Thuyết minh về cây lúa là dạng bài thường gặp trong chương trình Ngữ văn lớp 9. Cùng tham khảo bài hướng dẫn chi tiết dưới đây để nắm được cách làm dạng bài này em nhé. Lúa là người bạn muôn đời gắn bó với sự cần lao của người nông dân Việt Nam. Nếu hoa sen mang vẻ đẹp thanh khiết, áo dài mang vẻ đẹp thướt tha đặc trưng của người phụ nữ Á Đông, thì cây lúa Việt Nam có một nét đẹp dân dã thân thuộc. Việt Nam đất nước ta ơi,Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn. Từ ngàn đời nay, cây lúa đã gắn bó thân thiết với con người, làng quê Việt Nam, đi từ Bắc vào Nam những cánh đồng lúa xanh mướt mới đẹp làm sao? Cây lúa đã được xuất hiện rất nhiều trong những bài văn, bài thơ hay, là nguồn cảm hứng sáng tạo không ngừng của nhiều họa sỹ. Hình ảnh của cây lúa và người nông dân đã trở thành những mảnh màu không thể thiếu trong bức tranh của làng quê Việt Nam bây giờ và mãi mãi về sau. Từ thời ông cha chúng ta nghề trồng lúa đã gắn bó và là món ăn tinh thần không thể thiếu, trước kia trồng lúa là nghề chính của ông cha ta. Ngày này với sự phát triển của công nghiệp hóa, điện đại hóa, đất nước có nhiều sự đổi thay, nhưng cây lúa vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống của người nông dân Việt Nam, nước chúng ta là một trong những nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới và chất lượng gạo đạt chất lượng cao, là nước có ngành nông nghiệp lúa nước lớn nhất thế giới.
Trang 1"Việt Nam đất nước ta ơi, Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn."
Từ ngàn đời nay, cây lúa đã gắn bó
thân thiết với con người, làng quê Việt
Nam, đi từ Bắc vào Nam những cánh đồng lúa xanh mướt mới đẹp làm sao? Cây lúa
đã được xuất hiện rất nhiều trong những bài văn, bài thơ hay, là nguồn cảm hứng sáng tạo không ngừng của nhiều họa sỹ Hình ảnh của cây lúa và người nông dân đã trở thành những mảnh màu không thể thiếu
trong bức tranh của làng quê Việt Nam bây giờ và mãi mãi về sau Từ thời ông cha
chúng ta nghề trồng lúa đã gắn bó và là
món ăn tinh thần không thể thiếu, trước kia trồng lúa là nghề chính của ông cha ta
Ngày này với sự phát triển của công nghiệp hóa, điện đại hóa, đất nước có nhiều sự đổi thay, nhưng cây lúa vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống của người nông dân Việt Nam, nước chúng ta là một trong
những nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế
giới và chất lượng gạo đạt chất lượng
cao, là nước có ngành nông nghiệp lúa
nước lớn nhất thế giới
Trang 2Lúa là một thực vật quý giá, là cây
trồng quan trọng nhất trong nhóm ngũ cốc,
là cây lương thực chính của người Việt
Nam nói riêng và người dân Châu Á nói
chung Theo kết quả của các nhà khảo cổ học, cây lúa có nguồn gốc từ lâu đời Nó xuất thân từ vùng ĐNÁ và Đông Dương, những nơi mà có nhiều di tích của cây lúa ph/triển khoảng 10 000 năm trước Tây lịch Sau đó nghề trồng lúa đc ph/triển ở các
nước Châu Á như ngày nay Do có những đặc điểm khác nhau, lúa đc chia thành 2 loại: Japonica và Indica Lúa Japonica sinh trưởng ở đk khí hậu ôn hòa, có hạt tròn,
khó bị gãy hoặc vỡ, khi nấu chín loại gạo này thường dính, dẻo Lúa sx ở NB hầu hết
là lúa Japonica Còn lúa Indica thường sinh trưởng và ph/triển ở vùng khí hậu nóng ẩm,
có hạt gạo dài và dễ vỡ Khác với lúa
Japonica, loại lúa này khi nấu ko bị kết dính Tất cả các loại gạo đều có nguồn gốc từ Nam Á như Ấn Độ, VN, phái Nam Trung Quốc đều là lúa Indica
Lúa thuộc loài thân thảo Cũng như các loại cây khác, lúa cũng có thân, lá, hoa, hạt,
Trang 3… Nó là loài cây thực vật sống theo mùa vụ với thân có chiều cao khác nhau, có thể cao
từ 1 – 1m80 Thân cây lúa tròn chia thành từng lóng và mắt Lóng thường rỗng ruột, chỉ có phần mắt là đặc Lá lúa dài và mỏng, mặt lá nhám, gân lá chạy song song Rễ của cây lúa không dài lắm, thường mọc với nhau thành chùm bám chặt vào bùn để giữ cho thân lúa thẳng đồng thời hút dưỡng
chất nuôi thân cây Hoa lúa nhỏ nhắn, mọc thành nhiều chùm dài Điều đặc biệt của cây lúa mà ít ai để ý đến Hoa lúa cũng
chính là quả lúa đồng thời trở thành hạt lúa sau này Hoa lúa không có cánh hoa, chỉ có những vảy nhỏ bao bọc lấy nhuỵ ở bên
trong Lúc hoa lúa nở, đầu nhuỵ thò ra
ngoài, có một chùm lông để quét hạt phấn Hoa lúa tự thụ phấn rồi biến thành quả
Chất tinh bột trong quả khô đặc lại dần và biến thành hạt lúa chín vàng
Nước ta có rất nhiều loại giống lúa khác nhau tùy theo từng vùng miền , khí hậu, mỗi vùng miền thích hợp với các loại lúa khác nhau, thích hợp để trồng lúa nhất là những vùng nước ngọt, những vùng đất quá mặn
Trang 4hoặc quá phèn cây lúa khó có thể lên được.
Có rất nhiều loại lúa như lúa nếp, lúa tẻ, lúa cạn, lúa nước nông, lúa nước sâu, chủ yếu được chia ra là cây lúa nếp và lúa tẻ, lúa nếp thường để làm bánh, thổi xôi, còn lúa tẻ
là lúa dùng để ăn trong các bữa cơm hàng ngày… giống lúa cũng có nhiều loại, trước kia ông cha ta hay trồng giống lúa NN8,
ngày nay thì miền Nam hay trồng giống
IR76, miền Bắc thì trồng các loại giống C70, DT10, A20…
Trước đây, người Việt chỉ có hai vụ lúa: chiêm và mùa Ngày nay, khoa học phát triển, mỗi năm có nhiều vụ nối tiếp
nhaugồm có 3 vụ lúa chính đó là vụ Đông- Xuân, vụ Hè – Thu, vụ lúa mùa, những đặc sản từ cây lúa mang đậm nét truyền thống dân tộc đó là bánh chưng, bánh dày, theo truyết xa xưa Lang Liêu được truyền ngôi
do làm bánh chưng và bánh dày dâng lên vua, Lang Liêu được thần báo mộng trong giấc mơ ” Trong đất trời không gì quý bằng hạt gạo, chỉ có gạo mới nuôi sống con
người và không bao giờ chán, các thứ khác tuy ngon nhưng hiếm, người không làm ra
Trang 5được” Lang Liêu nghe theo lời thần dạy và
đã làm chiếc bánh chưng tượng trưng cho đất, bánh dày tượng trưng cho trời, và
chàng đã được lên ngôi vị thay cha và trở thành ông vua tốt, ngày này ngoài các món đặc sản như bánh chưng, bánh dày thì còn
có bánh cốm cũng là một đặc sản từ cây lúa
Lúa phát triển theo ba giai đoạn chính: Giai đoạn mạ non, mảmh mai yếu ớt như
em bé sơ sinh run rẩy trước nắng mai hay gió bão lạnh lẽo cũng như đe doạ của
những côn trùng gây hại Dưới bàn tay cần
cù và tình thương yêu của người nông dân cây mạ cũng trải qua được mùa đông giá rét của vụ đông xuân Nắng ửng hồng, bà già mùa đông cũng mệt mỏi đi nghỉ nhường chỗ cho chị mùa xuân ấm ạp trở về Chỉ chờ có thế cây mạ xanh non trở lại, cây mạ lại được những bà mẹ nhổ lên đem ra
ruộng cấy Họ thi nhau cấy lúa thẳng hàng với lời ca và cũng là lời nhắc nhở nhau cấy đúng kĩ thuật để cây lúa cho năng xuất cao
“Ngửa tay cấy lúa thẳng hàng, vừa hàng sông, đông hàng con, tròn cây lúa, nó múa
Trang 6nó lên” Lúa cứ thế mà lớn lên dưới bàn tay chăm sóc của người nông dân Nó sinh sôi nảy nở thành những khóm lúa to chật đất, lúa rì rào trong gió như kể chuyện ngày xưa Lang Liêu cấy lúa lấy hạt gạo làm bánh
chưng bánh giầy trong ngày lễ tiên vương Những lá lúa như lưới lề nhưng yểu điệu duyên dáng như hàng nghìn cánh tay đùa giớn với gió tạo thành những đợt sóng lúa nhấp nhô dưới nắng chiều vàng óng Với câu ca của người nông dân khuyên nhủ
nhau “Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ
giống”, họ đã chăm sóc cho cây lúa phát triển, không phụ lòng dân, cây lúa ba tháng mười ngày sau khi cấy đã trổ bông rồi làm mẩy chín vàng cho những hạt gạo trắng
ngần nuôi sống con người
Cây lúa nước thích nghi với nhiều loại
đất: đất cát pha, đất phèn, đất thịt, đất mỡ
gà cũng giống người nông dân cây lúa cần cù chắt lọc tinh tuý từ đất mẹ mà lớn lên trỏ thành cây lương thực chủ lực của nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam… Cây lúa ở Việt Nam được người nông dân canh tác hai vụ chính là lúa chiêm (từ tháng
Trang 7giêng đến tháng 4, tháng 5) và lúa mùa (từ tháng 6 đến tháng 9, tháng 10) âm lịch Cây lúa cũng có rất nhiều loại, nhưng có hai loại khác biệt là: lúa tẻ, và lúa nếp Lúa tẻ không thể thiếu được trong bữa cơm của con
người Việt Nam từ Bắc đến Nam, từ miền xuôi đến miền ngược, từ dân tộc kinh đến dân tộc tiểu số lúa vẫn là cây lương thực chính, gạo lấy từ cây lùa là thực đơn số 1 trong bữa cơm của người Việt Nam Lúa lếp ngoài việc làm lương thực hạt gạo nếp
to tròn thơm lừng người nông dân còn đem chế biến thành các lôại bánh như: Bánh
cốm hay còn gọi là bánh hạnh phúc làm từ hạt thóc nếp không thể thiếu trong lễ ăn hỏi của chủ rể trong ngày lễ đính hôn, bánh
chưng bánh giầy trong ngày tết, thổi xôi
trong mâm cỗ cúng gia tiên Cứ như vậy cây lúa cùng với người nông dân gắn bó bao đời nay Cuộc sống của người Việt
Nam cũng như người Châu Á mãi mãi đồng hành với cây lúa Cây lúa và hạt gạo có vai trò rất quan trọng trong đời sống người dân
Là người Việt ai cũng biết lúa là loài cây
lương thực chính – đi qua bao nắng mưa,
Trang 8bao lam lũ, tảo tần, đã nuôi lớn đời con
cháu VN Lúa cũng là loài cây có tầm quan trọng trong kt Không chỉ nuôi sống dân ta, lúa còn đc xuất khẩu ra nước ngoài, đem ngoại tệ về cho đất nước, giúp nước ta
đứng hạng thứ hai trên thế giới về xuất
khẩu gạo chỉ sau Thái Lan Ngoài việc nuôi sống con người, hạt lúa, hạt gạo còn gắn
bó với đời sống tinh thần của người Việt
Từ hạt gạo trắng ngần, hiền lành, người Việt đã tạo thành những chiếc bánh mang nét dân dá những ngon vô cùng Nào là bánh bèo, bánh gối, bánh nậm, bánh khọt, bánh đa… đến các loại bánh do gạo nếp như xôi, đặc biệt là bánh chưng, bánh dày mang đậm nét truyền thống dân tộc Loại bánh chưng, bánh dày này thường chỉ có vào những ngày tết cổ truyền nhưng hôm nay nó đã xuất hiện trong những ngày
thường Một thứ đặc sản từ lúa non ta luôn nhớ đến đó là cốm Nhà văn nổi tiếng trước
CM tháng Tám Thạch Lam đã gợi cho ta những nét đẹp và đặc sắc mang hương đồng cỏ nội qua bài “Một thứ quà của lúa non – cốm” Trong đó cốm làng Vòng là vô
Trang 9cùng nổi tiếng Cốm mang đến sự thanh khiết, tinh khôi của những nguyên liệu mộc mạc, tự nhiên, mang nét đẹp trong trắng như người thôn nữ, là niềm vui thích của trẻ thơ Những món ăn từ lúa gạo, lúa nếp đã tạo nên một nền văn hóa ẩm thực độc đáo của VN Một đời cây lúa trĩu hạt để dâng tặng con người Đến lúc cái thân xác đã khô
đi vẫn mang lại lợi ích vô cùng Rơm làm chất đốt, đem lại những bữa cơm quê, tạo thành những tấm líp lợp mái nhà, che vách mang, một dáng dấp hiền hòa rất đổi thơ mộng, bình yên Khi nghề trồng nấm càng ph/triển thì rơm càng có công dụng to lớn Trong gian bếp nhà quê lúc nào cũng có một đống vỏ trấu Vỏ trấu là vỏ của gạo Đó cũng là chất đốt giúp người nấu nướng
Ngài ra, do giữ nhiệt tốt mà trấu còn dùng
để ấp trứng, làm cho trứng nở Ngày trước trấu còn dùng để giữ nhiệt cho nước đá
không tan, hay giữ cho những quả vịt lộn trong các quang gánh của các bà các chị buôn bán qua ngày cho ấm nóng Cây lúa
có lợi ích vô cùng Chính vì thế mà người
Trang 10dân ko tiếc lời hay ý hay về lúa, về người bạn thân thiết này:
“Tôi hát bài ca ngợi ca cây lúa
Và người trồng lúa cho quê hương”
Hình ảnh bông lúa chín vàng còn xuất hiện
ở quốc huy của đất nước VN, thể hiện tầm quan trọng của nó trong đời sống người
dân Việt
Tóm lại, cây lúa có tầm quan trọng rất lớn đối với nền kinh tế nước nhà chủ yếu còn dựa vào nông nghiệp Cây lúa bao đời
là bạn thân thiết của người nông dân Việt Nam, không chỉ về mặt vật chất mà còn cả
về mặt tinh thần Mãi mãi vẫn còn nghe mọi người nhắc nhau những vần điệu ca dao thấp thoáng bóng hình con trâu và cây lúa:
"Bao giờ cây lúa còn bông Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn"