2 dinh duong cai thien de khang insulin fien 10h 10 HT1

DINH DƯỠNG CẢI THIỆN ĐỀ KHÁNG INSULIN TRONG TIỀN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG VÀ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TS Lâm Văn Hoàng BVCR... Suy giảm độ nhạy cảm insulin qua việc điều hòa glucose • Cần lượng lớn insul

DINH DƯỠNG CẢI THIỆN ĐỀ KHÁNG INSULIN

TRONG TIỀN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG VÀ ĐÁI

THÁO ĐƯỜNG

TS Lâm Văn Hoàng BVCR

NỘI DUNG

1 Đề kháng insulin và tiếp cận đề kháng insulin

2 Dinh dưỡng và đề kháng insulin

3 Kết luận

ĐỀ KHÁNG INSULIN TRONG TIỀN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG VÀ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Updated: Jul 08, 2020 Samuel T Olatunbosun, MD, FACP, FACE; Chief Editor: George T Griffing, MD

1931 : Wilhelm Falta đưa ra vấn đề đề

kháng insulin trong đái tháo đường type 2 ở

Viena

1336 : Harold Percival Himsworth chứng

minh cụ thể

Đề kháng insulin được định nghĩa như sự

suy giảm đáp ứng của các cơ quan đích với

insulin

ĐỀ KHÁNG INSULIN

4

Truyền tin insulin giảm khi có đề kháng insulin

Wilcox G Clin Biochem Rev 2005;26(2):19-39.

Suy giảm độ nhạy cảm insulin qua việc điều hòa glucose

• Cần lượng lớn insulin từ tuyến tụy và đường tiêm nhằm giữ glucose ổn định

• Yếu tố nguy cơ bao gồm gene, béo phì, lối sống ít vận động

• Yếu tố nguy cơ tim mạch, Đái tháo đường tuýp 2, hội chứng chuyển hóa , PCOS, NAFLD và tăng huyết áp

• Kèm với tình trạng tăng tiết insulin do tuyến tụy tăng tiết để bù trừ

• Có thể xảy ra trước tình trạng đái tháo đường và hội chứng chuyển hóa

Akt = protein kinase B GLUT4 = glucose transporter 4

Đề kháng insulinS = insulin receptor substrate PDK1 = 3-phosphoinositide-dependent protein kinase 1 PKC = protein kinase C

PIP3 = phosphatidylinositol triphosphate PI3K = phosphatidylinositol 3-kinase

CÁC BỆNH LÝ VÀ HORMON LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ KHÁNG INSULIN

CÁC HORMON LIÊN QUAN ĐẾN

ĐỀ KHÁNG INSULIN :

CORTISOL

GH

Thyroid EpinephrinLeptin,Ghrelin

Glucagon

Estrogen, Progesterol , Testosteron

GLP, GLP1, Amylin

NGUYÊN NHÂN ĐỀ KHÁNG INSULIN VÀ CÁC BIỂU HIỆN LIÊN QUAN LÂM SÀNG

TIẾP CẬN ĐỀ KHÁNG INSULN

https://www.practicaldiabetes.com/year-volume-issues/34-6/

ĐÁNH GIÁ ĐỀ KHÁNG INSULIN VÀ CÁC BIỆN PHÁP CAN THIỆP

• Nghiệm pháp kẹp ĐH– insulin The

‘euglycaemic –hyperinsulinaemic

clamp’ (EHC) (DeFronzo et al 1979)

• Đánh giá chỉ số HOMA- HOMA IR

• Đánh giá chỉ số Quicki

DINH DƯỠNG LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ KHÁNG INSULIN

• Tăng nhu cầu insulin

• Trong bối cảnh đề kháng insuline,

cơ thể cần tiêt nhiều insulin để bùtrừ

• Khi insulin rối loạn chức năng, chuyển hóa glucose bị gián đoạn, làm tăng glucose trong máu

High glycemic index

ĐỀ KHÁNG INSULIN VÀ CHUYỂN HÓA CARBOHYDRATE

Các loại carbohydrate khác nhau gây tiết insulin khác nhau

10

Gây tăng đường huyết cao

Wilcox G Clin Biochem Rev 2005;26(2):19-39.

Chỉ số đường

huyết thấp

ĐỀ KHÁNG INSULIN VÀ CHUYỂN HÓA CARBOHYDRATE

Các loại carbohydrates tác động lên sự tiết insulin khác nhau

11

Nhu cầu insulin thấp

Chất xơ (tan / không tan)

Tác động gián tiếp trên tiết và hoạt động insulin— ảnh hưởng trên nhu động ruột, thời gian di chuyển, chậm hấp thu glucose

Tinh bột kháng

Không được tiêu hóa ở ruột non

mà đến trực tiếp đại tràng—cơ chất cho quá trình lên men tại đại tràng (như chất xơ trong bữa ăn)

Giảm đường huyết sau ăn và đáp ứng insulin

Wilcox G Clin Biochem Rev 2005;26(2):19-39.

Trong IR, gan chuyển hóa chất béo thành ketone,

và dùng ketone tạo năng lượng do insulin không có đủ

để chuyển glucose thành năng lượng

ĐỀ KHÁNG INSULIN VÀ CHUYỂN HÓA CHẤT BÉO

12

Giảm tổng hợp mỡ và thải ketones

Tăng ly giải

mỡ và tạo ketones

lắng đọng mỡ tại tim và gan

Savage DB, et al Physiol Rev 2007; 87(2):507-520; Garg A Am J Clin Nutr 1998;67(3 Suppl):577S-582S; Thomsen C, et al Am J Clin Nutr 2003;77(3):605-611

ĐỀ KHÁNG INSULIN VÀ CHUYỂN HÓA CHẤT BÉO

13

Tương tự carbohydrates,

loại chất béo cũng cần được quan tâm

Bữa ăn giàu acid béo đơn không no (MUFA)

với insulin

Garg A Am J Clin Nutr 1998;67(3 Suppl):577S-582S; Thomsen C, et al Am J Clin Nutr 2003;77(3):605-611

PHÂN TÍCH GỘP TRÊN 12 NGHIÊN CỨU

ĐÁNH GIÁ : Hiệu quả của MUFA với tỷ lệ > 12% so với < 12 % trong khẩu phần ăn ảnh hưởng đến

KẾT QUẢ: Giảm lượng mỡ –1.94 kg (confidence interval –3.72, –0.17), p = 0.03],

Huyết áp tâm trương –1.15 mm Hg (confidence interval –1.96, –0.34), p = 0.005]

ĐỀ KHÁNG INSULIN VÀ CHUYỂN HÓA PROTEIN

15

nên protein bị hủy tại cơ cùng lúc với tình trạng

giảm năng lượng tiêu hao, tất cả làm giảm chấtlượng cuộc sống

đồng giúp cải thiện quá trình tổng hợp cơ cho bệnh

1: Meex RCR, et al Obes Rev 2019;20(9):1205-1217; 2: Makanae Y, Fujita S J Nutr Sci Vitaminol(Tokyo) 2015;61(suppl):S125-S127; 3: Dela F, et al Diabetes 1995;44(9):1010-1020; 4: El Khoury D, Hwalla N Ann

Nutr Metab 2010;57(1):59-67; 5: Gannon MC, et al Metabolism 1988;37(11):1081-1088.

Inositol cải thiện nhạy cảm insulin

Bệnh nhân đề kháng Insulin Người trưởng thành khỏe mạnh

Đề kháng Insuline hay giảm nhạy cảm insulin nghĩa là con đường truyền tin của insulin bị ức chế kết quả là kênh vận chuyển Glucose GLUT4 bị giảm hoặc bất hoạt → khi đó kênh này không hoạt động bình thường -> cản trở glucose không vào được tế bào để được sử dụng

Myo-inositol cải thiện tính nhạy insulin thông qua việc kích hoạt

mở kênh GLUT4 -> giúp glucose được vận chuyển vào tế bào

1 Vargas E, et al StatPearls Publishing; 2020.

3 Dang NT, et al Biosci Biotechnol Biochem 2010;74(5):1062-1067.

2 Bevilacqua A, et al Int J Endocrinol 2018;2018:1968450.

4 Yamashita Y, et al J Agric Food Chem 2013;61(20):4850-4854.

33

(@ Thừa cân, béo phì, Nhiễm trùng, tăng ĐH…)

Khi insulin gắn vào thụ thể tế bào, chuỗi

tín hiệu truyền tin của insulin được hoạt

hóa Chuỗi truyền tin này liên quan đến

việc hoạt hóa PIP3 và AKT kích hoạt

kênh vận chuyển Glucose GLUT 4 hoạt

động Khi đó kênh GLUT 4 sẽ mở để

glucose đi vào trong các tế bào

VAI TRÒ Myo-inositol cải thiện độ nhạy cảm insulin qua hoạt hoá con đường

truyền tin của insulin

Nghiên cứu 1*

2012

Trong 66 bệnh nhân T2D được bổ sung inositol hoặc placebo kèm thuốc uống hạ đường huyết trong 12 tuần , nhóm inositol cải thiện đáng

Nghiên cứu 2**

2016

Một nghiên cứu thử nghiệm trên

20 bệnh nhân T2D có HbA1c từ 7-10%, sau 3 tháng điều trị bổ sung kèm thuốc uống hạ đường huyết, thay đổi so với thời điểm ban đầu :

• FBG thấp hơn ở mức 32 mg/dL

Nghiên cứu năm 2012 cho thấy việc bổ sung làm giảm tính đề khánginsulin

*Study 1: Kim et al Ann Nutr Metab 2012;60:1–5

**Study 2: Pintaudi et al Int J Endocrinol 2016;2016:9132052

BỔ SUNG MYO-INOSITOL

18

Bổ sung Myo-inositol làm giảm nguy cơ mắc GDM và các chỉ số của test dung nạp đường huyết (OGTT) trên sản phụ có nguy cơ cao mắc

GDM

Một phân tích gộp gồm 4 nghiên cứu RCTs có

586 bệnh nhân, Guo et al cho thấy :

cơ mắc GDM

nạp glucose đường miệng giảm đáng kể trong nhóm

→ TFA: Trans fat acid (1)

→ SFA: Saturated Fat acid

→ Bữa ăn có GI cao

→ Bữa ăn nhiều mỡ

→ Bữa ăn giàu xơ

• Lên men ở đại tràng

• Thay đổi vi sinh vật đường ruột

Figure adapted from Weickert MO Scientifica (Cairo) 2012;2012:424780 http://dx.doi.org/10.6064/2012/424780

TỔNG HỢP CÁC YẾU TỐ DINH DƯỠNG TIỀM NĂNG CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘ NHẠY INSULIN MÀ KHÔNG CẦN TIẾT CHẾ NĂNG LƯỢNG

19

Nhạy cảm insulin

Đề kháng insuline

1 Suksomboon N et al J Clin Pharm Ther 2014 Jun;39(3):292-306 2 Bandeira VDS et al J Trace Elem Med Biol 2017;44:132–136 3 Miñambres I et al Clin Nutr 2019 Jun;38(3):1146-1152.

Một vài yếu tố dinh dưỡng có khả năng tác động làm tăng độ nhạy với insuline, độc lập với vấn đề giảm cân nặng, bao gồm :

NGHIÊN CỨU BỔ SUNG BỮA ĂN THAY THẾ CÓ LỢI CHO

BỆNH NHÂN HAY KHÔNG ?

Bữa ăn được định sẵn

Phân bố Năng lượng

17 lựa chọn kèm nguyên liệu, hướng dẩn nấu và thông tin dinh dưỡng

Mottalib A et al Nutr J 2018;17(1):42 doi:10

Dinh dưỡng liệu pháp

Mottalib A, Hamdy O et al Nutr J 2018;17(1):42 doi:10

Nghiên cứu trên 108

thừa cân béo phì

Chia 3 nhóm

Theo dõi 16 tuần

There were no significant differences between groups at Baseline

Mottalib A et al Nutr J 2018;17(1):42 doi:10

-001

-001 -1

-0.8 -0.6 -0.4 -0.2

0 0.2 0.4

Group A Group B Group C

A1C is significantly different between groups over time ( p =0.0006)

* p <0.01 and ** p <0.001 compared to Baseline

-5 -4 -3 -2 -1 0

Group A Group B Group C

Vai trò của dinh dưỡng và dinh dưỡng chuyên biệt ĐTĐ

Đồng thuận về phát đồ quản lý đái Tháo đường týp 2 (2020)

“Chương trình tư vấn theo kế hoạch và sử dụng sản phẩm dinh dưỡng thay thế bữa ăn cho thấy hiệu quả hơn tư vấn tại phòng khám.”

“Sản phẩm công thức dinh dưỡng cho Đái tháo đường có hiệu quả vượt trội so với công thức thông thường về kiểm soát đường huyết sau ăn ,HbA1C và đáp ứng insulin.”

“Đa dạng hóa thành phần bữa ăn, thay đổi các chất dinh dưỡng đa lượng,

có thể hiệu quả và an toàn trong thời gian ngắn (1-2 năm ) nhằm giảm cân, bao gồm bữa ăn có kế hoạch dinh dưỡng thấp kèm sản phẩm thay thể bữa ăn”

Tăng cường những thay đổi về hành vi và sức khỏe nhằm cải thiện kết quả chăm sóc Đái tháo đường

Tiêu chuẩn chăm sóc Đái tháo đường nội viện

“Có nhiều bằng chứng tốt cho thấy khi thức ăn được thay thế bằng dinh dưỡng công thức, cung cấp 800-1200 kcal/ngày

có hiệu quả giảm cân trong Đái tháo đường týp 2”

Khuyến cáp dinh dưỡng lâm sàng theo bằng chứng về phòng

và quản lý Đái tháo đường (2018)

Carbohydrates và kháng insulin về dinh dưỡng lâm sàng : Khuyến cáo từ nhóm chuyên gia của ESPEN (2017)

“Nhóm chuyên gia của ESPEN cho rằng nên sử dụng các sản phẩm công thức chuyên biệt cho Đái tháo đường nhằm hỗ trợ dinh dưỡng cho người béo phì mắc Đái tháo đường ”

9

1 Đề kháng insulin gây giảm hiệu quả hoạt động của insulin làm cơ thể phải tăng

bài tiết một lượng lớn insulin nhằm giữ đường huyết ổn định

30

KẾT LUẬN

CHÂN THÀNH CÁM ƠN SỰ LẮNG NGHE CỦA THẦY CÔ VÀ

ANH CHỊ ĐỒNG NGHỆP