- Hàm ý phụ thuộc vào tình huống giao tiếp, tức cùng.. - Hàm ý phụ thuộc vào tình huống giao tiếp, tức cùng.[r]
Trang 2Tình huống 1
Sắp đến giờ vào lớp,cô
giáo hỏi một bạn học sinh:
- Mấy giờ rồi em?
Tình huống 2:
Nam đi học muộn, đến sân trường gặp cô giáo, cô giáo hỏi:
- Mấy giờ rồi em?
Mục đích của hành động nói trong hai câu hỏi trên
Trang 3- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh nên giật mình nói to, giọng c ời nh ng đầy tiếc
rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt laị chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái khỏi trở lại
bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ s mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi. ( Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
Trang 4- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh nên giật mình nói to, giọng c ời
nh ng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt laị chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái
khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ s mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.
( Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
Trang 5Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
=> Hàm ý
- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !
=> Tường minh
Trang 6* Nghĩa t ờng minh là phần thông báo đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
* Hàm ý là phần thông báo tuy không đ ợc
diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng
có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.
Trang 7- Tường minh: tường tận, cụ thể, sáng tỏ
- Hàm ý: ẩn chứa ở bên trong
Trang 10* Thảo luận:
Em có hiểu được nội dung đoạn clip trên không?
-Nếu hiểu được thì cho biết nội dung của
đoạn clip trên
-Nếu không hiểu được thì cho biết vì sao?
Trang 11- Hàm ý phụ thuộc vào tình huống giao tiếp, tức cùng một câu nói nhưng trong những tình huống khác nhau thì hàm ý sẽ khác nhau
Ví dụ : Trời sắp mưa rồi đấy!
Hàm ý: - Lấy quần áo vào.
- Nhớ mang áo mưa theo.
- Đừng đi, kẻo ướt.
-…
Lưu ý
Trang 12•Tình huống:
Bạn rủ mình đi xem phim
Hãy nêu một số hàm ý từ chối không đi
Trang 13Bài 1
- Trời ơi, chỉ còn có năm phút !
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng c ời nh ng
đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng
đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ s mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi
( Theo Nguyễn Thành Long, Lặng Lẽ Sa Pa)
Trang 14B i t p 1 /sgk.75: à ậ
a Câu : Ông hoạ sĩ già tặc lưỡi đứng dậy
=> Chưa muốn chia tay với anh thanh niên.
- Từ : Tặc lưỡi => Luyến tiếc
(Đây là cách dùng hình ảnh để diễn đạt ý của ngôn
ngữ nghệ thuật)
b Từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái
“Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi"
Hàm ý: cô gái đang bối rối đến vụng về vì ngượng ( vì
cô đã kín đáo để khăn lại làm kỉ vật cho anh thanh niên, anh lại thật thà tưởng cô bỏ quên nên gọi cô để trả lại)
Trang 15Bài 4. Đọc đoạn trích sau đây ( trích từ truyện ngắn Làng của Kim Lân), cho biết những câu in đậm có phải là câu chứa hàm ý không Vì sao?
a Có ng ời hỏi :
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà ?
- ấy thế mà bây gìơ đổ đốn ra thế đấy !
Ông Hai trả tiền n ớc, đứng dậy, chèm chẹp miệng, c ời nhạt một tiếng, v ơn vai nói to:
- Hà, nắng gớm, về nào
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng c
ời nói xôn xao của đám ng ời mới tản c lên ấy vẫn dõi theo.
Trang 17Những câu in đậm trong đoạn trích :
- Hà, nắng gớm, về nào
câu nói lảng ( nói sang đề tài khác để tránh
đề tài bàn tán ).
- Tôi thấy ng ời ta đồn
Câu nói dở dang.
Những câu trên không chứa hàm ý.
Trang 18Hãy chọn đáp án đúng trong các câu sau?
1 Hàm ý là phần thông báo:
A Trái ngược với nghĩa tường minh.
B Ẩn đằng sau nghĩa tường minh.
C Không diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
D Được diễn đạt trực tiếp trong câu.
2 Dùng hàm ý trong trường hợp nào sau đây?
A Khi không biết diễn đạt rõ ý.
B Khi không muốn nói rõ ý.
C Khi không muốn người nghe hiểu ý.
D Khi muốn chấm dứt cuộc thoại.
C
B
Trang 201 Học bài:
- Đọc kĩ bài trong SGK – Học thuộc kết luận.
- Luyện tập để phân biệt được nghĩa tường minh và hàm
ý Rèn luyện kĩ năng dùng hàm ý và hiểu hàm ý.
- Tập viết đoạn văn ngắn có câu sử dụng nghĩa tường minh và hàm ý.
2 Chuẩn bị :
- Đọc ngữ liệu và trả lời câu hỏi.
- Tìm hiểu bài tập phần luyện tập.