Đánh giá công nghệ sản xuất giấy vệ sinh nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường

Đánh giá công nghệ sản xuất giấy vệ sinh nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường Đánh giá công nghệ sản xuất giấy vệ sinh nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường Đánh giá công nghệ sản xuất giấy vệ sinh nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường luận văn tốt nghiệp,luận văn thạc sĩ, luận văn cao học, luận văn đại học, luận án tiến sĩ, đồ án tốt nghiệp luận văn tốt nghiệp,luận văn thạc sĩ, luận văn cao học, luận văn đại học, luận án tiến sĩ, đồ án tốt nghiệp

Trường đại học bách khoa hà nội

Trường đại học bách khoa hà nội

Mở đầu

Chương 1

Phương pháp luận đánh giá công nghệ môi trường 1

1.1.5 Quan hệ giữa EnTA và các công cụ đánh giá quản lý

Công nghệ sản xuất giấy vệ sinh 14

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của quá trình sản xuất

2.1.2 Những đặc điểm của Giấy vệ sinh, tình hình sử dụng và

2.1.3 Tình hình sản xuất và thị trường tiêu thụ giấy vệ sinh

2.2.2 Công nghệ sản xuất giấy vệ sinh từ nguyên liệu giấy

Phân tích đánh giá quan hệ công nghệ – chất thải 41

3.1.3 Đánh giá so sánh định mức năng lượng nguyên liệu

Tài liệu tham khảo

Bảng 1.1 So sánh giữa EnTA và các công cụ đánh giá quản lý môi

Bảng 2.3 Dự báo mức tiêu thụ giấy vệ sinh trong một số năm gần đây

của Trung quốc

21

Bảng 3.2 So sánh số lượng thiết bị của hai dây chuyền công nghệ 62 Bảng 3.3 So sánh định mức tiêu hao nguyên liệu giữa VP và WP 63

Bảng 3.7 Các nguồn thải và lượng chất thải của công nghệ VP 69 Bảng 3.8 Các nguồn thải và lượng chất thải của công nghệ WP 69 Bảng 3.9 Bảng so sánh nước thải của hai công nghệ VP và WP

trước và sau xử lý với tiêu chuẩn Việt Nam

Hình 1.1 Các thành phần của hệ thống công nghệ có ảnh hưởng tới MT 7

để đánh giá và kết thúc khoá đào tạo Cao học Kỹ thuật môi trường tại Trường

Đại học Bách khoa Hà nội

Trước tiên, cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với cô giáo hướng dẫn GS.TS Đặng Kim Chi đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ và động viên tôi trong toàn bộ thời gian thực hiện luận văn tốt nghiệp

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tất cả các thầy cô, các đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện để giúp tôi hoàn thành luận văn này

Hà nội, ngày tháng năm 2006

Học viên thực hiện

Vũ Việt Hà

Mở đầu

Chương 1

Phương pháp luận đánh giá công nghệ môi trường 1

1.1.5 Quan hệ giữa EnTA và các công cụ đánh giá quản lý môi

Công nghệ sản xuất giấy vệ sinh 14

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của quá trình sản xuất

2.1.2 Những đặc điểm của Giấy vệ sinh, tình hình sử dụng và

2.1.3 Tình hình sản xuất và thị trường tiêu thụ giấy vệ sinh tại 22

2.2.1 Công nghệ sản xuất giấy vệ sinh từ nguyên liệu bột giấy 25 2.2.2 Công nghệ sản xuất giấy vệ sinh từ nguyên liệu giấy loại 30

Phân tích đánh giá quan hệ công nghệ – chất thải 41

3.1.3 Đánh giá so sánh định mức năng lượng nguyên liệu

Tài liệu tham khảo

Thế kỷ 20 đã sản sinh ra một thời đại công nghệ sôi động nhất từ trước đến nay

Sự tăng trưởng kinh tế như vũ bão cùng những tiến bộ vượt bậc trong công nghiệp

đã đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của con người Bên mặt những tích cực

đạt được, ngày nay, con người phải đối mặt những thách thức lớn về vấn đề môi trường hiện tại và trong tương lai

Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, những hiểu biết của con người về môi trường ngày càng được hoàn thiện Trong những năm gần đây, vấn đề bảo vệ môi trường được nhiều Quốc gia trên thế giới đặc biệt quan tâm trong xu thế tiến tới quá trình phát triển bền vững Rất nhiều lĩnh vực liên quan đến môi trường đã

được nghiên cứu, trong đó có vấn đề tìm ra những phương pháp đánh giá nhằm giải quyết được hai mặt công nghệ và môi trường

Việc đánh giá Công nghệ- Môi trường được xem như một công cụ hữu hiệu hỗ trợ phát triển, được sử dụng nhằm các mục đích:

Thứ nhất: Việc đánh giá công nghệ- môi trường cho phép xác định được hiện

trạng khi sử dụng công nghệ đó, từ đó xác định được lộ trình công nghệ phù hợp

đảm bảo về cả công nghệ đồng thời giải quyết được vấn đề môi trường một cách tối ưu nhất, để giành được lợi thế cạnh tranh

Thứ hai: Đánh giá công nghệ- môi trường đối với một công nghệ đang sử dụng

cho phép đưa ra những cải tiến hợp lý, nâng cao năng suất, đảm bảo an toàn lao

động, làm cho quá trình sản xuất bền vững hơn, hiệu quả hơn

Thực hiện hai mục đích trên, quy trình đánh giá công nghệ môi trường thực hiện

cụ thể một số giải pháp tập trung vào việc giảm thiểu chất thải tại nguồn thông qua việc phân tích, đánh giá các nội dung, cải tiến thiết bị và thay đổi công nghệ… Việc thực hiện đánh giá công nghệ môi trường thường được tiến hành đối

Sản xuất giấy vệ sinh là một lĩnh vực đang được chú ý đầu tư và phát triển ở Việt Nam trong những năm gần đây Sản xuất giấy vệ sinh cũng đã góp phần giúp ngành công nghiệp giấy và bột giấy của Việt Nam trở thành một ngành quan trọng trong lĩnh vực sản xuất hàng tiêu dùng, là một trong những ngành mũi nhọn góp phần xoá đói giảm nghèo, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển kinh tế xã hội vùng sâu vùng xa

Bên cạnh những nhân tố tích cực mà ngành sản xuất giấy vệ sinh mang lại thì vấn

đề ô nhiễm môi trường do sản xuất cũng rất đáng quan tâm Việc sử dụng nguồn nguyên liệu đầu vào của công nghệ sản xuất giấy vệ sinh ở nước ta là từ bột giấy hoặc giấy loại sẽ cho những tác động của quá trình sản xuất giấy vệ sinh đến môi trường là khác nhau

Nhiệm vụ chính của bản Luận văn Thạc sỹ này là Đánh giá quan hệ công nghệ và môi trường và đề xuất biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho công nghệ sản xuất giấy vệ sinh

Mục tiêu nghiên cứu

• Xây dựng phương pháp luận đánh giá công nghệ môi trường, áp dụng thực tế cho điều kiện ở một số ngành công nghiệp tại Việt Nam

• Đánh giá công nghệ sản xuất giấy vệ sinh và trên cơ sở đó xác định các tác động môi trường do công nghệ sản xuất gây ra

• Phân tích đánh giá quan hệ công nghệ và chất thải của các loại hình công nghệ sản xuất giấy và bột giấy

• Phân tích, đánh giá và đề xuất các biện pháp giảm thiểu ô nhiểm môi trường và sản xuất sạch hơn đồng thời xem xét cơ hội áp dụng các biện pháp này

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 1

Đánh giá công nghệ – môi trường giúp vạch định chính sách, kế hoạch, ra quyết định cho chính phủ, các tổ chức, cá nhân, các uỷ ban cũng như các nhà

đầu tư tiến tới thống nhất một loại hình công nghệ có vai trò ngăn ngừa và giảm thiểu ô nhiễm môi trường đồng thời đảm bảo phát triển về mặt kinh tế

1.1.2 Đối tượng áp dụng

Đánh giá công nghệ môi trường được áp dụng đối với các đối tượng sau:

Người ra quyết định và các nhà quản lý công nghiệp: Thực hiện các hành

động bảo vệ môi trường trên một phạm vi rộng hơn nhằm tuân thủ pháp luật

và tránh được các chi phí không cần thiết

Người lập kế hoạch phát triển và các quan chức chính phủ: Nhằm chắc chắn rằng những tác động của việc phát triển công nghệ là cơ bản và thuận lợi nhất Các uỷ ban, các tổ chức phi chính phủ: Nhằm chắc chắn rằng quyền lợi và trách nhiệm của các cá nhân và tập thể khi áp dụng công nghệ mới

Tất cả các cá nhân và các tổ chức với cam kết về phát triển bền vững: Nhằm chắc chắn rằng các tác động môi trường là nhỏ nhất khi công nghệ mới được

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 2

đó

Tính chặt chẽ cao được thể hiện trong đánh giá công nghệ môi trường thông qua việc xem xét đồng thời các điều kiện và yêu cầu của các quá trình kinh tế

kỹ thuật, môi trường Do đó, đánh giá công nghệ môi trường cũng là một yếu

tố giao tiếp nhằm đạt tới sự nhất trí trong việc ra quyết định giữa chủ đầu tư và người thiết kế

Đánh giá công nghệ môi trường quan tâm đến việc ngăn ngừa ô nhiễm và các vấn đề môi trường hơn là giải quyết và khắc phục chúng (giảm thiểu tại nguồn) Hơn thế nữa, đánh giá công nghệ môi trường xem xét ảnh hưởng môi trường của toàn bộ hệ thống công nghệ bao gồm cả việc sử dụng tài nguyên, nguyên liệu, chất thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm

Đánh giá công nghệ môi trường được thực hiên một cách đơn giản hoá - linh hoạt và chất lượng cao với mục đích hướng tới lợi ích của các chủ đầu tư Do vậy, đánh giá công nghệ môi trường còn là một công cụ hiệu quả - được sử

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 3

dụng nhiều trong giai đoạn đầu từ khi hình thành ý tưởng cho dự án, còn sau khi đã triển khai dự án nó thích hợp với việc xác định các tác động môi trường

Đánh giá công nghệ môi trường thể hiện tính chất tổng hợp và toàn diện – chú ý đến toàn bộ chu kỳ vòng đời sản phẩm và việc triển khai trên phạm vi rộng của hệ thống công nghệ

1.1.4 Mục đích của đánh giá công nghệ môi trường

Đánh giá công nghệ môi trường được tiến hành nhằm mô tả công nghệ được xem xét, đề xuất những lựa chọn thay thế có giá trị, mô tả các tác động môi trường (an toàn, sức khoẻ, ô nhiễm môi trường tự nhiên, xã hội….) do công nghệ sản xuất gây ra Từ đó, đưa ra các kết quả về công nghệ, kỹ thuật phù hợp và thân thiện với môi trường nhưng vẫn đảm bảo khả năng kinh tế

1.1.5 Quan hệ giữa EnTA và các công cụ đánh giá quản lý môi trường khác

Đánh giá công nghệ môi trường không đề cập đến việc thay thế các công cụ khác đã được sử dụng trước đây như: đánh giá tác động môi trường (EIA);

đánh giá rủi ro môi trường (EnRA); đánh giá chu kỳ sống (LCA)… mà nó tập trung vào việc xác định và ước tính các tác động trức tiếp và gián tiếp đến môi trường, so sánh và kiểm tra chúng gắn liền với quá trình công nghệ theo suốt chu kỳ sống của sản phẩm

Đánh giá công nghệ - môi trường có thể hỗ trợ các công cụ khác, giúp xác

định mục tiêu đánh giá trước mắt và từ đó hướng tới sự hiểu biết hơn về ảnh hưởng của công nghệ đến môi trường Mặt khác, đánh giá công nghệ - môi trường cung cấp một công cụ hiệu quả để xác định các thuộc tính đặc biệt của công nghệ Nó mô tả rõ ràng việc ứng dụng một cách hiệu quả các bước của quá trình sản xuất sạch hơn (chẳng hạn như ngăn ngừa ô nhiễm và giảm thiểu

sử dụng độc chất) và của các công cụ khác như phân tích chi phí lợi ích hay

đánh giá tác động xã hội

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 4

Bảng 1.1: So sánh giữa EnTA và các công cụ đánh giá quản lý môi trường khác

Đánh giá

rủi ro môi trường (EnRA)

Đánh giá

chu kỳ sống (LCA)

Sản xuất sạch hơn (CP)

động phát triển, cung cấp cơ sở để

ra quyết định

và các định hướng giảm thiểu tác động môi trường

Xác định các nguy cơ rủi

ro môi trường và sức khoẻ cộng đồng

Ước tính và

so sánh hậu quả môi trường khi xảy ra rủi ro,

đề xuất các giải pháp ngăn ngừa

Xác định phạm vi môi trường gắn liền với sản phẩm, quá

trình hoạt

động của sản phẩm theo suốt chu kỳ sống của nó

Xác định các

ảnh hưởng môi trường từ quá trình sản xuất,

áp dụng các giải pháp phòng ngừa ô nhiễm tại nguồn một cách tổng hợp,

sử dụng hiệu quả nguyên liệu, năng lượng

hệ sinh thái

và sức khoẻ con người

Đánh giá rủi

ro đến môi trường và sức khoẻ cộng

đồng,nguy cơ và xác xuất xảy ra rủi ro, phạm

vi ảnh hưởng

và giải pháp ngăn ngừa

Chỉ ra được

ảnh hưởng

đến an toàn

và sức khoẻ cộng đồng,

ảnh hưởng

đến tài nguyên thiên nhiên và các

hệ sinh thái

Xác định nguồn gốc phát sinh chất thải, ảnh hưởng của nó

đến sức khoẻ cộng đồng, đến môi trường và các giải pháp khắc phục tại nguồn Sử dụng hiệu quả

nguyên liệu, năng lượng

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 5

Người khởi xướng dự án, các nhà đầu tư có liên quan

Người khởi xướng dự án, các nhà đầu tư…

Chủ doanh nghiệp, các nhà

định các tác

động, giảm thiểu tác động

và quan trắc, tư vấn

Xác định các nguy hại,

đánh giá liều lượng và mức độ cũng như các thuộc tính của rủi ro

Kiểm soát chu kỳ sống của nguyên liệu năng lượng, sản phẩm và chất thải

Tiếp cận theo

hệ thống, phân tích đánh giá các công đoạn sản xuất Đề xuất, lựa chọn

và phát triển các cơ hội sản xuất nhằm giảm thiểu chất thải, ngăn ngừa ô nhiễm

đoạn ra quyết

định thực hiện hoặc không thực hiện

Tại mọi thời

điểm khi cần thiết hay có người khởi xướng

Tại mọi thời

điểm khi cần thiết

Tại mọi thời

điểm khi cần thiết hay có người khởi xướng

Không bắt buộc – có thể sử dụng

để đưa ra kết luận khi có yêu cầu của luật pháp

Không bắt buộc – thường sử dụng cho quá trình sản xuất và tiêu thụ

Không bắt buộc – thường sử dụng cho quá trình sản xuất

và tiêu thụ và dịch vụ

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 6

1.2 Trình tự thực hiện đánh giá công nghệ môi trường

Công nghệ không tồn tại một cách riêng biệt mà nó bị tác động bởi quan hệ với môi trường xung quanh Ngược lại, công nghệ cũng có những tác động nhất định đến môi trường xung quanh EnTA là một công cụ nhằm xác định một cách hệ thống mối quan hệ nhân quả giữa công nghệ và môi trường thông qua các tiêu chí như sử dụng tài nguyên thiên nhiên, ô nhiễm môi trường, sức khoẻ cộng đồng… Trình tự thực hiện đánh giá công nghệ môi trường được mô tả bằng cụm từ “DICE” – là từ viết tắt chữ cái đầu của các hành động sau:

- Describe: Mô tả công nghệ được đề xuất, các giải pháp giảm thiểu,

ngăn ngừa, thay thế và các yêu cầu của chúng

- Identify: Xác định các áp lực của loại hình công nghệ đến môi trường

- Characterise: Đặc điểm của các tác động môi trường đó như thế nào

- Evaluate: Ước tính toàn bộ hậu quả của các tác động trong một điều

kiện cụ thể

Mỗi một mặt của công nghệ có một tác động đến các khía cạnh khác nhau của môi trường Có những tác động có lợi và có những tác động có hại Đánh giá công nghệ môi trường quân tâm đến hậu quả cuối cùng của các tác động đó Chúng thường là: sức khoẻ và an toàn của con người, ảnh hưởng môi trường tự nhiên của địa phương, quốc gia, khu vực và toàn cầu, các tác động đến văn hoá - xã hội cũng như việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 7

Hình 1.1: Các thành phần của hệ thống công nghệ có ảnh hưởng tới môi trường

Phương pháp luận về đánh giá công nghệ môi trường do John Hay đề xướng bao gồm 5 bước đánh giá có liên quan chặt chẽ với nhau:

Hình 1.2: Các bước đánh giá công nghệ môi trường

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 8

1.2.1 Chuẩn bị đánh giá công nghệ môi trường

Quá trình chuẩn bị đánh giá công nghệ - môi trường đòi hỏi phải xác định các mục tiêu đánh giá và các biện pháp để đạt được mục tiêu này Ngoài ra, cần phải có được cam kết thực hiện đánh giá của các bên liên quan cũng như việc chuẩn bị tốt về nguồn lực (tài chính, nhân lực, kỹ thuật…) Trong đó cần quan tâm đến hai vấn đề quan trọng nhất đó là:

Vấn đề thứ 1: Xác định mục tiêu đánh giá

Vấn đề quan trọng để bắt đầu quá trình đánh giá công nghệ môi trường là đạt

được sự nhất trí về nội dung đánh giá, các yêu cầu của đánh giá Mục tiêu

đánh giá, khả năng và phương pháp đánh giá phải được minh bạch rõ ràng Việc cụ thể hoá mục tiêu nhằm nâng cao nhận thức về yêu cầu nhiệm vụ có thể hoàn thành, sự nhất trí của tất cả các bên liên quan

+ Các thông tin liên quan đến việc đánh giá

+ Xây dựng kế hoạch đánh giá: Xác định nguồn tài chính, năng lực và

sự đáp ứng về kỹ thuật, công nghệ, thiết bị…

1.2.2 Mô tả công nghệ

Bước này bao gồm việc mô tả công nghệ được đề xuất bằng việc xác định lựa chọn công nghệ, xác định các mục tiêu công nghệ nhằm thoả mãn yêu cầu của các nhà đầu tư Trong giai đoạn này việc tư vấn của các nhà khoa học, các chuyên gia là rất quan trọng Để thực hiện bước này cần phải thu thập được các thông tin chi tiết sau:

- Bản chất và chức năng của công nghệ

- Đặc tính môi trường tự nhiên của khu vực

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 9

- Mục tiêu chính của công nghệ cần đạt được

- Những người có lợi và các nhà đầu tư trong sự can thiệp của công nghệ

- Toàn bộ hoạt động của công nghệ

- Mô tả nguyên liệu và sản phẩm của quá trình, mối quan hệ tương tác giữa công nghệ và môi trường

Kết thúc bước này, nhóm đánh giá phải hiểu được đầy đủ về chu kỳ vòng đời sản phẩm và chất thải bao gồm đầu vào, đầu ra và các yêu cầu khác Những thông tin này cần thiết cho việc xác định các tác động môi trường tiềm ẩn Sự tham vấn của các bên họp tác trong giai đoạn này là rất quan trọng

Giai đoạn này tập trung vào đánh giá những tác động môi trường tiềm ẩn và nhu cầu về tài nguyên mà công nghệ gây ra Yêu cầu chi tiết về các thông tin

sẽ phụ thuộc vào mục tiêu đánh giá và ảnh hưởng đến kết quả của đánh giá Phạm vi đánh giá có thể xác định bằng nhiều cách: có thể theo thời gian, theo không gian, theo vị trí địa lý, theo sự lựa chọn và ứng dụng của công nghệ…

Hoàn thiện bước 1:

+ Xác định bản chất và chức năng của công nghệ: Cung cấp và mô tả được tên công nghệ, các chi tiết về tác dụng và hiệu quả…

+ Xác định và mô tả đặc điểm của công nghệ: Mô tả công nghệ có thể thực hiện theo danh mục, nghĩa là cung cấp thông tin của một công nghệ cụ thể

đang tồn tại hoặc đang được đề xuất, công nghệ trong nước được cải thiện hay công nghệ nhập khẩu (nhằm mục đích xem xét sự phù hợp của công nghệ với

điều kiện địa phương) hoặc là một công nghệ mới được nghiên cứu

+ Mô tả và xác định nguyên liệu và sản phẩm cũng như chất thải đầu ra của công nghệ

+ Mô tả công nghệ một cách logic và có trình tự các chức năng và nhiệm vụ của từng công đoạn Điều này sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến việc xác định phạm

vi đánh giá và kết quả của đánh giá

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 10

+ Mô tả sơ đồ công nghệ: Công nghệ là sự kết hợp của nhiều thành phần khác nhau Việc mô tả càng chi tiết sơ đồ công nghệ sẽ càng dễ dàng xác định

được mối quan hệ tương tác giữa công nghệ và môi trường Ví dụ: có thể mô tả sơ đồ công nghệ theo cân bằng vật chất, theo dòng năng lượng, theo sản phảm và chất thải …

1.2.3 Xác định các tác động môi trường

Bước này liên qua đến việc xác định nguyên liệu thô, năng lượng, nhân lực, cơ

sở hạ tầng và sự cung cấp các yêu cầu công nghệ Các dòng chất thải, chất thải nguy hại phải được xác định trong giai đoạn này Các tác động môi trường và các nguy cơ tiềm ẩn kết hợp với từng thành phần trong công nghệ cũng phải

được nêu ra một cách rõ tàng Toàn bộ đầu vào, đầu ra của công nghệ được quan tâm theo suốt vòng đời của nó

Hoàn thành bước này yêu cầu phải có các thông tin chi tiết từ công nghệ nhằm xác định các tác động môi trường Cụ thể là từ các nguồn sau:

- Cung cấp nguyên liệu và năng lượng đầu vào, các yêu cầu về sử dụng tài nguyên thiên nhiên

- Sản xuất, lưu giữ, vận chuyển, sử dụng và thải bỏ của các chất thải và chất thải nguy hại

- Yêu cầu về nhân lực

- Yêu cầu về cơ sở hạ tầng

- Yêu cầu về cung cấp công nghệ

Tất cả các vấn đề trên được nhóm đánh giá nắm bắt một cách sâu sắc cả đầu vào, đầu ra cũng như các yêu cầu khác của công nghệ, các ảnh hưởng đến hệ thống môi trường, chất thải công cộng và sức khoẻ con người

Các khía cạnh của công nghệ được xem xét để xác định các áp lực môi trường bao gồm các yếu tố liên quan đến nhu cầu nguyên liệu, năng lượng đầu vào, nguồn nhân lực…, tất cả đều phải được xem xét trong quá trình đánh giá Ví dụ: nguyên liệu đầu vào phải được giảm xuống tối thiểu hay nói cách khác là

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 11

tăng tối đa khả năng sử dụng nguyên liệu đầu vào tạo thành sản phẩm Đối với năng lượng và các nhu cầu khác cũng được xem xét tương tự Các yếu tố đầu

ra không phải là sản phẩm (chất thải) sẽ gây ra những tổn thất về mắt kinh tế, những tác động có hại về mặt môi trường, sức khoẻ con người… Việc đánh giá, xem xét các yếu tố này là quan trọng và cần thiết Ví dụ: Chất thải khi

được thải vào đất, nước, không khí sẽ gây ra ô nhiễm môi trường, phát sinh các chi phí gián tiếp do việc sử dụng không hiệu quả nguyên liệu và năng lượng

Hoàn thành bước 2:

+ Lập được danh mục về nhu cầu nguyên liệu thô, năng lượng của công nghệ

và xác định mối liên hệ của nó tới các hậu quả môi trường

+ Lập được danh mục về chất thải và chất thải nguy hại phát sinh từ công nghệ, xác định các tác động của chúng tới môi trường

+ Lập bảng xác định các hậu quả môi trường gây ra do yêu cầu của công nghệ

về cơ sở hạ tầng

+ Lập danh mục xác định các hậu quả môi trường gây ra do yêu cầu về cung cấp, áp dụng và triển khai công nghệ

+ Xác định các tác động môi trường do yêu cầu về nhân lực

+ Xác định các tác động khác gây ra trực tiếp bởi các khía cạnh của công nghệ

Tất cả những thông tin trên sẽ cung cấp cơ sở cho các đánh giá những tổn hại

do công nghệ gây ra đối với sức khoẻ con người, môi trường tự nhiên khu vực, môi trường toàn cầu, sử dụng tài nguyên bền vững và các tác động đến văn hoá - xã hội

1.2.4 Đánh giá lựa chọn các công nghệ

Bước này dòi hỏi việc đánh giá tập trung vào các phương pháp thay thế để đạt

được cùng một mục tiêu công nghệ Các phương pháp thay thế có thể áp dụng cho toàn bộ công nghệ (thay đổi hoàn toàn công nghệ, ứng dụng công nghệ

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 12

mới) hoặc lựa chọn một vài thay đổi chi tiết của công nghệ nhằm cải thiện các hậu quả môi trường

Việc đánh giá tập trung vào so sánh các đặc trưng công nghệ, thuộc tính của thiết bị, nguyên liệu, sản phẩm, chất thải., đánh giá chúng trong mối quan

hệ với môi trường Cuối cùng là lựa chọn được một công nghệ phù hợp và thân thiện với môi trường hơn

1.2.5 Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp lại toàn bộ các đánh giá trong bước trên - đề xuất và xem xét sự phù hợp của các giải pháp thay thế với nhau và đưa ra được một loại hình công nghệ tổng thể Công nghệ này phải có tính khả thi, có hiệu quả rõ ràng (mục tiêu công nghệ phải đạt được ít nhất là như công nghệ ban đầu) nhưng các tác

động môi trường của công nghệ nay phải được giảm đến mức tối thiểu

Mức độ cụ thể và chi tiết của công nghệ đề xuất phụ thuộc rất nhiều vào cấp

độ đánh giá, trình độ và năng lực hiểu biết của chuyên gia về công nghệ đó Kết thúc bước này sẽ có những đề xuất để công nghệ có thể ứng dụng và triển khai vào thực tế

1.2.6 Hoàn thiện đánh giá công nghệ môi trường

Cần phải đưa ra được các thông tin đầy đủ và chi tiết về:

+ Lợi ích của công nghệ, mục tiêu và yêu cầu công nghệ

+ Thông tin và phương pháp sử dụng trong đánh giá

+ Các lựa chọn thay thế để đạt được mục tiêu

+ Các áp lực môi trường và quan hệ của nó với công nghệ

+ Các tác động môi trường của công nghệ ban đầu và công nghệ thay thế + Khả năng áp dụng công nghệ thay thế để đạt được mục tiêu và quan hệ với các tác động môi trường, hiệu quả kinh tế của các lựa chọn thay thế

+ Đề xuất giới thiệu các đánh gia xa hơn và thực hiện việc áp dụng các công nghệ đề xuất vào thực tế

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 13

1.3 Nhận xét

Đánh giá công nghệ môi trường là phương pháp đánh giá ứng dụng nhằm định hướng lựa chọn công nghệ, xem xét quan hệ của công nghệ với môi trường nhằm giảm thiểu các tác động môi trường và các hậu quả môi trường phát sinh

Trong quá trình đánh giá, việc so sánh giữa các giải pháp đôi khi gặp rất nhiều khó khăn do các tác động tiềm ẩn có thể tương đương hoặc cùng hiệu quả Khi

đó đánh giá theo phương pháp liệt kê tác động không thể đem lại hiệu quả rõ ràng, có thể sử dụng phương pháp cho điểm đối với từng tiêu chí đánh giá để cho việc lựa chọn có hiệu quả hơn

Việc xây dựng tiêu chí và cách cho điểm phụ thuộc vào phạm vi quy mô đánh giá công nghệ và kinh nghiệm của các chuyên gia đánh giá Có thể tham khảo phương pháp ma trận cho điểm của công cụ đánh giá tác động môi trường (EIA) để làm cơ sở: Lựa chọn và xây dựng các tiêu chí: bao gồm tiêu chí 1, tiêu chí 2, tiêu chí 3… và thang điểm cho theo tầm quan trọng hoặc mức độ tác động từ công nghệ của tiêu chí đó (có thể cho điểm từ 1 – 10 điểm hoặc

đánh giá theo mức độ High – Medium - Low) Sau khi lựa chọn được các tiêu chí, có thể gửi bản đánh giá cho các chuyên gia về công nghệ, các nhà đầu tư hoặc thậm chí là các công nhân vận hành có kinh nghiệm để cho điểm Kết quả tổng hợp sẽ cho thấy rõ ràng công nghệ thay thế hoặc phương pháp đề xuất được lựa chọn bằng điểm số Đây chính là cách mà chúng ta lượng hoá

được các tiêu chí đánh giá lựa chọn công nghệ môi trường

Trong phạm vi của Luận văn, sẽ vận dụng các phương pháp luận đánh giá

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 - 2006 14

công nghệ môi trường để đánh giá công nghệ sản xuất Giấy vệ sinh nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường - đề xuất một loại hình công nghệ phù hợp và thân thiện với môi trường với các tiêu chí được lựa chọn để so sánh:

Tiêu chí thứ 1: Đánh giá lựa chọn về kỹ thuật bao gồm khả năng cung cấp

nguyên liệu thân thiện với môi trường, khả năng đầu tư thiết bị cũng như tiêu hao nguyên vật liệu

Tiêu chí thứ 2: Đánh giá lựa chọn về kinh tế, bao gồm tiêu chí về nguồn nhân

lực và hiệu quả kinh tế của từng công nghệ

Tiêu chí thứ 3: Đánh giá so sánh các tác động môi trường

Tiêu chí thứ 4: Đánh giá về khả năng cung cấp và đáp ứng của công nghệ

Với 4 tiêu chí như đã đề ra ở trên, luận văn đưa ra cách so sánh có cho điểm theo thang điểm 1-10 ứng với cấp độ đáp ứng từ thấp đến cao

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 14

Chương 2 Công nghệ sản xuất giấy vệ sinh

2.1 Tổng quan về sản xuất Giấy vệ sinh

Công nghiệp sản xuất giấy đã có từ nghìn năm trước đây, khi đó giấy được sản xuất thủ công và rất thô sơ nên chất lượng không cao và không phong phú về chủng loại Qua thời gian dài phát triển, ngành giấy đã có những bước tiến lớn cả về công nghệ, thiết bị sản xuất, chất lượng và chủng loại sản phẩm nhằm

đáp ứng nhu cầu và yêu cầu ngày càng cao của con người Đóng góp một phần không nhỏ trong sự phát triển của ngành giấy là lĩnh vực sản xuất giấy vệ sinh

Sản xuất giấy vệ sinh ở các nước đang phát triển tăng đáng kể trong những năm gần đây Với các nền kinh tế phát triển khác nhau, sản xuất giấy vệ sinh lại có sự khác nhau về đặc điểm, quy trình và công nghệ sản xuất Các nước công nghiệp phát triển có công nghệ hiện đại, trình độ tự động hoá cao, áp dụng nhiều phương pháp giảm thiểu và xử lý ô nhiễm nên ít gây ảnh hưởng tới môi trường ở các nước công nghiệp mới, sản xuất giấy vệ sinh có sự kết hợp giữa các dây chuyền sản xuất hiện đại với các thiết bị cũ được hoàn thiện cải tiến

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của quá trình sản xuất giấy vệ sinh

Những ghi chép cho thấy việc sản xuất cũng như sử dụng giấy vệ sinh đầu tiên bắt nguồn từ khu vực Châu á Theo một số nghiên cứu thì người Trung Quốc sản xuất và sử dụng giấy vệ sinh đầu tiên từ ngay những thế kỷ thứ 14 Châu

âu cũng đã sử dụng loại giấy này, nhưng muộn hơn là vào quãng thế kỷ 16

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 15

Tuy nhiên, ở quy mô sản xuất công nghiệp thì nhà máy sản xuất giấy vệ sinh

đầu tiên lại được hình thành ở Mỹ Đó là nhà máy sản xuất giấy vệ sinh độc quyền đầu tiên trên thế giới của Joseph Gayetty, thành lập năm 1857 Và trên tất cả sản phẩm đều được in thương hiệu Gayetty

Các mốc lịch sử chính của sản xuất và sử dụng giấy vệ sinh trên Thế giới

- Thế kỷ 14: Giấy vệ sinh lần đầu tiên được sản xuất tại Trung Quốc dùng cho vua chúa sử dụng: kích thước của giấy vệ sinh 60cm x 90 cm

- 1596: John Harington Phát minh ra nhà vệ sinh dội nước

- Những năm 1700: Thời kỳ này báo chí bắt đầu xuất hiện vì thế báo cũ

được sử dụng làm giấy vệ sinh

- Những năm 1710: Phát minh ra chậu, bồn rửa

- Năm 1792: Cuốn niên giám nông nghiệp cho Nông dân được xuất bản khá phổ biến, những trang giấy từ ấn phẩm này được sử dụng làm giấy

vệ sinh Người ta còn đục lỗ để có thể treo những tờ giấy loại này trong nhà vệ sinh

- Năm 1857: Joseph Gayetty bán những tờ giấy vệ sinh đầu tiên trên nước

Mỹ Loại giấy vệ sinh này làm phẳng, xốp và được tẩm hương liệu Mỗi

tờ giấy vệ sinh đều được in tên của Gayetty

- Năm 1877: Công ty giấy Albany sản xuất và bán loại giấy đục lỗ (tiêu chuẩn) và được phân phối bởi hầu hết những nhà phân phối đồ mỹ phẩm, hiệu thuốc, loại giấy này không tẩm thuốc, hoá chất Loại giấy này được quảng cáo là an toàn, không có chất độc, không sử dụng loại mực in trên bao bì ngay cả đối với hoá chất in ấn trên giấy vì những loại hoá chất này có thể là nguyên nhân gây ra bệnh trĩ

- Năm 1879: Công ty Giấy Scott cung cấp loại giấy vệ sinh dạng cuộn

đầu tiên, mặc dù công ty này không in nhãn hiệu lên trên sản phẩm nhưng sản phẩm được tiêu thụ cho rất nhiều nhà máy xí nghiệp ngay cả

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 16

cho cả khách sạn Wadorf, và thương hiệu này đã trở lên khá phổ biến trong ngành sản xuất kinh doanh giấy vệ sinh lúc bấy giờ

- Những năm1900: Những tiến bộ về thiết kế hệ thống ống nước cho phép phát triển hàng loạt nhà vệ sinh xối nước ở Châu âu

- Năm 1935 Công ty Giấy vệ sinh phương bắc quảng cáo cho loại giấy vệ sinh mảnh

- Năm 1942: Lần đầu tiên giấy vệ sinh hai lớp được nhà máy giấy Andrew của Anh sản xuất Giấy vệ sinh trở lên mềm và dai hơn

- Năm 1943: Giấy vệ sinh đặc biệt có in hình ảnh của Hitle

- Năm 1980: Tại Anh, Công ty Andrex bán loại giấy vệ sinh ẩm đầu tiên

- 1999 Viện bảo tàng Giấy vệ sinh chính thức được thành lập

- Trong nhưng năm đầu thế kỷ 21, sau vụ khủng bố 11.9, xuất hiện những loại giấy vệ sinh lạ có in hình của Osama Binladen

- Năm 2005: Công ty Renova của Bồ Đào Nha đua vào hoạt động nhà máy sản xuất giấy vệ sinh màu đen

2.1.2 Những đặc điểm của Giấy vệ sinh, tình hình sử dụng và sản xuất trên thế giới trong giai đoạn hiện nay

Đặc điểm của giấy vệ sinh hiện nay

Đặc điểm dễ nhận thấy của Giấy vệ sinh ngày nay phổ biến là loại giấy mềm,

dễ sử dụng và có khả năng thấm nước và tiêu hủy nhanh

Giấy vệ sinh khá phong phú về chủng loại, và sắc trang trí và cấu trúc đáp ứng

được nhu cầu của người sử dụng

Giấy vệ sinh được sản xuất chủ yếu từ nguyên liệu là giấy tái chế Mức độ ảnh hưởng đến môi trường sống (ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí) của công nghiệp sản xuất giấy vệ sinh cũng giảm hơn rất nhiều so với các ngành công nghiệp sản xuất giấy khác Có thể xem đây là ngành công nghiệp thân

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 17

thiện và an toàn đối với môi trường, hoá chất cũng ít được sử dụng Chủng loại của giấy vệ sinh hết sức đa dạng và phong phú Chúng khác nhau về kích cỡ, trọng lượng, độ thô ráp, khả năng hút nước, khả năng bị xé rách, độ mịn, mềm

và những tồn dư của hoá chất

Loại giấy vệ sinh kép là loại giấy tiêu chuẩn ở một số nước, mặc dù giấy đơn cũng được sử dụng khá rộng rãi vì tính kinh tế, và nó cũng tiện sử dụng hơn

đối với những thuỷ thủ hoặc nhưng người du lịch Các công ty lớn có những

điều tra rất tỉ mỷ, khoa học về tình hình thị trường, thị hiếu tiêu dụng Trong

đó chất lượng của giấy vệ sinh phụ thuộc vào số mảnh, mức độ thô, độ bền Loại chất lượng thấp đó là loại được sử dụng nguyên liệu kém chất lượng, có một hoặc hai mảnh, rất thô và thường có những hạt giấy gắn trên bề mặt Loại trung bình hai mảnh, bền hơn và tương đối mịn hơn Những loại giấy vệ sinh

đặc biệt cao cấp thường được cắt viền và dập nổi Loại giấy này được tẩm huơng liệu, hoá chất chống khuẩn và được sản xuất từ loại bột mịn

Ngành công nghiệp sản xuất Giấy vệ sinh phát triển ngày một đa dạng và nó

được sử dụng rất phổ biến và với nhiều mục đích khác nhau ở các nước Đông Nam á, giấy vệ sinh được sử dụng như là giấy ăn dùng trong nhà hàng khách sạn Giấy vệ sinh dùng để lau mặt, lau tay hay hỉ mũ Giấy vệ sinh dùng trong trang điểm Tuy nhiên, loại giấy sử dụng trong toilet (loại tự huỷ) được sử dụng nhiều hơn vì chúng có thể thay thế hoàn toàn cho loại giấy lau mặt

Tình hình sản xuất giấy vệ sinh trên thế giới

Theo số liệu của công ty Charmin (Mỹ) thì trung bình một người sử dụng 57 mảnh giấy vệ sinh một ngày (20.805 mảnh/ năm) Riêng nước Mỹ tiêu tốn khoảng 2,4 tỷ đô la cho riêng giấy vệ sinh Người Trung quốc dùng 2 kg giấy

vệ sinh/năm trong đó người Thuỵ Điển là 20kg giấy vệ sinh/năm

Qua đó cho thấy sự khác biệt rất lớn về mức độ tiêu dùng ở các nước đang

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006

đã đem lại sự giàu có, thịnh vượng cho rất nhiều người, làm cho tầng lớp trung lưu phát triển, và trong xã hội chủ yếu là tầng lớp này

Tại Bắc Mỹ, thị trường giấy vệ sinh bị thao túng bởi 3 nhà cung cấp lớn đó là: Georgia-Pacific, Procter&Gamble, and Kimerly-Clark

Cùng với nhau 3 tập đoàn này thâu tóm 75% tổng sản lượng sản xuất ra Trong khi đó tại châu Âu, những nhà sản xuất này ít có ảnh hưởng hơn và chỉ chiếm 48% thị phần

Khi so sánh giữa hai khu vực, theo Mike Jone [2] thì có sự khác biệt lớn về nguyên liệu sản xuất giấy vệ sinh ở Bắc Mỹ, bột giấy sản xuất giấy vệ sinh

được phối trộn giữa giấy loại và bột giấy, trong khi Châu Âu lại rất ít sử dụng nguyên liệu gỗ

Về công nghệ Bắc Mỹ thường sử dụng công nghệ làm khô bằng khí đối lưu (through air dried – TAD) Một số nước châu Âu lai sử dụng công nghệ ANDRIZ TISSUE FLEX, cạnh tranh với công nghệ TAD

Bảng 2.1 và 2.2 sẽ giới thiệu cơ cấu và giá thành sản xuất các loại giấy vệ sinh tại Bắc Mỹ và tại Châu Âu

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 19

Đơn vị: Đô la Mỹ/ Tấn sản phẩm Loại giấy VS Sản lượng

(tấn)

Tỉ lệ (%)

Giá thành (trung bình)

Giá thành (thấp)

Giá thành (cao)

(tấn)

Tỉ lệ

%

Giá thành (trung bình)

Giá thành (thấp)

Giá thành (cao)

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006

20

Bảng 2.2: Cơ cấu và giá thành sản xuất các loại giấy vệ sinh tại Châu Âu

Một quốc gia có thế mạnh trong sản xuất và tiêu thụ giấy vệ sinh đáng kể là Trung Quốc Là một nước đang phát triển nhanh và có nhiều nét tương đồng

về hình thái kinh tế, chính trị như Việt Nam nhưng Trung Quốc cải cách và

mở cửa sớm hơn Việt Nam khoảng 10 năm

Xem xét tình hình sản xuất, xuất khẩu giấy vệ sinh của Trung Quốc, có thể

được khái quát trong vài nét chính sau:

- Tăng trưởng liên tục trong khoảng 10 năm gần đây

Năm 1990: sản lượng khoảng 600.000 tấn/năm (tiêu thụ 600.000 tấn/năm), năm 1998 là trên 2,5 triệu tấn (tiêu thụ khoảng 2,3 triệu tấn) Riêng năm 2003: sản xuất 3,27 triệu tấn (tăng 9,7% so với năm 2002, tiêu thụ 3,10 triệu tấn (tăng 8,0% so với năm 2002, nhập khẩu 25.600 tấn (tăng 13.8%), xuất khẩu 191.800 tấn (tăng 38% so với năm 2002, bình quân sử dụng: 2,4kg/người/năm (tăng 7,6% so với năm 2002)

- Sản lượng giấy xuất khẩu tăng liên tục

Trước năm 1999, thị trường giấy vệ sinh của Trung Quốc tại đại lục (không tính Hồng Kông và Macao) chủ yếu là tự cung tự cấp với những loại giấy vệ sinh kém chất lượng Sau 1999, thị trường xuất nhập khẩu giấy vệ sinh tăng trưởng nhảy vọt Như năm 1999 sản lượng xuất khẩu của Trung Quốc là 25.000 tấn thì năm 2003 Trung Quốc xuất khẩu 191.000 tấn chiếm 6% tổng sản lượng sản xuất trong năm Trung Quốc đang trở thành nước xuất khẩu giấy vệ sinh chủ lực trên thế giới Sản phẩm giấy vệ sinh của nước này đã thâm nhập 120 nước Trong đó Hồng Kông, úc, Mỹ, Nhật, Ma Cao, Đài Loan

là những nước đang nhập khẩu khá nhiều sản phẩm giấy vệ sinh từ Trung Quốc

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 21

- Sản lượng sản xuất và tiêu thụ biến động theo từng vùng và có liên quan chặt chẽ đến mức sống, thu nhập đầu người

Theo số liệu của Cục thống kê Trung Quốc, GDP của Trung Quốc năm 2003

là 1090 $/đầu người Tuy nhiên có sự khác biệt lớn giữa các vùng như Thựơng Hải GDP là 5000$ mức tiêu thụ giấy vệ sinh là 10kg/người/năm, trong khi đó

ở những vùng nông thôn như các tỉnh GUIZHOU hay GANSU có GDP trên

đầu người là 500$ thì hầu như người dân không sử dụng giấy vệ sinh

Dự báo tình hình thị trường giấy vệ sinh của TQ trong những năm tới được miêu tả ở bảng 2.3

(1000 tấn)

Tăng trưởng hàng năm (%)

Dân số (tỷ người)

Mức tiêu thụ (bình quân đầu người) kg/năm

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 22

Những nhà máy sản xuất giấy vệ sinh nhỏ lẻ có trình độ công nghệ thấp, sản xuất ra giấy vệ sinh kém chất lượng và đặc biệt gây ra ô nhiễm môi trường sẽ phải đóng cửa

2.1.3 Tình hình sản xuất và thị trường tiêu thụ giấy vệ sinh tại Việt Nam

Tình hình sản xuất giấy vệ sinh tại Việt Nam

Việt Nam hiện nay đang trên đà phát triển do đó nhu cầu về sử dụng giấy vệ sinh đang ngày càng ra tăng với một tốc độ khá lớn, nhất là tại các thành phố lớn Trước đây có rất ít cơ sở sản xuất giấy vệ sinh tại Việt Nam với chất lượng thấp, chủ yếu sử dụng công nghệ và thiết bị sản xuất của Trung Quốc

10 năm trở lại đây do cuộc sống ngày càng được nâng cao nên nhu cầu giấy vệ sinh cũng tăng theo và chất lượng giấy vệ sinh cũng được chú trọng hơn Hiện nay giấy vệ sinh ở Việt Nam có các cơ sở chuyên sản xuất như sau:

- Công ty New Toyo là công ty 100% vốn nước ngoài của Nhật Bản, có hai dây chuyền xeo giấy, năng lực sản xuất khoảng 40 000 tấn/năm là công ty có công suất lớn nhất hiện nay ở Việt Nam về lĩnh vực giấy vệ sinh Công ty chuyên sản xuất các sản phẩm cao cấp và trung cấp Tuy nhiên công ty này chủ yếu xuất khẩu ra thị trường nước ngoài, sản lượng tiêu thụ trong nước chỉ chiếm 15 đến 20% năng lực sản xuất

- Công ty giấy Tissue Sông Đuống thuộc Tổng công ty giấy Việt Nam, có một dây chuyền xeo, năng lực sản xuất 10 000 tấn/năm Chuyên sản xuất các sản phẩm cao cấp

- Công ty giấy Sài Gòn có chín dây chuyền xeo giấy từ 500 tấn/năm đến 1500 tấn/năm Chủ yếu sản xuất các sản phẩm giấy vệ sinh trung cấp

- Công ty cổ phần giấy Trúc Bạch Hà Nội có 3 dây chuyền xeo giấy 1500 tấn/năm Công ty sản xuất các sản phẩm giấy vệ sinh cao cấp và trung cấp

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 23

- Ngoài ra còn có một số công ty có sản xuất giấy vệ sinh với công suất thấp hơn như: Công ty cổ phần giấy Hải Phòng, công ty giấy Việt Trì, công ty giấy Lửa Việt, Công ty giấy Vĩnh Huê các cơ sở sản xuất giấy Bắc Ninh

Tình hình tiêu thụ giấy vệ sinh tại Việt Nam

ở nước ta, theo thông tin từ Hiệp hội giấy Việt Nam, việc sử dụng giấy Tissue ngày càng gia tăng, vì sự tiện ích với những tính năng cơ lý và những tính chất

sử dụng độc đáo của chúng Trong năm 2004 sản xuất và xuất khẩu giấy Tissue Việt Nam tăng gấp 4 lần so với năm 2003 Sản lượng giấy Tissue trong năm 2005 ước tính có thể đạt tới 51.000 tấn

2.2 công nghệ sản xuất giấy vệ sinh tại việt nam

Công nghệ và thiết bị sản xuất giấy vệ sinh tại Việt Nam hiện nay có thể được phân loại theo các dạng phân loại khác nhau như sau:

- Phân loại theo chất lượng sản phẩm

+ Giấy vệ sinh cao cấp

+ Giấy vệ sinh trung cấp

+ Giấy vệ sinh thấp cấp

- Phân loại theo công nghệ sản xuất: có hai dạng công nghệ sản xuất chủ yếu:

+ Công nghệ làm khô bằng lô sấy Yankee

Công nghệ này thường sản xuất giấy vệ sinh chất lượng thấp từ nguyên liệu tái chế Đây là công nghệ sản xuất giấy vệ sinh điển hình tại Việt Nam trước đây Nguyên liệu (chủ yếu là giấy loại tái chế) được ngâm xuống ao từ 1 đến 3 tháng sau đó vớt lên đưa vào máy nghiền Hà Lan nghiền và rửa trong thời gian

từ 30 đến 60 phút rồi bơm lên dàn lắng cát Từ dàn lắng cát bột giấy được bơm lên máy xeo và xeo thành tờ giấy

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 24

Tuy nhiên do công nghệ này ô nhiễm môi trường rất lớn và do nhu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng sản phẩm nên hiện nay đang dần dần bị xoá bỏ

+ Công nghệ làm khô bằng lô sấy Yankee kết hợp với khí đối lưu (through air dried – TAD)

Công nghệ làm khô bằng lô sấy Yankee kết hợp với khí đối lưu là công nghệ

đang được áp dụng tại các nước phát triển và được phát triển rất nhanh trong những năm gần đây tại Việt Nam

+ Công nghệ sản xuất từ nguyên liệu bột giấy: VP (Virgil Pupl)

+ Công nghệ sản xuất từ nguyên liệu lề giấy loại : WP (Waste Paper)

Trong khuôn khổ luận văn này, sẽ tập trung xem xét theo sự phân loại dựa trên nguồn nguyên liệu đầu vào

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 25

2.2.1 Công nghệ sản xuất từ nguyên liệu bột giấy: VP (Virgil Pupl)

2.2.1.1 Qui trình công nghệ sản xuất từ nguyên liệu bột giấy

Nghiền thuỷ lực Nồng độ bột 15%

Lọc cát nồng độ cao

Nồng độ 4- 5%

Bể bột số 1 Nồng độ 3%

Sàng hai tác dụng

Bể bột số 2 Nồng độ 2,5%

Bể tẩy rửa bột số 1

Bể bột số 3 Nồng độ 3-5%

Nghiền đĩa 1 Nghiền đĩa 2

Bể tẩy rửa bột số 2

Sàng rung

Javen

1%

Nước thải

Javen 1%

Thiết bị cô đặc

Nước

cô đặc

Bột rơi lẫn cát 1%

H 2 O

H 2 O

H 2 O

NaOH 0,2%

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006

26

Bể bột số 4 Nồng độ 5%

Bể bột số 5 Nồng độ 2%

Hòm điều tiết

Bể bột trước xeo Nồng độ 0,1-0,5%

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 27

Công nghệ sản xuất giấy vệ sinh từ nguyên liệu bột giấy được tiến hành theo 7 công đoạn chính để tạo thành sản phẩm hoàn thiện

1 Tạo bột, tách rác, lọc cát

Bột giấy được đưa vào nhà máy dưới dạng kiện, bánh hoặc tháo rời Các kiện bột giấy cần được cắt các đai sắt và tháo rời trước khi đưa vào máy nghiền thuỷ lực để có thể đạt được chất lượng bột là tốt nhất và loại trừ được các trục trặc trong quá trình vận hành Bột giấy đã được tháo rời được đưa vào các băng tải một cách liên tục để vào máy nghiền thuỷ lực tạo bột

Bột giấy, nước pha loãng và cả hoá chất được cấp vào máy nghiền thuỷ lực, máy nghiền thuỷ lực hoạt động ở nồng độ 12-15 %

Từ máy nghiền thuỷ lực(12%), bột giấy được bơm qua thiết bị lọc cát nồng độ cao sau đó được chảy xuống bể chứa

Tại bể chứa thứ nhất, ở dưới đáy bể thiết bị khuấy trộn được trang bị sẽ làm

đồng đều nồng độ bột một cách tốt nhất

Từ bể bột thứ nhất bột giấy (3-5%) được bơm tiếp vào máy sàng hai tác dụng rồi vào máy sàng rung để sàng lọc và phân loại bột giấy, tách các tạp chất khác ra khỏi dung dịch bột giấy Thành phần chất thải nặng cũng sẽ được thoát ra khỏi sàng và đưa tới thiết bị sàng rung rồi đỏ vào bể bột số 2

2 Rửa bột, tẩy trắng:

Bột từ bể bột số hai được bơm bột bơm qua bể rửa bột và tẩy trắng Tại bể rửa bột và tẩy trắng bột sau khi đã đầy bể thì xả nước vào bật khuấy trộn sau 10 phút thì bật quồng cô đặc bột để rửa bột, bột sẽ có nồng độ khoảng từ 3-5% sau khi rửa Nước trắng lọt qua thiết bị cô đặc sẽ được đưa tới hệ thống xử lý lọc để sử dụng lại pha loãng cho các công đoạn phía trước

Bột sau rửa được cho hoá chất vào tẩy trắng theo yêu cầu sản xuất

Lớp Cao học Kỹ thuật Môi trường 2004 – 2006 28

3 Tồn trữ bột

Bột được tẩy trắng sẽ được tồn trữ ở bể số 3 có nồng độ 5% và được bơm sang

hệ thống nghiền đĩa

4.Nghiền đĩa

Quá trình này nhằm tăng độ SR cho bột giấy (40 – 45 SRo)

áp lực nghiền : 150 A đối với nghiền đĩa 1

150 A đối với nghiền đĩa 2 Nồng độ nghiền : 4-5%

* Kiểm tra xem độ nghiền nếu đạt 45 – 50 SRo thì thôi nếu không đủ phải nghiền lại

* Nếu không có máy đo độ SR thì ta có thể kiểm tra bằng cách cho một ít bột vào chai nước khoáng rồi đổ đầy nước sạch vào, xóc cho bột tan ra thì nhìn bằng mắt

Bột từ bể bột tồn trữ được bơm qua nghiền đĩa hai cấp rồi đổ vào bể bột số 4 Các hoá chất được sử dụng trong công nghệ đi từ nguyên liệu bột giấy bao gồm: chất tạo xốp, chất bền khô, chất bền ướt, chất tẩy trắng, chất phân tán Lượng hoá chất được sử dụng phụ thuộc vào chất lượng bột giấy nguyên liệu

6 Xeo và sấy khô giấy

Bột từ bể bột hoà trộn được bơm vào hòm điều tiết, và chảy vào bể bột trước