TRÚNG độc DA DO THUỐC (DA LIỄU)

Lập kế họach chăm sóc bệnh nhân trúng độc da do thuốc nặng HC Stevens Johnson, HC Lyell...  Chiếm 2-3% bệnh nhân nhập viện Biểu hiện da thường gặp nhất là: hồng ban 45%; mề đay, phù m

BỘ MÔN DA LIỄU – ĐẠI HỌC Y DƯỢC

TP.HCM

TRÚNG ĐỘC

DA DO THUỐC

1 Nêu được hai yếu tố chính để chẩn đoán trúng độc

da do thuốc.

2 Kể tên 13 dạng lâm sàng của trúng độc da do thuốc.

3 Mô tả triệu chứng lâm sàng của phát ban dạng sẩn,

hồng ban đa dạng, hồng ban sắc tố cố định tái phát.

4 Nêu được nguyên tắc xử trí khi bị trúng độc da do

thuốc.

5 Nêu được dịch tễ học và nguyên tắc chính trong

phòng ngừa trúng độc da do thuốc.

6 Lập kế họach chăm sóc bệnh nhân trúng độc da do

thuốc nặng( HC Stevens Johnson, HC Lyell).

 Chiếm 2-3% bệnh nhân nhập viện

 Biểu hiện da thường gặp nhất là: hồng ban (45%);

mề đay, phù mạch (23%)

 Thường xảy ra ở người lớn tuổi, nhất là phụ nữ

 Đa số phản ứng nhẹ, thường kèm ngứa

 Một số trường hợp rất nặng nề và có thể gây tử

vong

 Chẩn đoán dựa vào lâm sàng và bệnh sử

 Chẩn đoán nguyên nhân thường không dễ dàng

1 Phát ban dạng dát sẩn

 Thường gặp nhất

 Dát, sẩn, mảng hồng ban không tẩm nhuận,

thường đối xứng, khởi đầu ở thân mình, vùng

tì đè hoặc vùng chấn thương

 Đôi khi kèm mề đay và xuất huyết nhẹ

 Kèm theo ngứa trung bình hoặc nặng, sốt

 Vài phát ban có thể tiến triển thành hoại tử

thượng bì độc tính hoặc đỏ da toàn thân

lẻo như mí mắt,môi, cơ quan sinh dục ngoài

 Kèm ngứa dữ dội hoặc cảm giác châm chích

 Sang thương xuất hiện ồ ạt, trong vài phút

hoặc vài giờ, biến mất không để lại dấu vết

3 Hồng ban sắc tố cố định tái phát

 Sau uống thuốc, da xuất hiện những dát màu

đỏ thẫm hình tròn hoặc bầu dục, giới hạn rõ;

có thể tiến triển thành sẩn phù màu tím đen hoặc bóng nước chứa dịch trong

 Vị trí chọn lọc: bàn tay, cổ tay, vùng hậu

môn-sinh dục, vùng niêm mạc

 Hồng ban mất sau vài ngày để lại dát sắc tố

tồn tại lâu dài

 Tái phát ngay tại vị trí cũ

4 Hồng ban đa dạng

 Tổn thương có tính chất viêm, cấp tính

 Sang thương gồm: sẩn, mụn nước, bóng nước,

ban xuất huyết

 Sang thương đặc hiệu: hình tròn và nhiều

vòng ly tâm

 Vị trí: đối xứng, mặt duỗi tứ chi

5 Đỏ da toàn thân tróc vảy

6 Chàm

7. Ban xuất huyết.

8. Mụn trứng cá.

9. Sự thay đổi về sắc tố.

10. Hồng ban nút.

11. Teo và xơ teo.

12. Phát ban dạng vảy nến, lichen

13. Hoại tử da do coumarin.

1. Ngưng tất cả các thuốc nghi ngờ là tác nhân

gây bệnh

2. Xử trí các vấn đề có liên quan đến tổng trạng

trước Nếu có choáng phải xử lý ngay

3. Chống viêm nhiễm tại chỗ hay toàn thân

4. Vitamin C liều cao cần thiết cho mọi trường

hợp

5. Dùng thuốc kháng histamin

6. Corticoid trong trường hợp nặng(HC Stevens

Johnson, HC Lyell)

 Theo dõi tình trạng toàn thân và các dấu hiệu sinh tồn của người bệnh:

◦ Quan sát người bệnh: sắc mặt, vùng da tổn

thương, mức độ tổn thương.

◦ Tình trạng tiêu hoá.

◦ Đo mạch, nhiệt độ, nhịp thở, huyết áp, nước tiểu

24 giờ (màu sắc, số lượng).

◦ Chú ý tình trạng tinh thần của người bệnh

 Chăm sóc cơ bản và đặc biệt:

◦ Tuỳ mức độ nặng của bệnh bao giờ cũng phải chú

ý giữ vệ sinh môi trường xung quanh

◦ Chăm sóc: các vết loét, các tổn thương của da, các hốc tự nhiên

◦ Tinh thần: ân cần, thông cảm, quan tâm để người bệnh yên tâm tin tưởng điều trị

◦ Giúp hoặc làm vệ sinh thân thể, răng miệng, mắt mũi, bộ phận sinh dục, phòng dính, loét, nhiễm khuẩn

◦ Thực hiện các kỹ thuật chăm sóc được áp dụng trên người bệnh nếu cần: như chườm lạnh, đặt

thông dạ dày, đặt ống thông bàng quang…

◦ Nếu người bệnh không tự ăn được phải nuôi dưỡng

người bệnh bằng đường tĩnh mạch, qua thông dạ dày (đảm bảo đủ dinh dưỡng).

 Phát hiện sớm các dấu hiệu lâm sàng bất

thường của dị ứng thuốc như: phù Quincke, sốc phản vệ, hội chứng Stevens – Johnson, hội

chứng Lyell… và báo cáo ngay cho bác sĩ để xử trí kịp thời các biến chứng xảy ra

 Về nguyên tắc giống như chăm sóc bệnh nhân bị phỏng

diện rộng.

thở).

corticoid như xuất huyết tiêu hóa trên và dưới( ói ra máu, đi tiêu phân đen), thủng dạ dày( đau như dao đâm vùng

thượng vị).

ăn qua sonde dạ dày).

hậu môn).

 Hướng dẫn người bệnh và người nhà người bệnh biết cách phòng tai biến dị ứng do thuốc và

cách phát hiện sớm các dấu hiệu dị ứng

 Sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ,