KHÁM VÙNG KHUỶU và CẲNG TAY (CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

 Xương cánh tay Xương quay  Xương trụ  Khớp cánh tay-quay  Khớp cánh tay-trụ  Khớp quay-trụ trên  Khớp quay-trụ dưới Các xương khớp vùng khuỷu và cẳng tay...  Bao khớp khuỷu Dâ

KHÁM VÙNG KHUỶU

& CẲNG TAY

CÁC MẪU CHUẨN

Mục tiêu

 Thuộc giải phẫu

 Khám theo trình tự

 Biết rõ các tiêu chuẩn chẩn

đoán một khớp khuỷu và cẳng tay bình thường

Nhắc lại giải phẫu:

những điểm quan trọng

 Hình dáng

 Xương, các mốc xương

 Khớp, dây chằng

Hình dáng bên ngoài

 Xương cánh tay

 Xương quay

 Xương trụ

 Khớp cánh tay-quay

 Khớp cánh tay-trụ

 Khớp quay-trụ trên

 Khớp quay-trụ dưới

Các xương khớp vùng khuỷu và cẳng tay

 Bao khớp khuỷu

 Dây chằng bên trong

 Dây chằng bên

ngoài

 Dây chằng vòng

 Màng liên cốt

Các dây

chằng và bao khớp vùng khuỷu và

cẳng tay

 Bao khớp khuỷu

 Dây chằng bên trong

 Dây chằng bên

ngoài

 Dây chằng vòng

 Màng liên cốt

Các dây

chằng và bao khớp vùng khuỷu và

cẳng tay

 Dây chằng bên trong : giữ cẳng tay không dạng

 Dây chằng bên ngoài : giữ cẳng tay không khép

 Dây chằng vòng : giữ chỏm xương

quay áp sát xương trụ, cho phép

chỏm quay xoay mà không bị trật

 Màng liên cốt : giữ khoảng cách hai xương cẳng tay

Nhiệm vụ của các dây

chằng

Các cơ vùng cẳng tay

 Chú ý mỗi cơ : nguyên ủy, bám tận, thần kinh chi phối, tác động.

 Cùng 1 động tác có thể có nhiều cơ cùng tham gia hoạt động.

10

Thiết đồ cắt ngang cẳng tay

ở 3 vị trí:

1/3 trên

1/3 giữa

1/3 dưới

Các thiết đồ

ngang ở cẳng tay: chú ý giới hạn của các

khoang và các phần tử chứa trong khoang

Chú ý các

động mạch

chính ở cẳng tay: động mạch quay , động

mạch trụ , nối nhau ở bàn tay qua các cung

động mạch gan tay nông và

gan tay sâu.

Vận động của khớp khuỷu

và cẳng tay

 Gấp khuỷu : cơ nhị đầu, cơ cánh tay trước

 Duỗi khuỷu : cơ tam đầu, cơ khuỷu

 Sấp cẳng tay : cơ sấp tròn, cơ sấp vuông

 Ngửa cẳng tay : cơ ngửa ngắn, cơ nhị đầu

Chú ý các điểm bám tận của cơ để

giải thích các sự di lệch trong gãy xương

CÁC TIÊU CHUẨN

BÌNH THƯỜNG

VÙNG KHUỶU VÀ CẲNG TAY

Góc mang

Các mốc xương vùng khuỷu

 Mỏm trên lồi cầu trong (MTRR)

 Mỏm trên lồi cầu ngoài

(MTLC)

 Mỏm khuỷu

 Chỏm xương quay

Liên quan của 3 mốc xương :

mỏm trên lồi cầu - mỏm khuỷu - mỏm

trên ròng rọc

Mối liên quan 3 mốc xương vùng

khuỷu

Khuỷu duỗi

nhìn sau

Khuỷu gậpnhìn sau

Khuỷu gập nhìn nghiêng

Cách tìm chỏm xương quay

Vị trí chỏm xương quay bình thường :

sờ

Sấp ngửa cẳng tay

Nằm dưới MTLC khi khuỷu duỗi

Nằm trước MTLC khi khuỷu gấp

Cảm nhận

cục xương

lăn dưới

ngón tay

Đo chiều dài

 Chiều dài bên quay : đo từ mỏm trâm quay đến mỏm trên lồi cầu ngoài

(tương đối) hoặc chỏm xương quay (tuyệt đối)

 Chiều dài bên trụ : đo từ mỏm trâm

trụ đến mỏm khuỷu (tuyệt đối) hoặc đến mỏm trên lồi cầu trong (tương đối)

Chiều dài tương ứng hai bên bằng nhau

Vận động khớp khuỷu gồm :

Gập - Duỗi

Sấp - Ngửa

(Không có dang và khép)

Biên độ vận động bình thường:

Vận động gấp -

duỗi khuỷu

Vận động sấp - ngửa cẳng tay

Tư thế khởi đầu :

BN ngồi , khuỷu gập 90o,

cẳng tay hướng ra trước

Khởi đầu

Khám sấp - ngửa cẳng tay

Khám sấp - ngửa cẳng tay

Các test đánh giá các cơ

 Bệnh nhân cố gắng làm một

động tác và thầy thuốc thì cản giữ lại không cho vận động (gây nên sự gồng cơ gắng sức)

Nghiệm pháp nầy đánh giá sức

cơ (6 bậc: 0,1,2,3,4,5)

Các test đánh giá các gân

 Bệnh nhân cố gắng làm một động tác và thầy thuốc thì cản giữ lại

không cho vận động, hậu quả là

các gân cơ bị kéo căng quá mức

Nếu các chỗ bám của gân vào

xương bị viêm sẽ làm BN đau tăng

Các test đánh giá các gân

 Nghiệm pháp nầy thường được dùng để chẩn đoán các

chứng viêm gân trong bệnh lý thấp ngoài khớp (thường gặp là hội chứng viêm mỏm trên lồi cầu ngoài – Tennis’elbow)

Các test đánh giá các gân

 Nghiệm pháp nầy cũng được dùng để chẩn đoán các gãy mỏm trên lồi cầu ngoài và mỏm trên lồi cầu trong (mỏm trên ròng rọc): nghiệm pháp lôi kéo đau.

Nghiệm pháp Tennis’elbow

Nghiệm pháp dạng – khép cẳng tay

Dấu Tinel

Khám từng bó cơ

Khám và đánh giá gân cơ nhị đầu

X-quang khớp khuỷu bình thường

Chú ý các khe khớp, diện tiếp xúc đài quay là chỏm con; tiếp xúc với mỏm

khuỷu (khuyết ròng rọc) là ròng rọc

X-quang cẳng tay bình thường

KHÁM VÙNG KHUỶU

& CẲNG TAY

CÁC DẤU HIỆU

BỆNH LÝ

Để biết một

dấu hiệu nào

đó là bệnh lý

Cần phải biết

các tiêu chuẩn bình thường

Đó là các mẫu chuẩn

Các nguyên tắc quan trọng

cần tuân thủ

 Phải hỏi kỹ bệnh sử, nguyên nhân bệnh để có hướng chẩn đoán.

 Khám toàn diện để tránh bỏ sót

các dấu hiệu lâm sàng, các triệu

chứng đặc hiệu.

 Kết hợp khám lâm sàng và các xét nghiệm để có chẩn đoán xác định.

Hội chứng gãy xương :

3 triệu chứng đặc hiệu :

chắc chắn (gãy xương

hoàn toàn , có di lệch)

− Biến dạng

− Cử động bất thường

− Tiếng lạo xạo

Hội chứng gãy xương :

4 triệu chứng không đặc hiệu : nghi ngờ (gãy xương không di lệch hoặc gãy

không hoàn toàn):

− Sưng

− Bầm tím

− Mất cơ năng

− Đau

Hội chứng gãy xương :

Cần khai thác thêm triệu

chứng đau, nó có thể là

dấu hiệu của gãy xương

chắc chắn như: có một

điểm đau chói rõ rệt kết hợp với đau khi dồn gõ từ

xa hoặc khi lôi kéo (trường hợp các gãy nơi bám của gân cơ).

59

Hội chứng trật khớp :

3 triệu chứng đặc hiệu :

− Biến dạng điển hình (mỗi kiểu trật khớp có biến

dạng đặc biệt riêng)

− Dấu ổ khớp rỗng (ổ

khớp không có chỏm)

− Dấu cử động lò xo (làm động tác ngược chiều biến dạng, khi buông tay ra chi

bật trở về tư thế cũ ).

Hội chứng viêm cấp

Các dấu hiệu của Bong

gân :

Tìm các dấu hiệu của đứt dây chằng giữ vững khớp (dây chằng bên)

• ấn vào dây chằng đau,

• có cử động bất thường

dạng , khép.

• không có dấu hiệu của

gãy xương hay trật khớp

Di chứng của gãy xương

 Can xương (tiền căn gãy xương)

Can xương lệch xấu (tiền căn gãy xương + biến dạng + mất chức năng)

Khớp giả (tiền căn gãy xương + cử động bất thường nơi chỗ gãy).

 U xương : khối u cứng không di động

 U phần mềm : khối u di động Thường gặp u bao hoạt dịch là một khối u lùng nhùng nằm phía sau khuỷu.

 Viêm xương, khớp : Có các triệu chứng

sưng , nóng , đỏ , đau ; tăng tuần hoàn bàng hệ; có hạch vùng; có lổ dò

Trong viêm khớp thì mọi vận động khớp dù nhẹ cũng làm đau tăng.

 Viêm gân : (thấp ngoài khớp) : thường là viêm mỏm trên lồi cầu ngoài = Hội chứng đau mỏm trên lồi cầu của người chơi Tennis

(Tennis’elbow syndrom)

Trong chấn thương vùng khuỷu và cẳng tay, tổn thương có thể gặp

 Gãy mỏm vẹt.

 Gãy chỏm quay.

 Gãy mỏm khuỷu

 Gãy thân 2 xương cẳng tay

 Gãy 1 xương quay hoặc trụ.

 Gãy đầu dưới xương quay

 Gãy trật Monteggia.

 Gãy trật Galéazzi (xem bài cổ tay)

 Trật khớp khuỷu.

Dưới đây là một

số dấu hiệu lâm sàng cần chú ý

để chẩn đoán

các tổn thương đó

:

GÃY TRÊN 2 LỒI CẦU :

Gặp ở trẻ con, khuỷu sưng

to và đau, bầm tím Kirmisson,

Khuỷu lệch vẹo trong

Thay đổi liên quan các mốc

đổi không đặc hiệu

71

Gãy lồi cầu ngoài :

 khuỷu sưng và đau nhiều bên

ngoài, khuỷu vẹo trong (gãy

mới) hoặc vẹo ngoài (gãy cũ).

Thay đổi các mốc xương do mỏm trên lồi cầu bị kéo lệch Khép cẳng tay đau tăng lên

73

Gãy lồi cầu trong và mỏm trên ròng rọc:

 Khuỷu sưng và đau nhiều bên trong Khuỷu vẹo ngoài (gãy

mới) hoặc vẹo trong (gãy cũ).

Thay đổi các mốc xương ngược với gãy lồi cầu ngoài Dạng cẳng tay đau tăng

75

Gãy mỏm khuỷu :

 sưng đau phía sau khuỷu Sờ thấy di lệch xa Không duỗi khuỷu chủ động được Thay đổi các mốc xương: MK nằm bên trên đường nối MTRR

và MTLC

Gãy mỏm vẹt :

 ấn đau phía trước khuỷu

Gấp khuỷu gắng sức thì đau tăng

Gãy chỏm xương quay:

 ấn đau chói vùng chỏm xương quay, sấp ngửa

hạn chế

80

Gãy 2 xương cẳng tay:

 Sưng , đau chói, biến

dạng, cử động bất

thường vùng gãy

Gãy trật Monteggia:

 Dấu hiệu của gãy 1/3

trên xương trụ + dấu hiệu trật chỏm xương quay

(chỏm xương quay không

còn ở vị trí bình thường).

83

Trật khớp khuỷu :

gấp nhẹ

(mỏm khuỷu lên trên = tam giác khuỷu đảo ngược).

sau hai bên gân cơ tam đầu không chạm được đầu dưới xương cánh tay)

85

100