Mục tiêu nghiên cứu của bài tập lớn này đó là phân tích luận điểm của Hồ Chí Minh - Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản. Mời các bạn cùng tham khảo để nắm chi tiết hơn nội dung nghiên cứu.
Trang 1Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thùy Linh
Họ và tên sinh viên: Kim Tuấn Anh
Ma sinh vién: 11186213
Lớp tín chỉ: Tư tưởng Hồ Chí Minh 219_ 19
BÀI TẬP LỚN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Tên đề tài: Phân tích luận điểm của Hồ Chí Minh: “Muốn cứu nƯỚc và giải
phóng dân tỘc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô san’’
I CƠ sở của luận điểm:
._ Bối cảnh lịch sử:
a, Bối cảnh thế giới:
_ Vào giữa thế kỷ thứ XIX, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa
đã thống trị ở Pháp, Anh và Đức cùng các nước Tây Âu Để tạo ra nhiều lợi nhuận, giới tư bản không ngừng bóc lỘt giai cấp vô sản, đẩy cuộc sống của họ vào cùng cực, trong khi tầng lớp tư sản sống sung sướng bằng máu của công nhân, nông dân Trước mâu thuẫn ngày càng trở nên gay gắt, phong trào đứng lên cỦa giai cấp vô sản phát triển tỪ tỰ phát sang tỰ giác Để đáp ứng nhu cầu về lý luận dẫn dường cho cách mạng, chủ nghĩa Mác ra đời bằng Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản(1848)
_ Cuối thế kỷ thứ XIX, chủ nghĩa tư bản chuyển dần sang chủ
nghĩa đế quốc nhằm tìm thêm thị trường, nguyên liệu, nhân công Các nước đế quốc thi nhau xâu xé, cưỚp bóc, thôn tính các nưỚc châu Á, châu Phi và châu Mỹ La tinh Thế giới được chia làm hai phan: các nước tư bản phát triển (phương Tây) và các nước nông nghiệp lạc hậu (phương Đông)
Trang 2_ Sang đầu thế kỷ XX, cuỘc xung đột, tranh giành quyền lợi giỮa
các nước đế quốc đã dẫn đến cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918), làm cho các mâu thuẫn vốn có của chủ nghĩa đế quốc
trở nên gay gắt Cùng với phong trào đấu tranh cỦa giai cấp công
nhân Ở các nước để quốc, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc Ở các nước thuộc địa và phụ thuộc bùng lên mạnh mẽ, điển hình là Trung Quốc, Ấn Độ, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, Inđônêxia, Bão táp cách mạng với "phương Đông thức tỉnh" là nét đặc sắc của tình hình
quốc tẾ trong giai đoạn này Trong bối cảnh lịch sử ấy, Lênin đã phân tích tình hình cụ thể, tiếp tục phát triển chủ nghĩa Mác trong
giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, đề ra lý luận cách mạng vô sản có thể thành công Ở một số nước, thậm chí trong một nước tư bản phát
triển trung bình; đồng thời nêu lên nguyên lý về cách mạng giải
phóng dân tộc thuộc địa, về sự đoàn kết giỮa giai cấp công nhân Ở các nưỚc tư bản và các dân tỘc Ở các nƯỚc thuỘc địa trong cuộc đấu
tranh chung chống chủ nghĩa đế quốc, thực dân Thực tiễn chứng
minh lý luận cỦa Lên¡in là đúng với thắng lợi cỦa cuỘc Cách mang Tháng MƯời năm 1917 dưới sự lãnh đạo của Đảng Bônsêvích Nga Thắng lợi đó là nguồn cổ vũ lớn lao đối với cách mạng thế giới, nhất là cách mạng ở thuộc địa Năm 1919, Lênin cùng các nhà cách mạng chân chính Ở các nước thành lập Quốc tế Cộng sản - một tổ chức quốc tế của phong trào cách mạng thế giới Quốc tế Cộng sản
ra đời đánh dấu bƯỚc phát triển mới về chất của phong trào cách mạng vô sản và phong trào đấu tranh giải phóng dân tỘc trên phạm
vi thế giới
b, Bối cảnh Việt Nam:
Trang 3_ Vào giữa thế kỷ thứ XIX, đế quốc Pháp nổ súng đánh chiếm nƯớc
ta, giỮa lúc chế dé phong kiến Việt Nam đang trên đà suy tàn, mâu
thuẫn giỮa giai cấp nông dân với giai cấp địa chủ phong kiến trở
nên gay gắt Trước hành động xâm lƯợc của đế quốc Pháp, chế đỘ
phong kiến mà đại biểu là triều đình nhà Nguyễn đã chọn con
đường quỳ gối đầu hàng, dâng nước ta cho Pháp Chế đỘ phong kiến Việt Nam trước đây đại biểu cho dân tộc, đến nay bộc lỘ rõ sự thối nát, bất lực và phản động
_ Trước cảnh nước mất nhà tan, các sĩ phu yêu nước đồng loạt đứng lên với các cuỘc nổi dậy như phong trào Cần Vương- đại diện cho chế đỘ phong kiến, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo, tuy nhiên đều có kết cục chung là thất bại Qua
đó thấy được, chế đỘ phong kiến lạc hậu đã không còn thích hợp cho công cuỘc giải phóng độc lập dân tộc, đất nước ta
_ Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, rất nhiều phong trào yêu nƯỚc
nổ ra, lớp trước ngã lớp sau lại đứng dậy, hết sức kiên cường Mặc
dù vậy, tất cả phong trào đó đều bị thực dân Pháp đìm trong biển máu Các phong trao cUa các nghĩa sĩ như Phan BỘi Châu, Phan Châu Trinh đã biết hƯỚng ra bên ngoài, gây được tiếng vang nhưng không
thành công là do chưa hướng đúng vì mang tƯ tưởng cầu viện nƯỚc
ngoài: dùng Nhật kháng Pháp chẳng khác nào đuổi hổ cửa trước
rước beo cửa sau (phong trào Đông du do Phan Bội Châu khởi
xƯỚng) hay xin giặc rủ lòng thương ( phong trào cải cách dân chủ
của Phan Châu Trinh) Ngoài ra còn các phong trào như Đông Kinh
Nghĩa Thục của Lương Văn Can, phong trào chống thuế ở Trung
Kỳ Tất cả các phong trào trên đều mang tƯ tưởng dân tộc dân chủ
tư bản, được ảnh hƯỞng bởi các trào lƯu tư tưởng dân chủ tư sản
Trang 4trên thế giới dồn dập dội vào nƯỚc ta: tư tưởng của Cách mạng Nga năm 1905 dưới tác động của nước Nhật duy tân, chủ nghĩa tam dân của Tôn Trung Sơn, tư tưởng dân tộc, dân quyền của Lương
Khải Siêu và Khang HỮu Vi, tư tưởng của Cách mạng tƯ sản Pháp,
Các phong trào Ởở Việt Nam nói trên đều thất bại nhƯ một sự tất
yếu do vẫn chưa tìm được con đường giải phóng đúng đắn Rõ
ràng, đến đầu thế kỷ XX, cách mạng Việt Nam diễn ra cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nƯỚc, về giai cấp lãnh đạo sự nghiệp giải
phóng dân tộc Cách mạng Việt Nam Ở trong "tình hình đen tối như
không có đường ra"
Chính vì nhữỮng lý do trên mà Hồ Chí Minh đã quyết định ra ngoài
thế giới để tìm hiểu, trả lời cho câu hồi về con đường giải phóng
phù hợp cho tổ quốc, cho đồng bào ta
CƠ sở hình thành luận điểm:
a, CƠ sở thực tiễn:
_ Cách mạng tư sản là không triệt để:
Điểm đến đầu tiên của Hồ Chí Minh là Pháp Hồ Chí Minh
muốn tìm hiểu xem cái nƠi sinh ra “tự do, bình đẳng, bác ái”, nơi
sinh ra “Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền” tại sao lại là nơi để
ra ách đô hộ thực dân Vì vậy, Hồ Chí Minh từ chối con đường sang Nhật của Phan BộỘIi Châu
Vừa đặt chân lên nước Pháp, Người nhận thấy ở nước Pháp cũng
nhiều người khổ như ở Việt Nam, Ở đây giai cấp tư sản cũng tàn ác nhƯ ở Việt Nam Một điều Người không ngờ đến là trên nước Pháp lại
Trang 5tồn tại hai nước Pháp: Một nƯỚớc Pháp cỦa giai cấp tư sản và một nƯỚc
Pháp của nhân dân lao động '““TƯ bản nó dùng chữ Tự do, Bình
cách mạng tư sản Mỹ Tuy rằng cách mạng thành công đã hơn 150
năm nay, nhưng công nông vẫn cứ cực khổ, vẫn cứ lo tính cách mạng
lần thứ hai Vì cách mạng Mỹ là cách mạng tƯ bản, mà cách
mạng tư bản là chưa phải cách mạng đến nơi
Cách mạng Pháp cũng như cách mạng MỸ, nghĩa là cách mạng tử bản, cách mạng không đến nơi, tiếng là cỘng hoà và dân chủ, kỳ thực trong thì nó bóc lỘt công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa
Cách mạng đã 4 lần rồi, mà nay công nông Pháp hẳng còn phải mưu
cách mạng lần nữa mới hòng thoát khỏi vòng áp bức Cách mạng
An Nam nên nhớ nhỮng điều ấy
_ Về cách mạng vô sản Nga (10/1917):
Trong thế giới bây giỜ chỉ có cách mạng Nga là đã thành công, và
thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng được hƯỞng cái phúc tự do,
bình đẳng thật, không phải tự do và bình đẳng giả dối như đế quốc
chủ nghĩa Pháp khoe khoang bên An Nam Cách mạng Nga đã đuổi được vua, tƯ bản, địa chủ rồi, lại ra sức cho công, nông các nƯỚc và
dân bị áp bức các thuỘcđịa làm cách mạng để đập đổ tất cả các đế quốc chủ nghĩa và tư bản trong thế giới Cách mạng Nga dạy cho
Trang 6chúng ta rằng muốn cách mạng thành công thì phải dân chúng (công
nông) làm gốc, phải có đẳng vững bền, phải bền gan, phải hy sinh, phải thống nhất
_ Thực tiễn mâu thuẫn tại Việt Nam bấy giờ:
Ở Việt Nam có hai mâu thuẫn cơ bản cần phải giải quyết:
+MộI là, mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với bon đế quốc cướp
nƯỚc
+Hai là, mâu thuẫn giỮa đông đảo quần chúng nhân dân, chủ yếu là
nông dân, với giai cấp địa chủ phong kiến
Từ những mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam, Hồ Chí
Minh đi đến xác định lực lƯợng nòng cỐt của cách mạng Người cho
rằng, chính các giai tầng bị áp bức bóc lột sẽ là người thực hiện
cuỘc cách mạng lật đổ các giai cấp thống trị mình, giành lấy quyền
sống và quyền độc lập, tự do cho chính họ Với Việt Nam, lực
lượng cách mạng chính là giai cấp công nhân, nông dan, tu’ san dan
tỘc, tiểu tư sản Trong đó, “ ai mà bị áp bức càng nặng thì lòng
cách mạng càng bền, chí cách mệnh càng quyẾt công nông bị áp
bức nặng hơn công nông là đông nhất nên sức mạnh hƠn hết, nếu
thua thì chỉ mất một cái kiếp khổ, nếu được thì được cả thế giới,
cho nên hỌ gan góc nên công nông là gỐc cách mạng”
Tất cả những luận điểm và sự tổng kết thực tiễn trên đều cho thấy:
Việt Nam không còn con đƯờng giải phóng dân tỘc nào khác ngoài
tiến hành cách mạng vô sản
b, Cơ sở lý luận:
Sau mội thời gian đi khắp nơi để quan sát cuỘc sống nhỮng
Trang 7nguoi
lao động Ở Châu Á, Châu Âu và Châu Mỹ, nhất là chứng kiến cuỘc
sống của những người nô lệ da đen, Hồ Chí Minh rút ra mỘt nhận
xét: đâu đâu trên thế giới cũng chỉ có hai loại người là thiểu sỐ đi áp bức bóc lỘt, còn đa số quần chúng lao động là những người bị áp bức
Annam”, đòi quyền lợi cho các dân tộc ở Đông Dương Tuy không được thực dân chấp nhận, nhưng bản yêu sách đã gây ra tiẾng vang
lớn trong dư luận Cũng từ đây Người rút ra mỘt bài học quan trong:
Sự nghiệp giải phóng dân tỘc mình phải dựa vào chính sức mạnh
của
mình, chứ không phải dựa vào các lực lượng bên ngoài
Năm 1920, Người bắt gặp Sơ thảo lần thứ nhất những luận
cƯƠng về vấn đề dân tỘc và vấn đề thuộc địa của Lênin, trong đó
có ba vấn đề quan trọng nhất nhƯ sau:
+ Lênin bóc trần lối đặt vấn đề một cách trừu tượng về hình thức cỦa giai cấp tư sản về quyền bình đẳng trong đó bao gỒm cả quyền
Trang 8bình đẳng dân tộc Lênin đòi hỏi phải phân biệt rõ nét các dân tỘc bị
áp bức, phụ thuộc không được hưởng quyền bình đẳng với các dân tỘc đi áp bức bóc lột được hƯỞng đầy đủ quyền lợi
+ Lênin khẳng định điều quan trọng nhất trong Quốc tế cộng sản
về các vấn đề dân tộc và thuộc địa là phải làm cho vô sản va quần chúng lao động của tất cả các dân tỘc và các nước gần gũi nhau để tiến hành cuỘc cách mạng chung nhằm lật đổ bọn địa chỦ và giai cấp tư sản Bởi vì chỉ có sự gần gũi ấy mới đảm bảo cho việc
chiến thắng giai cấp tư sản, nếu không có chiến thắng đó thì không
thể thủ tiêu được áp bức dân tộc và tình trạng bất bình đẳng
+ Nhiệm vụ quan trọng của các Đảng Cộng Sản là phải Ủng hỘ tích cực, trực tiếp đấu tranh cho giai cấp vô sản Ở các nước thuộc địa Đặc biệt Leenin đòi hỏi các giai cấp vô sản Ở các nước thống trị các nước thuộc địa, dân tộc lạc hậu buộc phải Ủng hộ tích cực nhất cho phong trào độc lập, giải phóng Ở các dân tộc ấy
Sau khi nghiên cứu kỹ luận cương của Lên¡in, Hồ Chí Minh đã
tìm thấy một con đường cứu nước phù hợp cho dân tộc Việt Nam Con đường đó là muốn cứu nƯớc, muốn giải phóng dân tộc không còn con đường nào khác con đường cách mạng vô sản Luận cương của Lênin đã giải đáp cho Hồ Chí Minh con đường giành độc lập cho dan t6c va tu do cho đồng bào, đáp Ứng nhỮng tình cảm, suy nghĩ, hoài bão được ấp Ủ bấy lâu nay Ởở Người
Trong lịch sử, các giai cấp thống trị thực hiện sự thống trị áp bức
giai cấp và áp bức dân tộc Chỉ có chủ nghĩa Mác-Lênin mới giải
quyết triệt để vấn đề giải phóng giai cấp và giải phóng dân tộc
Trang 9IL
Trong lịch sử, chưa có học thuyết nào bênh vực va bảo vệ quyền lợi cho giai cấp bị bóc lỘt và người lao động Chỉ có chủ nghĩa Mác-
Lênin hƯớng tới không chỈ bảo vệ mà còn đưa người lao động lên
làm chủ Bác đã tin và theo chủ nghĩa này, Người cho rằng: Chỉ có chủ nghĩa xã hỘi và
chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tỘc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khổi ách nô lệ hay muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con
giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo và cùng với quần chúng nhân
dân lao động xây dựng một xã hội công bằng, văn minh
Nếu nhƯ các cuỘc cách mạng trước đó kết thúc bằng việc giành chính quyền thì đỐi với cách mạng vô sản, việc giành chính quyền chỉ là ước đầu cho quá trình biến đổi cách mạng toàn bộ đời sống
xã hội Cách mạng vô sản phải bao gồm cả hai thời kỳ: cách mạng
về chính trị với nỘi dung chính là thiế lập nhà nước chuyên chính vô sản và tiếp theo là thời kỳ giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động sử dụng nhà nước của mình để cải tạo xã hội cũ về mọi mặt, chính trị, văn hóa tư tưởng xây dựng xã hội mới về mọi mặt
nhằm thực hiện thắng lợi chủ nghĩa xã hội và chỦ nghĩa cOng san.
Trang 10b, Mục tiêu của cách mạng vô sản:
Mục tiêu của cách mạng vô sản là giải phóng xã hội, giải phóng
con ngƯời Mục tiêu giai đoạn thứ nhất của cuộc cách mạng là giai cấp công nhân phải đoàn kết cùng nhỮng người lao động khác
nhằm thực hiện lật đổ chính quyền của giai cấp thỐng trị, áp bức, bóc lột Mục tiêu giai đoạn thỨ hai cỦa cuỘc cách mạng là giai cấp công nhân phải tập hợp các tầng lớp nhân dân lao động vào công cuộc tổ chức một xã hội mới về mọi mặt, thực hiện xóa bỏ tình trạng người bóc lỘt ngƯỜi, không còn tình trạng dân tỘc này áp bức dân tộc khác
c, Lực lượng lãnh đạo, tổ chức lãnh đạo cách mạng vô sản:
Cách mạng vô sản được lãnh đạo bởi giai cấp công nhân là sản phẩm của nền công nghiệp hiện đại, là lực lượng đại biểu cho sự phát triển của lực lượng sản xuất tiến bộ, cho xu hƯớng phát triển của phương thức sản xuất tương lai Do vậy, về mặt khách quan nó
là giai cấp có sứ mệnh lịch sử lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xóa bỏ chế độ tư bản chỦ nghĩa, xóa bỏ mọi chế dO áp bức bóc lột
và xây dựng xã hỘi mới- xã hội chủ nghĩa và cỘng sản chủ nghĩa
Trong chương IV của Tuyên ngôn Đảng Cộng sản, Mác đã chỉ rõ:
trong tất cả các giai cấp hiện đang đối lập với giai cấp tư sản thì chỈ có giai cấp vô sản là giai cấp thực sự cách mạng Các giai cấp
khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công
nghiệp, giai cấp vô sản, trái lại là sản phẩm của nền đại công
nghiệp Giai cấp công nhân là giai cấp tiên phong cách mạng, có
tinh thần cách mạng triệt để nhất có ý thức tổ chức kỷ luật cao và
Trang 11có bản chất quốc tế Do đó sứ mệnh đánh đổ giai cấp tư sản được
giao vào tay vô sản là điều không thể bàn cãi
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân do địa vị kinh tẾ xã hội của
giai cấp này quy định nhưng để biến khả năng khách quan đó thành
hiện thực thì phải thông qua nhân tố chU quan cỦa giai cấp công nhân mà trong những nhân tỐ chỦ quan đó thì việc thành lập Đảng Cộng sản là vô cùng quan trọng Một Đảng trung thành với lợi ích cUa giai cấp công nhân, của dân tộc, vỮng mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức là nhân tố quyết định nhất đảm bảo cho giai cấp công nhân hoàn thành đƯợc sứ mệnh lịch sử của mình Đảng CỘng
sản là tổ chức chính trị cao cấp nhất cỦa giai cấp công nhân, đại
biểu cho lợi ích và trí tuệ, quyền lợi của giai cấp công nhân và toàn
thể nhân dân lao động Sự lãnh đạo của Đảng cũng là sự lãnh đạo của toàn thể giai cấp công nhân Đảng Cộng sản có lợi ích căn bản giống với lợi ích cỦa giai cấp công nhân và quần chúng lao động, vì thế Đảng có thể thực hiện giác ngỘ quần chúng nhân dân, đưa họ
tham gia vào cách mạng Đảng là bộ tham mưu chiến đấu cỦa giai
cấp công nhân và cả dân tộc
Cách mạng xã hội chủ nghĩa muốn dành được thắng lợi thì phải
có sự liên minh chặt chế giỮa giai cấp công nhân, nông dân và với các tầng lớp lao động khác nhằm tạo nên khối đại đoàn kết cách mạng, trong đó nòng cốt là liên minh công nông SỰ liên minh về mặt chính trị trở thành cơ sở vỮng chắc cho Nhà nước xã hội chủ nghĩa, tạo thành nóng cỐt trong mặt trạn dân tộc thống nhất, thực hiện khối liên minh rộng rãi với các tầng lớp khác Sự liên minh về
Trang 12mặt kinh tế trở thành một động lực to lớn để thúc đẩy xã hội phát
triển, nhất là trong thời kỳ tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hỘi Ngoài ra liên minh về kinh tẾ còn về cả các mặt nội dung văn hóa,
xã hội để đồng thời đặt được các mục tiêu để tiến lên chỦ nghĩa xã
Sau một quá trình tìm hiểu và phân tích, Hồ Chí Minh đã nhận
hấy sự phân hóa giai cấp Ở các nước thuộc địa phương Đông không giống như Ở các nUGc tu ban phƯơng Tây Các giai cấp ở thuộc địa đều có chung một số phận giống nhau là mất nước, chịu làm nô lỆ,
nếu như mâu thuẫn ở các nước tư bản chủ nghĩa là mâu thuẫn giai
cấp vô sản và giai cấp tư sản thì mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội thuộc địa phương Đông là mâu thuẫn giữa dân tộc bị áp bức với chủ
nghĩa thực dân
Hồ Chí Minh đã lý giải: xã hội phương Đông có cấu trúc kinh tế,
xã hội khác so với phương Tây vì đặc thù lịch sử, địa lý Do mâu
thuẫn chủ yếu khác nhau nên tính chất cuộc đấu tranh cách mang
cũng khác nhau, nếu nhƯ Ở các nƯớc tư bản chỦ nghĩa phải tiến
hành cuộc đấu tranh giai cấp thì Ở các nước thuỘc địa trước hết
phải tiến hành cuỘc đấu tranh giải phóng dân tộc
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu và trên hết, trước hết của cách mạng Việt Nam Giải phóng dân tộc chính là đánh đỔổ ách thống trị, áp bức của chủ nghĩa
đế quốc tại đây để dành lại độc lập dân tộc, xây dựng nhà nƯỚc