5. Vẽ ảnh tạo bởi thấu kính phân kỳ. Trình bày cách vẽ. Dùng phương pháp hình học tính chiều cao ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính. Các dạng bài tập về máy ảnh, mắt, kính lúp. Tính[r]
Trang 1MA TRẬN ĐỀ HỌC KỲ II MÔN: VẬT LÝ 9 Năm học : 2011-2012
1 Trọng số nội dung kiểm tra :
Nội dung Tổng số tiết
Lí thuyết
Tỉ lệ thực
2 Khung ma trận đề kiểm tra :
Tên chủ đề
Cộng
1 Điện từ học
1/ Nêu được điều kiện xuất hiện
dòng điện cảm ứng và thế nào là dòng điện xoay chiều
2/ Nêu được cấu tạo máy phát
điện xoay chiều
3/ Nêu được các máy phát điện
đều biến đổi cơ năng thành điện năng
4/ Nêu được cấu tạo và nguyên
tắc hoạt động của máy biến áp
Thế nào là máy tăng áp, máy giảm áp
5/ Giải thích được nguyên tắc
hoạt động của máy phát điện xoay chiều có khung dây quay hoặc có nam châm quay
6/ Phát hiện dòng điện là dòng
điện xoay chiều hay dòng điện một chiều dựa trên tác dụng từ của chúng
7/ Nêu được công suất hao phí
trên đường dây tải điện tỉ lệ nghịch với bình phương của điện
áp hiệu dụng đặt vào hai đầu dây
9/ Giải thích được vì sao
có sự hao phí điện năng trên đường dây tải điện
10/ Giải thích được
nguyên tắc hoạt động của máy biến áp và vận dụng được công thức
U1
U2
=n1
n2
11/ Nghiệm lại công
thức U U1
2
=n1
n2 của máy
Trang 28/ Nêu được điện áp hiệu dụng
giữa hai đầu các cuộn dây của máy biến áp tỉ lệ thuận với số vòng dây của mỗi cuộn và nêu được một số ứng dụng của máy biến áp
biến áp
3.0 đ
2.Quang học 12/ Nêu được dòng điện xoay
chiều và điều kiện để xuất hiện dòng điện cảm ứng
13/ Nhận biết được thấu kính hội
tụ, thấu kính phân kì.và nắm được các tia sáng đặc biệt qua TK
14/ Nêu được đặc điểm của mắt
cận , mắt lão, cách khắc phục
.15/ Nêu được kính lúp là thấu
kính hội tụ có tiêu cự ngắn và được dùng để quan sát các vật nhỏ
16/ Kể tên được một vài nguồn
phát ra ánh sáng trắng thông thường, nguồn phát ra ánh sáng màu
17
/ Lăng kính có khả năng phân
tích chùm sáng trắng thành chùm sáng màu khác nhau
18/ Nêu được các đặc điểm về
ảnh của một vật tạo bởi TKHT
19/ Nêu được các đặc điểm về
ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì
20/ Nêu được tính chất tạo ảnh
của máy ảnh trên phim
21/ .Khi muốn nhìn rõ các vật ở
xa, gần thì mắt phải điều tiết nghĩa là tiêu cự thể thủy tinh thay đổi
22/ Sử dụng các tia đặc
biệt để dựng được ảnh của một vật tạo bởi TKHT, TKPK
23/ Xác định được
thấu kính là thấu kính hội tụ hay phân
kì qua việc quan sát ảnh của một vật tạo bởi thấu kính đó
24/ Xác định được
vị trí, chiều cao của ảnh hoặc vật qua kínhlúp,TKPK, TKTH
Số câu hỏi đề C13(5),C12(7),
C16(9),C17(10)
C15(13)
C19(8),C20(11) C18(16a) C22(12)
C24(16b,c ) 11 câu
7.0 đ
Trang 3TS câu hỏi 8,5 câu 5,5 câu 2câu 16
TS điểm
Trang 4Trường THCS Tham Đôn
Lớp:
Họ và tên:
KIỂM TRA HỌC KỲ II Năm học: 2011-2012 Môn: Vật Lý 9 Thời gian: 45 phút (Không kể giao đề )
Điểm:
A TRẮC NGHIỆM: (3 điểm)
Chọn câu trả lời đúng và điền vào bảng dưới đây mỗi câu đúng được 0.25 điểm:
Câu 1: Máy phát điện xoay chiềugồm các bộ phận chính nào dưới đây?
a)Nam châm vĩnh cửu và hai thanh quét c) Cuộn dây dẫn và nam châm
b) Ống dây điện có lõi sắt và hai vành khuyên d) Cuộn dây dẫn và lõi sắt
Câu 2 :Dòng điện cảm ứng xoay chiều xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín :
a) Luôn luôn tăng c) Luôn luôn giảm
b) Luân phiên tăng giảm d) Luôn luôn không đổi
Câu 3 Từ trường sinh ra trong lõi sắt của máy biến thế là:
a) Từ trường không thay đổi c)Từ trường mạnh
b) Từ trường biến thiên d) Không thể xác định chính xác được
Câu 4 : Với cùng một công suất điện truyền đi, công suất hao phí do tỏa nhiệt trên đường dây tải điện sẽ thay đổi như thế nào nếu tăng tiết diện dây dẫn lên 3 lần?
a) Giảm 3 lần b) Tăng 3 lần c) Giảm 9 lần d) Tăng 9 lần
Câu 5 Thấu kính phân kỳ là loại thấu kính:
a)Có phần rìa dày hơn phần giữa c) Có phần rìa mỏng hơn phần giữa
b) Có phần giữa và phần rìa dày như nhau d) Có phần giữa và rìa mỏng như nhau
a) Thấu kính hội tụ b) Thấu kính phân kì c) Máy ảnh d) Gương phẳng
Câu 7 Khi tia sáng truyền từ nước sang không khí thì:
a) Góc khúc xạ lớn hơn góc tới c) Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
b) Góc khúc xạ lớn bằng góc tới d) Góc khúc xạ lớn hoặc nhỏ hơn góc tới Câu 8: Một thấu kính hội tụ có tiêu cự 12cm, đặt vật sáng AB vuông góc với trục chính của thấu kính Trong các vị trí của vật sau đây, vị trí nào cho ảnh nhỏ hơn vật?
Câu 9: Một ngọn đèn phát ra ánh sáng đỏ qua tấm lọc màu lục ta sẽ thấy gì?
a) Ánh sáng màu đỏ b) Ánh sáng màu xanh
c) Màu gần như đen d) Ánh sáng trắng
Câu 10: Dụng cụ nào dùng để phân tích ánh sáng trắng?
a) Gương phẳng b) Lăng kính c) Đĩa mềm d) Tấm kính trong
Câu11:Ảnh của vật thu được trên phim của một máy ảnh có đặc điểm gì
a) Ảnh thật ngược chiều với vật và nhỏ hơn vật c) Ảnh thật cùng chiều với vật và lớn hơn vật
b)Ảnh thật cùng chiều với vật và nhỏ hơn vật d) Ảnh thật ngược chiều với vật và lớn hơn vật
Câu 12: Một thấu kính hội tụ có tiêu cự f, AB là vật sáng, A'B' là ảnh thật cùng nằm trên trục
chính của thấu kính, d là khoảng cách giữa vật và thấu kính Trong các vị trí sau đây, vị trí nào khoảng cách giữa ảnh và vật là nhỏ nhất?
Trang 5a) d = f b) d > f c) d = 2f d) d > 2f
B.TỰ LUẬN (7 điểm)
Câu 13:(1 điểm) Để quan sát vật nhỏ người ta dùng dụng cụ nào? Có đặc điểm gì? Đặt vật ở đâu
để quan sát? Mắt nhìn thấy vật hay ảnh của vật?
Câu 14 (2điểm) Cuộn dây sơ cấp của một máy biến thế có 4400 vòng khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều 220V thì giữa hai đầu cuộn thứ cấp có hiệu điện thế xoay chiều 12V
a) Máy này là máy tăng thế hay giảm thế? Giải thích
b) Tính số vòng cuộn dây thứ cấp tương ứng
Câu 15 Nêu đặc điểm của mắt cận, mắt lão và các khắc phục.
Câu 16 Một thấu kính hội tụ có tiêu cự f=12cm; vật AB dạng mũi tên cao h=6cm, đặt cách thấu
kính một khoảng d= 18cm và vuông góc với trục chính tại A, cho ảnh A'B' qua thấu kính
a) A'B' là ảnh thật hay ảnh ảo? Vì sao? Vẽ ảnh A'B'.
b) Dùng kiến thức hình học để tính chiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính c) Tìm vị trí đặt vật để ảnh và vật có tỉ lệ là ABA ' B ' = 45
Bài làm:
ĐÁP ÁN:
Trang 6I PHẦN TRẮC NGHIỆM (3Đ): Mỗi ý đúng 0,25đ.
II PHẦN TỰ LUẬN( 7Đ)
-Tiêu cự ngắn
- Trong khoảng tiêu cự -Ảnh của vật
0,25điể m 0,25điể m 0,25điể m 0,25điể m
b Số vòng dây của cuộn thứ cấp:
Ta có: U U1
2
=n1
n2
=> n2= U2U ∗ n1
1 = 12220∗ 4400 =220(Vòng)
1điểm 0,5điểm 0,5điểm
-Khắc phục: Đeo kính phân kì -Mắt lão nhìn rõ các vật ở xa, không nhìn rõ các vật ở gần
-Khắc phục: Đeo kính hội tụ
0,5điểm 0,25điể m 0,5điểm 0,25điể m
Câu 16:
OF = 12cm
AB = 6cm
OA’ = 36cm
A’B’ = ?
AA’ = ?
a.-Ảnh thật
- Vì d>f
Vẽ hình:
B I ∆ F' A’
A O
B’
b ∆F'A’B’ đồng dạng ∆F'OI
'
F F
'
F F
(1)
∆OAB đồng dạng ∆OA’B’
(2)
0,25điể m 0,25điể m
0,5 điểm
0,25điể m
Trang 7Từ (1) và (2), ta được:
'
=
'
F F
thay vào
OA '
OA ' −12
⇔ 12.OA' = 18.(OA'-12)
⇔ 12.OA' = 18.OA' – 216
⇔ 6.OA' = 216 ⇒ OA' = 2166 =36 (cm)
Ta có:
A'B' =
OA ' AB
36 6
18 = 12 (cm)
c ∆F'A’B’ đồng dạng ∆F'OI (g-g)
⇒ ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' 4
A F OF
'
F
F
= 9,6(cm)
⇒ OA' = OF' + A'F' = 9,6 +12 = 21,6(cm)
∆OAB đồng dạng ∆OA’B’
⇒
⇒ OA= ABA ' B ' OA '=
5
4∗21 , 6
= 27(cm)
0,25điể m
0,25điể m
0,25điể m
0,5điểm
Trang 8Trường THCS Tham Đôn
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KỲ II Môn : VẬT LÝ 9-Năm học 2011-2012
I LÝ THUYẾT :
1 Nêu khái niệm và cách tạo ra dòng điện xoay chiều?
2 Nêu cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều Cấu tạo của máy phát điện xoay chiều
trong kỹ thuật?
3 Điều kiện để xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều trong cuộn dây dẫn kín là gì?
4 Những tác dụng của dòng điện xoay chiều là gì?
5 Nêu nguyên nhân làm hao phí điện năng trên đường dây tải điện khi truyền tải điện năng đi xa?
Công thức xác định công suất hao phí do tỏa nhiệt trên đường dây tải điện là? Cách làm giảm hao phí điện năng trên đường dây tải điện
6 Máy biến thế dùng để làm gì? Trình bày cấu tạo, nguyên tắc hoạt động và hệ thức của máy biến
thế Khi nào thì máy biến thế là máy tăng thế, giảm thế?
7 Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì? Trình bày mối quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ khi ánh
sáng truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác?
8 Cách nhận biết TKHT, Cách dựng ảnh của một vật qua TKHT?
9 Cách nhận biết TKPK, Cách dựng ảnh của một vật qua TKPK?
10 Đường truyền của 3 tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ là gì?
Nêu các trường hợp vật sáng đặt trước thấu kính hội tụ cho ảnh có đặc điểm gì?
11 Đường truyền của hai tia sáng qua thấu kính phân kỳ là gì?
- Vật sáng đặt trước thấu kính phân kỳ cho ảnh có đặc điểm gì?
12 Những bộ phận chính của máy ảnh là gì ? Ảnh trên phim có đặc điểm gì?
13 Hai bộ phận quan trọng nhất của mắt là gì? Quá trình điều tiết là gì? Thế nào là điểm cực viễn
(CV), điểm cực cận (CC) của mắt? Giới hạn nhìn rõ của mắt
14 Nêu đặc điểm của mắt cận, mắt lão và cách khắc phục
15 Để quan sát vật nhỏ người ta dùng dụng cụ nào? Có đặc điểm gì? Đặt vật ở đâu để quan sát?
Mắt nhìn thấy vật hay ảnh của vật? Vẽ hình minh họa
16 Cho một số ví dụ về nguồn phát ra ánh sáng trắng và ánh sáng màu? Cách tạo ra ánh sáng màu?
Trang 917 Trình bày 1 thí nghiệm phân tích chùm ánh sáng trắng thành chùm ánh sáng màu?
- Trộn ánh sáng đỏ với ánh sáng lục và lam cho ra ánh sáng màu gì?
- Trộn ánh sáng đỏ với lục, đỏ với lam và lam với lục cho ra ánh sáng màu gì?
18 Ánh sáng có những tác dụng nào? Nêu ứng dụng mỗi trường hợp.
II BÀI TẬP :
1 Dạng bài tập áp dụng hệ thức của máy biến thế
2 Dạng bài tập áp dụng công thức công suất hao phí do tỏa nhiệt
3 Vẽ tia tới, tia khúc xạ, xác định góc tới góc khúc xạ
4 Vẽ ảnh tạo bởi thấu kính hội tụ Có trình bày cách vẽ Dùng phương pháp hình học tính toán khoảng cách từ ảnh đến quang tâm O, và chiều cao của ảnh?
5 Vẽ ảnh tạo bởi thấu kính phân kỳ Trình bày cách vẽ Dùng phương pháp hình học tính chiều cao ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính
6 Các dạng bài tập về máy ảnh, mắt, kính lúp
Ví dụ 1 Người ta muốn tải một công suất điện 500000 W từ nhà máy điện đến một khu dân cư
cách nhà máy 20Km Hiệu điện thế giữa hai đầu dây tải điện là 10000V, cứ 1km dây dẫn có điện trở
là 0,5Ω Tính công suất hao phí vì toả nhiệt trên đường dây
Ví dụ 2 Một máy biến thế có số vòng ở cuộn thứ cấp là 2200 vòng, khi đặt hiệu điện thế xoay
chiều U1= 24V vào 2 đầu cuộn sơ cấp thì giữa 2 đầu cuộn thứ cấp có hiệu điện thế xoay chiều U2=120V a) Máy này là máy tăng thế hay giảm thế? Giải thích
b) Tính số vòng cuộn thứ cấp tương ứng.
Ví dụ 3 Một nguồn điện có HĐT U = 2500 V, điện năng được truyền tải bằng dây dẫn đến nơi tiêu
thụ Biết điện trở của dây dẫn là 10 Ω và công suất của nguồn là P = 100 KW Hãy tính:
a) Công suất hao phí trên đường dây
b) Hiệu điện thế ở nơi tiêu thụ
c) Hiệu suất của sự tải điện
d) Để giảm công suất hao phí đi 4 lần thì cần tăng HĐT trước khi tải điện bao nhiêu lần ?
Ví dụ 4 Một vật sáng AB có chiều cao h = 2cm đặt trước thấu kính hội tụ có tiêu cự 12 cm Vuông
góc vơi trục chính, A nằm trên trục chính và cách thấu kính 16 cm
a)Hãy dựng ảnh A/B/ của AB
b)Trình bày cách vẽ ảnh
c)Dùng phương pháp hình học tính: Chiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính
d)Khi di chuyển vật 8 cm (2 chiều ngược nhau) thì ảnh di chuyển một khoảng bao nhiêu?
Ví dụ 5 Một vật sáng AB có chiều cao h = 2cm đặt trước thấu kính phân kỳ có tiêu cự 12cm.
Vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính và cách thấu kính 36 cm
a)Hãy dựng ảnh A/B/ của AB
b)Trình bày cách vẽ ảnh
c)Dùng phương pháp hình học tính : Chiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính
d)Khi di chuyển vật 10cm (2 chiều ngược nhau) thì ảnh di chuyển một khoảng bao nhiêu?
Ví dụ 6 Một vật sáng AB có chiều cao h =1,5cm đặt trước thấu kính hội tụ có tiêu cự 15 cm.
Vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính và cách thấu kính 12 cm
a)Hãy dựng ảnh A/B/ của AB
Trang 10b)Trình bày cách vẽ ảnh.
c)Dùng phương pháp hình học tính : Chiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính
d)Khi di chuyển vật 5cm (2 chiều ngược nhau) thì ảnh di chuyển một khoảng bao nhiêu?
Ví dụ 7: Một thấu kính hội tụ có tiêu cự f=15cm; vật AB dạng mũi tên cao h=4cm, đặt cách thấu
kính một khoảng d= 25cm và vuông góc với trục chính tại A, cho ảnh A'B' qua thấu kính
d) A'B' là ảnh thật hay ảnh ảo? Vì sao? Vẽ ảnh A'B'.
e) Dùng kiến thức hình học để tính chiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính f) Tìm vị trí đặt vật để ảnh và vật có tỉ lệ là ABA ' B ' = 45
Ví dụ 8: Một thấu kính hội tụ có tiêu cự f=15cm; vật AB dạng mũi tên cao h=5cm, đặt cách thấu
kính một khoảng d= 12cm và vuông góc với trục chính tại A, cho ảnh A1B1 qua thấu kính
a) A1B1 là ảnh thật hay ảnh ảo? Vì sao? Vẽ ảnh A1B1.
b) Bằng kiến thức hình học tính chiều cao h' của ảnh và khoảng cách d' từ ảnh đến vật.
c) Tìm vị trí dặt vật để có ảnh thật A2B2 qua thấu kính với tỉ lệ giữa ảnh thật và vật là
A2B2
2
3 (Chúc các em thi đạt kết quả tốt )