Mục tiêu học tậpGiúp sinh viên: Nắm được những nguyên tắc lập kế hoạch tổng quát và lập kế hoạch giáo dục sức khỏe GDSK Biết cách xây dựng một kế hoạch GDSK... > Cần xây dựng các ch
Trang 1XÂY DỰNG KẾ HOẠCH GIÁO DỤC SỨC KHỎE
Trang 2Mục tiêu học tập
Giúp sinh viên:
Nắm được những nguyên tắc lập kế hoạch
tổng quát và lập kế hoạch giáo dục sức khỏe (GDSK)
Biết cách xây dựng một kế hoạch GDSK.
Trang 3“Người thông minh lập kế hoạch;
Người khôn ngoan nắm nguyên tắc.”
(Raheel Farooq)
“The intelligent have plans; the wise have
principles.”
Trang 44 Lượng giá &
Đánh giá
4 Lượng giá &
Đánh giá
3 Triển khai thực hiện
3 Triển khai thực hiện
2 Xây dựng kế hoạch
2 Xây dựng kế hoạch
1 Chẩn đoán cộng đồng
1 Chẩn đoán cộng đồng
Chu trình giáo dục sức khỏe
Trang 5 Làm thay đổi một thái độ hay hành vi của một cộng đồng là điều không đơn giản, cần phải
có thời gian và những bước đi thích hợp.
> Cần xây dựng các chương trình GDSK nối
tiếp nhau, sao cho kết thúc của chương trình này là cơ sở khởi đầu cho một chương trình khác, tạo thành những chu trình GDSK
Trang 6Thảo luận nhóm
Để xây dựng tốt một kế hoạch GDSK, cần quan tâm/tuân thủ những nguyên tắc gì?
Trang 75 nguyên tắc trong xây dựng kế hoạch
1.Xác định mục tiêu
Xác định rõ ràng, cụ thể những gì ta muốn đạt được
Trang 85 nguyên tắc trong xây dựng kế hoạch
2 Nêu rõ những hoạt động cần thực hiện
Danh sách các hoạt động có thể ngắn hoặc dài nhưng phải đủ để đạt được mục tiêu
Trang 95 nguyên tắc trong xây dựng kế hoạch
3 Đồng ý với trách nhiệm
Người/nhóm người phụ trách một hoạt động nào đó phải thấy được trách nhiệm của mình
Trang 105 nguyên tắc trong xây dựng kế hoạch
4 Xác định khung thời gian
Xác định khung thời gian hợp lý
Trang 115 nguyên tắc trong xây dựng kế hoạch
5 Không ngừng rút kinh nghiệm
Dự đoán các tình huống và dự kiến các
phương án đối phó một cách linh hoạt
Trang 126 nguyên tắc trong xây dựng KH GDSK
1 Kế hoạch phải được xây dựng phù hợp với các nhu cầu và hoàn cảnh của cộng đồng
2 Phải cân nhắc dựa trên mối quan tâm của cộng đồng
3 Lập kế hoạch cùng với những người tham gia
thực hiện
4 Xác định và sử dụng tất cả nguồn lực sẵn có của cộng đồng
5 Lập kế hoạch phải linh hoạt, không cứng nhắc
6 Các hoạt động dự kiến phải khả thi
Trang 14 Chọn vấn đề sức khỏe ưu tiên
Xác định và tìm hiểu đối tượng đích của
chương trình GDSK
Trang 15Chẩn đoán cộng đồng
Phân tích nguyên nhân các vấn đề sức khỏe
Có thể dùng phương pháp "Nhưng, tại sao ?": Liên tục đặt câu hỏi "Tại sao?" để phân tích nguyên nhân và lập sơ đồ hình cây nguyên
nhân
Chú ý các nguyên nhân là hành vi và những yếu tố nào chi phối hành vi đó
Trang 16Các yếu tố quyết định sức khỏe
Health determinants
“Các yếu tố tác động dẫn đến sự thay đổi về sức khỏe theo chiều hướng tốt lên hoặc xấu đi.”
Daniel Reidpath, 2002
Trang 17Các yếu tố quyết định sức khỏe
Tại sao cần phân tích các yếu tố quyết định sức khỏe?
Để biết các yếu tố tác động làm thay đổi sức
khỏe như thế nào
Có cơ sở để xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện các chương trình can thiệp dựa trên việc xác định các cấp độ can thiệp
Phục vụ cho việc thiết kế nghiên cứu: Xác định các biến số nghiên cứu; Xây dựng khung lý
thuyết, Cây vấn đề…
Trang 18Các yếu tố quyết định sức khỏe
Cách phân chia 3 cấp độ:
Cấp độ vi mô (Downstream): các yếu tố sinh học, vật lý, hóa học… (tác động trực tiếp làm thay đổi sức khỏe)
Cấp độ trung mô (Midstream): lối sống, hành vi…
Cấp độ vĩ mô (Upstream): chính sách, cơ cấu kinh tế, xã hội, văn hóa Còn được gọi là Yếu
tố xã hội quyết định sức khỏe – Social health determinants
Trang 19Các yếu tố quyết định sức khỏe
Trang 20Mô hình Marc LalondeCác yếu tố quyết định sức khỏe
Trang 21Mô hình Dahlgren và Whitehead
Trang 22Mô hình Triandis
HÀNH VI
Bản năng Thói quen
Ý định
Suy xét lợi hại
Kiến thức Kinh nghiệm
Cảm xúc tình cảm
Chuẩn mực xã hội
đã nhập tâm
Môi trường xã hội
(Yếu tố xã hội khách quan)
Trạng thái thể chất,
Ý chí
Nguồn lực, Môi trường (tự nhiên, xã hội)
YẾU TỐ BÊN NGOÀI
YẾU TỐ BÊN TRONG
Trang 23có hại cho sức khỏe.
Đối tượng phụ (đối tượng nên có, có thì tốt): là những thành viên khác có tác động gián tiếp đến vấn đề sức khỏe và không phải là người
có hành vi có hại cho sức khỏe
Trang 24Chẩn đoán cộng đồng
Ví dụ: Trong chương trình làm giảm tỉ lệ trẻ em dưới 5 tuổi bị tiêu chảy
Đối tượng chính: bà mẹ có con dưới 5 tuổi
Đối tượng phụ nên có: cha của trẻ, ông bà nội ngoại
Đối tượng có thì tốt: những người có uy tín
trong cộng đồng
Trang 25Nội dung của một kế hoạch GDSK
Xếp lại thứ tự các mục của kế hoạch GDSK sau
1 Dự kiến kế hoạch lượng giá chương trình
2 Đặt vấn đề
3 Mục tiêu chuyên biệt
4 Nội dung truyền thông
5 Mục tiêu tổng quát
6 Tiến độ hoạt động của chương trình (đầu ra)
7 Đối tượng
8 Phương pháp và phương tiện truyền thông
9 Dự trù nhân lực, vật tư, phương tiện, kinh phí cho
mỗi hoạt động và cho toàn bộ kế hoạch (đầu vào)
Trang 264) Mục tiêu chuyên biệt
5) Nội dung truyền thông
6) Phương pháp và phương tiện truyền thông
7) Tiến độ hoạt động của chương trình (đầu ra)
8) Dự trù nhân lực, vật tư, phương tiện, kinh phí cho mỗi hoạt động và cho toàn bộ kế hoạch (đầu vào)
9) Dự kiến kế hoạch lượng giá chương trình Dự kiến kế hoạch lượng giá chương trình
Trang 28 Vấn đề sức khỏe ưu tiên: tại sao chọn
Hành vi sức khỏe nào cần xây dựng hoặc thay đổi
Những căn cứ chỉ đạo của cấp trên.
Trang 32Xây dựng Kế hoạch
4) Mục tiêu cụ thể/chuyên biệt
Xác định các mục tiêu chuyên biệt bao gồm các yếu tố:
Đối tượng (Ai?)
Thay đổi điều gì (Cái gì?)
Mức độ nào (Độ nào?)
Thời gian cần thiết (Bao lâu?)
Ví dụ: Đảm bảo 80% người dân biết đúng về
cách phòng lây lan HIV qua đường máu sau 3 tháng truyền thông
Trang 34Xây dựng kế hoạch
SMART (khôn ngoan, lịch lãm)
Chuyên biệt (Specific): Kiến thức gì , Thái độ gì, Hành vi gì
Đo đạc được (Measurable): Chỉ số (Chỉ báo)
Khả thi (Attainable): Không quá cao
Thích hợp (Relevant): Không quá thấp, căn cứ vào hiện trạng và khả năng hiện có
Theo dõi được (Timeframe/ T rackable): Có thể theo dõi được trong quá trình thực hiện chương trình.
Trang 35(Chương trình truyền thông thay đổi hành vi hút
thuốc lá trong nhà, TP.Hải Phòng)
Trang 36Vd 2
Tăng tỷ lệ người dân có hiểu biết đúng phòng chống bệnh không lây nhiễm (tăng trung bình 5%/năm);
và giảm các hành vi nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm gồm hút thuốc, lạm dụng rượu bia, chế độ ăn không hợp lý và thiếu vận động
thể lực (giảm trung bình 3%/năm)
(Kế hoạch thực hiện “Chương trình hành động
Truyền thông giáo dục sức khỏe giai đoạn 2011-2015, tỉnh Kon Tum)
Trang 37Xây dựng kế hoạch
5) Nội dung truyền thông
Xây dựng nội dung các thông điệp cần truyền đạt dựa trên:
Trang 38Xây dựng kế hoạch
Thông tin chính Thông tin bổ sung
- Đối tượng cần biết
Trang 39 đảm nhận phần cốt lõi của các thông điệp cần đưa
Trang 40Xây dựng kế hoạch
Phương pháp & phương tiện truyền thông phụ:
hỗ trợ thông điệp của phương tiện truyền thông chính, có thể đưa thêm thông tin bổ sung hoặc nhấn mạnh một ý đặc biệt nào đó.
Trang 41Xây dựng kế hoạch
7)Tiến độ hoạt động của chương trình
Dựa trên nội dung và phương pháp phương tiện đã chọn lựa để xác định cụ thể các hoạt động và thời hạn hoàn thành theo trình tự hợp lý để đạt mục tiêu
Dự kiến kế hoạch thử nghiệm và sản xuất các tài
liệu phương tiện truyền thông (loại tài liệu nào có
thể tự làm? loại nào cần hỗ trợ của tuyến hướng
trợ? ai làm? làm với ai?)
Dự kiến kế hoạch huấn luyện những người tham gia chương trình GDSK (huấn luyện ai? về vấn đề gì?)
Trang 43Xây dựng kế hoạch
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
- Thu thập thông tin
- Sản xuất tài liệu
- Lượng giá
.
Trang 44-Xây dựng kế hoạch
8) Dự trù nhân lực, vật tư, phương tiện, kinh phí cho mỗi hoạt động và cho toàn bộ kế hoạch (đầu vào)
A: Ai làm?
B: Bao giờ làm?
C: Cái gì? Cách nào?
D: Bao nhiêu Đồng?
Trang 45Phương tiện
C
Kinh phí
D
Trang 46Xây dựng kế hoạch
9) Dự kiến kế hoạch lượng giá chương trình
Lượng giá khi nào?
Trang 48Tài liệu tham khảo
Chris Halward The principles of planning Tải về từ
Trang 49Chúc các em luôn khỏe, vui
& học tốt