MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC HUY ĐỘNG VỐN THÔNG QUA PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC LƯƠNG SƠN TRONG THỜI GIAN TỚI

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC HUY ĐỘNG VỐN THÔNG QUA PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC LƯƠNG SƠN TRONG THỜI GIAN TỚI.. Đây là tiềm năng sẵn có trong nội lực

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC HUY ĐỘNG VỐN THÔNG QUA PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ TẠI KHO

BẠC NHÀ NƯỚC LƯƠNG SƠN TRONG THỜI GIAN TỚI.

3.1 Định hướng phát triển của Kho bạc Nhà nước huyện Lương Sơn trong thời gian tới.

Đất nước đang trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá, nhu cầu chi tiêu của Nhà nước ngày một lớn, trong khi nguồn lực thì có hạn Do vậy huy động vốn bổ xung cho NS NN, tăng đầu tư phát triển và công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là một vấn đề cấp thiết Các nhà kinh tế cho rằng, lượng vốn nhàn rỗi nằm trong dân chúng còn rất lớn Đây là tiềm năng sẵn có trong nội lực nền kinh tế, Nhà nước cần có biện pháp thu hút được số vốn tiền tệ đó để thực hiện những mục đích của mình, đảm bảo cho nền kinh tế phát triển bền vững:

Thứ nhất : Đảm bảo khối lượng vốn qua phát hành trái phiếu Chính phủ đủ

đáp ứng, nhưng không vượt quá mức bội chi NSNN và mức vốn cần thiết cho các

dự án đầu tư thuộc nguồn vốn NSNN

Thứ hai: Tỉ lệ nguồn vốn trung, dài hạn trong tổng nguồn vốn huy động cho

NSNN bình quân khoảng 70% hàng năm(tỉ lệ là không vượt quá 70% tổng thu NSNN trong năm)

Thứ ba: Đa dạng hoá các hình thức trái phiếu Kho bạc:

+ Kỳ hạn trái phiếu: tập trung phát hành các loại trái phiếu có kỳ hạn 2-3 và

5 năm

+ Đối tượng mua trái phiếu bao gồm các tổ chức, cá nhân Việt nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, các tổ chức nước ngoài làm việc và sinh sống hợp pháp tại Việt Nam

+ Hình thức trái phiếu: Chứng chỉ có ghi tên và không ghi tên Nâng dần tỉ trọng trái phiếu không ghi tên, tạo điều kiện cho trái phiếu được thanh toán vãng lai toàn quốc, mua bán, chuyển nhượng thuận lợi, dễ dàng

Thứ tư: Tiếp tục cải tiến quy trình phát hành - thanh toán trái phiếu, đảm

bảo nhanh chóng, thuận tiện tối đa cho người đầu tư trái phiếu, mặt khác vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý an toàn tiền, tài sản của Nhà nước và người đầu tư trái phiếu

Thứ năm: Đẩy mạnh công tác phân tích, dự báo, xây dựng kế hoạch phát

hành trái phiếu Chính phủ, gắn huy động vốn qua phát hành trái phiếu Chính phủ với kế hoạch tổng thể phát triển nên kinh tế quốc dân và thực tế tại địa phương trong công tác huy động vốn để đầu tư cho địa phương

Thứ sáu: Tăng cường công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức(hội thảo,

gửi văn bản, tuyên truyền qua báo chí, truyền hình ) để các ngành và nhân dân địa phương nắm bắt chủ trương, chính sách và nhận thức lợi ích của huy động vốn trái phiếu đầu tư với việc phát triển hạ tầng cơ sở hạ tầng tại địa phương

3.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ trong thời gian tới ở Kho bạc Nhà nước huyện Lương Sơn

Từ khi ra đời KBNN huyện Lương Sơn luôn nỗ lực hết mình, hoàn thành sứ mệnh mà cấp trên giao phó, đảm bảo phát huy sức mạnh của nó đối với sự phát triển kinh tế của huyện Trong suốt quá trình hoạt động KBNN huyện Lương Sơn luôn hoàn thành tốt mọi công việc Đảng và Nhà nước giao, đặc biệt là công tác huy động vốn, mặc dù vậy công tác huy động vốn thông qua phát hành TPCP vẫn còn một số vấn đề bất cập ví như: Tiềm năng chưa khai thác hết, quá trình thực hiện còn nhiều vướng mắc chưa đạt hiệu quả cao Vậy làm thế nào để giải quyết những khó khăn đó và hoàn thành tốt công tác huy động vốn thông qua phát hành TPCP ?

Tôi xin mạnh dạn đưa ra một số giải pháp mong muốn có thể khắc phục được phần nào những khó khăn, hạn chế để công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu tại KBNN huyện Lương Sơn có thể thực hiện thuận lợi và đạt được kết quả cao, nhằm phục vụ chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

3.2.1 Xác định đúng đắn về đối tượng mua trái phiếu Chính phủ

Chủ yếu là dân cư trên địa bàn huyện, do vậy phải tăng cường hơn nữa việc huy động vốn trong nhân dân cả trên địa bàn huyện và các xã Kho bạc Nhà nước huyện Lương Sơn cần đa dạng các hình thức tuyên truyền thông qua các cơ quan thông tin đại chúng, tờ rơi để đến với người dân để người dân biết, hiểu thế nào là Trái phiếu Chính phủ và lợi ích của việc mua trái phiếu, tiến tới có thể phát hành trái phiếu Chính phủ bằng ngoại tệ cho người đầu tư trên địa bàn cũng như người đầu tư ở nơi khác đến tham gia nhằm huy động có hiệu quả các nguồn vốn cho NSNN Bên cạnh đó các KBNN huyện cần có biện pháp huy động có hiệu quả hơn nữa các nguồn vốn trong dân cư ở vùng sâu, vùng xa Có như vậy sẽ huy động tối

đa các nguồn vốn nhàn rỗi trên địa bàn huyện, góp phần không nhỏ vào sự thành công của công tác huy động vốn nói chung

3.2.2 Tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền trên địa bàn huyện.

Lương Sơn là một huyện miền núi, do vậy mà công tác tuyên truyền gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là đối với các xã vùng sâu, xa, hẻo lánh Kho bạc cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng cho mọi tầng lớp dân cư, tránh tình trạng mơ hồ, biết rất đại khái về mỗi đợt phát hành, dẫn đến việc không đem vốn đi đầu tư của nhiều cá nhân, hộ gia đình Bên cạnh việc tuyên truyền nội dung phát hành gồm thời gian huy động vốn, lãi suất huy động, địa điểm phát hành và thanh toán, quyền lợi của người mua Kho bạc nên kết hợp với các cơ quan thông tin đại chúng, báo đài giúp người dân hiểu được cặn kẽ ý nghĩa của TPCP Cán bộ Kho bạc cũng như mỗi người dân sẽ trở thành những tuyên truyền viên giỏi, góp

phần nâng cao kết quả của công tác huy động vốn.

3.2.3 Tiếp tục tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.

Để thực hiện tốt chức năng và nhiệm vụ của mình, việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là hết sức quan trọng, đặc biệt là trong công tác huy động vốn Phải cho người cán bộ hiểu rõ ý nghĩa của công việc họ đang làm, hiệu quả to lớn của nó đối với nền kinh tế, từ đó nâng cao được trách nhiệm và năng suất làm việc Cán bộ huy động vốn cần được học hỏi về nghệ thuật giao tiếp văn minh, hiện đại, tôn trọng khách hàng, có thái độ cởi mở với dân chúng, sẵn sàng tiếp dân, đón nhận nguyện vọng của họ và giải thích cặn kẽ về những chính sách chế độ của Nhà nước trong công tác huy động vốn Đặc biệt là trên địa bàn các xã Dân phần lớn đều là các người nông dân, trình độ của họ còn hạn chế nên trước khi quyết định bỏ những đồng tiền mà họ phải chắt chiu vất vả cả năm trời mới có được để đầu tư mua trái phiếu, thì họ cần được giải thích ân cần và cặn kẽ hơn để họ hiểu và có thể yên tâm đầu tư cho Nhà nước Người cán bộ chính là bộ mặt đại diện không chỉ cho Kho bạc, mà cho toàn bộ ngành Kho bạc, cho Nhà nước và cho uy tín của Nhà nước

Cán bộ phải có năng lực, trình độ để thực hiện công việc Chuyên môn nghiệp vụ là đòi hỏi tất yếu khách quan mỗi người phải có Song, với điều kiện nền kinh tế đang phát triển, chính sách huy động vốn luôn thay đổi, Kho bạc phải thường xuyên tổ chức các đợt tập huấn, bổ sung trình độ khuyến khích việc nghiên cứu trong cán bộ công nhân viên Hơn nữa, khi kết hợp lý thuyết với thực hành trình độ hiểu biết với kinh nghiệm thực tế, chính họ là người phát hiện ra những điểm bất cập trong các chính sách, chế độ Trên cơ sở đó, đưa ra những ý kiến, đề xuất cho nội bộ đơn vị và cho công tác huy động vốn nói chung đạt hiệu quả cao nhất

3.3 Kiến nghị đối với hệ thống Kho bạc Nhà nước nói chung

Thứ nhất: Xây dựng một cơ chế lãi suất hợp lý, linh hoạt:

Lãi suất TPCP là giá cả của vốn vay mà Nhà nước phải trả cho người đầu tư sau một thời gian nhất định Giá cả này sẽ quyết định rất lớn đến sự lưu thông của hàng hoá này Giá cả hợp lý, vừa đảm bảo lợi nhuận cho người cho vay ( người mua trái phiếu) và vừa đáp ứng nhu cầu của người đi vay ( Nhà nước) thì quan hệ cung cầu này mới được hoàn thiện và hàng hoá này mới cơ hội tồn tại và phát triển trên thị trường vốn

Trả lời một cuộc phỏng vấn ông Lê Văn Hưng- tiến sĩ, Vụ trưởng Vụ huy động vốn KBNN TW nói: “ Lãi suất Trái phiếu Chính phủ phải là lãi suất chuẩn mực Các Ngân hàng thương mại phải căn cứ vào đó để xây dựng lãi suất cho vay

và lãi suất tiền gửi của các Ngân hàng” Vì vậy trong việc xây dựng TPCP không nên phụ thuộc vào lãi suất tiền gửi Ngân hàng, mà phải đưa ra những căn cứ có tính sát thực để hình thành một mức lãi suất hợp lý nhất, bảo toàn vốn cho người vay, hạn chế rủi ro sức mua của đồng tiền và điều chỉnh linh hoạt theo tốc độ trượt giá hay tỉ lệ lạm phát Nói như thế không có nghĩa là việc xác định lãi suất TPCP không cần tham khảo lãi suất huy động vốn của các Ngân hàng thương mại Vì dẫu sao, Ngân hàng cũng đã có bề dầy lịch sử, với mạng lưới rộng khắp, huy động vốn thường xuyên từ tầng lớp dân cư với nhiều hình thức huy động

Thiết nghĩ rằng: Giữa ngành Ngân hàng và ngành Kho bạc cần hoạch định

cơ cấu lãi suất phù hợp, từ đó hạ dần mặt bằng lãi suất chung và nâng cao hiệu quả

sử dụng vốn Tránh tình trạng làm rối loạn dòng chảy vốn Lợi ích của việc di chuyển dòng chảy vốn thì chưa thấy, chỉ thấy tốn kém chi phí và đồng vốn liên tục

bị “lôi” từ vòng quay này sang vòng quay khác dù các vòng quay đều chưa kết thúc và chưa khẳng định được khả năng sinh lời của đồng tiền

Khi xác định lãi suất TPCP, phải dựa vào nguyên tắc, thông lệ quốc tế và dựa vào thực tiễn của Việt Nam theo thông lệ quốc tế, lãi suất vay ngắn hạn bao

giờ cũng phải thấp hơn lãi suất vay dài hạn, lãi suất trả cho người vay bao giờ cũng đảm bảo lãi suất thực dương, còn mức bao nhiêu thì phải căn cứ vào thị trường và nhu cầu của người sử dụng vốn

Mặt khác lãi suất trái phiếu cần xác định:

+ Điều chỉnh linh hoạt lãi suất trái phiếu Kho bạc trong khuôn khổ chính sách tiền tệ cuả Nhà nước, khuyến khích xu hướng tiết kiệm cho đầu tư phát triển kinh tế

+ Đảm bảo độ trội hợp lý giữa lãi suất ngắn hạn, dài hạn nhằm khuyến khích

xu hướng đầu tư vào trái phiếu trung - dài hạn

+ Xây dựng mặt bằng lãi suất hợp lý

Bên cạnh đó, tuỳ vào từng loại trái phiếu cụ thể, với điều kiện thích hợp, có thể áp dụng các phương thức xác định lãi suất khác nhau:

- Lãi suất cố định: Giữ lãi suất ban đầu tính trên mệnh giá phát hành trong suốt thời gian của trái phiếu

Lãi suất cố định đòi hỏi được nhiều điều kiện đó là nền kinh tế đã phát triển khá bền vững, TPCP có uy tín và trở nên thân thuộc với dân chúng Có như vậy, người dân mới đầu tư mà không cần đảm bảo theo sự biến động của lạm phát Áp dụng được mức lãi suất này, Nhà nước sẽ có kế hoạch trả nợ gắn liền với quá trình

sử dụng vốn vay, đảm bảo vốn sử dụng đúng mục đích, trả nợ đúng hạn không phát sinh nợ mới Đồng thời, nếu như loại trái phiếu với mức lãi suất cố định được bán theo phương thức chiết khấu,đảm bảo cho các loại trái phiếu này có cùng một ngày đáo hạn sẽ tạo diều kiện cho các loại trái phiếu này có thể niêm yết ,giao dịch trên thị trường chứng khoán

- Lãi suất điều chỉnh: Lãi suất ban đầu sẽ được điều chỉnh hàng năm theo sự biến động của lãi suất thị trường Nó được xác định trên cơ sở lãi suất gốc tại thời

điểm vay, cộng với độ chênh lệch về tốc độ lạm phát và các yếu tố kích thích nếu

có Bởi vì lãi suất huy động đưa ra luôn đảm bảo một lãi suất thực dương cho nhà đầu tư, cộng với tốc độ trượt giá của đồng tiền, tính ở thời điểm huy động Nếu tỉ lệ lạm phát tăng lên, lãi suất huy động sẽ điều chỉnh tăng tương ứng Nhưng nếu tỉ lệ lạm phát giảm, thông thường lãi suất trái phiếu không thay đổi để khuyến khích các nhà đầu tư, những người giám chấp nhận rủi ro, bỏ vốn cho Nhà nước vay Lãi suất này có thể áp dụng trong thời gian tới đây, khi nền kinh tế mới phát triển và chưa ổn định, đồng tiền chưa được đảm bảo, đặc biệt với những trái phiếu dài hạn

5 năm, 10 năm để nhà đầu tư yên tâm khi mua chúng Nhưng khi sử dụng lãi suất này sẽ gây khó khăn cho Nhà nước trong việc thanh toán vì nợ lớn khó trả hơn nợ

bé nhất là khi lạm phát biến động lớn qua các năm

Như vậy, việc điều chỉnh tạo ra một mức lãi suất hợp lý không chỉ có ý nghĩa trong công tác phát hành: hấp dẫn các nhà đầu tư vốn vào trái phiếu Chính phủ, tăng khả năng huy động vốn của Nhà nước, kéo theo một loạt các hiệu quả tích cực, đồng thời tạo thuận lợi cho quá trình thanh toán Nhà nước chủ động vào ngày đáo hạn, không bị căng thẳng về tài chính, tăng tính thanh khoản của trái phiếu, khuấy tan sự “đóng băng” của TPCP trên thị trường chứng khoán

Thứ hai: Hoàn thiện hệ thống các văn bản pháp quy về huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ.

Tiếp tục hoàn thiện các văn bản, thông tư về quy định phát hành TPCP và

Bộ tài chính cùng với KBNN Nhà nước, uỷ ban Chứng khoán phải phối hợp chặt chẽ để ban hành các văn bản thực hiện, bảo đảm tính kịp thời và đồng bộ, tạo điều kiện cho các đơn vị triển khai thuận lợi, cũng như sửa đổi luật Ngân hàng Nhà nước: về quy định cho phép Ngân hàng Nhà nước được mua, bán trái phiếu Chính phủ trong thời gian tối đa không quá 1 năm để tăng công cụ cho thị trường mở, đồng thời nâng cao tính thanh khoản của trái phiếu Chính phủ trung và dài hạn

Việc phát hành TPCP được thự hiện trên phạm vi rộng- cả nước, do đó chính sách huy động, các văn bản hướng dẫn phải cụ thể, chi tiết để đảm bảo tính thống nhất cho TPCP, chẳng hạn nếu trái phiếu đến hạn vào ngày thứ 7 hoặc chủ nhật thì coi là quá hạn vào thứ 2 tuần sau và thanh toán bình thường, hoặc nên đơn giản hoá thủ tục, trong trường hợp người sở hữu trái phiếu muốn mua bán, cho tặng, thừa kế Vì theo như quyết định số 28/2000 QĐ-BTC ngày 25/02/2000 về việc phát hành trái phiếu Kho bạc 2 năm đợt tháng 3/2000 thì trong những trường hợp như vậy cả hai bên liên quan đều phải đến Kho bạc để làm thủ tục chuyển giao quyền sở hữu, gây rắc rối, cản trở sự lưu thông của trái phiếu và giảm tính thanh khoản của nó

Ban hành cơ chế cho phép các công trình XDCB có hiệu quả kinh tế xã hội cao, có khả năng hoàn trả vốn nhưng chỉ được NSNN đảm bảo một phần vốn được phát hành trái phiếu công trình Chủ đầu tư có thể tự đứng ra phát hành trái phiếu

và được NSNN bảo lãnh thanh toán gốc và lãi trái phiếu khi đến hạn

Sửa đổi, bổ sung các thông tư hướng dẫn việc đấu thầu qua thị trường chứng khoán tập trung và bảo lãnh phát hành: quy định đại lý phát hành cấp I, kết hợp 2 hình thức đấu thầu và bảo lãnh trong mỗi đợt phát hành

Giải pháp này chỉ được thực hiện thành công khi Nhà nước nắm vững nền kinh tế trong tay, khi đưa ra bất kì văn bản nào, phải tính toán được mọi khả năng

có thể xảy ra, tối thiểu là liên quan đến các điều khoản trong văn bản và đề ra được giải pháp hữu hiệu khi có sự cố Nhà nước quản lý vĩ mô nền kinh tế, thúc đấy nền kinh tế phát triển theo định hướng, mục tiêu của mình cũng là cách Nhà nước có thể nắm bắt và đưa ra những văn bản pháp quy sát thực, mang tính khả thi cao Hơn nưa, chủ chương, đường lối của Đảng và Nhà nước được biểu hiện trên các văn bản pháp luật, nếu có ý nghĩa thiết thực thì uy tín của Nhà nước trong dân chúng được nâng cao, quá trình huy động vốn được dễ dàng, thuận lợi

Thứ ba: Hoàn thiện kỹ thuật phát hành và thanh toán TPCP.

Mặc dù hệ thống Kho bạc luôn nỗ lực hết mình trong công tác huy động vốn

và đã góp một phần rất lớn trong công tác thu chi NSNN cũng như điều hành chính sách tiền tệ của Chính phủ, song việc huy động vốn thông qua phát hành TPCP diễn ra “ chậm chạp” một trong những lý do dẫn đến điều đó nằm ở khâu phát hành

Thứ tư: Phải tuân thủ các thông lệ có tính nguyên tắc của Trung tâm giao dịch chứng khoán.

Tháng 7 năm 2000 Trung tâm giao dịch chứng khoán nước ta đã ra đời, để TPCP có thể giao dịch một cách dễ dàng, việc phát hành các loại TPCP phải tuân thủ các thông lệ có tính nguyên tắc, Trái phiếu phát hành từng đợt với khối lượng

đủ lớn, có cùng ngày phát hành, cùng ngày đáo hạn, cùng lãi suất, công việc thực hiện được cụ thể như sau:

* Phát hành trái phiếu bán lẻ theo phương thức chiết khấu

Nếu nhà đầu tư mua trái phiếu đúng ngày phát hành, chỉ phải bỏ ra một khoản tiền đúng bằng mệnh giá trái phiếu Nếu nhà đầu tư mua sau ngày phát hành ngoài mệnh giá còn phải nộp thêm một khoản tương ứng với số tiền lãi phát sinh trong khoảng thời gian từ ngày phát hành đến ngày mua thực tế, số tiền mua trái phiếu được xác định theo công thức:

Trong đó: ST: là số tiền mua trái phiếu

MG: là mệnh giá tờ trái phiếu

Ls: là lãi suất trái phiếu

MG * Ls * n ST= MG +

n: là số ngày tính từ ngày phát hành đến ngày mua thực tế.

Ưu điểm của phương thức này là trái phiếu có thể đáp ứng được các tiêu chuẩn để có thể giao dịch tại Trung tâm giao dịch chứng khoán Mặt khác, cơ quan phát hành dễ dàng quản lý, tiết kiệm chi phí phát hành, quyết toán gọn, dứt điểm từng đợt phát hành

* Cải tiến phương thức phát hành TPCP theo hướng “ bán buôn” thông qua hình thức đấu thầu hoặc tổ hợp bảo lãnh

- Đối với đấu thầu : Thực hiện qua NHNN hoặc trung tâm giao dich chứng khoán Các tổ chức được tham gia đấu thầu trái phiếu gồm: các công ty chứng khoán, NHTM, công ty Tài chính, quỹ Bảo hiểm Quy trình và thủ tục như đấu thầu tín phiếu Kho bạc qua NHNN Từ đó giảm dần tỉ trọng trái phiếu bán lẻ qua

hệ thống Kho bạc Nhà nước

- Đối với phương thức tổ hợp bảo lãnh :

Trước hết, bảo lãnh TPCP là việc tổ chức bảo lãnh giúp Bộ tài chính thực hiện các thủ tục trước khi phát hành ra công chúng, nhận mua toàn bộ số trái phiếu

để bán lại hoặc mua số trái phiếu còn lại chưa được phân phối hết và được nhận một khoản phí theo quyết định của Bộ tài chính Các tổ chức tham gia bảo lãnh có: công ty Chứng khoán, NHTM, công ty Tài chính Bộ tài chính sẽ chỉ một số thành viên tham gia bảo lãnh làm nhà quản lý chính để thay mặt Bộ tài chính quản lý đợt phát hành được thực hiện như sau:

+ Bộ tài chính thoả thuận sơ bộ với nhà quản lý chính về điều kiện của trái phiếu

+ Nhà quản lý trao đổi với thành viên về điều kiện, điều khoản trái phiếu và phân phối khối lượng trái phiếu cho từng thành viên