giữa cổ phiếu và trái phiếu Đây được coi là một cách để bảo toàn vốn khi thị trường suy thoái vì chúng vẫn duy trì được thu nhập từ trái phiếu Điều này sẽ giúp chúng ta giảm bớt rủi ro hơn.
- Nếu chọn một cổ phiếu riêng lẻ, hãy nhìn vào giá trị và hiệu suất thông qua những nghiên cứu cụ thể, chi tiết Sau khi thị trường tăng đáng kể, bạn nên xem xét và
cơ cấu lại danh mục đầu tư của mình cũng như khi thị trường giảm đáng kể
- Khi muốn đầu tư chứng khoán của doanh nghiệp nào đấy, thì chúng ta nên đánh về kỹ càng giá trị, bao gồm cả những thông tin về lợi tức Chúng ta có thể tham
khảo cách đánh giá:
+) Đánh giá lợi nhuận trung bình công ty trong thời gian năm năm, nhớ điều chỉnhnhững năm kinh doanh quá tốt và quá xấu
Trang 6+) Điều chỉnh chỉ số lợi nhuận nếu như có những thay đổi về cơ cấu tài chính củacông ty trong năm hiện tại.
+) Nhân cho hệ số tối thiểu 8, tối đa 20
+) Điều chỉnh chỉ số lợi nhuận này dựa vào việc so sánh nó với giá trị tài sản có củacông ty
1.3 Liên hệ thực tiễn Việt Nam
- Sức hút khác của cổ phiếu ngành bảo hiểm
Hiện trên thị trường chứng khoán có khoảng 10 cổ phiếu bảo hiểm đang được giaodịch, ngoại trừ BVH của Tập đoàn Bảo Việt thì hầu hết những cổ phiếu còn lại đều khá
mờ nhạt
Trong khi đó, thị trường bảo hiểm tại Việt Nam được đánh giá là khá non trẻ do đótriển vọng tăng trưởng ngành này là rất lớn Sự tham gia của các nhà bảo hiểm lớn trênthế giới giúp các doanh nghiệp trong nước tiếp cận với sự chuyên nghiệp tạo ra nhữngbước tăng trưởng ấn tượng mới, đặc biệt là các doanh nghiệp có thị phần nhỏ
Trong quý III/2019, Bảo Việt sẽ thực hiện chi trả cổ tức năm 2018 với tỷ lệ 10%,tương đương hơn 700 tỷ đồng cho cổ đông
Trong 6 tháng đầu năm, dù thị trường chứng khoán có nhiều biến động nhưng giá cổphiếu BVH cũng chỉ ghi nhận mức giảm nhẹ Kết thúc phiên giao dịch ngày 2/8, BVHgiao dịch tại mức giá 83.000 đồng/cp, giảm 6,7% so với đầu năm
Trước đó, tại danh mục cổ phiếu thành phần chỉ số VN30 kỳ tháng 7/2019, cổ phiếuBVH đã được lựa chọn vào rổ chỉ số VN30 trong đợt cơ cấu này Tuy nhiên, thanh khoảncủa cổ phiếu này vẫn chưa có sự bứt phá, chỉ đạt trung bình trên 220.000 đơn vị mỗiphiên
Dù chưa công bố kết quả kinh doanh quý II và 6 tháng đầu năm 2019 nhưng ngày21/6 vừa qua, Tổng CTCP Bảo Minh (mã: BMI) cũng vừa thực hiện thanh toán cổ tứcnăm 2018 bằng tiền cho cổ đông với tỷ lệ 12%
Trang 7Với hơn 91 triệu cổ phiếu BMI đang được niêm yết, tổng số tiền chi trả cổ tức đợtnày của Bảo Minh có thể lên tới 110 tỷ đồng Hiện BMI đang giao dịch tại mức giá26.650 đồng/cp, tăng hơn 35% so với mức giá 19.730 đồng/ cp (giá điều chỉnh) hồi đầunăm.
Một cái tên khác là Tổng CTCP Bảo hiểm Bưu điện (mã: PTI) vừa công bố kết quảkinh doanh khả quan trong 6 tháng đầu năm 2019, với tổng doanh thu đạt 2.684 tỷ đồng,tăng 39,8% so với cùng kỳ năm ngoái, hoàn thành hơn 53% kế hoạch năm Đồng thờicũng thực hiện chi trả cổ tức năm 2018 bằng tiền với tỷ lệ 8% trong tháng 7 vừa qua.Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu PTI đang giao dịch quanh ngưỡng 16.000đồng/ cp, giảm khoảng 21% so với mức giá 20.530 đồng/cp hồi đầu năm Thanh khoảntrung bình 10 phiên giao dịch gần nhất của PTI chỉ đạt hơn 5.700 đơn vị/phiên
Tương tự, các doanh nghiệp bảo hiểm đang niêm yết khác như Tổng CTCP Bảo hiểmBIDV (BICO, mã: BIC), CTCP Bảo hiểm Agribank (ABIC, mã: ABI), Tổng CTCP Bảohiểm Quân đội (MIC, mã: MIG)… cũng duy trì mức tăng trưởng nhưng thị giá cổ phiếulại khá “lình xình”
� Từ diễn biến giá cổ phiếu và thanh khoản trên thị trường chứng khoán của nhóm cổ phiếu bảo hiểm có thể thấy đây không phải là nhóm cổ phiếu “hot” đối với nhà đầu tư cá nhân nhưng ngành bảo hiểm lại đang khá thu hút được các nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là dòng vốn ngoại.
- Cổ phiếu giảm giá: Đằng sau cơ hội là cái bẫy?
Thực tế, tính hấp dẫn của trường phái đầu tư này là ở khả năng tạo ra những biếnđộng lớn tới giá cổ phiếu trong một thời gian rất ngắn, thu hút dòng tiền nhanh và mạnh.Tuy nhiên, giá cả chỉ phản ánh một cách tương đối giá trị thật của cổ phiếu, nếu chỉ đánhgiá dựa vào yếu tố này mà không đi sâu phân tích giá trị thực của chúng, các nhà đầu tưrất dễ bị rơi vào bẫy
Cơ hội một lần
Gọi đây là chiến lược phổ biến là bởi cũng đã có không ít nhà đầu tư gặt hái được
“trái ngọt” sau những lần mạnh dạn xuống tiền
Hồi tháng 11/2019, thị trường chứng khoán đã chứng kiến một xu hướng tiêu cực với
áp lực bán đến từ cả khối ngoại và tự doanh của các công ty chứng khoán
Trang 8Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, nhiều cổ phiếu vẫn đạt được mức tăng ấn tượng, đặcbiệt cổ phiếu VRC của CTCP Bất động sản và Đầu tư VRC đã gây sự chú ý của giới đầu
tư với nhịp tăng gần 55%, trở thành một trong những mã tăng mạnh nhất thị trường
“Con sóng VRC" đã mang lại lợi suất đáng mơ ước cho nhiều nhà đầu tư khi đã muađúng nhịp tăng giá, đặc biệt trong bối cảnh thị trường chung không có quá nhiều cơ hội.Trước khi đạt được mức tăng này, trong 8 tháng đầu năm 2019, VRC nằm trong xuhướng giảm giá từ mức hơn 18.000 đồng/cp về đáy thấp nhất 14.000 đồng/cp, cùng với
đó là thanh khoản cũng cạn dần với khối lượng giao dịch chỉ vài chục nghìn đơn vị mỗiphiên
Trong giai đoạn này, CTCP Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (mã: SHS) đã đẩy mạnhgom vào và hoàn tất giao dịch vào đầu tháng 9/2019 với gần 1,8 triệu cổ phiếu được muathành công, nâng tỷ lệ nắm giữ lên 10,66% và trở thành cổ đông lớn nhất
Như vậy, lượng cổ phiếuVRC mới của SHS đã được mua tại đúng vùng đáy trướckhi mã này "dậy sóng" Tính đến phiên giao dịch giữa tháng 12/2019, tức là sau khoảng 2tháng, VRC ghi nhận mức giá 23.700 đồng/cp Giả sử mức giá trung bình mà SHS muavào là 14.850 đồng/cp thì với gần 1,8 triệu đơn vị, công ty chứng khoán này đã thu vềkhoản lãi hơn gần 16 tỷ đồng
Rõ ràng, SHS đã trở thành nhà đầu tư rất thành công tại thời điểm đó Không chỉ đốivới các nhà đầu tư tổ chức như SHS, phương thức mua vào khi giá cổ phiếu giảm sâucũng được nhiều nhà đầu tư cá nhân lựa chọn
Có thể kể đến như, tháng 3/2020 là thời điểm thị trường chứng khoán bị ảnh hưởnglớn nhất do tác động của dịch Covid-19, các chỉ số thị trường liên tiếp chứng kiến nhữngphiên giảm sâu kỷ lục, nhưng số lượng tài khoản mở mới của nhà đầu tư cá nhân lại tăngvọt 75% so với tháng 2 và 225% so với tháng 1
Hậu quả dài lâu
Theo nhận định của các chuyên gia chứng khoán, việc các nhà đầu tư bắt đáy cổphiếu có khả năng mang lại lợi nhuận trong ngắn hạn nhưng cơ hội chỉ đến một lần Bởi
lẽ, giá cả chỉ phản ánh một cách tương đối giá trị thật của cổ phiếu
Các chuyên gia cũng khuyến nghị, nếu chỉ đánh giá dựa vào yếu tố giá mà không đisâu phân tích giá trị thực của chúng thì các nhà đầu tư rất dễ bị rới vào “bẫy”
Quay trở lại với diễn biến cổ phiếu VRC, có thể thấy ngay sau khi mang về khoản lãiđậm cho SHS, mã này đã ngay lập tức ghi nhận 21 phiên giảm liên tiếp, trong đó có 19
Trang 9phiên giảm sàn và tiếp tục giao dịch trồi sụt tăng trần, giảm sàn những phiên sau đóxuống còn 4.330 đồng/cp (phiên 31/3), giảm gần 71% so với giá mua của SHS.
Hiện, VRC hồi phục lên vùng giá hơn 6.000 đồng/cp, nhưng thanh khoản đã sụt giảmkhá nhiều so với thời điểm thăng hoa hồi cuối năm 2019 Đáng chú ý, giai đoạn cổ phiếuVRC lao dốc cũng chính là thời điểm mà công ty công bố kết quả kinh doanh năm 2019với lợi nhuận sụt giảm tới 91% so với năm trước và dòng tiền âm
Một ví dụ minh họa khác về việc giá cổ phiếu giảm có thể là một cái bẫy là trườnghợp của mã ASM (CTCP Tập đoàn Sao Mai) hồi năm 2018 Nhiều nhà đầu tư đã đượckhuyến nghị mua ASM tại thời điểm đầu năm bởi doanh nghiệp liên tiếp ghi nhận lợinhuận tăng trưởng ấn tượng, P/E lại chỉ ở quanh mức 3 lần
Tuy nhiên, sau đó khoảng 2 tháng, P/E của ASM chỉ còn 1,8 lần và giá cổ phiếu đãgiảm tới 40%, thấp hơn nhiều so với giá được khuyến nghị mua trước đó Nếu theo chiếnlược mua vào khi giá xuống thì đây là mức giá đã hấp dẫn hơn nhiều Thế nhưng, nhiềukhuyến nghị lại cho rằng không nên mua vào, bởi có nhiều câu hỏi xung quanh nhữngkhoản lợi nhuận của Tập đoàn Sao Mai
Nhìn chung, chiến lược mua cổ phiếu khi giá đã giảm sâu cũng giống như câuchuyện mua một chiếc xe hơi Người mua đến showroom ô tô tìm được xe ưng ý nhưngkhông đủ tiền, và ở đó có một chiếc xe cũ cùng loại với giá bán chỉ bằng một nửa, cóngười sẽ cho rằng đây là một món hời và quyết định mua
Tuy nhiên, sau thời gian ngắn sử dụng “món hời” này, nhiều vấn đề đã xảy ra: chiếc
xe phải mang đi sửa, thợ sửa xe thông báo rằng chiếc xe trước đó đã bị ngập nước quánặng, ước tính số tiền bỏ ra để sửa chữa toàn bộ cùng số tiền mua đã vượt qua giá trị củamột chiếc xe mới
Tương tự, nhiều doanh nghiệp trông bề ngoài có thể thấy rất ổn và giá cổ phiếu rẻ,nhưng tiềm ẩn nhiều vấn đề cần phải giải quyết
2 Nguyên tắc 2: Đương đầu với sự bất ổn và kiếm lợi từ đó
2.1 Nội dung nguyên tắc
Đầu tư chứng khoán có nghĩa là đối phó với sự bất ổn Thay vì tháo chạy lúc thịtrường căng thẳng thì nhà đầu tư thông minh lại chào đón xu hướng suy giảm như cơ hộiđầu tư tuyệt vời Graham minh họa điều này bằng hình ảnh tương tự ”Ngài Thị trường”,đối tác kinh doanh tưởng tượng của mọi nhà đầu tư Hàng ngày ‘Ngài thị trường” chàogiá các nhà đầu tư hoặc để mua hoặc để bán cổ phần kinh doanh Lúc thì thị trường bị
Trang 10quá khích bởi viễn cảnh kinh doanh và đưa ra mức giá quá cao, khi thì thất vọng bởitương lai và đưa ra mức giá quá thấp.
Bởi thị trường chứng khoán có những cảm xúc tương tự nên bài học ở đây là bạnkhông nên để những quan điểm của “Thị trường” sai khiến những cảm xúc của riêng bạn,hoặc tệ hơn là định hướng cho quyết định đầu tư của bạn Thay vì thế, bạn nên định hìnhphong cách tiên lượng về giá trị của riêng mình trên cơ sở kiểm chứng sự kiện một cách
chắc chắn và hợp lý Hơn nữa bạn chỉ nên mua khi giá được chào có ý nghĩa và bán khi được giá Ở một khía cạnh khác, thị trường đôi khi chao đảo bất thường, nhưng thay
vì sợ hãi trước sự bất ổn bạn hãy sử dụng nó như một cơ hội để mua được giá hời và bán
ra khi cổ phần của bạn được giá cao hơn giá trị thực
Chiến thuật thực hiện
Đây là hai chiến thuật Graham đưa ra nhằm hạn chế tác động tiêu cực từ tính bất ổncủa thị trường:
(1) Bình ổn giá trị đô la
Bình ổn giá trị đô la được thực hiện bằng cách định kỳ mua cổ phiếu tương đươngvới một giá trị đô la nhất định Nó giúp duy trì ổn định giá, có nghĩa nhà đầu tư khôngphải quan tâm đến việc mua nó hoàn toàn ở vị trí dẫn đầu thị trường hay không Bình ổngiá trị đô la là một phương thức dành cho nhà đầu tư thụ động và nó làm giảm bớt gánhnặng trách nhiệm trong việc chọn mua cổ phiếu với giá bao nhiêu và khi nào cho đúng
Cả các nhà đầu tư và đầu cơ vào chứng khoán thường đều nên chú ý cẩn thận tới các
dự báo thị trường Có hai cách có thể dùng để xác định dao động thị trường: cách xácđịnh thời điềm và cách định giá Khi nói xác định thời điểm, có ý nói đến cố gắng dựđoán động thái của thị trường chứng khoán - để mua hoặc giữ khi phương hướng tươnglai chắc chắn sẽ đi lên, để bán hoặc tránh mua khi phương hướng đi xuống Khi nói địnhgiá, là muốn nói đến cố gắng mua chứng khoán khi chúng có mức giá niêm yết thấp hơnnhiều giá trị hợp lý của chúng, và bán chúng đi khi giá của chúng cao hơn giá trị đó Cómột kiểu định giá ít tham vọng hơn, đó là nỗ lực khá đơn giản: khi mua bạn không bỏ raquá nhiều tiền cho chứng khoán của mình
(2) Đầu tư cả cổ phiếu và trái phiếu
Hàm ý ở đây là cách chia tiêu chuẩn nên cân bằng, tức là 50-50, giữa hai món đầu tưchính Theo truyền thống, lý do hợp lý để tăng phần trăm của cổ phiếu thường sẽ là sựxuất hiện của các mức "giá giảm" được tạo ra trong một thị trường giá xuống kéo dài.Ngược lại, quy trình hợp lý để giảm thành phần cổ phiếu thường xuống 50% là theo sựđánh giá của nhà đầu tư, mức thị trường đã lên cao tới mức nguy hiểm
Graham gợi ý nhà đầu tư nên phân bổ danh mục đầu tư cân đối giữa cổ phiếu và tráiphiếu như một cách để bảo toàn vốn khi thị trường suy thoái thì vẫn duy trì được thu
Trang 11nhập từ trái phiếu Nên nhớ triết lý của Graham là trên hết phải bảo toàn vốn sau đó mớilàm cho nó tăng trưởng Ông đưa ra mức 25% – 75% đầu tư vào trái phiếu tùy tình hìnhbiến đổi thị trường Chiến thuật này có điểm lợi là giữ cho nhà đầu tư tránh được cảmgiác khó chịu dẫn đến sự cám dỗ tham gia vào các thương vụ bất lợi.
Graham nhấn mạnh rằng mọi người nên giữ ít nhất là 25% làm trái phiếu Cái đệm
đó ông tranh luận, sẽ cho bạn đủ can đảm để giữ nốt chỗ tiền còn lại vào cổ phiếu kể cảkhi cổ phiếu giảm
Chỉ vì những bất ổn của tương lai mà nhà đầu tư không thể đặt hết vốn vào một rổ không thể là rổ trái phiếu, mặc cho các mức sinh lợi cao chưa từng có mà trái phiếu gầnđây đem tới; cũng không phải rổ cổ phiếu, mặc cho khả năng lạm phát tiếp tục kéo dài.Nhà đầu tư càng phụ thuộc vào danh mục đầu tư của mình và lợi nhuận từ nó anh tacàng cần phải bảo vệ mình trước những điều không lường trước và những bất trắc trongphần đời này của mình Hiền nhiên là nhà đầu tư thận trọng phải cố giảm thiểu rủi ro chomình
Không vay tiền để mua hoặc giữ chứng khoán
- Không tăng phần tiền dùng để nắm giữ cổ phiếu thường
- Giảm các cổ phiếu thường đang nắm giữ khi cần để nó chỉ chiếm nhiều nhất là 50%trong toàn danh mục đầu tư Thuế lãi vốn phải được trả một cách vui vẻ nhất có thể, vàtiền thu được cần được đầu tư vào các trái phiếu cấp cao hoặc được giữ như một tàikhoản tiết kiệm
Tuy nhiên, về dài hạn thị trường sẽ tự điều chỉnh và cuối cùng lại phản ánh tình hình
kinh tế doanh nghiệp trong giá cổ phiếu của nó Nên chúng ta sẽ chỉ cần tập trung vào việc phân tích và lập luận thận trọng tình hình kinh doanh dài hạn để có thể đưa ra hướng đi đúng đắn Khi thị trường lao dốc, chúng ta cần chuẩn bị tinh thần trước các
đợt giảm giá thị trường để tách biệt phản ứng cảm xúc đối với việc thị trường lao dốckhỏi khả năng nhận thức
- Đa dạng hóa danh mục đầu tư: Việc tập trung vào một doanh nghiệp chỉ có thể
đạt hiệu quả nếu như nhà đầu tư có khả năng tiếp cận được mọi thông tin của doanhnghiệp Đa dạng hóa danh mục đầu tư thường chia sẻ dòng vốn đầu tư vào nhiều doanhnghiệp nhằm phân tán rủi ro; do đó hiệu suất sinh lời phần nào bị ảnh hưởng khi có cổ
Trang 12phiếu tăng nhưng cũng có cổ phiếu giảm và làm hạn chế danh mục nói chung Ưu điểmlớn nhất của việc đa dạng hóa danh mục là chia sẻ rủi ro ra nhiều nơi, do đó phần nào hạnchế thua lỗ nếu không may xảy ra.
- Xem xét khả năng sinh lời của vốn Các nhà đầu tư cần quan tâm đến tỷ suất lợi
nhuận trên vốn đầu tư (ROIC) của doanh nghiệp, như một cách đo lường hiệu quả hoạtđộng của công ty Câu hỏi chủ yếu phải làm rõ là: Sức sinh lời bình quân vốn kinh doanh,sức sinh lời vốn cổ phần của doanh nghiệp là bao nhiêu? DN đã kiếm được bao nhiêu lợinhuận từ ngành nghề đang kinh doanh? DN sử dụng vốn từ các cổ đông hiệu quả ra sao?
Và nhà đầu tư thông minh sẽ xem xét những tiêu chí về tỷ suất lợi nhuận ấy trong quãngthời gian đủ dài để đánh giá về chất lượng doanh nghiệp và đưa ra quyết định đầu tư
2.3 Liên hệ thực tiễn Việt Nam
- Chứng khoán mùa Covid-19: Cơ hội cho nhà đầu tư "nhìn xa"
Covid-19 đang có những tác động nhất định đến thị trường tài chính, đặc biệt là tìnhtrạng giảm điểm liên tục trên thị trường chứng khoán Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh
tế lại cho rằng, thời điểm này sẽ là cơ hội cho nhà đầu tư có "tầm nhìn xa trông rộng" Thay vì tháo chạy lúc thị trường căng thẳng thì nhà đầu tư thông minh lại chào đón xuhướng suy giảm như cơ hội đầu tư tuyệt vời
Trước diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường của dịch bệnh Covid-19, chứngkhoán quốc tế vẫn duy trì những phiên giao dịch tiêu cực Thị trường chứng khoán ViệtNam cũng không phải ngoại lệ
Thời gian vừa qua, chỉ số VN-Index tiếp tục để mất hơn 52 điểm, tương ứng giảm6,8% và rơi xuống mức thấp nhất trong hơn 3 năm khi xuyên thủng ngưỡng 710 điểm.Trong phiên sáng đầu tuần ngày 23/3/2020, áp lực bán ồ ạt diễn ra trên diện rộng khiếnhàng trăm mã giảm điểm, trong đó có gần 100 mã giảm sàn, khiến chỉ số VN-Index bốchơi hơn 40 điểm và thủng mốc 670 điểm Thị trường chứng khoán được dự báo vẫn chịunhững tác động nhất định nếu dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp
Tuy nhiên, nhìn theo hướng tích cực, nhiều chuyên gia kinh tế lại cho rằng, thịtrường chứng khoán trong bối cảnh hiện nay lại mở ra nhiều cơ hội cho nhà đầu tư dàihạn Các chuyên gia nhận định, với các nhà đầu tư dài hạn, thị trường chứng khoán hiệnnay là cơ hội tốt khi giá CP đã giảm mạnh, xoay quanh giá trị thực Do đó, nhà đầu tư cóthể xem xét giải ngân tỷ trọng nhỏ (20 - 30% giá trị danh mục đầu tư dài hạn) khi thịtrường về sát vùng hỗ trợ 700 điểm Nhà đầu tư nên ưu tiên đầu tư vào các doanh nghiệpthuộc các ngành ít bị tác động của dịch Covid-19 như ngành công nghệ, tiêu dùng thiếtyếu, phân bón, các nhóm ngành xuất khẩu mà Việt Nam tự chủ được nguồn cung nguyên