Khi dịch chuyển thấu kính từ từ ra xa trang sách, ảnh của dòng chữ quan sát qua thấu kính cùng chiều và to hơn dòng chữ thật trên trang sách. Đó là ảnh ảo tạo bởi TKHT. Ảnh thật ngược chiều với vật, nằm tại tiêu điểm thấu kính (d’ = f)
Trang 1KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1 Cách nhận biết một thấu kính hội tụ?
TKHT làm bằng vật liệu trong suốt có phần rìa mỏng hơn phần giữa, chùm tia tới song song trục chính thì chùm tia ló hội tụ tại tiêu điểm của thấu kính.
Câu 2 Trình bày đường truyền 3 tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ
- Tia tới qua quang tâm thì tia ló truyền thẳng,
- Tia tới song song trục chính thì tia ló qua tiêu điểm,
- Tia tới qua tiêu điểm thì tia ló song song trục chính
Trang 2ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 43
Trang 3Một thấu kính hội
tụ được đặt sát vào mặt trang sách Khi
từ từ dịch chuyển thấu kính hội tụ ra
xa, kích thước dòng chữ thay đổi như thế nào? Vì sao vậy?
Trang 4I ĐẶC ĐIỂM CỦA ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH
Trang 5* Tiến hành thí nghiệm:
B1 Cả vật và màn đều được đặt vuông góc với trục chính của thấu kính hội tụ có f = 12 cm.
B2 Đặt vật ở các vị trí khác nhau, di chuyển màn quan sát ảnh rõ nét trên màn.
a Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự (d > f).
* Vật đặt ở rất xa thấu kính: d >>
Gọi khoảng cách từ vật tới TKHT: d
Gọi khoảng cách từ ảnh tới TKHT: d’
Trang 6- Ảnh thật hay ảnh ảo? Cùng chiều hay ngược chiều với vật?
Ảnh thật ngược chiều với vật, nằm tại tiêu điểm thấu kính (d’ = f)
Trang 7d > 2f C1 Nhận xét ảnh
Trang 8*Dịch chuyển vật lại gần thấu kính cách TK một khoảng d: f < d < 2f
- Ảnh thật, ngược chiều với vật lớn hơn vật
Trang 9*Dịch chuyển vật lại gần thấu kính cách TK một khoảng d: d = 2f
- Ảnh thật, ngược chiều với vật, lớn bằng vật
Trang 11C3 ảnh có hứng được trên màn hay không? Đó là ảnh gì?
b Đặt vật trong khoảng tiêu cự: Dịch chuyển vật lại gần thấu kính cách thấu kính 1 khoảng d: d < f
F
fd
F
- Ảnh không hứng được trên màn, ảnh này là ảnh ảo
Trang 12Vật ở rất xa Ảnh thật
Kết quả
Lần TN
Khoảng cách vật đến thấu
kính
Ảnh thật hay ảo
Cùng chiều hay ngược chiều với vật
Lớn hơn hay nhỏ hơn vật
Trang 13- Một điểm sáng nằm ngay trên trục chính ở rất
xa thấu kính, cho ảnh tại tiêu điểm của thấu kính Chùm tia phát ra từ điểm sáng này chiếu tới mặt thấu kính được coi là chùm song song với trục chính của thấu kính.
- Vật đặt vuông góc với trục chính của thấu kính cho ảnh cũng vuông góc với trục chính
Quy ước
Trang 141 Dựng ảnh của một điểm sáng S tạo bởi thấu kính hội tụ:
Từ S dựng 2 trong 3 tia đặc biệt đến TKHT, giao điểm 2 tia ló S’ là ảnh thật của S tạo bởi TKHT.
Từ S dựng 2 trong 3 tia đặc biệt đến TKHT, giao điểm 2 tia ló S’ là ảnh thật của S tạo bởi TKHT.
Trang 15 S’ là ảnh ảo của S tạo bởi TKHT
Trường hợp: hai tia ló có đường kéo dài cắt nhau
Trang 16 Dựng ảnh B’ của B, từ B’ hạ đường vuông góc với trục chính tại A’, A’B’ là ảnh thật của AB tạo bởi TKHT (Biểu diễn bằng nét liền).
Dựng ảnh B’ của B, từ B’ hạ đường vuông góc với trục chính tại A’, A’B’ là ảnh thật của AB tạo bởi TKHT (Biểu diễn bằng nét liền).
II Cách dựng ảnh:
2 Dựng ảnh của một vật sáng AB tạo bởi thấu kính hội tụ:
a Trường hợp 1: Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự (d > f)
Δ
A B
B’
A’
Vật sáng AB có dạng là 1 đoạn thẳng đặt vuông góc với trục
chính Δ tại A Khi đó A’ nằm trên Δ và A’B’ vuông góc với Δ.
I
Trang 17Ảnh A’B’ là ảnh ảo, cùng chiều và lớn hơn vật Xa
thấu kính hơn vật (Biểu diễn bằng nét đứt)
Ảnh A’B’ là ảnh ảo, cùng chiều và lớn hơn vật Xa
thấu kính hơn vật (Biểu diễn bằng nét đứt)
b Trường hợp 2: Vật đặt trong khoảng tiêu cự (d < f)
B B’
A’
Trang 20Qua bài tập trên các em hãy tự xây dựng công thức TKHT:
Trường hợp ảnh thật:
Trang 21Trường hợp ảnh thật: (Ảnh ảo tương tự)
Chia 2 vế cho OA’ được:
OI OF'
= A'B' A'F'
�
= A'O OA' - OF '
Trang 22Qua bài tập trên ta nhận xét tính chất ảnh của TKHT:
Ảnh thật luôn ngược chiều với vật.
Ảnh ảo luôn cùng chiều với vật và lớn hơn vật
Công thức thấu kính hội tụ với ảnh thật:
Công thức thấu kính hội tụ với ảnh ảo:
Cả hai trường hợp đều có:
Trang 23C7 Khi dịch chuyển thấu kính từ từ ra xa trang sách, ảnh của dòng chữ quan sát qua thấu kính cùng chiều và to hơn dòng chữ thật trên trang sách Đó là ảnh ảo tạo bởi TKHT.
C7 Trả lời câu hỏi nêu ra ở phần mở bài
Trang 241 1 Vật đặt ở vị trí nào thì
thấu kính hội tụ cho ảnh
thật
Vật đặt ở vị trí nào thì thấu kính hội tụ cho ảnh
thật
A) Rất gần TK B) Trong khoảng tiêu cự của TK C) Vuông góc với TK
D) Ngoài khoảng tiêu cự của TK
A) Rất gần TK
B) Trong khoảng tiêu cự của TK
C) Vuông góc với TK
D) Ngoài khoảng tiêu cự của TK
Thấu kính hội tụ cho ảnh
thật nhỏ hơn vật khi
Thấu kính hội tụ cho ảnh thật nhỏ hơn vật khi
A) d > f B) 2 f < d C) d < f D) f<d < 2f
A) Cùng chiều,lớn hơn vật
B) Cùng chiều, nhỏ hơn vật
C) Ngược chiều,lớn hơn vật
D) Ngược chiều ,nhỏ hơn vật
2 2
3 3
4 4
A) d > f B) 2f < d C) d < f D) f < d < 2f
A) d > f
B) 2f < d C) d < f
D) f < d < 2f
A) Cùng chiều, lớn hơn vật B) Cùng chiều, nhỏ hơn vật C) Ngược chiều, lớn hơn vật D) Ngược chiều, nhỏ hơn vật
A) Cùng chiều, lớn hơn vật B) Cùng chiều, nhỏ hơn vật
C) Ngược chiều, lớn hơn vật
D) Ngược chiều, nhỏ hơn vật
A) d > f B) f < d <2 f C) d < f
D) d > 2f
A) d > f
B) f < d <2 f
C) d < f D) d > 2f
TRẮC NGHIỆM
A) Rất gần TK B) Trong khoảng tiêu cự của TK C) Vuông góc với TK
D) Ngoài khoảng tiêu cự của TK
Trang 25 TỰ HỌC
1 Học ghi nhớ, kết luận
2 Đọc phần có thể em chưa biết
3 Làm bài tập sách bài tập bài 43.1 đến 43.10
4 Tự xây dựng các công thức (1), (2) về thấu kính hội tụ.