QUÁ TRÌNH tàn tật và BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA (CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH)

QUÁ TRÌNH TÀN TẬT & BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA... Quá trình tàn tậtTÀN TẬT: là một quá trình Nguyên nhân  Bệnh Disease  Khiếm khuyết Impairment  Giảm khả năng Disability Tàn tật Handicap

QUÁ TRÌNH TÀN TẬT

& BIỆN PHÁP PHÒNG

NGỪA

Mục tiêu

1 Biết về 4 giai đoạn của quá trình tàn tật

2 Áp dụng 3 bước phòng ngừa tàn tật

Quá trình tàn tật

TÀN TẬT: là một quá trình

Nguyên nhân  Bệnh (Disease)

 Khiếm khuyết (Impairment)

 Giảm khả năng (Disability)

Tàn tật (Handicap)

Hậu quả:

 Bản thân

 Gia đình

 Xã hội

Quá trình tàn tật

ĐỊNH NGHĨA: (theo WHO – 1980)

Theo mô hình ICIDH

( I nternational C lassification of I mpairments,

D isabilities, and H andicaps)

Quá trình tàn tật

1 Bệnh:

 Bệnh lý hay rối loạn

 Ở mức độ tế bào

 Do nhiễm trùng, chấn thương, mất cân

bằng chuyển hóa, tiến trình thoái hóa hay những nguyên nhân khác

 Thường là chẩn đoán y khoa của nhà

lâm sàng (Xuất huyết não,…)

Quá trình tàn tật

2 Khiếm khuyết:

 Mất hay bất thường của cấu trúc hoặc

chức năng về mặt giải phẫu, sinh lý hay tâm lý

 Ở mức độ mô, cơ quan hay hệ thống

 Biểu hiện bởi các dấu hiệu và triệu

chứng (Đau vai, liệt nửa người, co cứng cơ, dáng đi bất thường,rối loạn ngôn ngữ…)

Quá trình tàn tật

3 Giảm chức năng:

 Giới hạn hoặc mất khả năng thực hiện

một hoạt động theo cách thông thường

 Ở mức độ con người

 Đo lường bằng sự thực hiện các hành

vi thực thể và tâm thần trong hoạt động sống hằng ngày (Ăn uống, mặc quần áo, đi vệ sinh, giao tiếp,…)

 Hoạt động sống hằng ngày = ADL

(Activities of Daily Living)

Quá trình tàn tật

4 Tàn tật:

 Không thuận lợi do khiếm khuyết hay

giảm chức năng, làm giảm hoặc ngăn cản sự thực hiện một vai trò bình

thường (phụ thuộc tuổi, giới, các yếu

tố văn hóa và xã hội)

 Ở mức độ môi trường và xã hội

 Các hoạt động xã hội: tự chăm sóc

bản thân, quản lý gia đình, công việc

và giải trí…

Quá trình tàn tật

4 Tàn tật (t.t):

Đặc trưng bởi sự không tương xứng

giữa việc thực hiện thật sự 1 vai trò đặc biệt và sự mong chờ của cộng đồng về hành vi được coi là bình thường trong vai trò đó

(Bệnh nhân bị đột quỵ, sau khi tập vật lý trị liệu, đi bộ được nhưng chậm Người nhà không cho bệnh nhân ra đường 1 mình vì sợ té)

Biện pháp phòng ngừa

BƯỚC 1:

Yếu tố nguy cơ  Bệnh

Biện pháp: đẩy mạnh việc tăng cường sức

khỏe cộng đồng

 Giáo dục sức khỏe

 Vệ sinh môi trường – Tiêm chủng

 Giáo dục dinh dưỡng

 Mạng lưới y tế,…

Biện pháp phòng ngừa

BƯỚC 2:

Bệnh  Khiếm khuyết

Biện pháp: cố gắng giảm thời gian, độ nặng và

di chứng của bệnh

 Phát hiện sớm

 Can thiệp kịp thời

 Điều trị PHCN sớm, liên tục, toàn diện

Tập tại giường sớm

Biện pháp phòng ngừa

BƯỚC 3:

Khiếm khuyết  Giảm khả năng, Tàn tật

Biện pháp: cố gắng giảm mức độ tàn tật và

đẩy mạnh tiến trình PHCN ở những bệnh nhân có bệnh mạn tính hay không hồi phục

 Hoạt động trị liệu: huấn luyện để tự phục vụ

 Chỉnh hình và làm dụng cụ giả (giá thấp)

 Trợ giúp vận động và di chuyển

 Thay đổi môi trường sống: dốc xe lăn, thanh vịn,…

 Hướng nghiệp

 Chính sách hỗ trợ người tàn tật

Tập chức năng di chuyển

Tập chức năng bàn tay

Nẹp trợ giúp chức năng cầm nắm

Kết luận

Quá trình tàn tật (WHO – 1980) có 4 giai đoạn Chẩn đoán y khoa đơn thuần là không đủ cho can thiệp PHCN.

Hiểu rõ quá trình tàn tật và cách phòng ngừa:

 Ngăn ngừa, phát hiện sớm những khiếm khuyết và giảm chức năng.

 PHCN toàn diện  thực hiện được các hoạt động sống hằng ngày và tái hòa nhập xã hội.

Tài liệu tham khảo

1 Nguyễn Xuân Nghiên (2002), Vật lý trị liệu và

phục hồi chức năng, NXB Y Học Hà Nội.

2 Nguyễn Thế Luyến (2010), “Quá trình tàn tật

và ba biện pháp phòng ngừa”, Bài giảng

CTCH – PHCN, Lưu hành nội bộ.

3 DeLisa J.A (1998), Rehabilitation medicine:

Principle and practice, Lippincott Williams &

Wilkins.

4 American Physical Therapy Association

(2003), “Guide to physical therapist practice”,

Physical Therapy.

CHÚC CÁC BẠN HỌC TỐT!