CÁC NGUYÊN tắc lớn để tập THỂ dục DƯỠNG SINH (lâm SÀNG y học cổ TRUYỀN) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

Trắc nghiệm, bài giảng pptx các môn chuyên ngành Y dược hay nhất có tại “tài liệu ngành Y dược hay nhất”; https://123doc.net/users/home/user_home.php?use_id=7046916. Slide môn lâm sàng y học cổ truyền ppt dành cho sinh viên chuyên ngành Y dược. Trong bộ sưu tập có trắc nghiệm kèm đáp án chi tiết các môn, giúp sinh viên tự ôn tập và học tập tốt môn lâm sàng y học cổ truyền bậc cao đẳng đại học ngành Y dược và các ngành khác

Trang 2

Đối tượng: sinh viên y học cổ truyền

Tính chất: lý thuyết Số tiết: 2

Mục tiêu: sau khi học xong học sinh phải:

1. Trình bày được sự cần thiết của việc tập các động tác dưỡng sinh.

2. Trình bày được đặc điểm của xoa bóp trong dưỡng sinh.

3. Trình bày được các đặc điểm khi tập mỗi động tác Dưỡng sinh

4. Trình bày được các điểm trọng tâm cần chú ý luyện tập

5. Trình bày được một số nguyên tắc cần chú ý để thành công khi luyện tập phương pháp dưỡng sinh.

Trang 3

ĐẠI CƯƠNG

Vận động là sức sống, bất động đồng nghĩa với sự chết Từ ngàn xưa, tổ tiên ta đã có những môn võ thuật, bài quyền để rèn luyện

cơ khớp xương, chống thói quen ngồi lâu bất động đưa đến khớp xương trở nên xơ cứng,

đi đứng lọng cọng, thịt gân teo nhão Ơû Trung quốc cũng có các môn võ, Thái cực quyền;

Trang 5

ở Aán độ có các bài tập Yoga chủ yếu là luyện cơ xương khớp, đặc biệt nhất là các khớp cột sống, giữ cho cột sống dẻo dai linh hoạt, bảo đảm cho sự dẫn truyền thần kinh trong tủy sống (cấu tạo bởi các bó, giây thần kinh, nối tạng phủ tứ chi với thần kinh trung ương);

Trang 6

đồng thời người xưa cũng có phương pháp tự xoa bóp ngũ quan; Làm khí huyết lưu thông đến các giác quan như mắt, mũi, lợi răng

… làm cho các giác quan này chậm thoái hóa, sinh ra các tật bệnh ở người lớn tuổi.

Trang 7

ĐẠI CƯƠNG

một quy luật lớn: cơ quan nào làm việc tích cực, nhưng vừa sức, có nghỉ ngơi, thì

cơ quan đó lâu già, và khi già thì già ít, già chậm hơn những cơ

động, nghỉ hoàn toàn

Trang 8

ĐẠI CƯƠNG

Vận động bảo đảm cho sự ổn định, phát triển và tồn tại, còn bất động thì dẫn đến thoái hóa, xói mòn và tiêu tan: đây là một quy luật không có ngoại lệ Khi vi phạm quy luật này, người có tuổi phải trả giá đắt hơn, vì ở lứa tuổi này khả năng bù trừ, tái tạo rất khiêm tốn: mất đi thì rất dễ, rất nhanh, nhưng phục hồi thì rất khó, rất chậm

Trang 10

ĐẠI CƯƠNG

Các bài tập trong phương pháp dưỡng sinh bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng nhằm giúp cho người bệnh, người yếu sức, người già phục hồi sức khỏe, góp phần phòng chữa bệnh mạn tính; do đó gồm các động tác dễ làm, vừa sức, sắp xếp từ dễ đến khó hơn và có hiệu quả; không nhằm mục đích biểu diễn, trở thành những vận động viên, thành nghệ sĩ xiếc.

Trang 11

1 SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC TẬP

CÁC ĐỘNG TÁC DƯỠNG SINH.

Về phương diện luyện tập, để chữa bệnh mạn tính và giữ gìn sức khỏe, ngoài cách luyện thở (khí công), ta cần kết hợp với các cách tập tác động lên cơ khớp, cột sống, như xoa bóp, thể dục, dưỡng sinh Như vậy mới tác động đến toàn bộ cơ thể từ thần kinh, hô háp, tuần hoàn, tạng phủ đến các giác quan, cơ xương khớp.

Trang 13

2 ĐẶC ĐIỂM CỦA XOA BÓP

TRONG DƯỠNG SINH

2.1 Tự xoa bóp

 Tự xoa bóp có tính chất rất đặc biệt; giúp xoa bóp cơ, tạng phủ bên trong, cả ngũ quan (tai, mắt, lưỡi, mũi, da) và cả tay chân bên ngoài Nói chung, nó vận động không sót một bộ phận nào, cả sau lưng tới đáy chậu mà người

ta ngại đụng tới, tất cả các bộ phận của cơ thể, để chuyển vận khí huyết khắp nơi.

Trang 14

2.2.Xoa bóp phải làm cho có ảnh hưởng ít nhiều đến các bộ phận sâu ở mỗi vùng.

Do đó phải xoa bóp trong tư thế phù hợp, với tay nắm lại hoặc bàn tay ngay ra, các ngón tay khít lại hay xòe ra, ấn mạnh hay ấn nhẹ tùy vùng, không làm tổn thương bên trong hoặc quá phớt nhẹ

ở ngoài, mà phải xoa cho

đúng mức Thí dụ khi xoa

mắt dùng lực vừa đủ thôi, tránh gây đau; hoặc nhẹ quá thì không tác dụng.

Trang 15

2.2 Xoa bóp phải làm cho có ảnh hưởng ít nhiều đến các bộ phận sâu ở mỗi vùng.

Ở đây chúng ta theo một phương pháp xoa bóp của Trung quốc là phương pháp Cốc Đại Phong có cải tiến, vì phương pháp này có kinh nghiệm thực tế từ lâu đời để đảm bảo sức khỏe.

Trang 17

2.3 Vấn đề “lực động và lực phản động trong xoa bóp” Tự xoa bóp.

Nếu người khác xoa bóp cho ta thì ta chỉ chịu sức động của người xoa bóp,

cơ thể ta không có sức phản đôïng nào chống lại,

ta chỉ thụ động Mặt khác, người xoa bóp không thể xoa bóp cho ta thích hợp ở những nơi khó như lợi, răng mà ta cũng không thể nhờ người khác xoa bóp cho mình mỗi ngày được.

Trang 18

2.3 Vấn đề “lực động và lực phản động trong xoa bóp” Tự xoa bóp.

Nếu ta tự xoa bóp, tay của ta là sức động ; bộ phận ta xoa bóp có một sức chống lại, sức phản động, như thế có lợi hơn gấp bội, tích cực hơn và hoạt động hơn.

Trang 19

2.4 Cơ sở thực nghiệm của xoa bóp.

Tiêm ở 2 đùi thỏ mỗi bên 1cc dung dịch mực tàu (chế với bột than rất mịn) Điểm A làm chứng, điểm B ta tiến hành xoa và bóp, mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 10 phút theo nguyên tắc từ ngoài vào trong theo hướng của tĩnh mạch đưa máu vào trái tim Đủ 7 ngày, ta mổ thỏ, lấy 2 đùi A và B và làm sinh thiết chỗ tiêm mực tàu và xem kính hiển vi:

ở B nơi có xoa bóp, còn rất ít hay không còn hạt than, bên A, nơi không có xoa bóp, còn rất nhiều hạt than

Trang 20

Đặc điểm của xoa bóp dưỡng sinh là tự xoa bóp toàn thân, đặc biệt nhất là xoa ngũ quan ; Thao tác phù hợp với vị trí xoa bóp ; Tự xoa bóp thì tiện lợi và hiệu quả hơn là nhờ người khác xoa bóp.

TỰ XOA BĨP TỒN THÂN

Trang 21

3 TẬP LUYỆN DƯỠNG SINH ĐỂ

xơ cứng Ta hãy xem một cụ già đi đứng rất khó khăn, bước từng bước nhỏ, lưng còm, tai nghễnh ngãng, mắt mờ, trí hóa lẩm cẩm Nếu nhìn kỹ lâu trong cơ thể ấy cái gì cũng xơ cứng hay bắt đầu xơ cứng,.

Trang 22

Tuổi già

XƠ CỨNG

CỘT SỐNG

LUYỆN

DƯỠNG

SINH

Trang 23

xơ cứng làm trở ngại cho sự lưu thông khí huyết, không nuôi đầy đủ các tế bào nên sinh ra lắm bệnh, bệnh tim, bệnh phổi, bệnh thận, bệnh thần kinh, bệnh ngũ quan Tổ chức liên kết làm chất đệm trong các bộ phận, có nhiệm vụ bảo vệ và nuôi dưỡng các tế bào chức năng của các bộ phận ấy; nếu tổ chức liên kết cũng bị xơ cứng, sẽ chèn ép các tế bào chức năng.

Trang 24

Trang 26

CHỐNG XƠ CỨNG

phương pháp thể dục dưỡng sinh là phương pháp có nhiều ưu điểm chống xơ cứng, làm cho cơ thể dẻo bằng các tư thế khó Các tư thế đó bắt buộc huyết phải lưu thông đến tận các tế bào ở tận nơi hiểm hóc, tận đến trên óc, tận đến các tuyến nội tiết, các tạng phủ, các khớp xương, đồng thời luyện hơi thở và luyện tinh thần, để đi đến mục đích hài hòa giữa thể xác và tinh thần, đạt sức khỏe toàn diện cho con người, để hành động theo lẽ phải.

Trang 27

Ở đây, ta tập một số động tác dưỡng sinh phù hợp với người lớn tuổi, không nguy hiểm, với mục đích chống xơ cứng để bồi dưỡng sức khỏe, kéo dài tuổi thọ, để lao động tốt, không nhằm mục đích làm những động tác quá sức của người thường, để trở hành một nghệ sĩ biểu diễn về Yoga Trong mục này, sẽ kết hợp động tác xoa bóp theo Cốc Đại Phong và động tác Dưỡng sinh có chọn lọc để chống xơ cứng.

Trang 28

Trang 29

 Các cụ già lại kém linh hoạt hơn lúc trẻ vì toàn thân họ chỗ nào cũng xơ cứng, nhất là

ở các khớp.

 Thể dục Yoga có tác dụng lớn để chống xơ xứng, kéo dài tuổi thọ.

Trang 30

3.3 Khi tập mỗi động tác thể dục dưỡng sinh phải

kết hợp 3 yếu tố:

Yếu tố hơi thở: Thở 4 thời đều sâu tối đa, hít vào tối đa, giữ hơi mở thanh quản bằng cách cố gắng

hít thêm, đồng thời giao động thân qua lại (hoặc

trước sau) 4 - 6 cái, rồi thở ra triệt để có ép bụng,

nghỉ ; Trong khi nghỉ thì cơ bụng vẫn thót vào để chuẩn bị thở tiếp hơi thứ hai Do đó 4 thời đều dương ; Có khi bỏ thời 4 ; Mục đích của cách thở 4 thời đều dương, đều tối đa này là tăng cường lưu thông khí huyết; đồng thời cũng có tác dụng hưng phấn thần kinh.

Trang 31

THỞ TRONG YOGA

Trang 32

Yếu tố động tác: tập dẻo đến mức tối đa mà khớp có thể chịu đựng được.

Yếu tố thần kinh: tập trung tinh thần vào việc tập luyện, điều khiển thở đúng, động tác đúng, không phân tâm nghĩ đến chuyện khác.

TT: Khi tập một động tác Yoga phải kết hợp 3 yếu tố: Hơi thở, Động tác và tập trung tinh thần.

Trang 33

Tinh thần

Trang 34

Đặc điểm của cách thở trong khi tập một động tác dưỡng sinh:

cũng hít vào tối đa, giữ hơi phải mở thanh quản ; thở ra triệt để Nhằm mục đích thúc đẩy tuần hoàn, tăng cường thông khí và trao đổi khí, đưa máu đến những nơi hiểm hóc của cơ thể.

Trang 35

3.4 Các điểm trọng tâm cần chú

ý khi luyện tập các động tác dưỡng sinh:

3.4.1 Tập cột sống

 Cột sống chứa đựng tủy sống, tủy sống chuyển cảm giác về bộ óc đồng thời truyền lệnh của bộ óc xuống các cơ của

cơ thể và các bộ phận của tạng phủ làm cho nó hoạt động Từ trong tủy sống ra, các dây thần kinh phải chui qua các lỗ liên kết rất nhỏ, do đó dễ bị chèn ép sinh

ra đủ thứ bệnh tật nếu lỗ bị viêm, đóng vôi, mọc nhánh xương, huyết ứ, trật khớp xương sống

 Vậy tập xương sống là rất cần thiết đề phòng các bệnh đau lưng, đau dây thần kinh tọa, đau cánh tay, khớp vai, đau tạng phủ.

Trang 36

Xương sống có thể cử động như hình con rắn, nó có thể dãn dài

ra, nghiêng qua nghiêng lại, cúi xuống phía trước, ưỡn ra phía sau, vặn xoay đủ cách Phải làm

thế nào cho nó không bị cứng, bị

kẹt, cho nó hoạt động tự do thì xung động thần kinh mới chạy qua dây thần kinh tốt, khí huyết mới lưu thông và con người mới không bệnh Xương sống bị kẹt, ta phải

làm cho nhả kẹt ra, bị cứng, làm cho bớt cứng, trở nên dẻo dai lại, chưa hoạt động tối đa, làm cho nó hoạt động trong phạm vi càng rộng càng tốt Các khớp cũng tập như vậy.

Trang 37

3.4.2 Tập cơ phía sau thân để chống lại tuổi già.

Người ta phải trải qua 2 triệu năm tiến hóa, mới tiến từ tư thế đứng 4 chân của súc vật, bước qua giai đoạn đứng trên hai chân của loài người Đây là giai đoạn quyết định cho sự phát triển con người.

Trang 38

 Muốn giữ cho tư thế đứng thẳng trên 2 chân thì các cơ phía sau thân phải căng thẳng liên tục Người còn trẻ còn nhiều nghị lực thì các cơ phía sau căng thẳng để ngẩng đầu lên, ưỡn ngực ra Người già thì các các cơ phía sau thân suy thoái, các cơ phía trước thân và sức nặng kéo con người khòm lưng như muốn kéo xuống

“huyệt” Vậy ta phải tập các động tác làm trỗi dậy các cơ phía sau thân càng nhiều càng tốt Ví dụ như động tác chiếc tàu, rắn hổ, chào mặt trời, ưỡn cổ, ưỡn mông, bắc cầu lànhững động tác rất quý cho tuổi già.

Trang 39

Nguồn: bộ môn giải phẫu đại học y dược TP HCM

Trang 40

Tư thế đứng thẳng: lấy đường thẳng dọc của tấm vách tường làm chuẩn, đầu thẳng đứng, ngó ngay, hai vai đụng vào vách cho ngực nở; lưng, mông, gót chân sát tường, bụng chắc, thon không phệ, hai cánh tay buông thõng, hai bàn tay úp vào bên đùi.

Phải sửa chữa các cố tật như vẹo cột sống, gù cột sống, ưỡn cột sống.

Trang 42

3.4.3 Tập các cơ bụng, cơ hông, cơ đáy chậu để giữ các tạng phủ không sa, bụng không nhão.

Bệnh sa tạng phủ là biểu hiện sự suy thoái, suy khí lực, các dây chằng tạng phủ bị nhão,

bị kéo dài, thành ra tạng phủ

bị sa, mất đi một phần chức năng, (sa dạ dày, sa gan, sa thận, sa ruột xuống tới tinh hoàn, sa tử cung, sa bọng đái )

Vậy việc tập cho các cơ bụng,

cơ hông, cơ đáy chậu giữ được trương lực là không thể thiếu được.

Trang 44

Tư thế tập tốt nhất các cơ ấy là

tư thế kê mông cao để kéo tạng phủ lên rồi tập giơ 2 chân lên và làm động tác tập chân, đưa chân qua lại, đưa chân lên xuống, 2 chân đạp xe đạp Tập như thế các cơ bụng, cơ hông, cơ đáy chậu sẽ mạnh lên, sẽ to ra và bít các lỗ sa của bụng và đáy chậu Nếu trong tư thế kê mông mà các tạng phủ còn sa xuống dưới, thì phải nặn lên và bịt các lỗ sa ấy bằng dây nịt hoặc bịt bằng tay và tiếp tục tập Tập nhiều tháng lần lần lỗ sa sẽ bít lại và các cơ đủ sức giữ các tạng phủ không sa Nếu không kết quả thì phải dùng phẫu thuật

Trang 45

3.4.4 Tư thế dồn máu lên đầu.

Người ta đứng thẳng trên hai chân, máu thường dồn xuống phía dưới nên hay thiếu máu trên đầu, phải có cách tập thế nào cho dồn máu lên đầu để tăng cường tuần hoàn trên óc,

do đó chức năng bộ óc tốt hơn

Tư thế kê mông, chổng mông, cái cày, trồng chuối là những

tư thế dồn máu lên não trong lúc tập và áp huyết cũng được lên từ thấp đến cao trên óc, trong các động tác trên, đỉnh cao nhất là trong động tác trồng chuối.

Trang 47

Vậy tùy bệnh nhân có áp huyết thấp hoặc cao, tùy tình trạng mạch máu dòn hoặc dai mà điều chỉnh việc kê mông, chổng mông, tập động tác cái cày hoặc trồng chuối cho vừa sức, tránh xảy ra tai nạn như vỡ mạch máu não, chóng mặt Coi chừng động tác trồng chuối: cột máu rất cao, áp suất đè lên mạch máu não rất lớn, trên 60 tuổi nên trồng 1/2 cây chuối mà thôi.

Trang 49

Các điểm trọng tâm cần chú ý luyện tập:

Cột sống

Nhóm cơ sau thân

Nhóm cơ bụng hông

Các tư thế dồn máu lên đầu (chống chỉ định đối với người tăng HA)

3 TẬP LUYỆN DƯỠNG SINH ĐỂ CHỐNG XƠ CỨNG

Trang 50

4 CÁC NGUYÊN TẮC ĐỂ TẬP LUYỆN DƯỠNG SINH THÀNH CÔNG:

4.1 Phải tập cho vừa sức, không thái quá, không bất cập.

 a/ Tập quá sức làm cho ta mệt, ăn không ngon, ngủ không tốt, đau nhức ê ẩm cơ thể, nghỉ 1,2,3 ngày chưa hết, mạch đập mau hơn bình thường, sụt cân, có khi hơi sốt.

 b/ Tập vừa sức, còn ăn được ngon, ngủ được tốt, ê ẩm đau nhức vừa, nghỉ 24 giờ đã hết, ngày sau tập trở lại được, cân không thay đổi hoặc gầy thì lên cân, béo thì sụt cân đến mức hợp lý, trong mình nghe khỏe khoắn.

Trang 51

4 CÁC NGUYÊN TẮC ĐỂ TẬP LUYỆN DƯỠNG SINH THÀNH CÔNG:

 Mạch bình thường từ 60-80 lần 1 phút Trong lúc tập không quá 100-110 cho người già, không quá 120-

130 cho người trẻ Sau khi tập, mạch phải trở lại bình thường sau 2’, 3’, 4’, kéo dài nữa 5’, 6’, 7’ là quá sức.

 Mạch tối đa (Mm) cho phép một người có tuổi khi vận động thể lực = (220 – tuổi – Mạch lúc nghỉ) x 0.6 + M lúc nghỉ.



 Thí dụ một người 70 tuổi, mạch lúc nghỉ là 80, mạch tối đa mà người đó không được vượt quá khi vận động thể lực:

 (220 – 70 – 80) x 0,6 + 80 = 122 lần / phút

 Nhịp thở không quá 24-26 lần trong 1 phút cho người già và 28-30 cho người trẻ trong khi tập ; lúc nghỉ trở lại bình thường 10, 15, 18, 20 hơi thở trong

1 phút.

Mạch tối đa (Mm) cho phép một người có tuổi khi vận động thể lực = (220 – tuổi – Mạch lúc nghỉ) x 0.6 + M lúc nghỉ.

Định dạng
Số trang	67
Dung lượng	9,74 MB