Tiết 17- Từ ngữ địa phương và biệt ngữ XH - Website Trường THCS Phan Bội Châu - Đại Lộc - Quảng Nam

Khác với từ ngữ toàn dân,từ ngữ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng ở một(hoặc một số) địa phương nhất định... Đọc ví dụ sau:. a)Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lạ[r]

Lớp 8/1

TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI

Quan sát những từ in đậm trong các ví dụ sau đây:

Sáng ra bờ suối ,tối vào hang

( Hồ Chí Minh,Tức cảnh Pác Pó)

Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt, đầy sân nắng đào (Khi con tu hú-Tố Hữu)

Từ địa phương Từ toàn dân

bẹ bắp

ngô

?Tìm những từ địa phương trong đoạn thơ,cho biết những

từ đó được sử dụng ở địa phương nào?Tìm những từ toàn dân tương ứng với những từ đó?

Ghé tai mẹ,hỏi tò mò

Cớ răng ông cũng ưng cho mẹ chèo?

Mẹ cười:Nói cứng,phải xiêu

Ra khơi ông còn dám,tui chẳng liều bằng ông!

Nghe ra ông cũng vui lòng Tui đi,còn chạy ra sông dặn dò:

“Coi chừng sóng lớn,gió to Màn xanh đây mụ, đắp cho kín mình

(Mẹ suốt-Tố Hữu)

TỪ ĐỊA PHƯƠNG TỪ TOÀN DÂN

cớ răng Ưng mụ

tại sao chịu vợ

-Các từ địa phương trên được dùng chủ yếu ở miền Trung.

Khác với từ ngữ toàn dân,từ ngữ địa phương

là từ ngữ chỉ sử dụng ở một(hoặc một số) địa phương nhất định.

Đọc ví dụ sau:

a)Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại

bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến…Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư,nhắn người thăm tôi lấy một vài lời và gửi cho tôi lấy một đồng quà.

Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

-Không !Cháu không muốn vào.Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

-Mẹ và mợ là hai từ đồng nghĩa.Tác giả dùng

từ mẹ để miêu tả những suy nghĩ của nhân

vật,dùng từ mợ để nhân vật xưng hô đúng với đối tượng và hoàn cảnh giao tiếp.

-Tầng lớp trung lưu thường dùng các từ mợ để gọi mẹ,cậu để gọi cha.

Vậy các từ mẹ,cha là từ toàn dân,còn từ mợ, cậu

là biệt ngữ xã hội.

-Chán quá,hôm nay mình phải nhận con ngỗng

cho bài tập làm văn.

-Trúng tủ,hắn nghiễm nhiên đạt điểm cao nhất

lớp

-Ngỗng : điểm 2

-Trúng tủ :Đề bài ra đúng câu đã học, đã chuẩn bị

-Học sinh,sinh viên

-Quay phim,coppy,cây gậy,trứng ngỗng,cúp tiết,cắn bút…

?Tại sao trong các đoạn văn,thơ sau đây,tác giả vẫn dùng

một số từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội?

- Đồng chí mô nhớ nữa

Kể chuyện Bình Trị Thiên

Cho bầy tui nghe ví

Bếp lửa rung rung đôi vai đồng chí

-Thưa trong nớ hiện chừ vô cùng gian khổ,

Đồng bào ta phải kháng chiến ra ri

(Theo Hồng Nguyên,Nhớ)

-Cá nó để dằm thượng áo ba đờ suy,khó mõi lắm

(Nguyên Hồng,Bỉ vỏ)

Qua 2 đoạn trích của 2 tác giả ta thấy họ vẫn sử dụng

từ địa phương và biệt ngữ xã hội vì để tô đậm thêm

màu sắc địa phương ,màu sắc tầng lớp xã hội,tính cách nhân vật.

Bài tập 3:Trong những trường hợp giao tiếp sau

đây,trường hợp nào nên dùng từ ngữ địa phương,trường hợp nào không nên dùng từ ngữ địa phương

a)Người nói chuyện với mình là người cùng địa

phương(Nên)

b)Người nói chuyện với mình là người địa phương

khác(không nên)

c)Khi phát biểu ý kiến ở lớp(không nên)

d)Khi làm bài tập làm văn(có thể)

e)Khi viết đơn từ,báo cáo gửi thầy cô giáo.(không nên) g)Khi nói chuyện với người nước ngoài bằng tiếng

Việt(không nên)

Bài tập củng cố:Chọn câu trả lời Đúng hoặc Sai cho các nhận định sau:

Từ ngữ địa phương là từ ngữ được sử dụng rộng rãi trong cả nước

5 4321 0

Bài tập củng cố:Chọn câu trả lời Đúng hoặc Sai cho các nhận định sau:

Ở địa phương nào cũng cần sử dụng từ ngữ toàn dân

5 4321 0

Bài tập củng cố:Chọn câu trả lời Đúng hoặc Sai cho các nhận định sau:

Biệt ngữ xã hội chỉ được dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định

5 4321 0

Bài tập củng cố:Chọn câu trả lời Đúng hoặc Sai cho các nhận định sau:

Trong thơ văn không được sử dụng từ địa phương và biệt ngữ xã hội

5 4321 0

Bài tập củng cố:Chọn câu trả lời Đúng hoặc Sai cho các nhận định sau:

Để tránh lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội,cần tìm hiểu các từ ngữ toàn dân tương ứng để sử dụng khi cần thiết

5 4321 0

Về Nhà:

-Học bài,hoàn thành các bài tập còn lại

-Chuẩn bị bài:Trợ từ,thán từ

+Thế nào là trợ từ?Tìm các trợ từ thường gặp? +Thế nào là thán từ?Thán từ có mấy loại chính?