GIẢI PHẪU SINH lý hệ nội TIẾT (GIẢI PHẪU)

MỤC TIÊU- Định nghĩa được tuyến nội tiết - Biết được giải phẫu sinh lý một số tuyến nội tiết cơ bản - Phân tích được quá trình điều hòa thân nhiệt của cơ thể... Thùy trướcAdrenocorticotr

* HỆ NỘI TIẾT 1

GIẢI PHẪU SINH LÝ HỆ NỘI

TIẾT

MỤC TIÊU

- Định nghĩa được tuyến nội tiết

- Biết được giải phẫu sinh lý một số tuyến nội tiết cơ bản

- Phân tích được quá trình điều hòa thân nhiệt của cơ thể

ĐỊNH NGHĨA TUYẾN NỘI TIẾT

➢Hormon được chia thành 2 dạng: tại chổ và toàn thể

➢Bản chất của Hormon là: lipid, protein và amin tyrosin

* HỆ NỘI TIẾT 7

* HỆ NỘI TIẾT 8

Vùng hạ đồi

1 Hormon giải phóng và ức chế GH: GHRH, GHIH

Growth Hormone Releasing HormoneGrowth Hormone Inhibitory Hormone

2 Hormon giải phóng TSH: TRH

Thyrotropin Releasing Hormone

3 Hormon giải phóng ACTH: CRH

Corticotropin Releasing Hormone

4 Hormon giải phóng FSH và LH: GnRH

Gonadotropin Releasing Hormone

5 Hormon ức chế prolactin: PIH

Prolactin Inhibitory Hormone

TUYẾN YÊN

❑ D= 1 → 1.5 cm.

❑ Vị trí: hố yên xương bướm.

❑ Phân loại: thùy trước, thùy sau.

Tuyến yên

THÙY TRƯỚC → bài tiết

THÙY SAU → dự trữ

➢Oxytocin (co cơ tử cung, bài xuất sữa)

ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG

❑Hormon vùng hạ đồi kích thích hay ức chế hoạt động tuyến yên

❑Cơ chế điều hòa ngược của các hormon tuyến đích

Thùy trước

Adrenocorticotropic

TSH

FSH LH

Tiết sữa

Kích thích vỏ thượng thận sản xuất hormon

Kích thích tuyến giáp tiết hormon

Nữ: kích thích sản xuất estrogen và trưởng thành của trứng Nam giới: kích thích sản xuất tinh trùng

TUYẾN YÊN

Thùy trước

❑ Tiết ra 6 hormon: GH, ACTH, TSH, P, FSH, LH

❑ Kiểm soát chức năng chuyển hóa toàn cơ thể

ĐẶC ĐIỂM

❑ Sản xuất và tiết vào máu:

✓GH: hormon tăng trưởng.

✓TSH: hormon kích thích tuyến giáp.

✓ACTH: hormon hướng vỏ thượng thận.

✓FSH: hormon kích thích nang trứng.

✓LH: hormon tạo hoàng thể.

✓Prolactin: hormon kích thích tuyến vú.

HORMON GH

❖ Phát triển các mô cơ thể.

❖ Làm tăng kích thước TB.

❖Biệt hóa một số TB: xương, cơ.

HORMON GH

❖ Chuyển hóa:

HORMON GH

HORMON GH

HORMON GH

HORMON GH

❖ Điều hòa tiết:

✓GHRH: kích thích

✓GHIH: ức chế

✓Thời kỳ cơ thể phát triển: GH tăng cao

✓Pr máu giảm, vận động thế lực: GH tăng

HORMON TSH

HORMON TSH

❑ Điều hòa bài tiết:

✓ Bởi TRH của vùng dưới đồi.

✓TRH tăng: thời tiết lạnh.

✓TRH giảm: kích động, lo lắng

HORMON ACTH

❖ Điều hòa bài tiết:

HORMON FSH và LH

HORMON PROLACTIN

❑ Tác dụng: kích thích tuyến vú tiết sữa

✓ Prolactin tăng lúc mang thai và sau khi sinh

Thùy sau

❑Chứa và tiết vào máu:

✓ADH: hormon chống bài niệu

✓Oxytocin: hormon gây co cơ trơn

ADH

OXYTOCIN

Estrogen Oxytocin

Từ buồng

trứng

từ bào thai và sau tuyến yên của mẹ

Rối loạn hoạt động tuyến yên

Bao Xishun (trái) bắt tay He Pingping

TUYẾN GIÁP

TUYẾN GIÁP

* HỆ NỘI TIẾT 42

* HỆ NỘI TIẾT 43

Calcitonin Thyroid hormones

T3 T4

TUYẾN GIÁP

❖Chia thành nang lưu trữ một số HORMON

Hormon chính

Kích thích sự tổng hợp protein và tăng sản xuất

năng lượng tế bào.

Làm giảm nồng độ canxi trong máu bằng cách kích hoạt tế bào tạo xương mà xây dựng

mô xương mới.

TUYẾN GIÁP

Tuyến giáp tiết ra ba hormon:

gấp 4 lần

lượng hormone giáp

Tác dụng

Thyroxine: 93% T4 7% T3

Tác dụng hormon tuyến giáp (T3, T4)

Tác dụng hormon tuyến giáp (T3, T4)

Chuyển hóa glucid:

Tác dụng hormon tuyến giáp (T3, T4)

Chuyển hóa lipid:

Tác dụng hormon tuyến giáp (T3, T4)

Nhu cầu vitamin:

Trọng lượng cơ thể:

Tác dụng hormon tuyến giáp (T3, T4)

Hệ tuần hoàn:

Tác dụng hormon tuyến giáp (T3, T4)

Hệ hô hấp:

Hệ tiêu hóa:

Tác dụng hormon tuyến giáp (T3, T4)

Hệ thần kinh trung ương: tăng hoạt động hệ thần kinh.

Chức năng cơ:

Tác dụng hormon tuyến giáp (T3, T4)

Tác dụng trên các tuyến nội tiết khác:

insulin

Tác dụng hormon tuyến giáp (T3, T4)

❖ Rong

kinh

❖ Mất khả

năng sinh dục

Cường

giáp

❖ Bất

lực sinh dục

❖ Ít kinh

❖ Không

có kinh

Điều hòa bài tiết hormon tuyến giáp

phóng hormon giáp

* HỆ NỘI TIẾT 57

Cơ chế điều hòa

Điều hòa bài tiết hormon tuyến giáp

Thời tiết lạnh, xúc động làm tăng giải phóng TRH và TSH → tăng hormon giáp → tăng sinh nhiệt

Rối loạn hoạt động tuyến giáp

Tác dụng

Calcitonin: tế bào cạnh nang bài tiết (tế bào C)

in bones

Reduces Ca2+ uptake

Blood Ca2+

level rises

to set point

Stimulates Ca2+ release from bones

PTH

Parathyroid gland

Stimulates Ca2+

uptake in kidneys Active

vitamin D

Increases

Ca2+ uptake

in intestines

Tuyến cận giáp

Tuyến cận giáp.

✓ Tăng hấp thu Calci, photphat ở ruột, thận

Tác dụng

Parathormon:

Rối loạn hoạt động tuyến cận giáp

Tuyến thượng thận

TUYẾN THƯỢNG THẬN

❑Tủy thượng thận: bài tiết adrenalin , noradrenalin

❑ Vỏ thượng thận: tiết ra aldosterol và cortisol

TUYẾN THƯỢNG THẬN

TUYẾN THƯỢNG THẬN

❑ Tăng protein gan và protein huyết thương.

❑ Tác dụng trên tuyến mồ hôi và tuyết nước bọt.

❑ Tác dụng của cortisol:

✓ Kích thích sinh đường mới.

✓Giảm sử dụng glucose của TB.

✓ Tác dụng lên chuyển hóa,

Tác dụng

Aldosteron:

Tác dụng của cortisol

Tác dụng lên chuyển hoá:

Tác dụng chống stress, chống viêm, chống dị ứng

Tác dụng lên tế bào máu và hệ thống miễn dịch:

Các tác dụng khác:

Tác dụng của adrenalin & noradrenalin

tăng huyết áp tối đa

Tác dụng của noradrenalin: tăng cả huyết áp tối đa và cả huyết áp tối thiểu do làm co mạch

toàn thân

Rối loạn hoạt động tuyến thượng thận

Bệnh Addison

Da xạm đenMệt mỏi

Hạ huyết ápGầy sút nhanh

Hội chứng Cushing

Hội chứng nam hóa

Tuyến tụy

TUYẾN TỤY NỘI TIẾT

Tụy đảm nhiệm 2 chức năng nội tiết và ngoại tiết

* HỆ NỘI TIẾT 82

* HỆ NỘI TIẾT 83

* HỆ NỘI TIẾT 84

* HỆ NỘI TIẾT 85

TUYẾN TỤY NỘI TIẾT

Tụy có từ 1 – 2 triệu đảo langerhans, chứa 3 loại tế bào

* HỆ NỘI TIẾT 87

Tác dụng

Insulin:

Glucagon:

Tác dụng của insulin

Chuyển hóa glucid:

Tác dụng của insulin

Chuyển hóa lipid:

Tác dụng của insulin

Chuyển hóa protein:

cơ vào máu

Tác dụng của glucagon

Tác dụng của somatostatin

* HỆ NỘI TIẾT 94

Rối loạn hoạt động tuyến tụy

Beta cells of pancreas release insulin into the blood.

Insulin

Liver takes

up glucose and stores it

as glycogen.

STIMULUS:

Rising blood glucose

level (for instance, after

eating a

carbohydrate-rich meal)

Blood glucose level declines to set point; stimulus for insulin release diminishes.

Homeostasis:

Blood glucose level (about 90 mg/100 mL)

STIMULUS: Dropping blood glucose level (for instance, after skipping a meal)

Blood glucose level

rises to set point;

stimulus for glucagon

Alpha cells of pancreas release glucagon into the blood.

Glucagon

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

1 Định nghĩa

tâm và thân nhiệt ngoại vi

trường sống thay đổi

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

2 Thân nhiệt bình thường và các yếu tố ảnh hưởng tới thân nhiệt bình thường

biểu hiện thân nhiệt đúng nhất

nách thấp hơn nhiệt độ trực tràng 0,5 – 10C và dễ đo, nên thường dùng để theo dõi thân nhiệt

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

Thân nhiệt chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố:

➢Ở người phụ nữ, thân nhiệt tăng vào ngày rụng trứng, và khi có thai

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

3 Quá trình sinh nhiệt và thải nhiệt của cơ thể

A Quá trình sinh nhiệt của cơ thể: nhiệt năng được sinh ra từ:

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

B Quá trình thải nhiệt của cơ thể

Nhiệt năng từ da được thải ra khỏi cơ thể bằng 2 cách: truyền nhiệt và sự bốc hơi nước

* Thải nhiệt bằng cách truyền nhiệt: có 3 hình thức truyền nhiệt:

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

* Thải nhiệt bằng sự bốc hơi nước

◦Bốc hơi nước qua da và đường hô hấp: hiện tượng này xảy ra liên tục, bình thường khoảng 600 ml trong 1 ngày

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

4 Cơ chế điều hòa thân nhiệt:

A Giới hạn điều nhiệt:

Thân nhiệt được giữ ở mức ổn định khi nhiệt độ môi trường dao động trong khoảng từ - 600C đến + 500C Ngoài giới hạn này, thân nhiệt không thể giữ được mức ổn định

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

B Cung phản xạ điều nhiệt:

Gồm 5 thành phần, giống như các cung phản xạ tủy sống khác:

thần kinh nhạy cảm với nhiệt độ lạnh Các tế bào này phân bố ở: vùng trước thị ở vùng dưới đồi, ở da, ở tủy sống, và các nội tạng ở bụng

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

C Phản xạ điều nhiệt

nhiệt

cách gây run, tăng tiết epinephrin và norepinephrin, tăng tiết thyroxin)

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

D Những bất thường của điều hòa thân nhiệt

* Sốt: là tình trạng tăng thân nhiệt trên mức bình thường (≥ 380C), do những bất thường ở

não, như: u não, chèn u vào vùng dưới đồi; hoặc do nhiễm trùng, sinh độc chất, ảnh hưởng đến trung tâm điều nhiệt; hoặc do thiếu nước

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

* Choáng nóng.

và cuối cùng là mất ý thức, cơ thể bị sốc tuần hoàn nhẹ, vì mất nhiều muối và nước qua mồ hôi

ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

* Cơ thể tiếp xúc với môi trường cực lạnh:

thì sẽ bị chết vì ngưng tim , hoặc rung thất Lúc này, thân nhiệt chỉ còn khoảng 24,50C

hòa thân nhiệt của vùng dưới đồi bị bị suy yếu nặng, khi thân nhiệt giảm tới 290C, thì khả năng này hoàn toàn bị mất