Giáo án ngữ văn 9 kì 2 soạn 5 hoạt động chi tiết 2020 mới nhất

Đây là giáo án (kế hoạch bài học) môn Ngữ văn 9 kì 2 . Giáo án soạn chuẩn theo cv 3280 và cv 5512 mới nhất, phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Giáo án soạn theo 5 bước mới nhất. Từng bước được soạn chi tiết cụ thể: Hoạt động khởi động, hoạt động hình thành kiến thức, hoạt động luyện tập, hoạt động mở rộng, hoạt động tìm tòi mở rộng... giáo án có đề kiểm tra giữa kì, cuối kì có ma trận theo yêu cầu mới nhất của Bộ giáo dục cho năm học 2020 2021.

Trang 1

Ngày soạn: 8/1/2020

Ngày dạy:

TIẾT 91 Đọc - Hiểu văn bản: BÀN VỀ ĐỌC SÁCH

Chu Quang Tiềm

- Phương pháp đọc sách có hiệu quả

-Tích hợp với Tiếng Việt ở bài Khởi ngữ, với Tập làm văn ở bài Phép phân tích và tổng hợp

2 Kĩ năng:

-Biết cách đọc -hiểu một văn bản dịch ( không sa vào phân tích ngôn từ)

- Nhận ra bố cục chặt chẽ, hệ thống luận điểm rõ ràng trong một văn bản nghị luận

- Rèn luyện thêm cách viết một văn bản nghị luận

3 Phẩm chất: Thái đô đúng với sách, yêu và chịu khó đọc sách, biết cách đọc sách hiệu quả

4 Năng lực: Năng lực sử dụng ngôn ngữ, hợp tác, giao tiếp, giải quyết vấn đề, tự học,

trình bày, nhận xét đánh giá

II Chuẩn bị:

1. Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, các tư liệu liên quan

2. Học sinh: Vở soạn, vở ghi, sách giáo khoa,

3. Phương pháp: - Đọc; Đàm thoại; Thảo luận nhóm, phân tích, bình giảng;

Nêu vấn đề

III Tiến trình bài dạy

A HĐ KHỞI ĐỘNG (5P)

- Mục tiêu:

+ Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.

+ Tạo tâm thế cho HS tiếp thu bài mới tốt hơn

+ Tạo tình huống có vấn đề, kích thích khả năng khám phá của học sinh.

- Nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ

- Phương thức HĐ : Cá nhân

- Sản phẩm cần đạt: trả lời câu hỏi vào giấy nháp

- Phương án KTĐG: HS đánh giá HS, GV đánh giá HS

- Tiến trình hoạt động

- Chuyển giao nhiệm vụ:

Trang 2

GV: Viết một đoạn văn khoảng 5 đến 6 câu nêu suy nghĩ của em về : Đọc sách có vaitrò như thế nào với người học?

- Mục tiêu: HS nắm những nét chính về tác giả Chu Quang

Tiềm, thể loại, bố cục của văn bản

- Nhiệm vụ : trả lời các câu hỏi trong SGK

- Phương thức HĐ : HS HĐ chung cả lớp, cặp đôi

- Phương tiện : SGK

- Sản phẩm : Các câu trả lời.

- Phương án KTĐG: HS đánh giá HS, GV đánh giá HS

- Tiến trình hoạt động

? Nêu hiểu biết của em về tác giả Chu Quang Tiềm?

- Chu Quang Tiềm (1897 – 1986) là nhà mĩ học và lí luận

văn học nổi tiếng của TQ Ông bàn về đọc sách lần này

không phải là lần đầu BÀN VỀ ĐỌC SÁCH là kết quả quá

trình tích lũy kinh nghiệm, dày công suy nghĩ, là những lời

bàn tâm huyết của người đi trước muốn truyền lại cho các

thế hệ sau

? Theo em cần đọc văn bản này như thế nào?

- HS nêu cách đọc - > gv hướng dẫn

- Gv đọc – hs đọc – nhận xét cách đọc

? Xác định thể loại của văn bản?

- Văn bản nghị luận (lập luận giải thích một vấn đề xã hội)

- HS đọc thầm chú thích SGK

? Theo em văn bản này được chia ra làm mấy phần? Nêu

nội dung, giới hạn của từng phần?

- TL cặp đôi – thời gian 3 phút

- HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát

- HS trả lời -> cặp đôi khác nhận xét -> gv nhận xét -> chốt

HĐ 2: Tìm hiểu văn bản

Mục tiêu: HS nắm vai trò quan trọng của việc đọc sách.

Nhiệm vụ : - Tìm luận điểm, luận cứ và cách lập luận của tác

I Tìm hiểu chung 1.Tác giả:

Chu Quang Tiềm (1897 –1986) là nhà mĩ học và líluận văn học nổi tiếng củaTQ

Trang 3

giả về vai trò của đọc sách.

Phương thức HĐ : HĐ cặp đôi.

Phương tiện : SGK.

Sản phẩm : Câu trả lời của nhóm

Phương án KTĐG: HS đánh giá HS, GV đánh giá HS

(1) Giao nhiệm vụ:

- Tìm luận điểm, luận cứ và cách lập luận của tác giả về vai

trò của đọc sách:

Theo dõi phần đầu văn bản và cho biết:

-Bàn về sự cần thiết của việc đọc sách,tác giả đưa ra những

luận điểm nào?

-Nếu học vấn là những hiểu biết…học tập thì học vấn thu

được từ đọc sách là gì?

-Khi cho rằng học vấn không chỉ là chuyện đọc sách…của

học vấn Tác giả muốn ta nhận thức được điều gì về đọc

(3)Báo cáo kết quả và trao đổi thảo luận nhóm cặp đôi.

- Gọi đại diện1 cặp đôi báo cáo

- Các cặp đôi còn lại nhận xét

(4) Đánh giá : GV đánh giá h/s thông qua quá trình HĐ và

SP cuối cùng:

- Chốt đáp án:

*Luận điểm:"Đọc sách…….của học vấn"

- Đó là những hiểu biết của con người do đọc sách mà có

- Học vấn được tích lũy từ mọi mặt trong hoạt động, học tập

của con người

- Trong đó đọc sách là một mặt nhưng đó là mặt quan trọng

- Muốn có học vấn không thể không đọc sách

? Theo tác giả: Sách là…nhân loại=>Em hiểu ý kiến này

như thế nào?

*Lí lẽ:

-Sách là kho tàng…tinh thần nhân loại

-Nhất định….trong quá khứ làm xuất phát

đọc chuyên sâu mới thành

học vấn

II Tìm hiểu văn bản

1 Vì sao phải đọc sách?

Trang 4

-Đọc sách là hưởng thụ.con đường học vấn.=>Sách là thành

tựu đáng quý, muốn nâng cao học vấn cần dựa vào thành

tựu này

-Tủ sách của nhân loại đồ sộ, có giá trị.Sách là những giá trị

quý giá,là tinh hoa trí tuệ, tư tưởng, tâm hồn của nhân loại

được mọi thế hệ lưu giữ cẩn thận

?Những cuốn sách giáo khao em đang học có phải là di

sản tinh thần không?

? Vì sao tác giả lại quả quyết rằng: Nếu….xuất phát.?

Vì :Sách lưu giữ tất cả học vấn của nhân loại Muốn nâng

cao học vấn cần kế thừa thành tựu này

- Sản phẩm cần đạt: trả lời câu hỏi vào vở

- Phương án KTĐG: GV đánh giá HS vào giờ học sau

* Chuyển giao nhiệm vụ:

1 “ Bàn về đọc sách” thuộc kiểu văn bản gì?

A Văn bản ngị luận C Văn bản tự sự

B Văn bản thuyết minh D Văn bản biểu cảm

2 Văn bản gồm mấy luận điểm lớn?

A Một B Hai C Ba D Bốn

3 Đọc sách là một trong những con đường quan trọng của

học vấn , vì:

A Sách là kho tang cất giữ di sản tinh thần nhân loại.

B Đọc sách là hưởng thụ thành quả của ngìn đời

trong mấy chục năm ngắn ngủi của cuộc đời

C Đọc sách đê tiếp tri thức của cha ông từ đó mà

sáng tạo cái mới, cải tạo thế giới

Trang 5

Nhiệm vụ : HS củng cố, khái quát nội dung bài học

Phương thức HĐ : HĐ cá nhân.

Phương tiện :Thông tin trong SGK.

Sản phẩm : Hoàn thành vào vở bài tập

Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV

đánh giá nhận xét HS

h, Tiến trình hoạt động:

GV chuyển giao nhiệm vụ:

- Viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về vai

trò của sách trong đời sống

E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG: 2P

1.Em hưởng thụ được những gì từ việc đọc sách Ngữ văn để

chuẩn bị cho học vấn của mình?

2.Theo ý kiến của tác giả, Đọc sách là hưởng thụ, là chuẩn

bị trên con đường học vấn.Em hiểu ý kiến này như thế nào?

TIẾT 92 : Đọc - hiểu văn bản: BÀN VỀ ĐỌC SÁCH ( tiếp)

Chu Quang Tiềm

- Phương pháp đọc sách có hiệu quả

-Tích hợp với Tiếng Việt ở bài Khởi ngữ, với Tập làm văn ở bài Phép phân tích và tổng hợp

2 Kĩ năng:

Trang 6

-Biết cách đọc -hiểu một văn bản dịch ( không sa vào phân tích ngôn từ).

- Nhận ra bố cục chặt chẽ, hệ thống luận điểm rõ ràng trong một văn bản nghị luận

3 Phẩm chất:

- Thái đô đúng với sách, yêu và chịu khó đọc sách, biết cách đọc sách hiệu quả

Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, các tư liệu liên quan

Học sinh: Vở soạn, vở ghi, sách giáo khoa,

Phương pháp: - Đọc; Đàm thoại; Thảo luận nhóm

- Phân tích, bình giảng; Nêu vấn đề

III Tiến trình bài dạy

- Mục tiêu:

+ Kiểm tra bài cũ

+ Tạo tâm thế cho HS tiếp thu bài mới tốt hơn

+ Tạo tình huống có vấn đề, kích thích khả năng khám phá

của học sinh

- Nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ

- Phương thức HĐ : Cá nhân

- Sản phẩm cần đạt: trả lời câu hỏi vào giấy nháp

- Phương án KTĐG: HS đánh giá HS, GV đánh giá HS

- Chuyển giao nhiệm vụ:

? Tác giả Chu Quang Tiềm khuyên chúng ta nên chọn sách

và đọc sách như thế nào? Em đã học theo lời khuyên đó

như thế nào?

? Viết ra giấy những phương pháp đọc sách em cho là có

hiểu quả với bản thân?

Nhiệm vụ : Tìm luận điểm, luận cứ và cách lập luận của tác giả

II.Tìm hiểu văn bản (tiếp)

2 Đọc sách như thế nào?

Trang 7

về phương pháp đọc sách.

Phương thức HĐ : HĐ cặp đôi, cá nhân

Sản phẩm : Câu trả lời của học sinh

Phương án KTĐG: HS đánh giá HS, GV đánh giá HS

Tiến trình hoạt động

?Trong phần văn bản tiếp theo, tác giả đã bộc lộ suy nghĩ

của mình về việc đọc sách như thế nào? Quan niệm nào

được xem là luận điểm chính?

- Luận điểm:Đọc sách để nâng cao học vấn cần đọc chuyên

sâu

?Quan niệm đọc chuyên sâu được phân tích qua những lí lẽ

nào?

*Lí lẽ:

-Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu

-Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn

cho tinh, đọc cho kĩ

-Đọc chuyên sâu nhưng không bỏ qua đọc thưởng thức

? Tìm luận điểm, luận cứ và cách lập luận của tác giả về

phương pháp đọc sách:

Hãy tóm tắt ý kiến của tác giả về cách đọc chuyên sâu và

cách đọc không chuyên sâu?

-Em hãy nhận xét về Phẩm chất bình luận và cách trình bày

-Phân tích qua so sánh đối chiếu và dẫn chứng cụ thể

-Đọc sách để tích lũy, nâng cao học vấn cần đọc chuyên sâu,

tránh tham lam ,hời hợt

?Nhận xét của tác giả về cách đọc lạc hướng như thế nào?

-Đọc lạc hướng là tham lam nhiều mà không thực chất

? Vì sao lại có hiện tượng đọc lạc hướng? Cái hại của đọc

lạc hướng là gì?

Trang 8

-Vì sách vở ngày càng nhiều.

-Đọc lạc hướng lãng phí thời gian và sức lực trên những cuốn

sách vô thưởng vô phạt, bỏ lỡ cơ hội đọc sách quan trọng cơ

- Đọc sách cần đọc tinh, kĩ hơn là đọc nhiều mà đọc dối

- Đọc để có kiến thức phổ thông là đọc rộng ra theo yêu cầu

của các môn học từ THCS đến năm đầu đại học

- Vì đây là yêu cầu bắt buộc đối với học sinh.Các học giả cũng

không bỏ qua đọc để có kiến thức phổ thông Vì các môn học

liên quan với nhau, không có học vấn nào cô lập

- Đọc sách cần chuyên sâu nhưng cần cả đọc rộng.

?Tóm tắt những đề xuất của tác giả về pp đọc sách.

(3)Báo cáo kết quả

- Gọi 1, 2 hs đại diện cặp đôi báo cáo

- Đọc sách cốt đểchuyên sâu, ngoài racòn phải đọc để có họcvấn rộng phục vụ chochuyên sâu

III.Tổng kết

-Nghệ thuật:Phân tích lí

lẽ, đối chiếu so sánh-Nội dung;

*Ghi nhớ:SGK

Trang 9

- Sản phẩm cần đạt: trả lời câu hỏi vào vở.

+ GV yêu cầu HS đọc yêu cầu bài tập

1 Những sai lầm khi đọc sách:

C Sách nhiều, khiến người ta …

D.Sách nhiều, khiến người ta đọc lạc hướng C Văn bản tự sự

E Văn bản thuyết minh D Văn bản biểu cảm

2 Văn bản gồm mấy luận điểm lớn?

A Một B Hai C Ba D Bốn

3 Đọc sách là một trong những con đường quan trọng của học vấn , vì:

A Sách là kho tang cất giữ di sản tinh thần nhân loại.

B Đọc sách là hưởng thụ thành quả của ngìn đời trong mấy chục năm ngắn ngủi của cuộc đời

C Đọc sách đê tiếp tri thức của cha ông từ đó mà sáng tạo cái mới, cải tạo thế giới

D Tất cả các ý trên đều đúng

+ GV hướng dẫn :

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG: 3P

Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức vừa tìm hiểu vào việc làm bài tập

Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá nhận xét HS.

? Viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về vai trò của sách trong đời sống

Trang 10

Mục tiêu: HS tìm hiểu thêm những kiến thức có liên quan đến nội dung bài học, để hiểu

sâu, hiểu rộng vấn đề mà mình vừa học

Nhiệm vụ : Về nhà tham khảo thêm tài liệu

Phương tiện :Thông tin trên mạng, báo, đài

- Tìm hiểu PP đọc sách của Tô hoài, Nguyễn Tuân hoặc một số nhà văn mà em biết

-HS nắm được : - Khái niệm Khởi ngữ

- Đặc điểm của khởi ngữ trong câu

- Công dụng của khởi ngữ trong câu

- Tích hợp với Văn qua văn bản Bàn về đọc sách-Với Tập làm văn ở bài Phép phân tích

Trang 11

4 Năng lực:

Năng lực sử dụng ngôn ngữ, hợp tác, giao tiếp, giải quyết vấn đề, tự học, trình bày, nhận

xét đánh giá

II Chuẩn bị: 1 Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, các tư liệu liên quan

2 Học sinh: Vở soạn, vở ghi, sách giáo khoa,

3 Phương pháp: - Đọc; Đàm thoại; Thảo luận nhóm - Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề III.Tiến trình bài dạy A HĐ KHỞI ĐỘNG (5P) - Mục tiêu: + Kiểm tra bài cũ + Tạo tâm thế cho HS tiếp thu bài mới tốt hơn + Tạo tình huống có vấn đề, kích thích khả năng khám phá của học sinh - Nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ - Phương thức HĐ : Cá nhân - Sản phẩm cần đạt: trả lời câu hỏi vào giấy nháp - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS, GV đánh giá HS - Tiến trình hoạt động - Chuyển giao nhiệm vụ: Kể tên các thành phần câu đã học Vẽ sơ đồ tư duy theo gợi ý sau:

H: Thực hiện yêu cầu

- Gặp vấn đề ở tp phụ một thành phần câu chưa học

GV: Dẫn vào bài học Khởi ngữ

B H Đ HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

HĐ 1: Tìm hiểu đặc điểm và công

dụng của khởi ngữ trong câu:

Mục tiêu: HS nắm được đặc điểm và

công dụng của khởi ngữ trong câu.

Nhiệm vụ :

- Phân tích cấu trúc câu.

I.Đặc điểm và công dụng của khởi ngữ trong câu:

1.Ví du: SGK

Thành phần câu

Trang 12

- Tìm MQH giữa từ in đậm với chủ đề

của cả câu

Sản phẩm : Nội dung trả lời

? Phân tích cấu trúc câu, xá định vị trí

của từ in đậm trong các câu

(4) Đánh giá : GV đánh giá h/s thông

qua quá trình HĐ và SP cuối cùng:

=>Khởi ngữ đứng trước CN,không có quan

hệ trực tiếp với vị ngữ theo quan hệ CN-VN

b-Giàu(1),tôi cũng giàu(2) rồi.

+CN:tôi+Khởi ngữ:giàu

=>Khởi ngữ đứng trước CN và báo trước nộidung thông báo trong câu

c-Về các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ, chúng ta có thể tin ở tiếng ta,không sợ nó thiếu giàu và đẹp.

-CN: chúng ta-Khởi ngữ: Về…văn nghệ-Vị trí:đứng trước CN-Tác dụng:Thông báo về đề tài được nói đếntrong câu

+Trước các khởi ngữ có thêm các quan hệtừ:còn,đối với, về

*Khởi ngữ là thành phần câu,đứng trước CN,nêu lên đề tài được nói đến trong câu Trước các khởi ngữ thường có thêm các quan hệ từ.

*Ghi nhớ:SGK

Trang 13

Nhiệm vụ : HS HĐ cá nhân tìm hiểu

khởi ngữ trong các ngữ liệu

Sản phẩm : bài làm của cá nhân ra giấy

nháp

(1) Giao nhiệm vụ: HS HĐ cá nhân

tìm hiểu khởi ngữ trong các ngữ liệu

(2)H/s thực hiện nhiệm vụ

-H/s thực hiện nhiệm vụ

-GV quan sát

(3)Báo cáo kết quả :

- Gọi 1, 2 hs báo cáo

- Các bạn còn lại nhận xét

- Chốt đáp án:

*Bài tập 1

PP: HĐ cặp đôi

Mục tiêu: Chuyển được phần in đậm

trong mỗi câu sang khởi ngữ

(1) Giao nhiệm vụ: HS HĐ cặp đôi

chuyển phần in đậm trong mỗi câu sang

3 Bài tập bổ trợ

Trang 14

- Gọi 1, 2 cặp đôi báo cáo

- Các bạn còn lại nhận xét

Bài tập 3:làm nhanh- HĐ chung cả lớp

Xác định các khởi ngữ trong các câu sau:

a, Mà y, y không muốn chịu của Oanh một tí

gì gọi là tử tế

b,Cái khăn vuông thì chắc đã phải soi gương

mà sửa đi sửa lại

c.Nhà, bà ấy có hàng dãy nhà ở các phố Ruộng, bà ấy có hàng trăm mẫu ở nhà quê

*Trả lời:

a,Mà yb,Cái khăn vuôngc,Nhà,ruộng

+ GV yêu cầu HS đọc và xác định yêu cầu bài tập

? Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng khởi ngữ

+ GV hướng dẫn về nhà:

- Tìm trong các văn bản đã học các câu văn có khởi ngữ và phân tích

- Họcthuộc ghi nhớ

- Soạn bài “Phép lập luận phân tích và tổng hợp”

( Về nhà thực hiện HĐ D và E)

Trang 15

IV Rút kinh nghiệm:

- Nắm được đặc điểm của phép lập luận phân tích và tổng hợp

-Sự khác nhau giữa hai phép lập luận phân tích và tổng hợp

- Tác dụng của hai phép lập luận phân tích và tổng hợp trong các van bản nghị luận.-Tích hợp với văn qua văn bản:Bàn về đọc sách, với Tiếng Việt bài:Khởi ngữ

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng nhận diện phép phân tích và tổng hợp

- Vận dụng hai phép lập luận này trong tạo lập và đ ọc - hiểu văn bản

1 Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, các tư liệu liên quan

3 Phương pháp: - Đọc; Đàm thoại; Thảo luận nhóm

- Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề

III.Tiến trình bài dạy

- Mục tiêu:

Trang 16

+ Tạo tình huống có vấn đề, kích thích khả năng

khám phá của học sinh

- Phương án KTĐG: HS đánh giá HS, GV đánh giá

HS

? Thế nào là văn nghị luận?

? Những phép lập luận trong văn bản nghị luận

+ Tác dụng của hai phép lập luận phân tích và

tổng hợp trong các văn bản nghị luận

- Nhiệm vụ :

+ Tìm hiểu ngữ liêu Trang phục rút ra kết luận

về đặc điểm, sự khác nhau, mqh giữa phép lập luận

PT và TH

- Phương thức HĐ : HĐ nhóm

- Phương tiện: Thông tin trong SGK

- Sản phẩm: Nội dung trả lời

Hai luận điểm:

+Trang phục phải phù hợp với hoàncảnh,tức là tuân thủ những quy tắcngầm mang tính văn hóa xã hội.+ Trang phục phù hợp với đạo đức

là giản dị và hài hòa với môi trườngsống xung quanh

Tác giả dùng phép lập luận phântích cụ thể

a, Luận điểm 1: Ăn cho mình, mặc

cho người-Cô gái một mình trong hang sâu…chắc không đỏ chót móngchân,móng tay

Trang 17

-H/s thực hiện nhiệm vụ

-GV quan sát

(3)Báo cáo kết quả và trao đổi thảo luận nhóm.

- Gọi 1 nhóm báo cáo

- Các nhóm còn lại nhận xét

(4) Đánh giá : GV đánh giá h/s thông qua quá trình

HĐ và SP cuối cùng:

- Chốt kiến thức:

? Theo em để làm rõ về một sự việc hiện tượng

nào đó người ta làm như thế nào?

b,Luận điểm 2:Y phục xứng kì đức

-Dù mặc đẹp đến đâu…làm mình tựxấu đi mà thôi

-Xưa nay cái đẹp bao giờ cũng đivới cái giản dị,nhất là phù hợp vớimôi trường

=>Các phân tích trên làm rõ nhậnđịnh của tác giả là:"ăn mặc ra saocũng phải phù hợp với hoàn cảnhchung nơi công cộng hay toàn xãhội"

*Tác giả dùng phép lập luận tổnghợp bằng một kết luận ở cuối vănbản: "Thế mới biết….là trang phụcđẹp"

=>Vai trò:

+Giúp ta hiểu sâu sắc các khía cạnhkhác nhau của trang phục đối vớitừng người từng hoàn cảnh cụ thể.+Hiểu ý nghĩa văn hóa và đạo đứccủa cách ăn mặc, nghĩa là không ănmặc tùy tiện,cẩu thả như một sốngười tầm thường tưởng đó là sởthích và quyền "bất khả xâm phạm"-Dùng phép lập luận phân tích vàtổng hợp

2.Ghi nhớ:SGK/10

Trang 18

- Mục tiêu: Củng cố khái niệm về phép phân tích và

tổng hợp

- Nhiệm vụ: HS làm bài tập 1/SGK/136

- Phương thức HĐ : Cá nhân, nhóm

HS

1.Bài tập 1

HĐN: Phân tích luận điểm "Học vấn không chỉ là

chuyện đọc sách,nhưng đọc sách vẫn là con đường

-Học vấn là thành quả tích lũy…đời sau

-Bất kì ai muốn phát triển học thuật……

? Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng phép phân tích hoặc tổng hợp

+ GV yêu cầu HS đọc yêu cầu bài tập

Trang 19

- Tìm trong các văn bản đã học các câu văn có phép phân tích và tổng hợp

- Củng cố kiến thức về: mục đích , đặc điểm, tác dụng của việc sử dụng

- Củng cố kiến thức về: mục đích , đặc điểm, tác dụng của việc sử dụng phép lập luận phân tích và tổng hợp

2 Kĩ năng:

-Rèn kĩ năng nhận diện văn bản có sử dụng phân tích và tổng hợp

- Sử dụng hai phép lập luận này thuần thục hơn trong tạo lập và đ ọc - hiểu văn bản -Luyện kĩ năng viết văn bản phân tích và tổng hợp

3 Giáo dục

-Bồi dưỡng tư duy phân tích

Trang 20

-Giáo dục ý thức tự giác học tập của học sinh.

- Mục tiêu:

+ Tạo tình huống có vấn đề, kích thích khả năng khám phá của học sinh

? Nhắc lại thế nào là phép phân tích và tổng hợp?

? Vai trò của phép phân tích, tổng hợp?

2.Đoạn b:Luận điểm và trình tự phân tích

-Luận điểm"Mấu chốt của thành đạt là ở đâu"-Trình tự phân tích:

+Do nguyên nhân khách quan(Đây là điều kiệncần) :Gặp thời,hoàn cảnh,điều kiện học tậpthuận lợi,tài năng trời phú

+Do nguyên nhân chủ quan(Đây là điều kiệnđủ)

Trang 21

-Nhóm 6:Bài tập 4

*Đại diện các nhóm trình bày, các

thành viên trong lớp nhận xét, bổ xung

ý kiến

*GV kết luận

-Thế nào là học qua loa,đối phó?

-Nêu những biểu hiện của học đối phó?

-Phân tích bản chất của lối học đối

phó?

-Nêu tác hại của lối học đối phó?

*Dựa vào văn bản Bàn về đọc sách để

lập dàn ý

Viết đoạn văn

Tinh thần kiên trì phấn đấu,học tập không mệtmỏi và không ngừng trau dồi phẩm chất đạođức tốt đẹp

II.Bài tập 2:Thực hành phân tích một vấn đề

1,Học qua loa có những biểu hiện sau:

-Học không có đầu có đuôi,không đến nơi đếnchốn,cái gì cũng biết một tí…

-Học cốt chỉ để khoe mẽ có bằng nọ,bằngkia…

2.Học đối phó có những biểu hiện sau:

-Học cốt để thầy cô không khiển trách,cha mẹkhông mắng,chỉ lo việc giải quyết trước mắt.-Kiến thưc phiến diện nông cạn…

3.Bản chất:

-Có hình thức học tập như:cũng đến lớp,cũngđọc sách,cũng có điểm thi cũng có bằng cấp.-Không có thực chất,đầu óc rỗng tuếch…

4.Tác hại:

-Đối với xã hội:Những kẻ học đối phó sẽ trởthành gánh nặng lâu dài cho xã hội về nhiềumặt

-Đối với bản thân:Những kẻ học đối phó sẽkhông có hứng thú học tập…

III.Bài tập 3:Thực hành phân tích một văn bản

Dàn ý:

-Sách là kho tàng về tri thức được tích lũy từhàng nghìn năm của nhân loại-Vì vậy,bất kì aimuốn có hiểu biết đều phải đọc sách

-Tri thưc trong sách bao gồm những kiến thứckhoa học và kinh nghiệm thực tiễn

-Càng đọc sách càng thấy kiến thức của nhânloại mênh mông

=>Đọc sách là vô cùng cần thiết nhưng cũngphải biết chọn sáhc mà đọc và phải biết cáchđọc mới có hiệu quả

Trang 22

Yêu cầu:Viết đoạn văn tổng hợp những điều đã phân tích trong bài"Bàn về đọc sách"

-Về nhà học bài và trả lời các câu hỏi còn lại trong bài

-Đọc trước bài: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ

Bài 19: TIẾT 96: Đọc - hiểu văn bản:

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ (Trích) (Nguyễn Đình Thi)

Trang 23

- Biết cách tiếp cận văn bản nghị luận trong lĩnh vực văn học nghẹ thuật

- Nghệ thuật lập luận của nhà văn Nguyễn Đình Thi trong văn bản

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng đ ọc - hiểu vă n bản nghị luận

- Thể hiện những suy nghĩ, tình cảm về một tác phẩm văn nghệ

3 Giáo dục

- Thái đô đúng với văn nghệ, yêu và có hứng thú tìm hiểu các tác phẩm văn nghệ

- Giáo viên: Chân dung Nguyễn Đình Thi, toàn văn bài viết.

- Học sinh: Tìm đọc toàn văn bài viết trong mấy vấn đề về văn học, hoặc tuyển tập

Nguyễn Đình Thi (tập3)

- Phương pháp: - Đọc; Đàm thoại; Thảo luận nhóm

- Mục tiêu:

* Tiến trình hoạt động

? Qua vb “Bàn về đọc sách”, Tg Chu Quang Tiềm đã khuyên chúng ta nên chọn sách

và đọc sách ntn? Về HT NT của vb có điểm gì đặc sắc? Em đã học theo lời khuyên ấy đến đâu?

* Gợi ý:

- Sách là 1 kho tàng quý báu của nhân loại tích luỹ từ bao đời nay

- Đọc sách là 1 con đường quan trọng để tích luỹ nâng cao học vấn

- Phải biết chọn sách mà đọc, đọc ít mà chắc còn hơn đọc nhiều mà rỗng – vừa đọc vừaphải nghiền ngẫm

- Cần kết hợp giữa đọc rộng với đọc sâu, giữa đọc sách thường thức với đọc sách chuyênmôn

- Đọc sách phải có kế hoạch, có mđ cụ thể

? Viết ra giấy các loại hình văn nghệ mà em biết?

Trang 24

Phương pháp Nội dung

GV: Văn nghệ có nd và sức mạnh độc đáo ntn? Nhà

nghệ sĩ sáng tác tp ấy với mđ gì? Văn nghệ đến với

người tiếp nhận, đối với quần chúng nhân dân = con

đường nào? Nhà văn Nguyễn Đình Thi đã góp phần trả

lời những câu hỏi đó qua VB NL giàu sức thuyết phục

“Tiếng nói của văn nghệ”.

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

HĐ I: Đọc, tìm hiểu chung.

- Mục tiêu: HS nắm được những nét chính về tác giả,

hoàn cảnh sáng tác tác phẩm, bước đầu nắm được bố

cục của văn bản

- Nhiệm vụ : Đọc và trả lời các câu hỏi tìm hiểu

chung

- Phương thức HĐ : HĐ chung cả lớp.

- Phương tiện :Thông tin trong SGK.

- Sản phẩm : Nội dung trả lời

(1) Giao nhiệm vụ: Đọc và trả lời các câu hỏi tìm

hiểu chung theo gợi ý

- HĐ văn nghệ khá đa dạng: làm thơ, viết văn, soạn

kịch, sáng tác nhạc, viết lý luận phê bình…

?Cho biết hoàn cảnh ra đời của văn bản.

Năm 1948, thời kỳ chúng ta đang xây dựng một nền

văn học nghệ thuật mới đậm đà tính dân tộc đại chúng,

gắn bó với cuộc kháng chiến vĩ đại của nhân dân:

Kháng chiến chống Pháp

- In trong cuốn “Mấy vấn đề văn học”(XB năm 1956)

Chú ý các chú thích 1,2,3,4,6,11

? Xác định kiểu văn bản.

- Kiểu văn bản nghị luận về một vấn đề văn nghệ

I-Giới thiệu chung:

1 Tác giả: Nguyễn Đình Thi

(1924-2003)

- Quê ở Hà Nội

- Năm 1996 Ông được Nhà nước tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật

2 Tác phẩm a,Hoàn cảnh ra đời của tiểu luận “Tiếng nói của văn nghệ”

Trang 25

? VB (trích) được chia làm mấy phần, nêu luận điểm

của từng phần.

- 2 phần:

(1): Từ đầu đến “một cách sống của tâm hồn”

Trình bày luận điểm: Nội dung của văn nghệ: cùng với

thực tại khách quan, nội dung của văn nghệ còn là

nhận thức mới mẻ, là tất cả tư tưởng tình cản của cá

nhân nghệ sỹ Mỗi tác phẩm văn nghệ lớn là một cách

sống của tâm hồn, từ đó làm thay đổi hẳn mắt ta nhìn,

óc ta nghĩ”

(2): Còn lại: Sức mạnh kỳ diệu của văn nghệ

Với 2 luận điểm:

(1) - Tiếng nói của văn nghệ rất cần thiết đối với đời

sống của con người, nhất là trong hoàn cảnh chiến đấu,

sản xuất vô cùng gian khổ của dân tộc ta ở những năm

đầu kháng chiến

(2)- Văn nghệ có khả năng cảm hoá , sức mạnh lôi

cuốn của nó thật là kỳ diệu bởi đó là tiếng nói của tình

cảm, tác động tới mỗi con người qua những rung cảm

sâu xa từ trái tim

? Nhận xét về bố cục , hệ thống luận điểm của văn

bản

- Các phần trong văn bản có sự liên kết chặt chẽ, mạch

lạc, các luận điểm vừa có sự giải thích cho nhau, vừa

được tiếp xúc tự nhiên theo hướng ngày càng phân tích

sâu sức mạnh đặc trưng của văn nghệ

HĐ 2: Tìm hiểu văn bản

1-Nội dung của văn nghệ:

- Mục tiêu:

+ Hiểu được nội dung của văn nghệ: Văn nghệ

không chỉ phản ánh thực tại khách quan mà còn thể

hiện tư tưởng, tình cảm của nghệ sỹ

+ Từ đó thấy được nhiệm vụ khi phân tích , cảm

II-Tìm hiểu văn bản:

1-Nội dung của văn nghệ:

*Luận điểm: “Tác phẩm nghệ

thuật …góp vào đời sống xungquanh”

=>Văn nghệ không chỉ phảnánh thực tại khách quan mà cònthể hiện tư tưởng, tình cảm củanghệ sỹ, thể hiện đời sống tinhthần của cá nhân người sángtác

Trang 26

- Sản phẩm : Phiếu học tập.

* Tiến rình hoạt động:

- Theo dõi văn bản: Phần 1(Từ đầu đến Nguyễn Du

hay Tônx Tôi)

- HĐ nhóm nhỏ tong 5phút, tìm luận điểm và các luận

cứ về nội dung của tác phẩm văn nghệ

- Luận điểm : “Tác phẩm nghệ thuật nào …góp vào

đời sống xung quanh”

- Để làm sáng tỏ luận điểm trên, tác giả đã:

-“ cảm thấy trong lòng ta có những sự sống tươi trẻ

luôn luôn tái sinh ấy”

Đó chính là lời gửi, lời nhắn - một trong những nội

dung của “truyện Kiều”

(2)Cái chết thảm khốc của Anna Ca rê nhi

-na(Trong tiểu thuyết cùng tên của L Tônx tôi) làm cho

người đọc “đầu óc bâng khuâng nặng những suy nghĩ

trong lòng còn vương vấn những vui buồn không bao

giờ quên được nữa

Đó chính là lời gửi, lời nhắn của L.Tônx tôi

- Nhận xét về cách lập luận của tác giả: Chọn lọc đưa

ra 2 dẫn chứng tiêu biểu, dẫn ra từ 2 tác phẩm nổi

2 Lời gửi của nghệ thuật:

Trang 27

tiếng của 2 tác giả vĩ đại của văn học dân tộc và thế

giới cùng với những lời phân tích bình luận sâu sắc

HĐ 3: Tìm hiểu lời gửi của nghệ thuật.

- Mục tiêu: HS nắm được điều tác giả gửi gắm đằng sau

tác phẩm nt của mình là những gì

- Nhiệm vụ : Đọc và trả lời các câu hỏi tìm hiểu

chung

- Phương thức HĐ : HĐ chung cả lớp.

- Phương tiện :Thông tin trong SGK.

- Sản phẩm : Nội dung trả lời

* Tiến rình hoạt động:

- Tiếp tục theo dõi phần (đoạn văn từ “Lời gửi của

nghệ thuật đến một cách sống của tâm hồn”)

? Theo tác giả, lời gửi của nghệ thuật, ta cần hiểu

như thế nào cho đúng.

? Để thuyết phục người đọc người nghe, tác giả đưa

ra những dẫn chứng nào.

Đưa ra 2 dẫn chứng(“Truyện Kiều”, tiểu

thuyết “An-na Ca-rê-nhi-na”)

Tác phẩm văn nghệ không cất lên những lời

thuyết lý khô khan mà chứa đựng tất cả những say sưa,

vui buồn, yêu ghét, mơ mộng của nghệ sỹ Nó mang

đến cho chúng ta bao rung động, ngỡ ngàng trước

những điều tưởng chừng đã rất quen thuộc

(Những bộ môn khoa học khác như: Lịch sử , địa lý…

khám phá , miêu tả và đúc kết bộ mặt tự nhiên hay xã ,

hội các quy luật khách quan Văn nghệ tập chung

khám phá thể hiện chiều sâu tính cách , số phận con

người, thế giới bên trong tâm lý , tâm hồn con người.)?

? Vậy lời gửi của nghệ thuật, hiểu một cách ngắn

gọn nhất là gì?

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP: 5P, CỦNG CỐ

- Mục tiêu:

+ Vận dụng kiến thức trong phần phân tích văn bản

để giải quyết yêu cầu của bài tập

- Nhiệm vụ: HS làm bài tập

- Phương thức HĐ : Cá nhân, nhóm

“Lời gửi của nghệ thuật khôngnhững là một bài học luận líhay một triết lý về đời ngườihay những lời khuyên xử thếhay một sự thực tâm lý hoặc xãhội”

- Lời gửi của nghệ thuật còn làtất cả những say sưa, vui buồn,yêu ghét, mơ mộng, phấnkhích…”

*Nội dung của văn nghệ là hiện

Trang 28

- Sản phẩm cần đạt: trả lời câu hỏi vào vở bài tập.

1.Bài tập 1

- Nội dung của văn nghệ khác với nội dung của các bộ

môn khoa học xã hội khác ở những điểm nào

Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá,

GV đánh giá nhận xét HS

? Chỉ ra nội dung của truyện ngắn Làng của KL ?

Mục tiêu: HS tìm hiểu thêm những kiến thức có liên

quan đến nội dung bài học, để hiểu sâu, hiểu rộng vấn

đề mà mình vừa học

Nhiệm vụ : Về nhà tham khảo thêm tài liệu liên quan

bài học

Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá,

GV đánh giá nhận xét HS

-Về nhà học bài và trả lời các câu hỏi còn lại trong

bài

-Đọc trước bài: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ

(tiếp)

thực mang tính cụ thể sinhđộng, là đời sống tình cảm củacon người qua cái nhìn và đờisống tình cảm có tính cá nhâncủa người nghệ sỹ

Nội dung của văn nghệ còn làdung cảm là nhận thức củangười tiếp nhận .Nó sẽ được

mở rộng , phát huy vô tận quathế hệ người đọc, người xem

Trang 29

- Biết cách tiếp cận văn bản nghị luận trong lĩnh vực văn học nghẹ thuật

- Nghệ thuật lập luận của nhà văn Nguyễn Đình Thi trong văn bản

2 Kĩ năng:

-Rèn kĩ năng đọc - hiểu văn bản nghị luận

- Thể hiện những suy nghĩ, tình cảm về một tác phẩm văn nghệ

Giáo viên: - Giáo án, sách giáo khoa, các tư liệu liên quan

- Sưu tầm toàn văn bài viết trong “ Mấy vấn đề về văn học” hoặc

“Tuyển tập Nguyễn Đình Thi” (tập III)

Trang 30

- Mục tiêu:

* Tiến trình hoạt động

?Hãy giới thiệu về TG Nguyễn Đình Thi và VB “Tiếng nói văn nghệ”?

* Gợi ý: - Nguyễn Đình Thi (1924- 2003), quê ở Hà Nội Ông là 1 nghệ sĩ đa tài - Ôngtừng làm thơ, viết văn, sáng tác nhạc, soạn kịch, viết lí luận phê bình và dường như ở lĩnhvực nào ông cũng có những đóng góp đáng ghi nhận Đặc biệt Nguyễn Đình Thi là nghệ

sĩ có tinh thần tiên phong trong việc tìm tòi và đổi mới NT, nhất là lĩnh vực thơ ca

+ Ông được Nhà nước trao tặng Giải thưởng HCM về VH NT năm 1996

- TP được viết 1948 tại chiến khu Việt Bắc trong thời kì đầu KC chống Pháp, khichúng ta đang XD nền văn nghệ mới đậm đà tinh thần DT, KH, đại chúng gắn bó vớicuộc KC vĩ đại của toàn dân Trong hoàn cảnh và trình độ văn nghệ khi ấy, ta càng thấyđược sự sâu sắc của nhà văn trẻ 24 tuổi - đại biểu QH khoá đầu tiên

- Nhà văn Lỗ Tấn người Trung Quốc là người đã bỏ

cả nghề y chuyển sang viết văn vì ông cho rằng văn

học có thể chữa được căn bệnh tinh thần của người

dân TQ đương thời Và mỗi tác phẩm của ông ra đời

là một liều thuốc có thể “ cải biến tinh thần” của

quần chúng Tại sao vậy?

? Từ đó em hãy cho biết sức mạnh của tác phẩm

văn nghệ theo suy nghĩ của em?

Trang 31

-GV quan sát

(3)Báo cáo kết quả và trao đổi thảo luận

- Gọi 1 hsbáo cáo

- Gọi một đến 2 hs nhận xét

(4) Đánh giá : GV đánh giá h/s thông qua quá trình

HĐ và SP cuối cùng

GV: Tiết trước , chúng ta đã cùng tìm hiểu nội

dung phản ánh của văn nghệ Giờ học này, chúng ta

tiếp tục tìm hiểu phần còn lại của văn bản , để thấy

được sức mạnh kỳ diệu của nó đối với đời sống con

người

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

HĐ I: Tìm hiểu sức mạnh kì diệu của văn nghệ

đối với đời sống con người.

- Mục tiêu: HS nắm được sức mạnh kì diệu của văn

nghệ đối với đời sống con người: làm cho thay đổi

hẳn mắt ta nhìn, óc ta nghĩ; văn nghệ tác động vào

tư tưởng tìn cảm của con người, cảm hóa, hướng

con người tới những giá trị tốt đẹp

- Nhiệm vụ : HS HĐ nhóm tìm luận điểm, các luận

- Theo dõi văn bản: Phần 2(Chú ý đoạn văn “ chúng

ta nhận của những nghệ sĩ….cách sống của tâm

( Các bài thơ “ánh trăng” của Nguyễn Duy, “Bài học

đường đời đầu tiên” ( trích “Dế Mèn phiêu lưu ký”)

II-Tìm hiểu văn bản:

1-Nội dung của văn nghệ 2-Sức mạnh kì diệu của văn nghệ đối với đời sống con người.

Trang 32

của Tô Hoài, “Bức tranh của em gái tôi”-của Tạ Duy

(4) Đánh giá : GV đánh giá h/s, chốt kiến thức :

-Luận điểm: “Mỗi tác phẩm lớn như rọi vào bên

trong chúng ta một ánh sáng riêng…làm cho thay đổi

hẳn mắt ta nhìn, óc ta nghĩ ”

- Luận cứ:

+ Văn nghệ với đời sống quần chúng nhân

dân-những con người Việt Nam đang chiến đấu,sản xuất

trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp: “

những người rất đông …bị tù trung thân trong cuộc

đời u tối, vất vả không mở được mắt” thì tiếng nói

của văn nghệ là sợi dây buộc chặt họ với cuộc đời

thường bên ngoài , với tất cả những sự sống, hoạt

động, những vui buồn gần gũi

+Văn nghệ góp phần làm tươi mát sinh hoạt khắc

khổ hàng ngày, giữ cho cuộc đời luôn vui tươi Tác

phẩm văn nghệ hay giúp cho con người luôn vui lên,

biết rung cảm và ước mơ trong cuộc đời còn lắm vất

vả cực nhọc

+ Tác phẩm văn nghệ lay động cảm xúc,đi vào

nhận thức, tâm hồn chúng ta qua con đường tình

cảm… -“nghệ thuật không đứng ngoài trỏ vẽ cho ta

đường đi, nghệ thuật vào đốt lửa trong lòng chúng ta,

khiến chúng ta phải tự bước lên trên đường ấy”

Đến với một tác phẩm văn nghệ, chúng ta được sống

cùng cuộc sống miêu tả trong đó, được yêu, ghét,

vui, buồn, đợi chờ…cùng các nhân vật và người

nghệ sĩ

- Nhận xét về nghệ thuật lập luận của T/G: cách viết

giàu hình ảnh, dẫn chứng phong phú, sát thực, giọng

văn say sưa chân thành

*Con người cần đến tiếng nói của văn nghệ:

-“Mỗi tác phẩm lớn như rọi vào bêntrong chúng ta một ánh sángriêng…làm cho thay đổi hẳn mắt tanhìn, óc ta nghĩ ” Văn nghệ giúpcho chúng ta được cuộc sống đầy đủhơn, phong phú hơn với cuộc đời,với chính mình

Nếu không có văn nghệ thì cuộcsống tinh thần thật nghèo nàn, buồn

tẻ tù túng

*Bản chất của văn nghệ:

-Là “tiếng nói tình cảm” Tác phẩmvăn nghệ chứa đựng “ tình yêughét, niềm vui buồn” của con ngườichúng ta trong đời sống thườngngày

– Nghệ thuật còn nói nhiều với tưtưởng” nhưng là tư tưởng khôngkhô khan, trừu tượng mà lắng sâu,thấm vào những cảm xúc , nhữngnỗi niềm

*Con đường đến với người tiếp nhận, tạo nên sức mạnh kì diệu của văn nghệ:

Văn nghệ giúp mọi người tựnhận thức mình, tự xây dựng mình.Như vậy văn nghệ thực hiện cácchức năng của nó một cách tự nhiên

có hiệu quả lâu bền và sâu sắc.-Nghệ thuật lập luận: cách viết giàuhình ảnh, dẫn chứng phong phú, sátthực, giọng văn say sưa chân thành Sức thuyết phục cao

Trang 33

Sức thuyết phục cao

HĐ 2: Tổng kết

- Mục tiêu: HS nắm được nội dung chính của văn

bản; nghệ thuật lập luận của tác giả về bố cục, cách

dẫn dắt, cách sd luận điểm, luận cứ

- Nhiệm vụ : HS HĐ cặp đôi vẽ BDTD thể hiện

+ Vận dụng kiến thức trong phần phân tích văn

bản để giải quyết yêu cầu của bài tập

- Nhiệm vụ: HS làm bài tập

- Sản phẩm cần đạt: trả lời câu hỏi vào vở bài tập

- Bố cục chặt chẽ, hợp lý, cách dẫndắt tự nhiên

- Cách viết giàu hình ảnh, nhiều dẫnchứng về thơ văn và về đời sốngthực tế

-Giọng văn toát lên lòng chân thành,niềm say sưa, đặc biệt hứng dângcao ở phần cuối

2-Nội dung

Văn nghệ nối sợi dây đồng cảm kìdiệu giữa nghệ sĩ với bạn đọc thôngqua những rung động mãnh liệt, sâu

xa của trái tim Văn nghệ giúp conngười được sống phong phú hơn và

tự hoàn thiện nhân cách , tâm hồnmình

* Ghi nhớ (SGK 17)

Trang 34

1.Bài tập 1: Vẽ bản đồ tư duy thể hiện sức mạnh kì

diệu của văn nghệ với đời sống con người

2.Bài tập 2: Cách viết bài văn nghị luận qua văn bản

của Nguyễn Đình Thi

-Hướng dẫn HS làm bài tập (SGK/17): HS tự chọn một tác phẩm văn nghệ mà mình yêuthích, sau đó phân tích ý nghĩa tác động của tác phẩm ấy với mình

-Về nhà học bài và trả lời các câu hỏi còn lại trong bài

-Đọc trước bài, soạn bài: Các thành phần biệt lập

Trang 35

- Hs: Nhận biết 2 thành phần biệt lập: tình thái, cảm thán.

- Nắm chắc được đặc điểm và công dụng của mỗi thành phần biệt lập tình thái, cảm thántrong câu

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng nhận diện thành phần biệt lập tình thái, cảm thán trong câu.

- Biết đặt câu có thành phần tình thái, cảm thán

Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, các tư liệu liên quan

- Mục tiêu:

Trang 36

(3)Báo cáo kết quả và trao đổi thảo luận

- Gọi 1 hsbáo cáo

- Gọi một đến 2 hs nhận xét

(4) Đánh giá : GV đánh giá h/s thông qua quá trình HĐ và SP cuối cùng

GV: Các em đã được tìm hiểu về các thành phần câu như CN, VN, trạng ngữ, khởi ngữ,các thành phần câu này nằm trong cấu trúc ngữ pháp cuả câu Giờ học này chúng ta sẽđược tìm hiểu về các thành phần không nằm trong cấu trúc cú pháp của câu Đó là cácthành phần gì và vai trò của chúng trong câu ra sao ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài họchôm nay:

B H Đ HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

HĐ 1: Tìm hiểu thành phân tình thái.

- Mục tiêu: HS nắm đặc điểm, chức năng của tptt, vị trí

của tptt trong câu

- Nhiệm vụ : HS HĐ cặp đôi trả lời các câu hỏi tìm hiểu

? Các từ ngữ: “chắc”, “có lẽ”, trong những câu trên thể

hiện nhận định của người nói đối với sự việc nêu ở trong

câu như thế nào?

? Vị trí của chúng trong câu?

? Khi lược bỏ các từ đó đi ý nghĩa s /vật, s/ việc của câu

*Ngữ liệu 1: (SGK 18)

2.Nhận xét:

- “Chắc”, “có lẽ” là nhận định

Trang 37

và SP cuối cùng:

- Chốt kiến thức

? Nếu không có những từ “chắc”, “có lẽ:” nói trên thì

nghĩa sự việc của câu chứa chúng có khác đi không ?

Vì sao ?

? Tìm những câu thơ, câu văn dùng thành phần tình

thái hay trong chương trình Ngữ Văn.

VD:

- “Lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và có lẽ cả thế

giới, có một vị Chủ tịch nước lấy chiếc nhà sàn nhỏ bằng

gỗ bên cạnh chiếc ao làm “cung điện “ của mình

(“Phong cách Hồ Chí Minh”- Lê Anh Trà)

(GV lấy thêm các vd thành phần tình thái trong câu và mr

thêmkiến thức :

- Những yếu tố tình thái gắn với độ tin cậy của sự việc

được nói đến

- Những yếu tố tình thái gắn với ý kiến của người

nói(VD theo tôi, ý ông ấy )

HĐ 2: Tìm hiểu thành phần cảm thán.

- Mục tiêu: HS nắm đặc điểm, chức năng của tpct, vị trí

của tpct trong câu

- Nhiệm vụ : HS HĐ cá nhân trả lời các câu hỏi tìm

? Các từ ngữ “ồ”, “trời ơi” trong những câu trên có chỉ sự

vật hay sự việc gì không ?

của người nói đối với sự việcđược nói trong câu: “chắc” thểhiện độ tin cậy cao, “có lẽ”: thểhiện đọ tin cậy thấp hơn

- Nếu không có những từ

“chắc”, “có lẽ” thì sự việc nóitrong câu vẫn không có gì thayđổi

Vì các từ ngữ “chắc”, “có lẽ”chỉ thể hiện nhận định củangười nói đói với sự việc trongcâu, chứ không phải là thôngtin sự việc của câu ( chúngkhông nằm trong cấu trúc cúpháp của câu)

=> Thành phần tình thái đượcdùng để thể hiện cách nhìn củangười nói đối với sự việc đượcnói đến trong câu

lẽ Sa Pa ”

2.Nhận xét:

- Các thành phần cảm thán

Trang 38

? Nhờ những từ ngữ nào trong câu mà chúng ta hiểu được

tại sao người nói kêu “ồ” hoặc kêu “trời ơi”

? Các từ “ồ ”, “trời ơi” được dùng để làm gì ?

? Các từ “ồ ”, “trời ơi” được gọi là thành phần cảm thán ?

? Em hiểu như thế nào là thành phần cảm thán ? Vị trí

của thành phần cảm thán trong câu?

?Tìm những câu thơ, câu văn dùng thành phần cảm

thán hay trong chương trình Ngữ Văn

VD “Ôi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa!” (“Bếp

* Các thành phần tình thái, cảm

thán là những bộ phận khôngtham gia vào việc diễn đạtnghĩa sự việc của câu nên dượcgọi là thành phần biệt lập

*Ghi nhớ (SGK18)

III Luyện tập 1-Bài tập 1 (SGK 19)

Tìm các thành phần tình thái,cảm thán?

a Có lẽ thành phần tìnhthái

b Chao ôi thành phần cảmthán

c Hình như thành phần tìnhthái

d Chả nhẽ thành phầntình thái

2-Bài tập 2: (SGK-19)

Sắp xếp những từ ngữ: chắc là,dường như, chắc chắn,có lẽ,chắc hẳn, hình như, có vẻnhư theo trinh tự tăng dần sựtin cậy (hay độ chắc chắn)-> Dường như, hình như, có vẻnhư, có lẽ, chắc là, chắc hẳn,chắc chắn

3-Bài tập 3: (SGK-19)

-Trong 3 từ: chắc,hình như,chắc chắn

Trang 39

-H/s đọc yêu cầu bài tập.

+ Thứ hai do thời gian và ngoạihình, sự việc cũng có thể diễn

ra khác đi một chút

- Bài tập 4 (SGK19)

Trang 40

- Tìm trong các văn bản đã học câu có thành phần tình thái, cảm thán đã học

- Chuẩn bị bài:Các thành phần biệt lập -tiếp

IV Rút kinh nghiệm:

- Nắm được đặc diểm, yêu cầu của kiểu bài nghị luận về 1 sự việc, hiện tượng đời sống

- Tích hợp với văn qua văn bản:Bàn về đọc sách Tiếng nói của văn nghệ.

- Mục tiêu:

Định dạng
Số trang	344
Dung lượng	2,39 MB