Nhận xét thực trạng massage trẻ sơ sinh trong dịch vụ chăm sóc tại nhà của bệnh viện phụ sản trung ương năm 2020

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH LÊ THU HƯƠNG NHẬN XÉT THỰC TRẠNG MASSAGE TRẺ SƠ SINH TRONG DỊCH VỤ CHĂM SÓC TẠI NHÀ CỦA BỆNH VIỆN PHỤ SẢN TRUNG ƯƠNG NĂM 2020 Chuyên nghành:

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH

LÊ THU HƯƠNG

NHẬN XÉT THỰC TRẠNG MASSAGE TRẺ SƠ SINH

TRONG DỊCH VỤ CHĂM SÓC TẠI NHÀ CỦABỆNH VIỆN PHỤ SẢN TRUNG ƯƠNG

NĂM 2020

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

NAM ĐỊNH – 2020

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH

LÊ THU HƯƠNG

NHẬN XÉT THỰC TRẠNG MASSAGE TRẺ SƠ SINH

TRONG DỊCH VỤ CHĂM SÓC TẠI NHÀ CỦA BỆNH VIỆN PHỤ SẢN TRUNG ƯƠNG NĂM 2020

Chuyên nghành: Điều dưỡng sản phụ khoa

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN PGS TS LÊ THANH TÙNG

NAM ĐỊNH - 2020

LỜI CẢM ƠN

Trước hết,tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS-TS Lê Thanh Tùng, người thày đã tận tình dạy dỗ,hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp này

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu,Phòng Đào tạo sau đại học,các thày cô Bộ môn Sản phụ khoa,Bộ môn Điều dưỡngtrường Đại học Điều dưỡng Nam Định đã tạo mọi điều kiệngiúp đỡ vàhướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập tại trường

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương, các cán bộ, nhân viên, các khoa phòng đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện chuyên đề tốt nghiệp này

Cuối cùng tôi xin bày tỏ sự cảm ơn đến những người thân yêu trong gia đình, bạn bè và đồng nghiệp,đặc biệt là các anh chị em cùng khóa, những người

đã luôn bên tôi, động viên và giúp đỡ tôi về vật chất cũng như tinh thần trong suốt quá trình học tập và hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp

Học viên

Lê Thu Hương

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là Báo cáo chuyên đề của riêng tôi Nội dung trong Báo cáo chuyên đề này hoàn toàn trung thực, khách quan và chưa được công

bố trong bất cứ công trình nào khác Báo cáo này do bản thân tôi thực hiện dưới

sự hướng dẫn của giáo viên hướng dẫn Nếu có điều gì sai trái, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Học viên

Lê Thu Hương

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iii

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 3

1.1 Cơ sở lý luận 3

1.1.1 Cơ sở pháp lý của vấn đề 3

1.1.2 Cơ sở khoa học 3

1.1.2.1 Cơ sở thực hành nghề nghiệp 3

1.1.2.2 Khái niệm 4

1.1.3 Lợi ích của việc massage 4

1.1.4 Những điểm cần chú ý 8

1.2 Cơ sở thực tiễn 9

Chương 2.LIÊN HỆ THỰC TIỄN 11

2.1 Quy trình massage trẻ sơ sinh trong Dịch vụ Chăm sóc tại nhà 11

2.1.1 Chuẩn bị dụng cụ 12

2.1.2 Chuẩn bị người thực hiện 12

2.1.3 Chuẩn bị phòng 12

2.1.4 Chuẩn bị trẻ 12

2.1.5 Chú ý 12

2.1.6 Thực hiện massage cho trẻ 13

2.1.7 Theo dõi: 20

2.2 Thực trạng massage trẻ sơ sinh trong Dịch vụ Chăm sóc tại nhà của Bệnh viện Phụ sản Trung ương năm 2020 20

2.2.1 Chuẩn bị dụng cụ 20

2.2.2 Chuẩn bị người thực hiện 21

2.2.3 Chuẩn bị phòng 21

2.2.4 Chuẩn bị trẻ 21

2.2.5 Thực hiện massage cho trẻ 21

Chương 3 BÀN LUẬN 35

3.1 Nhận xét thực trạng massage trẻ sơ sinh trong Dịch vụ Chăm sóc tại nhà của Bệnh viện Phụ sản Trung ương năm 2020 35

3.1.1 Ưu điểm 35

3.1.2 Hạn chế 36

3.1.3 Nguyên nhân của việc chưa làm được 36

3.2 Đề xuất giải pháp 37

KẾT LUẬN 38 TÀI LIỆU THAM KHẢO

IAIM (The Internaional

Association of Infant Massage)

Hiệp hội massage cho trẻ em quốc tế

WHO (The World Health

Organization)

Tổ chức Y tế thế giới

ĐẶT VẤN ĐỀ Massage là phương pháp xoa bóp,từng là một nghệ thuật được sùng mộ

và áp dụng trong suốt quá trình lịch sử của loài người.Ai Cập:Xoa bóp giúp chữa lành bệnh “Giả vờ”(Hysteri);Ấn Độ:Xoa bóp giúp phục hồi sức khỏe;Trung Quốc:Xoa bóp là một bộ phận không thể thiếu trong Y học;Hi lạp,

La Mã:Xoa bóp giúp tăng sức vận động cơ bắp của các vận động viên[4] Đến nay, hầu hết các nước trên thế giới đều sử dụng phương pháp này không chỉ với mục đích tăng cường sức khỏe, thư giãn giảm mệt mỏi mà còn

là một phương pháp chữa bệnh, đặc biệt các bệnh về cơ xương khớp, tim mạch

ở người sẽ gây nên các hiệu quả tiêu cực sau: Trẻ nhỏ và trẻ em trong các trại

mồ côi nhận được tối thiểu các sờ chạm dẫn đến nhận thức chậm và chậm phát triển thần kinh.Sờ chạm có hiệu quả tích cực: Trong số các trẻ sinh non,chăm sóc Kangaroo có tác động tích cực trên nhận thức và phát triển vận động và gắn kết với cha mẹ[5]

Phương pháp massage được áp dụng rộng rãi cho người lớn và trẻ nhỏ,massage là một cách tuyệt vời để gắn kết tình cảm với trẻ.Theo WHO gắn kết tình cảm giữa bà mẹ và trẻ sơ sinh là yếu tố quan trọng thúc đẩy việc tăng trưởng và phát triển tối ưu cho trẻ sơ sinh.Massage giúp tăng cường lưu thông tuần hoàn khắp cơ thể, các cơ được vận động, từ đó giúp trẻ cảm thấy thoải mái, dễ chịu…Massage không chỉ giúp trẻ phát triển thể chất mà còn thúc đẩy quá trình phát triển toàn diện của trẻ cả về tâm lý và tình cảm [11].Massage là liệu pháp giúp trẻ tăng cân tốt hơn, giảmstress, giảm đau, ngủ ngon hơn Massage kích thích nhiều giác quan, giúp trẻ phát triển trí não

Tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương(PSTW), công tác điều trị và chăm sóc trẻ sơ sinh đặc biệt là trẻ sinh non đã có nhiều tiến bộ, góp phần làm giảm tỉ lệ

tử vong Trong đó, massage là phương pháp hỗ trợ tích cực Trung tâm hồi sức

và điều trị sơ sinh đã bước đầu thực hiện quy trình massage trẻ sơ sinh từ tháng 01/2017 Và trong Dịch vụ Chăm sóc tại nhà(CSTN), việc massage cho trẻ đủ tháng cũngđã được xây dựng và đang trong thời gian thực hiện bước đầu để đưa quy trình này vào chăm sóc thiết yếu cho trẻ sơ sinh.Do vậy, chuyên đề:

“Nhận xét thực trạng massage trẻ sơ sinh trong Dịch vụ Chăm sóc tại nhà của Bệnh viện Phụ sản Trung ươngnăm 2020”được thực hiện với mục tiêu:

1 Mô tả quy trình massage trẻ sơ sinh trong Dịch vụ Chăm sóc tại nhà của Bệnh viện Phụ sản Trung ương năm 2020

2 Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của massage trẻ

sơ sinh trong Dịch vụ Chăm sóc tại nhà của Bệnh viện Phụ sản Trung ương năm 2020

- Liệu pháp massage là một trong những hình thức điều trị lâu đời nhất với bằng chứng từng được sử dụng ở Trung Quốc, Ấn Độ và Ai Cập cách đây 2000 năm

- Hippocrates mô tả trong Y văn như “Nghệ thuật chà xát” (400 năm trước Công nguyên

1.1.2 Cơ sở khoa học

1.1.2.1 Cơ sở thực hành nghề nghiệp

Theo Virginia Henderson, thực hành điều dưỡng chính là đáp ứng đủ 14 nhu cầu cơ bản của người bệnh [1]:

1 Ðáp ứng các nhu cầu về hô hấp

2 Giúp đỡ bệnh nhân về ăn, uống và dinh dưỡng

3 Giúp đỡ bệnh nhân trong sự bài tiết

4 Giúp đỡ bệnh nhân về tư thế, vận động và tập luyện

5 Ðáp ứng nhu cầu ngủ và nghỉ ngơi

6 Giúp bệnh nhân mặc và thay quần áo

7 Giúp bệnh nhân duy trì thân nhiệt

8 Giúp bệnh nhân vệ sinh cá nhân hàng ngày

9 Giúp bệnh nhân tránh được các nguy hiểm trong khi nằm viện

10 Giúp bệnh nhân trong sự giao tiếp

11 Giúp bệnh nhân thoải mái về tinh thần, tự do tín ngưỡng

12 Giúp bệnh nhân lao động, làm một việc gì đó để tránh mặc cảm là người vô dụng

13 Giúp bệnh nhân trong các hoạt động vui chơi, giải trí

14 Giúp bệnh nhân có kiến thức về Y học

Massage cho trẻ nhằm đáp ứng nhu cầu cơ bản theo học thuyết của Henderson, hỗ trợ và chăm sóc nhằm nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần cho cả mẹ và bé

Massage giúp tăng năng động cơ khớp, giúp trẻ sớm phát triển giao tiếp

và ngôn ngữ, giúp trẻ hạnh phúc hơn, giảm quấy khóc và nhăn nhó, nhanh hóng chuyện, trẻ được massage thường dễ gần gũi hơn, thân thiện hơn

1.1.2.2 Khái niệm

Massage là một quá trình chuyển năng lượng cơ học sang mô mềm của

cơ thể bằng những động tác xoa, nắn các mô của cơ thể một cách khoa học của

cơ thể và hệ thống, chủ yếu được thực hiện bằng hai tay của người chăm sóc

để có được một số hiệu ứng sinh lý hoặc tâm lý nhất định nhằm tác động đến

hệ thần kinh, hệ cơ và tuần hoàn [6], [7]

Massage cho trẻ là cách vuốt ve nhẹ nhàng, nhịp nhàng của cơ thể bé bằng cách sử dụng bàn tay của người chăm sóc [3]

1.1.3 Lợi ích của việc massage

1.1.3.1 Thúc đẩy và duy trì sự gắn bó tình cảm giữa người chăm sóc và trẻ sơ sinh

Massage có thể giúp bà mẹ gắn kết tình cảm mẹ con và nuôi dưỡng các mối liên hệ tích cực bằng cách giúp cho người mẹ trở nên nhạy cảm hơn với các tín hiệu của con trẻ và thúc đẩy sự tương tác tích cực lẫn nhau

Massage giúp cải thiện tương tác giữa mẹ và con thông qua:

- Tạo nên sự thư giãn của mẹ và bé và giúp mẹ hiểu các dấu hiệu của bé

- Giúp người mẹ giảm stress và có thể giúp giảm trầm cảm sau sinh

- Giúp người mẹ bài tiết sữa tốt hơn

- Phóng thích ra Hormone Oxytocin còn có tên gọi khác là “Hormone gắn kết”

- Tăng sự tin tưởngcủa các bà mẹ (Người chăm sóc), giúp các bà mẹ thấu hiểu những phản ứng bất thường từ con mình [20]

1.1.3.2 Tác động tới hệ tiêu hóa,giúp trẻ tăng cường hấp thu và tăng cân tốt hơn

Massage thường xuyên giúp tiêu hóa nhanh hơn vì làm tăng nhu động ruột, làm tăng cảm giác thèm ăn của trẻ giúp bé lên cân tốt và chóng lớn Mặt khác, khi massagesẽ giúp kích thích thần kinh phế vị→Tăng sản sinh Hormone đường tiêu hóa và Insulin → Hấp thu thức ăn tốt → Cải thiện hệ tiêu hóa và tăng cường

sự trưởng thành của ống tiêu hóa→Giúp trẻ tiêu hóa tốt, ăn ngon miệng và ít táo bón → Tăng cân

Ngoài ra, ngày nay đã có những nghiên cứu cho thấy massage có hiệu quả trong chăm sóc trẻ có chậm nhu động ruột bài tiết phân hàng ngày[16],[17]

1.1.3.3 Giúp trẻ ngủ sớm hơn, ngủ sâu hơn và dài hơn

Massage giúp cải thiện chất lượng và thời gian giấc ngủ (Giấc ngủ của trẻ sâu hơn, kéo dài hơn, trẻ ít giật mình)

Khi massage 30 phút mỗi đêm trong hai tuần giúp trẻ 10 ngày tuổi điều chỉnh tốt hơn chu kỳ thức ngủ khi đánh giá lúc 8 tuần tuổi Các trẻ này cũng sản xuất Melatonin (Hormone điều hòa giấc ngủ tự nhiên) vào ban đêm cao hơn

ở tuổi 12 tuần tuổi

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bị khó ngủ được cha mẹ massage hàng ngày 15 phút trước giờ đi ngủ trong 1 tháng.Trẻ được massage ít có những hành vi trì hoãn việc đi ngủ và thời gian dỗ ngủ ngắn hơn.Quan sát hành vi 45 phút cho thấy trẻ được massage khi thức tỉnh táo và linh hoạt hơn[14]

1.1.3.4 Giúp trẻ hoàn thiện hệ thần kinh

Hầu hết các nghiên cứu đều báo cáo tác động trực tiếp của liệu pháp massage tới kết quả phát triển thần kinh lâu dài của trẻ

Nhóm trẻ được massage cho thấy là có ít hành vi liên quan đến stress (Quấy khóc,khó ngủ,không nằm yên…)

Nhịp tim trẻ ổn định hơn

Liệu pháp massage tác động tới quá trình trưởng thành hoạt động điện não tương tự như quan sát thấy ở trẻ đủ tháng,massage cho trẻ sinh nongiúp bảo vệ thần kinh,có thể giúp sự phát triển thần kinh của trẻ ở ngoài tử cung tương tự

sự phát triển trong tử cung

Khoa học đã chứng minh rằng xoa bóp trẻ sơ sinh làm tăng tốc độ trưởng thành não của trẻ non tháng, giúp trẻ sơ sinh non tháng phát triển hệ thần kinhtốt hơn [16]

Massage giúp não trẻ sơ sinh phát triển và trưởng thành nhanh hơn qua việc thúc đẩy sự tăng trưởng của vỏ Myelin, do đó tăng cường tốc độ dẫn truyền của tế bào thần kinh và cải thiện thông tin liên lạc giữa não và cơ thể

1.1.3.5 Giúp trẻ phát triển hệ miễn dịch tốt hơn

Thông qua massage có thể tăng cường chức năng của dây thần kinh phế

vị và từ đó làm trưởng thành các chức năng hệ tiêu hóa dẫn đến tăng cường chức năng miễn dịch

Giảm nồng độ Cortisol(Hormone gây stress) khi kích thích các thụ thể áp lực ở da

Kích thích hệ miễn dịch,luân chuyển bạch huyết đi khắp cơ thể nhằm loại

bỏ những độc tố gây hại

Tăng số lượng tuyệt đối và chức năng của các tế bào chống nhiễm khuẩn,bạch cầu,tế bào B và T tăng hơn khi trẻ được thực hiện liệu pháp massage

Mendes và cộng sự báo cáo về tỉ lệ nhiễm khuẩn sơ sinh muộn thấp hơn đáng kể ở nhóm massage.Tỉ lệ nhiễm khuẩn sơ sinh muộn là 38,3%(18/47 trẻ)

ở nhóm chứng so với 10,9% (5/46 trẻ sơ sinh)trong nhóm massage[19]

1.1.3.6 Giúp trẻ thư giãn, giảm cảm giác đau

Massage mang lại cảm giác thư giãn, thoải mái cho bé, giúp giảm căng thẳng, áp lực Vì vậy mà khi bé quấy khóc, xoa bóp nhẹ nhàng làm bé nín rất nhanh

Bên cạnh đó, massage còn giúp giảm những cơn đau thể chất Vì khi thực hiện massage sẽ kích thích cơ thể bé giải phóng hormone, nội tiết tố trong cơ thể (Endorphins), giúp xoa dịu cơn đau và làm giảm quá trình lưu thông của các nội tiết tố gây đau đớn căng thẳng trong máu của bé

1.1.3.7 Giúp tác động chuyển hóa xương

Trẻ non tháng có nguy cơ gia tăng bệnh loãng xương.Nguyên nhân do trẻ chưa tích lũy đủ kháng chất và xương chưa trưởng thành

Aly và cộng sự báo cáo có sự tăng lên của Procollagen C-Terminal và Propeptide huyết thanh (PICP), đây là hormone tạo xương trong nhóm massage

so với ban đầu trước khi thực hiện liệu pháp massage Hơn nữa,nồng độ Parathyroid Hormone huyết thanh (PTH –Hormone tuyến cận giáp) cũng tăng lên trong nhóm massage trong khi nồng độ hormone PTH giảm xuống ở nhóm không làm liệu pháp massage [8]

1.1.3.8.Rút ngắn thời gian nằm viện

Gonzalez và cộng sự: Thời gian nằm viện ngắn hơn ở nhóm trẻ sơ sinh được massage so với nhóm chứng [15]

Nghiên cứu của Mendez và cộng sự cho thấy trẻ sơ sinh rất nhẹ cân nhận được liệu pháp massage có tỉ lệ xuất viện cao hơn 1,85 lần so với nhóm chứng[9],[19]

1.1.3.9.Tác dụng trên da

Massage bằng dầu giúp giảm mất nhiệt và hơi nước qua da,giúp loại bỏ

da chết, làm tăng độ đàn hồi của da, giúp phòng ngừa khô da, nứt da và giúp cải thiện chức năng hàng rào bảo vệ của da

1.1.4.2 Thời điểm massage

- Trẻ sơ sinh sau 48h sinh kể cả trẻ đủ tháng và non tháng

- Vào buổi sáng khi bắt đầu một ngày mới

- Trước khi tắm trẻ

- Khi trẻ ngủ quá 3h không thức dậy ăn

1.1.4.3 Thời gian cho mỗi lần massage

- Mỗi lần massage cho trẻ kéo dài từ 15-20 phút/lần

- Có thể massage cho trẻ 2 -3 lần/ngày

1.1.4.4 Những điều nên và không nên khi thực hiện massage

- Nên:

+ Giữ sự trao đổi bằng mắt với trẻ, luôn nhìn trẻ và mỉm cười

+ Hát cho trẻ nghe hoặc mở bản nhạc êm dịu để bạn và trẻ cùng thư giãn hoặc nói chuyện thân mật với trẻ

+ Thể hiện tình cảm với trẻ khi massage

- Không nên:

+ Massage ngay sau khi trẻ vừa ăn no (Cách sau ăn 1h)

+ Đánh thức trẻ dậy để massage khi trẻ đang ngủ

+Massage khi trẻ khóc hoặc không muốn

+ Massage lên vùng núm rốn của trẻ sơ sinh khi cuống rốn chưa rụng hoặc còn ướt

+ Massage lên vùng da bị tổn thương, có dấu hiệu viêm da, dị ứng,nhiễm trùng, vết thương hở,đang chảy máu

+Massage khi trẻ bị chấn thương (Gãy xương, Xương thủy tinh…) +Massage trẻ bị bệnh: Suy tuần hoàn, co giật,sốt…

+Massage trẻ có những u bướu không xác định và có tình trạng huyết khối + Massage vùng bụng nếu trẻ bị nấc cụt

1.2.Cơ sở thực tiễn

Basiri-Moghadam và cộng sự (2015),đã tiến hành nghiên cứu trên đối tượng trẻ 34-36 tuần với phương pháp massage can thiệp với thời gian 20 phút massage mỗi lần,2 lần mỗi ngày trong 4 ngày,đo lường qua số lần đi đại tiện và mức Birlirubin qua da,kết quả cho thấy nhóm massage có số lần đại tiện cao hơn và nồng độ Bilirubin xuyên qua da thấp hơn[10]

Fallhah và cộng sự (2013) đã chỉ ra sự khác biệt giữa những đứa trẻ được massage với dầu và không được massage với dầu,đối tượng gồm 17 trẻ nhận được massage áp lực vừa phải,17 trẻ nhận được massage với dầu hướng dương

3 lần một ngày trong 14 ngày (Không có nhóm chứng và không có massage),kết quả thu được nhóm xoa bóp dầu có trọng lượng trung bình cao hơn lúc 1 tháng tuổi và 2 tháng so với nhóm massage không dầu[13]

Lai M.M và cộng sự (2016) chỉ ra massage sớm làm tối ưu hóa sự phát triển thần kinh giúp trẻ sơ sinh non tháng[18]

Miguel A Diego và cộng sự (2014) trong một nghiên cứu thử nghiệm đánh giá hiệu quả tác động của liệu pháp massage và liệu pháp thể dục lên sự tăng cân của trẻ sơ sinh cho thấy, cả massage và thể dục đều có tác động tích cực lên sự tăng cân của trẻ [21]

Moyer-Mileur và cộng sự (2013) với phương pháp vuốt ve và nắn bóp các

mô mềm với phạm vi chuyển động tới tay và chân để đánh giá 2 lần massage hàng ngày, 6 ngày 1 tuần trong 4 tuần, kết quả thu được năng lượng và lượng

chất đạm nạp vào, chu vi cơ thể, trọng lượng, chiều dài, chỉ số thể trọng (PI),

độ dày nếp gấp da (Cơ tam đầu, giữa đùi, dưới xương vai), và IGF-1, nồng độ Leptin và Adiponectin giúp phát triển tốt hơn)[23]

Smith và cộng sự (2013) đã chỉ ra sự tương tác giữa nhóm – thời gian- giới tính có tác động có ý nghĩa (P< 0,05) với trẻ sơ sinh nam nhận được massage thể hiện HRV (Sự biến thiên của tần số tim) cao hơn cho thấy tăng trương lực phế vị HRV được cải thiện ở nhóm xoa bóp nhưng không được cải thiện ở nhóm chứng (P<0,05).Trẻ sơ sinh nam nhận được massage có cải thiện

về HRV cao hơn nữ (P<0,05) [24], [25]

Yates và cộng sự (2014) đã tiến hành nghiên cứu cắt ngắn cho đối tượng trẻ 28-37 tuần, với phương pháp massage kích thích xúc giác (Có sự tiếp xúc của các ngón tay lên vùng bụng trẻ)/kích thích động học (Tập các động tác ở

cơ và khớp của cơ thể)[28]

Wang L và cộng sự (2013) trong một nghiên cứu phân tích chỉ ra rằng liệu pháp massage là một phương pháp an toàn và hiệu quả để cải thiện tăng cân và giảm thời gian nằm viện của trẻ sinh non tháng [26]

Chương 2 LIÊN HỆ THỰC TIỄN Bệnh viện Phụ sản Trung ương không chỉ là cơ sở đầu ngành của chuyên ngành phụ sản, sinh đẻ kế hoạch và sơ sinh mà còn là cơ sở đào tạo đại học, sau đại học; nghiên cứu khoa học, chỉ đạo tuyến và chuyển giao công nghệ về chuyên ngành phụ sản, sơ sinh trong phạm vi cả nước Mặc dù vẫn còn nhiều khó khăn nhiều về con người và cơ sở vật chất nhưng tập thể bệnh viện có rất nhiều nỗ lực trong công tác chăm sóc nâng cao chất lượng điều trị Song song với công tác khám và chẩn đoán, công tác điều dưỡng là phần không thể thiếu giúp người bệnh điều trị có hiệu quả Việc đưa massage cho trẻ ngay sau sinh vào công tác chăm sóc̣ sơ sinh được đặt ra là nhu cầu cần thiết trong việc chăm sóc thiết yếu nhằm hỗ trợ việc điều trị sơ sinh đạt hiệu quả cao

Từ tháng 6 năm 2018,dịch vụ massage trẻ sơ sinh được thực hiện trong Dịch vụ CSTN Việc chăm sóc trẻ, massage và hướng dẫn cho sản phụ massage cho trẻ làm tăng lợi ích về sức khỏe và tăng tình cảm yêu thương gắn bó trong giai đoạn đầu đời của trẻ

Để đảm bảo quyền lợi của trẻ sơ sinh,đơn vị CSTN đã xây dựng quy trình massage cho trẻ tại khoa vàquy trình đã bước đầu được áp dụng để chăm sóc các bé

2.1 Quy trình massage trẻ sơ sinh trong Dịch vụ Chăm sóc tại nhà

Quy trình massage này được xây dựng dựatrên cuốn sách “Massage cho trẻ sơ sinh: Cẩm nang dành cho các bậc cha mẹ thương con” (Infant masage -

A handbook for loving parents) của Vimala McClure, người sáng lập tổ chức IAIM (Hiệp hội massage cho trẻ em quốc tế).Đây cũng là tài liệu chính thức được IAIM khuyến cáo áp dụng[27]

2.1.1 Chuẩn bị dụng cụ

- Khăn mềm, quần áo, tã sạch

- Sữa dưỡng ẩm hay dầu massage đặc hiệu dùng được cho trẻ sơ sinh(dầu

có thành phần thiên nhiên,kháng khuẩn, không dị ứng,không mùi của hương thơm,dễ hấp thu, ăn được)

2.1.2 Chuẩn bị người thực hiện

-Trang phục sạch,gọn gàng

- Rửa tay sạch trước khi massage

- Hai tay sạch và ấm

- Cắt móng tay, tháo trang sức

-Bạn cần tạo sự hài hòa với trẻ và xin phép

- Tư thế ngồi massage của bạn phải thư giãn và thoải mái

-Hít thở sâu với vài động tác thể dục mà bạn yêu thích

- Hỏi xin phép trẻ với giọng nói ấm áp,nhẹ nhàng

-Đợi quan sát, lắng nghe sự đáp ứng của trẻ

- Bạn không bị quấy rầy bởi người khác trước và trong khi massage

- Hết mỗi động tác lại xoa dầumassage cho trơn và giữ ấm lòng bàn tay

- Thể hiện tình cảm với trẻ khi massage

2.1.6.Thực hiện massage cho trẻ

Đặt trẻ lên một tấm nệm bằng phẳng, trải khăn mềm mại và sạch sẽ,kê một lớp gối mỏng

 Massage đầu:

-Một tay massage,một tay cố định đầu trẻ

- Massage từ trán qua đỉnh đầu xuống cổ và ngược lại

 Massage mặt:Thư giãn cơ mặt

- Dùng hai ngón tay cái vuốt từ giữa trán sang hai bên sau đó vuốt từ chân lông mày sang hai bên, dưới mí mắt sang 2 bên,bàn tay ôm toàn bộ má và thái dương của trẻ

- Động tác nụ cười: Dùng hai ngón cái vuốt từ nhân trung sang 2 bên đến mang tai tạo một nụ cười ở môi trên, sau đó ở môi dưới của trẻ giống như môi trên bắt đầu ở điểm giữa phía môi dưới

- Massage phần tai: Dùng ngón cái vuốt vòng quanh tai từ bên thái dương

 Massage tay và chân:Giúp giảm sự căng cơ và làm khỏe các cơ bắp

+ Dùng hai tay nắn bóp nhẹ tay trẻ sau đó xoắn nhẹ nhàng

+ Dùng hai bàn tay bóp nhẹ chân trẻ sau đó hơi xoắn lại

- Động tác “Lăn se”:

+ Kẹp cánh tay trẻ vào giũa hai bàn tay bạn, lăn qua lăn lại từ dưới lên trên

+ Kẹp đùi trẻ vào hai bàn tay, lăn đi lăn lại từ dưới đùi lên cổ chân

- Động tác “Ngón tiếp ngón”: Dùng hai ngón cái vuốt xuống nối tiếp nhau trên mu bàn tay trẻ

- Động tác “Xoắn ốc”:

+ Dùng ngón tay cái xoay hình xoắn ốc trong lòng bàn tay trẻ

+ Dùng ngón tay cái ấn theo hình xoắn ốc dọc theo bàn chân từ dưới lên

- Động tác “Lắc vuốt ngón”:

+ Cầm từ gốc ngón tay trẻ, lắc nhẹ sau đó vuốt từ ngón ra

+ Cầm từng ngón chân trẻ lắc nhẹ, sau đó vuốt từ ngón ra

 Massage ngực:Điều hòa phổi và tim, giúp phổi và tim đập nhẹ nhàng hơn

- Động tác “Cánh bướm”: Đặt hai ngón tay giữa ngực trẻ, rồi từ từ vuốt ra hai bên bả vai của trẻ

- Động tác “Chữ thập”: Kéo tay từ phía bả vai bên này của trẻ sang phía sườn bên kia, hai tay luân phiên cho cả hai bên

 Massage bụng:Giúp điều hòa hệ thống đường ruột và giảm chứng táo bón

- Động tác “Mặt trăng, mặt trời” (Không áp dụng cho trẻ còn cuống rốn): Dùng cạnh bàn tay vuốt nhẹ từ phần bụng trẻ xuống dưới và lần lượt đổi tay

- Động tác “Xoay tròn”: Dùng các ngón tay xoay tròn bụng trẻ theo chiều kim đồng hồ

- Động tác “Đi bộ”: Hãy tưởng tượng các ngón tay của bạn là các ngón chân đang rón rén đi theo hình vòng cung từ trái sang phải bụng trẻ, dùng toàn

bộ các ngón tay của bạn nhẹ nhàng chuyển động như đang đi vậy

- Động tác” ILOVE YOU”: