Chuyên đề chuyên sâu về tác phẩm Tây Tiến. Tổng tập những đề văn hay và khó về bài thơ Tây Tiến. Tuyển tập đề ôn thi đại học về Tây Tiến. Tuyển tập đề ôn thi Đại học về Tây Tiến. Chuyên đề bồi dưỡng học sinh giỏi Tỉnh về bài Tây Tiến.
Trang 1CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG HSG TỈNH
PHẦN II.
ÔN LUYỆN TÁC PHẨM VĂN HỌC
THÔNG QUA LUYỆN ĐỀ
TÁC PHẨM: TÂY TIẾN (QUANG DŨNG)
Trang 2Đề 1: Về bài thơ Tây Tiến Văn 12 của Quang Dũng, có ý kiến cho rằng.
“Bài thơ Tây Tiến có phảng phất những nét buồn Những nét đau, nhưng đó
là cái buồn đau bi tráng Chứ không phải là cái buồn đau bi lụy” (Quang Dũng – Tác phẩm chọn lọc, Trần Lê Văn, H.1988)
Từ cảm nhận của anh (chị) về bài thơ Tây Tiến Hãy làm sáng tỏ nhận định trên?
Đề 2: Cảm hứng lãng mạn và bi tráng là nét nổi bật trong bài thơ Tây Tiến
Văn 12 của Quang Dũng Từ bài thơ Tây Tiến, suy nghĩ của anh/chị về ý kiến
trên
Đề 3: Có người nói rằng: “Cảm hứng chủ đạo của bài thơ Tây Tiến là nỗi nhớ
da diết của Quang Dũng về Tây Tiến” Hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.s
Đề 4:
Tây Tiến là một lệch chuẩn tài hoa và độc đáo Phân tích bài thơ để làm sáng
tỏ nhận định trên
Đề 5: Về hình tượng Tây Tiến đoàn quân không mọc tóc trong bài thơ Tây
Tiến Có ý kiến cho rằng: người lính ở đây có dáng dấp của các tráng sĩ thuở trước ý kiến khác thì nhấn mạnh: hình tượng người lính mang đậm vẻ đẹp của người chiến sĩ thời kháng chiến chống Pháp
Từ cảm nhận của mình về hình tượng này, anh chị hãy bình luận ý kiến trên
Đề 6: Đọc đoạn thơ Tây Tiến, đoạn 1, có ý kiến cho rằng: Đoạn thơ là bức
tranh thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, thơ mộng Song cũng đầy dữ dội, khắc nghiệt Ý kiến khác lại khẳng định: Đoạn thơ vẽ nên bức tượng đài về người chiến sĩ Tây Tiến kiêu hùng, bi tráng Song cũng rất đỗi lãng mạn, hào
hoa Anh (chị) suy nghĩ như thế nào về hai ý kiến trên?
Gợi ý
1.GT
- Ý kiến 1: 14 câu thơ đầu của baiì TT dựng lên bức tranh thiên nhiên TB với
2 đặc điểm nổi bật: hùng vĩ, dữ dội và thơ mộng, trữ tình
Trang 3- Ý kiến 2: đoạn thơ dựng lên bức chân dung về người chiến sỹ TT với nhữngđặc điểm: hào hùng, bi tráng, hào hoa lãng mạn.
=> Kết hợp cả 2 ý kiến, ta có được nhận định đầy đủ về giá trị nội dung củađoạn thơ
2.CM
- Ý kiến 1:
+ Bức tranh thiên nhiên TB hùng vĩ, dữ dội, khắc nghiệt:
“Dốc lên….ngàn thước xuống”
“Chiều chiều….trêu người”
+ Bức tranh thiên nhiên TB thơ mộng, trữ tình
“Mường Lát…hơi”…
- Ý kiến 2
+ Kiêu hùng, mạnh mẽ
Khí phách ngang tàng trước khó khăn
Vui đùa trước khó khăn
+ Bi tráng
+ Lãng mạn, hào hoa:
Hướng tâm hồn cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên TB thơ mộng trữ tình
Gắn bó thân thiết với đồng bào TB
3.Đánh giá
Đề 7: Cảm nhận của anh (chị) về nỗi nhớ được thể hiện trong hai đoạn thơ
của tác phẩm Tây Tiến và Việt Bắc:
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Trang 4Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.
(Trích Tây Tiến Văn 12 – Quang Dũng)
Ta đi ta nhớ những ngày
Mình đây ta đó, đắng cay ngọt bùi
Thương nhau chia củ sắn lùi
Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng
Nhớ người mẹ nắng cháy lưng
Địu con lên rẫy bẻ từng bắp ngô
Nhớ sao lớp học i tờ
Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan
Nhớ sao ngày tháng cơ quan
Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo,
Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều
Chày đêm nện cối đều đều suối xa…
(Trích Việt Bắc – Tố Hữu)
Đề 8: Cảm nhận của anh (chị) về vẻ đẹp riêng của hai đoạn thơ trong tác
phẩm Tây Tiến – Quang Dũng và Đất nước – Nguyễn Khoa Điềm:
Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành.
(Trích Tây Tiến – Quang Dũng)
Có biết bao người con gái con trai
Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi
Họ đã sống và chết
Giản dị và bình tâm
Không ai nhớ mặt đặt tên
Trang 5Nhưng họ đã làm ra Đất Nước.
(Trích Đất Nước, Nguyễn Khoa Điềm)
Đề 9
Cảm nhận về vẻ đẹp bi tráng của hình tượng người lính Tây Tiến đoàn quân
không mọc tóc trong bài thơ Tây Tiến (Quang Dũng) và hình tượng Lorca
trong bài thơ Đàn ghi ta của Lorca (Thanh Thảo).
+ Kiên cường trước khó khăn, làm chủ hoàn cảnh
+ Mạnh mẽ như những con hổ chốn rừng thiêng
+ Lí tưởng cao cả
+ Thôi thúc tinh thần đấu tranh Cả đất nước, núi sông tiếc thương, tiễn biệt
* Vẻ đẹp bi tráng của hình tượng Lorca
- Nét bi : Cái chết bi phẫn của Lorca
- Nét tráng :
+ Lorca bị hành hình nhưng tâm thái ung dung, bình thản
+ Tiếng đàn nghệ thuật của Lorca thì mãi mãi bất tử, sức mạnh trường tồnmãnh liệt
+ Lorca ra đi để lại sự tiếc thương cho bao thế hệ
+ Tâm thái chủ động của Lorca khi đi vào cõi chết
Trang 62.2 So sánh vẻ đẹp bi tráng của 2 hình tượng
*Điểm giống nhau
-Đều nói đến sự hi sinh
- Đều nhấn mạnh khí phách phi thường của người anh hùng
- Đều thể hiện thái độ thành kính, ngưỡng vọng, ca ngợi
* Điểm khác
- Tây Tiến :
+ Hình tượng người lính trực tiếp tham gia chiến đấu tại chiến trường Họphần đông là thanh niên, sính viên ở miền đất Hà Thành hiện rõ hào hoa,khí phách ngang tàng
+ Vẻ đẹp bi tráng của người lính TT được gợi về trong dòng hồi tưởng của tácgiả - 1 người đồng đội Thân mật, gần gũi
+ Thể hiện chất tài hoa, lãng mạn hào hoa của Quang Dũng
+ Thể thơ : Thất ngôn trường thiên, hình ảnh : hiện đại + ước lệ
- Lorca
+ Hình tượng người nghệ sĩ nhưng cũng đồng thời là chiến sĩ Con người ấy
cả cuộc đời hết mình chiến đấu cho tự do của dân tộc và cho đổi mới cách tânnghệ thuật cách Lorca ngã xuống đậm chất nghệ sĩ
+ Thanh Thảo cách xa Lorca cả về thời gian và không gian Thanh Thảo tri
âm với Lorca ; Thanh Thảo thể hiện thái độ thành kính, ngưỡng vọng
+ NT : TT sử dụng hình ảnh thơ đã xuất hiện trong thơ Thanh Thảo ; thể thơ
tự do, thơ siêu thực
Trang 7Đề 11 : So sánh hai đoạn thơ trong bài Đây thôn Vĩ Dạ- Hàn Mặc Tử và đoạn
thơ trong bài Tây Tiến – Quang Dũng
Cảm nhận của anh/chị về hai đoạn thơ sau:
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa
(Tây Tiến – Quang Dũng)
Gió theo lối gió mây đường mây
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?
ảo ảo, lung linh huyền hoặc: “hồn lau nẻo bến bờ”, “dáng người trên độc mộc” và “hoa đong đưa” Cảnh vật hiện lên qua nét vẽ của Quang Dũng dù rất mong manh mơ hồ nhưng lại rất giàu sức gợi, rất thơ, rất thi sĩ, rất đậm
Trang 8chất lãng mạn của người lính Hà thành:
“Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc”
Câu hỏi tu từ với phép điệp “có thấy”, “có nhớ” dồn dập như gọi về biết bao
kỷ niệm của một thời đã xa Trong tâm tưởng của nhà thơ, cây lau tưởng như
vô tri vô giác cũng mang hồn Cách nhân hoá có thần đã khiến thiên nhiên trở nên đa tình thơ mộng hơn Thiên nhiên mang “hồn” là bởi nhà thơ có cái nhìn hào hoa nhạy cảm hay bởi nơi đây còn vương vất linh hồn của những đồng đội của nhà thơ? Sự cảm nhận tinh tế hoà quyện với thanh âm da diết của nỗi nhớ đã làm vần thơ thêm chứa chan xúc cảm
Bên cạnh thiên nhiên, hình ảnh con người thấp thoáng trở về trong hồi ức của Quang Dũng “trên độc mộc”- chiếc thuyền làm bằng cây gỗ lớn, bóng dáng con người hiện lên đầy kiêu hùng, dũng cảm mà tài hoa khéo léo giữa dòng nước xối xả, mạnh mẽ đặc trưng của miền Tây Phải chăng tư thế đó đủ để người đọc nhận ra vẻ đẹp riêng của con người Tây Bắc, của đoàn binh Tây Tiến trong những năm tháng gian khổ mà hào hùng? “dáng người” ở đây có thể là dáng hình của người Tây Bắc, cũng có thể là chính những chiến sĩ Tây Tiến đang đối mặt với thách thức của thiên nhiên dữ dội chăng? Dù hiểu theo cách nào, dáng người trong thơ Quang Dũng cũng luôn khảm sâu trong tâm trí nhà thơ, luôn hiên ngang kiêu hùng mà uyển chuyển, tài hoa và khéo léo:
“Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”
Có thể khẳng định rằng, đây là một trong những chi tiết ‘đắt’ nhất mà Quang Dũng tạo nên cho bức tranh thiên nhiên miền Tây, đoá hoa giữa dòng là hội tụcủa cái nhìn đa tình vốn có trong tâm hồn người lính Hà Thành trẻ tuổi và vẻ thơ mộng của cảnh sắc nơi đây Nói như thế là bởi, ta nghiệm ra rằng, hình ảnh “hoa đong đưa” khi đang “trôi dòng nước lũ” là hình ảnh không thể có trong thực tại nhưng lại rất hợp lý khi đặt giữa mạch cảm hứng trữ tình của bài thơ Cánh hoa như đôi mắt đong đưa, lúng liếng với người lính trẻ hay bởi
Trang 9tâm hồn các anh quá hào hoa, quá lãng mạn yêu đời nên mới có thể nhìn thiênnhiên bằng cái nhìn đa tình đến như thế? Bằng bút pháp lãng mạn với phép nhân hoá, Quang Dũng đã vẽ nên nét vẽ thần tình, thâu tóm trọn vẹn vẻ đẹp của thiên nhiên Tây Bắc, gửi gắm vào đó cả nỗi nhớ niềm thương luôn cháy bỏng trong trái tim ông Phải yêu lắm đồng đội, yêu lắm thiên nhiên và con người nơi đây thì Quang Dũng mới có thể diễn tả tinh tế vẻ đẹp của chiều sương cao nguyên đến như vậy!
Bút pháp lãng mạn hào hoa, phép nhân hoá thần tình, cách dùng điệp từ khéo léo đã quyện hoà với nỗi nhớ chưa bao giờ nguôi ngoai trong sâu thẳm tâm trínhà thơ về đồng đội và thiên nhiên miền Tây Tổ quốc, tất cả tạo nên điểm sáng lấp lánh của tâm hồn một người chiến sĩ thiết tha với Tây Tiến, với quê hương Xin nhắc mãi vần thơ của ông trong nỗi nhớ chơi vơi da diết!
b Đoạn thơ trong bài Đây thôn Vĩ Dạ là khung cảnh sông nước xứ Huế qua cảm nhận của cái tôi trữ tình đầy tâm trạng.
Khổ thơ thứ nhất nói về cảnh vật thôn Vĩ khi “nắng mới lên” … ở khổ thơ thứhai, Hàn Mạc Tử nhớ đến một miền sông nước mênh mang, bao la, một
không gian nghệ thuật nhiều thương nhớ và lưu luyến Có gió, nhưng “gió theo lối gió” Cũng có mây, nhưng “mây đường mây” Mây gió đôi đường, đôi ngả:
“Gió theo lối gió, mây đường mây”.
Cách ngắt nhịp 4/3, với hai vế tiểu đối, gợi ta một không gian gió, mây chia lìa, như một nghịch cảnh đầy ám ảnh Chữ “gió” và “mây” được điệp lại hai lần trong mỗi vế tiểu đối đã gợi lên một bầu trời thoáng đãng, mênh mông Thi nhân đã và đang sống trong cảnh ngộ chia li và xa cách nên mới cảm thấygió mây đôi ngả đôi đường như tình và lòng người bấy nay Ngoại cảnh gió mây chính là tâm cảnh Hàn Mạc Tử
Không có một bóng người xuất hiện trước cảnh gió mây ấy Mà chỉ có “Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay” Cảnh vật mang theo bao nỗi niềm Sông Hương
Trang 10lững lờ trôi xuôi êm đềm, trong tâm tưởng thi nhân đã hóa thành “dòng nước buồn thiu”, càng thêm mơ hồ, xa vắng “Buồn thiu” là buồn héo hon cả gan ruột, một nỗi buồn day dứt triền miên, cứ thấm sâu mãi vào hồn người Hai tiếng “buồn thiu” là cách nói của bà con xứ Huế Bờ bãi đôi bờ sông cũng vắng vẻ, chỉ nhìn thấy “hoa bắp lay” Chữ “lay” gợi tả hoa bắp đung đưa trong làn gió nhẹ Hoa bắp, hoa bình dị của đồng nội cũng mang tình người vàhồn người.
Hai câu thơ 14 chữ với bốn thi liệu (gió, mây, dòng nước, hoa bắp) đã hội tụ hồn vía cảnh sắc thôn Vĩ Hình như đó là cảnh chiều hôm? Hàn Mạc Tử tả ít
mà gợi nhiều, tượng trưng mà ấn tượng Ngoại cảnh thì chia lìa, buồn lặng lẽ biểu hiện một tâm cảnh: thấm thía nỗi buồn xa vắng, cô đơn
Hai câu thơ tiếp theo gợi nhớ một cảnh sắc thơ mộng, cảnh đêm trăng trên Hương Giang ngày nào “Dòng nước buồn thiu” đã biến hóa kì diệu thành
“sông trăng” thơ mộng
“Thuyền, ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?”
Đây là hai câu thơ tuyệt bút của Hàn Mặc Tử được nhiều người ngợi ca, kết tinh rực rỡ bút pháp nghệ thuật tài hoa lãng mạn Một vần lưng tài tình Chữ
“đó” cuối câu 3 bắt vần với chữ “có” đầu câu 4, âm điệu vần thơ cất lên như một tiếng khẽ hỏi thầm “có chở trăng về kịp tối nay?” “Thuyền ai” phiếm chỉ, gợi lên bao ngỡ ngàng bâng khuâng, tưởng như quen mà lạ, gần đó mà xaxôi Con thuyền mồ côi nằm trên bến đợi “sông trăng” là một nét vẽ thơ mộng
và độc đáo Cả hai câu thơ của Hàn Mạc Tử, câu thơ nào cũng có trăng Ánh trăng tỏa sáng dòng sông, con thuyền và bến đò Con thuyền không chở người(vì người xa cách chia li) mà chỉ “chở trăng về” phải “về kịp tối nay” vì đã cách xa và mong đợi sau nhiều năm tháng Con thuyền tình của ước vọng nhưng đã thành vô vọng! Bến sông trăng trở nên vắng lặng vì “thuyền ai”: Con thuyền vô định Phiếm chỉ — là con thuyền mồ côi Còn đâu cô gái Huế
Trang 11diễm kiều, e ấp, mà chơ vơ còn lại con thuyền mồ côi khắc khoải đợi chờ trăng!
Sau cảnh gió, mây, là con thuyền, bến đợi và sông trăng Cảnh đẹp một cáchmộng ảo Cả ba hình ảnh ấy đều biểu hiện một nỗi niềm, một tâm trạng côđơn, thương nhớ đối với cảnh và người nơi thôn Vĩ Như ta đã biết, thời traitrẻ, Hàn Mặc Tử đã từng học ở Huế, từng có một mối tình đơn phương vớimột thiếu nữ thôn Vĩ, mang tên một loài hoa Với chàng thi sĩ tài hoa đa tình
và bất hạnh, đang sống trong cô đơn và bệnh tật, nhớ Vĩ Dạ là nhớ cảnh cũngười xưa Cảnh “gió theo lối gió, mây đường mây”, cảnh thuyền ai đậu bếnsông trăng đó là cảnh đẹp mà buồn., Buồn vì chia lìa, xa vắng, lẻ loi và vôvọng
4 Lí giải sự tương đồng và khác biệt
+ Cả Quang Dũng và Hàn Mặc Tử đều là những hồn thơ lãng mạn, tài hoa.+ Mỗi nhà thơ đều mang một cảm xúc riêng khi đứng trước khung cảnh sông nước
+ Hoàn cảnh sáng tác: cảnh ngộ riêng của mỗi nhà thơ và hoàn cảnh thời đại
để lại dấu ấn trong cảm xúc và hình ảnh thơ của mỗi nhà thơ
Trang 12Cảm nhận của em về vẻ đẹp của người chiến sỹ trong bài thơ Tây Tiến –
Quang Dũng , qua đó liên hệ tới vẻ đẹp của người chiến sỹ đang ngày đêmbảo vệ biển đảo quê hương?
Có thể trình bày bằng nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý sau:
a, Vẻ đẹp của người chiến sỹ trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng:
Với cảm hứng lãng mạn và ngòi bút tài hoa, Quang Dũng đã khác hoạ thànhcông hình tượng người lính Tây Tiến với vẻ đẹp lãng mạn đậm chất bi tráng
Vẻ đẹp tiêu biểu của người lính trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chốngpháp:
+ Vẻ đẹp của bức chân dung lẫm liệt, oai hùng: vẻ đẹp bật lên từ sự đối lập
giữa cái vẻ bề ngoài có phần xanh xao, tiều tuỵ với phong thái oai phong lẫmliệt của những vị “chúa tể sơn lâm” Vẻ đẹp của ý chí, của hào khí ngút trời
+ Vẻ đẹp tâm hồn đầy mơ mộng, dào dạt tình yêu thương: vẻ đẹp bật lên từ
những cảm xúc đối lập mà thống nhất:
căm thù quân xâm lược
tình yêu và nỗi nhớ nhung những người con gái nơi quê nhà
→ Chất hào hoa của của những chàng trai đất Hà Thành
+Vẻ đẹp của lí tưởng sống cao cả, chói ngời: vẻ đẹp được bật lên từ cách
miêu tả những sự hi sinh thầm lặng của những người chiến sĩ nơi đất kháchquê người Đó là cái bi nhưng đã được nâng đỡ bằng đôi cánh của lí tưởngnên đã trở thành bi tráng, bi tráng đến mức hào hùng Với tinh thần dấn thân
Trang 13họ tự nguyện hiến dâng tuổi thanh xuân cho một lí tưởng cao đẹp nhất: Độclập- Tự do Vì vậy vẻ đẹp của người lính Tây Tiến đã trở thành bất tử.
→ Vẻ đẹp của người chiến sỹ Tây Tiến là vẻ đẹp biểu trưng cho cả một thế hệngười Việt Nam ta trong thời kháng chiến chống Pháp
b, Vẻ đẹp của người chiến sĩ đang ngày đêm bảo vệ biển đảo quê hương:
– Những người chiến sĩ (chiến sĩ hải quân, chiến sỹ cảnh sát biển, chiến sĩbiên phòng…) đang hàng ngày hàng giờ đối mặt với sóng to gió lớn, thậm chí
cả bão tố, cuồng phong Đặc biệt, họ còn phải đối mặt với những âm mưuxâm lược, bành trướng, độc chiếm Biển Đông của nước láng giềng TrungQuốc Cụ thể như việc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 trên vùngbiển đặc quyền của Việt Nam cùng với những hành động đâm va hung hăngvào những tàu của Cảnh sát biển; việc ngang nhiên xây dựng sân bay, căn cứquân sự, khu dân cư…trên vùng biển thuộc hai quần đảo Trường Sa và HoàngSa…
Trong hoàn cảnh ấy, những người chiến sĩ vẫn ngày đêm kiên cường bám biểnvới quyết tâm bảo vệ toàn vẹn hải phận của Tổ quốc Đã có những tấm gương
hi sinh anh dũng cho sự bình yên của biển đảo quê hương.– Những người chiến sĩ ngày đêm đối mặt với hiểm nguy, gian khổ nhưngtâm hồn họ vẫn vô cùng lãng mạn Họ không quên viết những cánh thư gửingười yêu dấu, không quên gửi những kỉ vật của biển về quê hương…
→ Vẻ đẹp của những người chiến sĩ ấy cũng là vẻ đẹp biểu trưng cho tuổi trẻ
c, Đánh giá chung
– Vẻ đẹp của người chiến sỹ ở mọi thời đại luôn có sức lay động và lan toảmãnh liệt Vẻ đẹp vừa có tính truyền thống vừa mang tính thời đại
Đề bài 13