Nhận xét công tác giáo dục sức khỏe cho người bệnh sau mổ lấy thai tại khoa điều trị dịch vụ d4 bệnh viện phụ sản hà nội năm 2020

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH TRẦN THỊ HÂN NHẬN XÉT CÔNG TÁC GIÁO DỤC SỨC KHỎE CHO NGƯỜI BỆNH SAU MỔ LẤY THAI TẠI KHOA ĐIỀU TRỊ DỊCH VỤ D4 BỆNH VIỆN PHỤ SẢN HÀ NỘI NĂM 2020

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH

TRẦN THỊ HÂN

NHẬN XÉT CÔNG TÁC GIÁO DỤC SỨC KHỎE CHO NGƯỜI BỆNH

SAU MỔ LẤY THAI TẠI KHOA ĐIỀU TRỊ DỊCH VỤ D4

BỆNH VIỆN PHỤ SẢN HÀ NỘI NĂM 2020

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

NAM ĐỊNH – 2020

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH

TRẦN THỊ HÂN

NHẬN XÉT CÔNG TÁC GIÁO DỤC SỨC KHỎE CHO NGƯỜI BỆNH

SAU MỔ LẤY THAI TẠI KHOA ĐIỀU TRỊ DỊCH VỤ D4

BỆNH VIỆN PHỤ SẢN HÀ NỘI NĂM 2020

Chuyên ngành: Sản phụ khoa BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN:

TS ĐỖ MINH SINH

NAM ĐỊNH – 2020

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian học tập tại Trường Đại học Điều Dưỡng Nam Định 2020), tôi xin gửi lời cảm ơn đến quý thầy, cô đã tận tình giảng dạy, truyền đạt những kiến thức thiết thực và để hoàn thành chuyên đề được kết quả như hôm nay, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến:

(2018-Ban Giám hiệu, phòng Đào tạo sau đại học cùngcác bạn học viên lớp Chuyên khoa I Khóa 7 Trường Đại học Điều Dưỡng Nam Định đã giúp đỡ và tạo điều kiệncho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện làm chuyên đề

Quý thầy, cô giáo đã tận tình giảng dạy, chỉ dẫn cho tôi những tri thức, kinh nghiệm, bài học sâu sắc

Ban giám đốc, các khoa phòng tại bệnh viện Phụ Sản Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi về thời gianvà hỗ trợ tinh thần, cung cấp tư liệu, hợp tác,trong suốt thời gian học tập và thực hiện chuyên đề

Đặc biệt xin được tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy hướng dẫn chuyên đề là TS

Đỗ Minh Sinh đãhỗ trợ về chuyên môn và đóng góp nhiều ý kiến quý báu trong việc xây dựng ý tưởng đề tài và hướng dẫn tận tình, giúp đỡ tôi hoàn thành chuyên đề này Cuối cùng, em xin gửi lời biết ơn đến gia đình đã động viên tinh thần để tôi an tâm học tập

Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn!

Học viên

Trần Thị Hân

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là báo cáo chuyên đề của riêng tôi Nội dung trong bài báo cáo này hoàn toàn trung thực, khách quan và chưa được áp dụng Báo cáo này do bản thân tôi thực hiện dưới sự giúp đỡ của Giáo viên hướng dẫn Nếu có điều gì sai trái tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Nam Định, ngày tháng 8 năm 2020

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN 3

LỜI CAM ĐOAN 4

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG I 3

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 3

1.1 Cơ sở lý luận 3

1.1.1 Một số khái niệm 3

1.1.2 Một số thay đổi sinh lý khi mang thai 3

1.1.3 Những thay đổi sau khi đẻ 4

1.1.4 Những nội dung cần tư vấn cho bà mẹ sau đẻ: 4

1.2 Cơ sở thực tiễn 6

1.2.1 Tình hình GDSK trên thế giới: 6

1.2.2 Tình hình GDSK tại Việt Nam 7

Chương 2 8

MÔ TẢ VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT 8

2.1 Tổng quan địa bàn nghiên cứu 8

2.1.1 Giới thiệu về Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội 8

2.1.2 Giới thiệu về khoa điều trị dịch vụ D4 9

2.2 Thực trạng hoạt động GDSK cho sản phụ sau mổ đẻ của điều dưỡng/hộ sinh tại bệnh viện 10

2.2.1 Giới thiệu về hoạt động GDSK tại bệnh viện 10

2.2.2 Phương pháp thực hiện 10

2.2.3 Kết quả tổ chức và thực hiện chăm sóc cho từng sản phụ 10

2.2.4 Đánh giá chung về hoạt động TT GDSK của điều dưỡng/hộ sinh theo từng ngày 18 2.2.5 Đánh giá chung về công tác GDSK cho sản phụ sau mổ 20

CHƯƠNG 3 22

BÀN LUẬN 22

3.1 Một số ưu, nhược điểm trong thực hành GDSK cho sản phụ sau mổ đẻ tại khoa D4: 22

3.1.1.Ưu điểm: 22

3.1.2 Nhược điểm: 22

3.3 Nguyên nhân của những việc đã làm được 22

3.4 Nguyên nhân của những việc còn tồn tại 23

3.3 Một số đề xuất, giải pháp 23

KẾT LUẬN 24

1 Thực trạng công tác giáo dục sức khỏe cho bà mẹ sau mổ lấy thai tại khoa điều trị Dịch vụ D4: 24

2 Ưu điểm: 24

3 Nhược điểm: 24

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP 26 TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BVPSHN :

Chăm sóc sức khỏe ban đầu Chăm sóc người bệnh Điều dưỡng/Hộ sinh Người bệnh

Nhân viên y tế Nuôi con bằng sữa mẹ

Kế hoạch hóa gia đình

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ngày nay, việc nâng cao chất lượng chăm sóc và điều trị cho người dân là vấn

đề đang được Bộ y tế rất quan tâm và phát triển về mọi mặt Với chủ trương xã hội hóa ngành y tế để đáp ứng nhu cầu và nhiệm vụ trong tình hình mới, đã có rất nhiều hình thức đầu tư cho y tế Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội là một trong những bệnh viện

đi đầu về chủ trương đó

Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội là bệnh viện chuyên khoa hạng I, bệnh viện tuyến cuối trong lĩnh vực sản phụ khoa trực thuộc Sở Y tế Hà Nội, với bề dày hơn 40 năm thành lập và phát triển Trong thời gian qua, bệnh viện đã đạt được nhiều thành công trong việc khám, điều trị và chăm sóc cho người bệnh Được sự quan tâm của lãnh đạo bệnh viện, Sở Y tế, viện luôn được trang bị máy móc trang thiết bị hiện đại, với đội ngũ y bác sĩ lành nghề, giàu kinh nghiệm, thường xuyên cập nhật các kiến thức y khoa tiên tiến trong nền y học thế giới áp dụng vào thực tế bệnh viện Một trong những thành tựu đạt được mới nhất năm 2020 đó là thành công trong phẫu thuật bào thai cho một số trường hợp thai bệnh lý (hội chứng truyền máu đa thai, hết ối…) Bên cạnh những bước tiến mới trong lĩnh vực sản phụ khoa, bệnh viện vẫn tiếp tục triển khai các kế hoạch nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng điều trị, chăm sóc người bệnh dựa trên tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện của Bộ Y tế “Lấy người bệnh làm trung tâm của hoạt động chăm sóc và điều trị” và theo Thông tư 07/2011 của BYT hướng dẫn chăm sóc người bệnh trong bệnh viện quy định 12 nhiệm vụ chuyên môn của điều dưỡng, các hoạt động chăm sóc người bệnh do điều dưỡng viên,

hộ sinh viên thực hiện và chịu trách nhiệm [2]

Mỗi đối tượng khách hàng đến khám và điều trị với các lý do khác nhau về tuổi, trình độ, số lần sinh, nhu cầu, … khác nhau và điều dưỡng hộ sinh cũng vậy Để đem đến sự hài lòng cho người bệnh không chỉ phụ thuộc vào chăm sóc về thể chất mà còn cần quan tâm đến tinh thần Điều đó có thể thực hiện được qua việc GDSK cho người bệnh Thông qua GDSK, nhân viên y tế (NVYT) lắng nghe trực tiếp ý kiến của người bệnh, người nhà về công tác chuyên môn và dịch vụ, từ đó ngày càng nâng cao hơn nữa chất lượng chăm sóc của bệnh viện

Tại khoa điều trị dịch vụ của BVPSHN, chủ yếu chăm sóc cho sản phụ sau đẻ

So với đẻ thường thì sản phụ đẻ mổ thường bị đau nhiều hơn và cần được hỗ trợ chăm sóc, tư vấn động viên nhiều hơn Vậy nội dung GDSK cho sản phụ sau đẻ gồm những gì? Sản phụ có hài lòng về dịch vụ chăm sóc tư vấn không? Vì vậy, tôi làm chuyên

đề “Nhận xét công tác GDSK cho sản phụ sau mổ lấy thai tại khoa điều trị dịch vụ D4- Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội” nhằm mục tiêu sau:

1 Nhận xét công tác thực hiện GDSK cho sản phụ sau mổ lấy thai tại các khoa điều trị dịch vụ D4 - Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội

2 Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng GDSK cho sản phụ sau

mổ lấy thai tại khoa điều trị dịch vụ D4 - Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Một số khái niệm

Truyền thông là quá trình trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm, chia sẻ kỹ năng

và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhân, nhóm, cộng đồng, xã hội [5] Truyền thông là quá trình giao tiếp, chia

sẻ, trao đổi thông tin từ người truyền đến người nhận nhằm đạt được sự hiểu biết, nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ và hành vi của đối tượng [4]

Giáo dục sức khỏe (GDSK) là một quá trình học tập nhằm giúp người bệnh tăng cường hiểu biết để thay đổi kiến thức, kỹ năng, thái độ, tự nguyện thay đổi những hành vi có hại cho sức khỏe, chấp nhận và duy trì thực hiện những hành vi lành mạnh,

có lợi cho sức khỏe[6], [7]

Sự hài lòng của người bệnh là trạng thái tổng thể của người bệnh đối với một nhà cung cấp dịch vụ hoặc một cảm xúc phản ứng với sự khác biệt giữa những gì người bệnh dự đoán trước và những gì họ tiếp nhận đối với sự đáp ứng một số nhu cầu hay mong muốn của người bệnh Hay nói một cách khác đó là sự đáp ứng kì vọng của người bệnh khi sử dụng các dịch vụ khám chữa bệnh Nếu đáp ứng được thì người bệnh sẽ thấy hài lòng Sự hài lòng của người bệnh là thước đo chất lượng bệnh viện

Mổ lấy thai là phẫu thuật đưa thai nhi, rau thai, màng ối ra ngoài qua một vết

mổ trên thành bụng

1.1.2 Một số thay đổi sinh lý khi mang thai

Khi mang thai, người phụ nữ trải qua nhiều thay đổi sinh lý, chúng hoàn toàn bình thường, gồm tim mạch, huyết học, trao đổi chất, thận và hô hấp và chúng trở nên rất quan trọng trong những trường hợp biến chứng Cơ thể phải thay đổi các bộ máy sinh lý và cân bằng nội môi trong thai kỳ để đảm bảo phôi được cung cấp đủ các nhu cầu Những sự gia tăng về đường máu, lượng hơi thở và hô hấp là hoàn toàn cần thiết

Những mức độ progesterone và oestrogens gia tăng trong suốt thai kỳ, chế áp trục dưới đồi và sau đó là chu kỳ kinh nguyệt [8]

1.1.3 Những thay đổi sau khi đẻ

Ngay sau sinh người sản phụ sẽ có những vấn đề lớn sau sinh như các triệu chứng bình thường của sản phụ ngay sau sinh (sản dịch, vết khâu/ vết cắt, sữa và việc nuôi con, đặc biệt trong những ngày đầu Theo nhiều nghiên cứu thì tỷ lệ bà mẹ hiểu biết về thai nghén, hậu sản và nuôi con là khá thấp Do đó hầu hết các bà mẹ gặp vấn

đề về việc thay đổi lớn này [8]

Sau khi sinh, người phụ nữ phải đối mặt với rất nhiều vấn đề về cơ thể: đau đớn phải trải qua do quá trình sinh con, thậm chí phải mổ đẻ, đau có thể kéo dài một vài tuần sau sinh Những vấn đề về tâm lý như khi con ra đời, người mẹ thường cảm thấy mình trở nên xấu xí và không còn sự hấp dẫn nữa Họ thường phải thay đổi về cách sống để chăm sóc con, đặc biệt đối với những người lần đầu làm mẹ, thường quá lo lắng về trách nhiệm làm mẹ của mình, mong muốn là người mẹ hoàn hảo Có một tỉ

lệ khoảng 70- 80% các bà mẹ có những cảm giác buồn thoáng qua, còn gọi là “baby blues” - buồn sau sinh, là một trạng thái biến đổi cảm xúc nhẹ, xuất hiện trong vòng mấy ngày đầu sau khi sinh con Những biểu hiện chính của buồn sau sinh gồm: giảm khí sắc, dao động cảm xúc, buồn rầu, ủ rũ, lo âu, dễ cáu gắt, rối loạn giấc ngủ Các rối loạn này kéo dài khoảng 5 - 10 ngày rồi tự mất đi hoàn toàn Đây là do thay đổi hormon sau sinh Nhưng nếu những biểu hiện này kéo dài hơn hai tuần, bạn đã mắc trầm cảm Ngay sau khi sinh, sự sụt giảm nhanh chóng nồng độ estrogen và progesterone, nồng độ hormon tuyến giáp thyroid cũng giảm, dẫn đến mệt mỏi, trầm cảm Suy giảm nồng độ hormon cùng với sự thay đổi về huyết áp, chức năng của hệ miễn dịch và những biến đổi về chuyển hóa mà bà mẹ sau sinh phải trải qua là một phần trong căn nguyên gây trầm cảm.Do đó Sản phụ cần được tư vấn giải thích những vấn đề liên quan đến chăm sóc sau sinh, cách nuôi con bằng sữa mẹ, cũng như giải thích các vấn đề mà sản phụ còn lo lắng [8]

1.1.4 Những nội dung cần tư vấn cho bà mẹ sau đẻ:

1.1.4.1 Chế độ ăn

Sau khi sinh mổ, áp lực trong ổ bụng bị giảm đột ngột làm cơ bụng, nhu động ruột chậm lại, dễ bị táo bón Do đó, sau phẫu thuật trong khoảng 6 giờ đầu bà mẹ không nên ăn gì, khi ruột đã dần dần khôi phục chức năng mới nên ăn

Sau khi sinh mổ khoảng 1-2 ngày khả năng tiêu hóa còn yếu, nên ăn những loại thức ăn dễ tiêu hóa, không ăn thức ăn có dầu mỡ, Sau sinh mổ khoảng 3-4 ngày không nên ăn một lượng nhiều các món ăn Sau khoảng 1 tuần bà mẹ có thể ăn uống bình thường Khi ăn có cảm giác ngon miệng hơn thì có thể bổ sung thêm trứng, thịt gia cầm, nên ăn đầy đủ các nhóm thức ăn (thịt, cá, trứng, sữa ) đặc biệt nên ăn nhiều rau xanh đậm, màu đỏ, cam vàng có nhiều tiền vitamin A rất tốt cho mắt trẻ

1.4.1.2 Chế độ nghỉ ngơi:

Sau mổ nên nằm nghỉ ngơi tại giường, sau 12 giờ có thể tập ngồi dậy Nếu không thấy hoa mắt chóng mặt thì ngồi tựa lưng vào tường Có thể nằm nghiêng người, co duỗi chân chống bế sản dịch và chống dính vết mổ Sau mổ 24 giờ sản phụ

có thể tập đi lại được Nên vận động tùy theo tình trạng sức khỏe tránh căng vết mổ gây quá đau hoặc choáng do tụt huyết áp

1.4.1.4.Tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ:

Nên cho mẹ bú mẹ càng sớm càng tốt sau sinh, tốt nhất trong vòng 6 giờ đầu sau đẻ Lý do sữa mẹ có đầy đủ dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển về thể chất lẫn tinh thần của trẻ, ngoài ra còn chứa nhiều kháng thể giúp phòng bệnh cho con Có thể nằm cho trẻ bú mẹ hoặc ngồi Trẻ bú đúng cách khi miệng mở rộng hướng về phía bầu vú mẹ, môi trề ra phía trước ngậm hết quầng thâm vú, má phồng ra, có từng nhịp nuốt

Do bà mẹ sau mổ sữa về chậm hơn so với đẻ thường, nên cần cho trẻ bú sớm,

bú nhiều kết hợp ăn uống đủ chất, uống thêm 3 lít nước/ngày, ngủ đủ 8h/ngày, đồng thời cần giữ cho tinh thần bà mẹ thoải mái

Cách duy trì nguồn sữa: Ngoài chế độ ăn uống của mẹ, nên cho trẻ bú mẹ theo nhu cầu, thông thường từ 8-10 lần/ngày Nên cho trẻ bú mẹ từng bên một, khi bú hết bên vú này mới chuyển sang bên vú kia Có thể vắt hết lượng sữa còn lại ra nếu trẻ chưa bú hết và mẹ có dư sữa

Cần chú ý vệ sinh vú trước và sau khi cho trẻ bú mẹ

1.4.1.5 Các dấu hiệu nguy hiểm:

Choáng, ngất, người mệt lả, ra máu âm đạo nhiều, sốt, gai rét, sưng tấy đỏ vết

mổ, sản dịch hôi

1.4.1.6 Tình dục sau đẻ:

Không sinh hoạt tình dục khi chưa hết sản dịch để tránh nhiễm trùng ngược dòng và tránh tổn thương âm đạo do lúc này âm đạo mềm, chưa hoàn toàn hồi phục Khi quan hệ nên nhẹ nhàng, tránh rách cùng đồ Chỉ nên quan hệ khi hai vợ chồng cảm thấy người khỏe mạnh

1.4.1.7 Tránh thai sau đẻ mổ:

Cho con bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu là phương pháp cho con bú vô kinh hiệu quả với điều kiện cho con bú mẹ hoàn toàn cả ngày lẫn đêm, ít nhất từ 8-10 lần/ngày Ngoài ra, có thể dùng thuốc tránh thai đơn thuần chỉ có Progestin không ảnh hưởng đến tiết sữa của bà mẹ

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Tình hình GDSK trên thế giới:

Trên thế giới, TTGDSK đã được xem là có vai trò quan trọng trong CSSK Năm

1978, tại Alma-Ata, thủ đô nước cộng hòa Kazakhstan, Tổ chức Y tế Thế giới phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc tổ chức hội nghị Quốc tế về CSSKBĐ Hội nghị đã đề ra chiến lược “Sức khỏe cho mọi người đến năm 2000” Và để thực hiện các mục tiêu của chiến lược, hội nghị đã đề ra 8 nội dung CSSKBĐ, trong đó TTGDSK được xếp ở vị trí số một [11]

GDSK tại Đài Loan tập trung vào nhiều chủ đề, không giới hạn như: GDSK cho học sinh để tăng cường sức khỏe, giúp các bậc phụ huynh có thông tin dạy học sinh hiểu được các bệnh cụ thể và kiến thức y tế cơ bản…

1.2.2 Tình hình GDSK tại Việt Nam

Công tác TTGDSK được Đảng, Chính phủ và BYT rất quan tâm và đã ban hành nhiều văn bản, quyết định chỉ đạo công tác y tế, trong đó có công tác TTGDSK như: Nghị quyết số 46-NQ/TW ngày 23 tháng 02 năm 2005 của Bộ Chính trị xác định rõ vai trò của TTGDSK trong tình hình mới: TTGDSK “Tạo sự chuyển biến rõ rệt về nhận thức, trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị đối với công tác bảo vệ chăm sóc và NCSK nhân dân, trang bị kiến thức và kỹ năng để mỗi người, mỗi gia đình, mỗi cộng đồng có thể chủ động phòng bệnh, xây dựng nếp sống vệ sinh, rèn luyện thân thể, hạn chế những lối sống và thói quen có hại với sức khỏe, tham gia tích cực các hoạt động bảo vệ chăm sóc và NCSK nhân dân” [1], [4]

Ngày 10/01/2013 Thủ tướng chính phủ đã ký Quyết định số 122/QĐ-TTg về việc phê duyệt Chiến lược quốc gia bảo vệ, chăm sóc và NCSK nhân dân giai đoạn

2011 - 2020, tầm nhìn đến năm 2030 Để thực hiện mục tiêu chung và các mục tiêu

cụ thể của chiến lược Ngành y tế cần triển khai thực hiện đồng bộ 14 giải pháp chính trong đó nhấn mạnh rõ cần đẩy mạnh công tác TTGDSK, kiện toàn mạng lưới TTGDSK Tăng cường đào tạo, đào tạo lại, tập huấn nâng cao năng lực hoạt động và

kỹ năng TTGDSK cho các tuyến [3]

Năm 2011 BYT đã ra Thông tư 07/2011/TT-BYT ngày 26 tháng 01 năm 2011 hướng dẫn công tác điều dưỡng trong chăm sóc người bệnh gồm 12 điều trong đó ghi

rõ bệnh viện có quy định và tổ chức hình thức GDSK phù hợp, người bệnh nằm viện được điều dưỡng, hộ sinh GDSK, hướng dẫn tự chăm sóc theo phòng bệnh trong thời gian nằm viện, và sau khi ra viện [2]

Ngày 18/11/2016, đã ra Quyết định số 6858/QĐ-BYT ban hành 83 tiêu chí chất lượng bệnh viện trong đó tại mục C6.2 quy định rõ 5 mức độ về công tác truyền thông tại bệnh viện, người bệnh được điều dưỡng hướng dẫn, tư vấn điều trị và DGSK phù hợp với bệnh đang được điều trị và mục E1.3 bệnh viện thực hiện tốt hoạt động TTGDSK sinh sản trước, trong và sau sinh [9]

Chương 2

MÔ TẢ VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT

2.1 Tổng quan địa bàn nghiên cứu

2.1.1 Giới thiệu về Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội

Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội được thành lập ngày 21/9/1979 theo Quyết định số 4951/QĐTC của UBND Thành phố Hà Nội

Với bề dày hơn 40 năm cho đến nay BVPSHN là bệnh viện chuyên khoa hạng I,bệnh viện đầu ngành về sản phụ khoa, nằm tại trung tâm Thành phố Hà Nội Với quy mô 750 giường bệnh, hệ thống các khoa/ phòng như sau: 10 phòng chức năng,

08 khoa cận lâm sàng, 18 khoa lâm sàng bệnh viện có 03 cơ sở, với 1.564 cán bộ nhân viên trong đó 858 điều dưỡng, hộ sinh, chiếm 60% Hiện tại bệnh viện được phân công chỉ đạo tuyến cho 4 tỉnh thành ở miền Bắc [10]

Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội nâng tầm uy tín, phát triển thương hiệu Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, đào tạo và chỉ đạo tuyến

Để đáp ứng nhu cầu chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân trong lĩnh vực sản phụ khoa, đem lại sự hài lòng cho người bệnh cả về chất lượng điều trị và tinh thần, bệnh viện luôn khuyến khích và tạo điều kiện cho đội ngũ y bác sĩ học tập để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Hiện nay, bệnh viện có 02 Phó giáo sư, 05 Tiến

sĩ, rất nhiều thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa cấp I,II… Về điều dưỡng/hộ sinh/kỹ thuật viên hầu hết có chuyên môn từ cao đẳng trở lên, nhiều người đã và đang học thạc sĩ, chuyên khoa I

Hiện nay, với cơ sở hạ tầng khang trang, kiên cố, CSVC và TTB hiện đại, NVYT được đào tạo chuyên sâu về chuyên ngành Là bệnh viện tuyến cuối cùng trong cả nước khám và điều trị các bệnh vềsản phụ khoa Do đó số người bệnh khó càng nhiều hơn Số ca bệnh phức tạp cũng ngày một tăng lên Do đó đòi hỏi việc điều trị, chăm sóc tư vấn càng phải chi tiết, sát sao… Với phương châm vận dụng tất cả các công nghệ tiên tiến, hiện đại, những kỹ thuật mới của thế giới vào trong bệnh viện để áp dụng trong việc khám và điều trị cho người bệnh, lãnh đạo bệnh viện luôn quan tâm, tạo điều kiện tốt nhất có thể để đem đến cho người bệnh sự hài lòng không chỉ về thể chất mà còn cả về tinh thần Đặc biệt tại các khoa điều trị dịch vụ, bệnh viện càng chú trọng hơn nữa công tác GDSK cho bệnh nhân hướng tới chăm sóc toàn diện nhất

là đối với sản phụ sau đẻ

2.1.2 Giới thiệu về khoa điều trị dịch vụ D4

Khoa điều trị dịch vụ D4, với đặc thù là một khoa chuyên tiếp nhận và chăm sóc sản phụ trước và sau mổ đẻ dịch vụ, vơi 60 giường bệnh dịch vụ đầy đủ tiện nghi Khoa gồm 43 nhân viên, trong đó có 07 bác sĩ và 31 ĐD/HS trẻ, có trình độ, tâm huyết với nghề ,được đào tạo bài bản về chuyên môn lẫn y đức, luôn luôn được cập nhật những kiến thức y khoa tiên tiến cũng như được tập huấn những kỹ năng mềm

về thái độ giao tiếp ứng xử, cùng các quy định mới của Bộ y tế Cùng với sự quan tâm, giám sát chặt chẽ của phòng điều dưỡng, phòng quản lý chất lượng… nhằm nâng cao tối đa chất lượng chăm sóc phục vụ bà mẹ và trẻ sơ sinh sau đẻ

2.2 Thực trạng hoạt động GDSK cho sản phụ sau mổ đẻ của điều dưỡng/hộ sinh tại bệnh viện

2.2.1 Giới thiệu về hoạt động GDSK tại bệnh viện

Theo Thông tư 07/2011/QĐ – BYT “ Hướng dẫn công tác chăm sóc người bệnh trong các cơ sở y tế”, chăm sóc người bệnh chia theo 3 cấp độ: Cấp I, cấp II và cấp III Với mỗi cấp độ chăm sóc cần có chế độ theo dõi, tư vấn GDSK tương ứng cho người bệnh

Khoa điều trị dịch vụ D4 với đặc điểm chủ yếu theo dõi chăm sóc sản phụ sau

mổ đẻ, người bệnh được chia theo các cấp độ chăm sóc khác nhau (cấp I, II, III) Hiện nay mô hình chăm sóc điều dưỡng đang được áp dụng là mô hình chăm sóc theo nhóm kết hợp phân công chăm sóc theo công việc Nghĩa là một hay một nhóm ĐD/HS được phân công chăm sóc cho một hay một nhóm người bệnh, đồng thời mỗi người chuyên trách một công việc riêng (hướng dẫn ra viện…)

Thời gian tư vấn GDSK cho sản phụ sau mổ thường vào 3 thời điểm trong ngày: 8giờ sáng, 14 giờ chiều và 20 giờ hàng ngày sau khi nhận trực ca tối Trong quá trình thực hiện, ĐD/HS tìm hiểu về nhu cầu người bệnh, những khó khăn họ cần giúp đỡ

để từ đó tư vấn, hỗ trợ họ trong suốt quá trình người bệnh nằm viện Điều đặc biệt ở khu dịch vụ, bất cứ khi nào người bệnh cần, ĐD/HS đều có mặt để giúp đỡ người bệnh, thậm chí trông trẻ sơ sinh giúp sản phụ có thời gian nghỉ ngơi nhiều hơn và yên tâm hơn

2.2.2 Phương pháp thực hiện

Quan sát thực hành tư vấn GDSK của ĐD/HS đối với các sản phụ sau mổ đẻ ở trên bằng bảng kiểm và phỏng vấn các sản phụ Với mỗi ngày khác nhau sẽ có những nội dung tư vấn GDSK tương ứng (Theo bảng kiểm phụ lục 1 và bộ câu hỏi phỏng vấn tại phụ lục 2 và 3)

Theo dõi và đánh giá toàn bộ quá trình TTGDSK cho 03 sản phụ của các điều dưỡng/hộ sinh

2.2.3 Kết quả tổ chức và thực hiện chăm sóc cho từng sản phụ

2.2.3.1 Sản phụ số 1:

Nghề nghiệp: công nhân may, 26 tuổi.Vào viện với lý do: Thai 39 tuần, hoa mắt, phù 2 chân Chẩn đoán: Con lần 1, thai 39 tuần/ Tiền sản giật nhẹ

Sau mổ lấy thai 6 giờ, sản phụ tỉnh, còn phù hai chân, mạch: 82 lần/ phút, huyết

áp 140/90mmHg; tử cung co hồi tốt, sản dịch ra vừa; chưa trung tiện; Sản phụ không đau vết mổ, còn hơi mệt, hơi đói bụng do nhịn ăn > 11 giờ Hoạt động chăm sóc của ĐD/HS đã làm được: hỏi thăm về cảm nhận của sản phụ, kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn báo bác sĩ và dùng thuốc hạ huyết áp theo chỉ định; tư vấn cho người bệnh chỉ ăn cháo thịt nạc và uống nước lọc, ăn nhạt hơn bình thường, không uống sữa tránh đầy hơi cho đến khi trung tiện Hướng dẫn sản phụ có thể nằm nghiêng người co duỗi chân tại giường, nghỉ ngơi, ngủ đủ 8giờ/ngày tránh căng thẳng; hướng dẫn sản phụ sau mổ đẻ 12 giờ có thể tập ngồi dậy và sau 24 giờ có thể tập đi lại tùyvào thực tế sức khỏe, uống nhiều nước giúp hồi phục lượng tuần hoàn đã mất và giúp sữa về nhanh hơn ĐD dặn dò người bệnh/ người nhà nếu thấy bản thân/ sản phụ hoa mắt, chóng mặt, người mệt lả, ra máu âm đạo nhiều, đau vết mổ, bí tiểu cần báo ngay cho NVYT tại phòng trực Làm vệ sinh cho sản phụ vào buổi chiều và tối Không thấy phát hiện bất thường về phía mẹ Trẻ sơ sinh ổn định được đưa về với mẹ ngay sau khi tiếp nhận sản phụ trong niềm hạnh phúc Tại đây, ĐD kiểm tra sản phụ đã có một ít sữa non, hướng dẫn bà mẹ cho con bú mẹ sớm, trợ giúp sản phụ cách cho con bú trong tư thế nằm, trẻ biết bú mẹ Đó là những việc ĐD đã làm được khi tiếp nhân sản phụ Sau

2 giờ, ĐD quay trở lại, sản phụ đã được ăn cháo thịt, cho bé bú mẹ 15 phút và nằm nghiêng nghỉ ngơi tại giường Trẻ sơ sinh đã bài tiết phân su, ngủ ngoan.Vào giờ đi buồng thứ 2, ĐD/HS ca trực đó tiếp tục qua thăm hỏi sản phụ/người nhà xem họ có khó khăn gì không, những việc đã làm được và chưa làm được Từ đó tiếp tục trợ giúp sản phụ, hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh Sản phụ có mạch, huyết áp ổn định, không sốt, các chỉ số khác (máu ra âm đạo, tử cung,…) bình thường ĐD hướng dẫn người nhà lau người cho sản phụ bằng nước ấm, hướng dẫn vệ sinh cá nhân sạch sẽ Giờ đi buồng thứ 3, sản phụ huyết áp ổn định, đau vết mổ, lo lắng trẻ ăn được ít, ĐD kiểm tra tử hướng dẫn chườm ấm tại vị trí vết mổ giúp giảm đau do co tử cung, đồng thời báo bác sĩ, thực hiện chỉ định đặt thuốc giảm đau Về trẻ sơ sinh: giải thích cho

bà mẹ hiểu nhu cầu trẻ sơ sinh ăn trong ngày những ngày đầu không nhiều, cần kiên trì tập cho trẻ, ĐD hướng dẫn đánh thức trẻ dậy bú mẹ bằng cách xoa dọc sống lưng

trẻ hoặc búng vào bàn chân kích thích trẻ khóc dậy, hướng dẫn theo dõi các bất thường của trẻ: tím tái, không khóc, sốt…

Ngày thứ 2, ĐD kiểm tra sản phụ tỉnh táo, giao tiếp tốt hơn, huyết áp ổn định 130/80mmHg, không sốt, có sữa non ít, còn phù nhẹ hai chân tử cung co tốt, sản dịch

ra vừa, màu sẫm Sản phụ đã đỡ đau vết mổ, tự đi lại được, tiểu tiện bình thường, đã trung tiện ĐD hướng dẫn sản phụ có thể ăn cơm, uống sữa ấm, uống nhiều nước giúp sữa về nhanh hơn Nên ăn nhiều rau xanh chống táo bón, ăn thêm hoa quả giúp tăng cường vitamin cho mẹ và con, tránh ăn đồ quá chua, chất kích thích… Trẻ sơ sinh ổn định đã biết bú mẹ thành thục hơn Một ĐD giải thích và đón trẻ đi tắm, tư vấn sàng lọc cho con ĐD/HS khác thay băng vết mổ cho sản phụ, kiểm tra vết mổ khô, sạch, đẹp, thông báo cho sản phụ biết Tư vấn chiếu tia Plasma, tắm gội khô, tư vấn kiến thức tự chăm sóc bản thân và sơ sinh

Ngày thứ 3, sản phụ còn hơi đau vết mổ, nhanh nhẹn và cởi mở hơn ĐD kiểm tra mạch, huyết áp ổn định, còn phù nhẹ Giải thích phù sẽ hết dần sau đẻ Hỏi sản phụ ngủ được, ăn 4 bữa chính/ ngày, ngoài cơm ăn thêm cháo và uống 1-2 cốc sữa

ấm trên ngày Trẻ sơ sinh ổn định, bú mẹ mỗi 2 giờ/lần ĐD hỏi thăm về gia đình sản phụ không khó khăn kinh tế hay phiền lòng gì Hướng dẫn thủ tục ra viện cho sản phụ và người nhà, tư vấn siêu âm kiểm tra trước khi ra viện, các biện pháp tránh thai cho sản phụ áp dụng cho con bú: Cho con bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu giúp vô kinh tránh thai, có thể dùng viên thuốc tránh thai đơn thuần chỉ có Progestin Tư vấn khám lại cho mẹ và con sau 1 tháng Nếu bất thường (băng huyết, sốt, ra máu kéo dài, con rốn ướt, tím tái, vàng da nhiều nên cho trẻ khám lại ngay

Đánh giá quy trình của ĐD/HS: Thực hiện các nội dung tư vấn GDSK khá đầy

đủ theo bảng kiểm đạt, còn yếu trong tư vấn tình dục sau đẻ, chưa đi sâu được nhiều

về tâm lý, hoàn cảnh gia đình, những thay đổi, khúc mắc trong cuộc sống hay sau sinh của sản phụ

cần hỏi lại: ăn uống, làm thủ tục ra viện do không nhớ hết được nội dung ĐD/HS truyền tải Cảm thấy rất hài lòng khi được chăm sóc, điều trị tại bệnh viện

đẻ Chưa có phòng tư vấn riêng cho nhiều người bệnh nên phải tiến hành GDSK lặp lại cho nhiều sản phụ/ người nhà

ĐD/HS đề xuất: tăng thêm nhân lực để tăng hiệu quả GDSK, làm tờ rơi riêng với nội dung hướng dẫn ra viện cho người bệnh dễ hiểu, có thể chủ động tham khảo bất cứ lúc nào

2.2.3.2 Sản phụ số 2:

Nghề nghiệp: giáo viên, 24 tuổi Vào viện với lý do: Thai 40 tuần – Tim thai có nhịp chậm Chẩn đoán: Con lần 1, Thai 40 tuần/ Suy thai Sau mổ sản phụ 6 giờ, sản phụ ổn định, trẻ sơ sinh nằm điều trị tại khoa sơ sinh 01 ngày thì ổn định, sau đó được

về nằm với mẹ, tiêm kháng sinh 03 ngày (do nước ối bẩn) Sản phụ lo lắng về tình trạng sức khỏe của trẻ sơ sinh, thiếu kiến thức chăm sóc bản thân và trẻ

Sau mổ lấy thai 6 giờ, sản phụ tỉnh, không phù, mạch: 78 lần/ phút, huyết áp 110/70mmHg; tử cung co hồi tốt, sản dịch ra vừa; chưa trung tiện; Sản phụ không đau vết mổ (do còn thuốc tê), còn hơi mệt, hơi đói bụng do nhịn ăn > 8 giờ Hoạt động chăm sóc của ĐD/HS đã làm được: hỏi thăm về cảm nhận của sản phụ, kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn ổn định; tư vấn cho người bệnh chỉ ăn cháo thịt nạc và uống nước lọc, uống nhiều nước để phục hồi khối lượng tuần hoàn và giúp sữa về nhanh hơn, không uống sữa tránh đầy hơi cho đến khi trung tiện; Hướng dẫn sản phụ có thể nằm nghiêng người co duỗi chân tại giường, nghỉ ngơi, ngủ đủ 8 giờ/ngày tránh căng thẳng; hướng dẫn sản phụ sau mổ đẻ 12 giờ có thể tập ngồi dậy và sau 24 giờ có thể tập đi lại tùy vào thực tế sức khỏe, uống nhiều nước giúp hồi phục lượng tuần hoàn

đã mất và giúp sữa về nhanh hơn ĐD dặn dò người bệnh/ người nhà nếu thấy bản

thân/ sản phụ hoa mắt, chóng mặt, người mệt lả, ra máu âm đạo nhiều, đau vết mổ, bí tiểu cần báo ngay cho NVYT tại phòng trực Làm vệ sinh cho sản phụ theo giờ buổi sáng, chiều và tối Không thấy phát hiện bất thường về phía mẹ ĐD Giải thích cho sản phụ và gia đình tình trạng trẻ sơ sinh do nước ối bẩn nên được theo dõi tại khoa

sơ sinh ĐD kiểm tra sản phụ đã có một ít sữa non, hướng dẫn bà mẹ vệ sinh vú, lau người bằng nước ấm Đó là những việc ĐD đã làm được khi tiếp nhận sản phụ Sau

2 giờ, ĐD quay trở lại, sản phụ đã được ăn cháo thịt, sản phụ mong muốn được gặp con, ĐD/HS giải thích để sản phụ yên tâm và liên hệ khoa sơ sinh về tình hình sức khỏe của trẻ ổn định sẽ được tiêm kháng sinh chống nhiễm trùng trong 3 ngày, thông báo sản phụ và người nhà yên tâm Sau đẻ 6 giờ trẻ sơ sinh ổn định được về nằm với

me ĐD/HS hướng dẫn bà mẹ cho con bú mẹ, hỗ trợ sản phụ cho con nằm bú Vào giờ đi buồng thứ 2, ĐD/HS ca trực đó tiếp tục qua thăm hỏi sản phụ/ người nhà xem

họ có khó khăn gì không, những việc đã làm được và chưa làm được Từ đó tiếp tục trợ giúp sản phụ, hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh Sản phụ có mạch, huyết áp ổn định, không sốt, các chỉ số khác (máu ra âm đạo, tử cung…) bình thường Giờ đi buồng thứ

3, sản phụ huyết áp ổn định, chưa đau vết mổ Trẻ bú mẹ tốt, không quấy khóc Ngày thứ 2, ĐD kiểm tra sản phụ tỉnh táo, giao tiếp tốt hơn, huyết áp ổn định 120/80mmHg, không sốt, có sữa non ít, tử cung co tốt, sản dịch ra vừa, màu sẫm Sản phụ đã đỡ đau vết mổ, tự đi lại được, tiểu tiện bình thường, đã trung tiện ĐD hướng dẫn sản phụ có thể ăn cơm, uống sữa ấm, uống nhiều nước giúp sữa về nhanh hơn Nên ăn nhiều rau xanh chống táo bón, ăn thêm hoa quả giúp tăng cường vitamin cho

mẹ và con, tránh ăn đồ quá chua, chất kích thích… Trẻ sơ sinh ổn định đã biết bú mẹ thành thục hơn Một ĐD giải thích và đón trẻ đi tắm, tư vấn sàng lọc cho con ĐD/HS khác thay băng vết mổ cho sản phụ, kiểm tra vết mổ khô, sạch, đẹp, thông báo cho sản phụ biết Tư vấn chiếu tia Plasma, tắm gội khô, tư vấn kiến thức tự chăm sóc bản thân và sơ sinh

Ngày thứ 3, sản phụ còn hơi đau vết mổ, nhanh nhẹn và cởi mở hơn ĐD kiểm tra mạch, huyết áp ổn định, còn phù nhẹ Giải thích phù sẽ hết dần sau đẻ Hỏi sản phụ ngủ được, ăn 4 bữa chính/ ngày, ngoài cơm ăn thêm cháo và uống 1-2 cốc sữa

ấm trên ngày Trẻ sơ sinh ổn định, bú mẹ mỗi 2-3 giờ/lần ĐD hỏi thăm về gia đình sản phụ không khó khăn kinh tế hay phiền lòng gì Hướng dẫn thủ tục ra viện cho sản