Bài 19 Tục ngữ về con người và xã hội

Với cách nói giàu hình ảnh , các câu khẳng định con người là giá trị nhất nên phải yêu quí , bảo vệ và biết đánh giá một cách thấu đáo ,đồng thời nhắn nhủ con người phái biết giữ gi[r]

I Tìm hiểu chung

1 Đọc, tìm hiểu chú thích TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

1: Một mặt người bằng mười mặt của 2: Cái răng , cái tóc là góc con người

3 : Đói cho sạch , rách cho thơm 4: Học ăn ,học nói ,học gói ,học mở

5 : Không thầy đố mày làm nên

6 : Học thầy không tày học bạn

7 : Thương người như thể thương thân

8 :Ăn quả nhớ kẻ trồng cây 9: Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

2 Bố cục

3 nhóm Về phẩm chất con người : Câu 1,2,3

Về học tập tu dưỡng : Câu 4,5,6

Quan hệ ứng xử : Câu 7,8,9

1: Một mặt người bằng mười mặt của

- NT: hoán dụ chỉ con người; nhân hóa chỉ của cải

+ So sánh, đối lập đơn vị chỉ số lượng (một >< mười)

-> khẳng định sự quý giá của người so với của.

1 Một mặt người hơn mười mặt của

2 Người làm ra của chứ của không làm ra người

3 Người sống đống vàng

4 Lấy của che thân, không ai lấy thân che của

5 Người ta là hoa đất…

2: Cái răng , cái tóc là góc con người

3 : Đói cho sạch , rách cho thơm

II Tìm hiểu văn bản

1 Kinh nghiệm và bài học

về phẩm chất con

người

- Tìm hiểu nghĩa của câu tục

ngư

- Chỉ ra nét độc đáo về hình thức, cách sử dụng từ và bài học rút ra từ câu tục ngư

2: Cái răng , cái tóc là góc con người

3 : Đói cho sạch , rách cho thơm

1 Kinh nghiệm và bài học

về phẩm chất con người

Câu 1:

* Nghệ thuật : So sánh , nhân hoá

* Bài học : Khẳng định , đề cao giá trị con

người ,con người là thứ của cải quí nhất

Câu 2:

* Hình thức: Sử dụng từ nhiều nghĩa

*Bài học : + Khuyên chúng ta hãy biết hoàn

thiện mình từ những điều nhỏ nhất

+ Thể hiện phần nào nhân cách sống

Câu 3:

* Hình thức: Đối ý : Đói- sạch ; Rách -thơm

* Bài học : Dù vật chất thiếu thốn , khó khăn

vẫn phải giữ gìn phẩm chất trong sạch

Con người phải có lòng tự trọng

1: Một mặt người bằng mười mặt của 2: Cái răng , cái tóc là góc con người

3 : Đói cho sạch , rách cho thơm

II Tìm hiểu văn bản

1.Kinh nghiệm và bài học về phẩm chất

con người

Câu 1:

* Nghệ thuật : So sánh , nhân hoá

* Bài học : Khẳng định , đề cao giá trị con

người ,con người là thứ của cải quí nhất

Câu 2:

* Hình thức: Sử dụng từ nhiều nghĩa

*Bài học : + Khuyên chúng ta hãy biết hoàn

thiện mình từ những điều nhỏ nhất

+ Thể hiện phần nào nhân cách sống

Câu 3:

* Hình thức: Đối ý : Đói- sạch ; Rách -thơm

* Bài học : Dù vật chất thiếu thốn , khó khăn

vẫn phải giữ gìn phẩm chất trong sạch

Con người phải có lòng tự trọng

?Tóm lại ba câu tục ngư trên khuyên nhủ chúng ta điều gì ? Có gì đặc biệt trong cách diễn đạt ?

Với cách nói giàu hình ảnh , các câu khẳng định con người là giá trị nhất nên phải yêu quí , bảo vệ và biết đánh giá một cách thấu đáo ,đồng thời nhắn nhủ con người phái biết giữ gìn phẩm giá trong sạch của mình

Điệp từ “ học” có tác dụng nhấn mạnh việc học tỉ mỉ , toàn diện : Trong giao tiếp , cư xử , công việc

?Em hiểu như thế nào về

“ học ăn , học nói , học gói , học mở”

2.Kinh nghiệm và bài học

về việc học tập tu dưỡng

1 Kinh nghiệm và bài học về phẩm

chất con người

II Tìm hiểu văn bản 4: Học ăn ,học nói ,học gói ,học mở

- Học ăn, học nói

-> ăn trông nồi, ngồi trông hướng

- Ăn nên đọi (bát), nói nên lời

- Lời nói gói vàng

- Lời nói chẳng mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau

- Im lặng là vàng

?Em hãy nêu các câu tục ngư, ca dao khác liên quan đến từng vế câu tục ngư“ học ăn , học nói , học gói , học mở”

4: Học ăn ,học nói ,học gói ,học mở

- Học gói, học mở

-> Các cụ kể rằng, ở Hà Nội, trước đây một số gia đình giàu

sang thường gói nước chấm vào lá chuối xanh đặt vào cái chén xinh bày lên mâm Lá chuối tươi giòn, dễ gãy rách khi gập gói, dễ bật tung khi mở Người gói phải khéo tay mới gói được

Người ăn phải biết mở gói nước chấm sao cho khỏi bắn tung tóe

ra ngoài chén, và bắn vào quần áo người ngồi bên cạnh Biết gói, biết mở trong trường hợp này được coi là khéo tay, lịch thiệp Như vậy, để biết gói và mở nước chấm ra ăn đều phải học.

-> Suy rộng ra, học để biết làm, biết giữ mình và biết giao tiếp với người khác.

4: Học ăn ,học nói ,học gói ,học mở

2.Kinh nghiệm và bài học

về việc học tập tu dưỡng

1 Kinh nghiệm và bài học về phẩm

chất con người

II Tìm hiểu văn bản

4: Học ăn ,học nói ,học gói ,học mở

? Câu tục ngư này khuyên chúng ta điều

gì ?

Con người phải học để mọi hành

vi ứng xử đều chứng tỏ mình là người

lịch sự , tế nhị , thành thạo công việc ,

tức con người có văn hoá , nhân cách

2.Kinh nghiệm và bài học

về việc học tập tu dưỡng

1 Kinh nghiệm và bài học về phẩm

chất con người

II Tìm hiểu văn bản 6 : Học thầy không tày học bạn

Thảo luận nhóm đôi: (5’)

- Theo em nhưng điều khuyên răn trong hai câu tục ngư 5,6 trên mâu thuẫn với nhau hay bổ sung cho nhau ?

Hai câu bổ sung cho nhau Không hạ thấp việc học thầy, không coi học bạn quan

trọng hơn học thầy, mà muốn nhấn mạnh tới đối tượng khác, phạm vi khác, con

người cần học hỏi

-> Khuyên con người nên mở rộng đối tượng, phạm vi và cách học hỏi; khuyên

VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

4: Học ăn ,học nói ,học gói ,học mở

5 : Không thầy đố mày làm nên

6 : Học thầy không tày học bạn

?Qua ba câu tục ngư trên em rút ra bài

học gì ?

Nhân dân ta khuyên nhủ học tập phải toàn diện tỉ mỉ , học thầy , học bạn mới là người có văn hoá

2 Kinh nghiệm và bài học

về việc học tập tu dưỡng

II Tìm hiểu văn bản

1 Kinh nghiệm và bài học

về phẩm chất con người

I Tìm hiểu chung

1 Đọc, tìm hiểu chú thích

2 Bố cục

TỤC NGỮ

VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

7 : Thương người như thể thương thân

8 : Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

9 : Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

? Cho biết nghệ thuật nào được sử dụng trong câu tục ngư thứ

7 ?

So sánh : Thương người Thương thân Tình thương đối Tình thương dành

? Lời khuyên từ câu

tục ngư ?

-Hãy sống bằng lòng nhân ái , vị tha -Không nên sống ích kỉ

Là triết lí về cách sống đầy giá trị nhân văn

?Em hiểu gì về nghĩa của câu tục ngư thứ 8 ?

-Khi được hưởng thành quả , phải nhớ công ơn người gây dựng nên

- Mọi thứ ta hưởng thụ đều do công sức của con người

3 Kinh nghiệm và bài học về

quan hệ ứng xử

2 Kinh nghiệm và bài học

về việc học tập tu dưỡng

II Tìm hiểu văn bản

1 Kinh nghiệm và bài học

về phẩm chất con người

I Tìm hiểu chung

1 Đọc, tìm hiểu chú thích

2 Bố cục

TỤC NGỮ

VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

7 : Thương người như thể thương thân

8 : Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

9 : Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

? Bài học rút ra từ

đây là gì ?

3 Kinh nghiệm và bài học về

quan hệ ứng xử

Cần trân trọng sức lao động của mọi người , phải biết ơn nhưng người tạo

ra thành quả đó

? Trong thực tế câu tục ngư này sử dụng trong hoàn cảnh nào ?

2 Kinh nghiệm và bài học

về việc học tập tu dưỡng

II Tìm hiểu văn bản

1 Kinh nghiệm và bài học

về phẩm chất con người

I Tìm hiểu chung

1 Đọc, tìm hiểu chú thích

2 Bố cục

TỤC NGỮ

VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

7 : Thương người như thể thương thân

8 : Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

9 : Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Câu tục ngư 9 sử dụng nghệ thuật gì ? Tác dụng ?

Nghệ thuật ẩn dụ , đối lập giưa hai vế Khẳng định sức mạnh đoàn kết , chia

sẻ thất bại

? Câu tục ngư này khuyên nhủ chúng ta

điều gì?

-Phải có tinh thần tập thể trong sống và làm việc , tránh lối sống cá nhân

2 Kinh nghiệm và bài học

về việc học tập tu dưỡng

II Tìm hiểu văn bản

1 Kinh nghiệm và bài học

về phẩm chất con người

I Tìm hiểu chung

1 Đọc, tìm hiểu chú thích

2 Bố cục

3 Kinh nghiệm và bài học về

quan hệ ứng xử

TỤC NGỮ

VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

7 : Thương người như thể thương thân

8 : Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

9 : Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

? Bài học nào được rút ra từ các câu tục

ngư 7,8,9 ?

-Qua hình ảnh so sánh , ẩn dụ , các câu tục ngữ khuyên con người phải có lòng nhân ái , vị tha , luôn ghi nhớ công lao

của những người đi trước

2 Kinh nghiệm và bài học

về việc học tập tu dưỡng

II Tìm hiểu văn bản

1 Kinh nghiệm và bài học

về phẩm chất con người

I Tìm hiểu chung

1 Đọc, tìm hiểu chú thích

2 Bố cục

3 Kinh nghiệm và bài học về

quan hệ ứng xử

III.Tổng kết

1.Nghệ thuật

?Bài tục ngư về con người và xã hội nói riêng và tục ngư nói chung thường sử dụng các biện pháp nghệ thuật

chủ yếu nào ?

2.Nội dung

? Văn bản : “ Tục ngư về con Người và xã hội” gúp em hiểu nhưng quan điểm , thái độ sâu sắc nào của nhân dân ?

Ghi nhớ :

Tục ngư về con người và xã hội thường rất giàu hình ảnh so sánh ,ẩn dụ , hàm súc về nội dung Nhưng câu tục ngư này luôn chú ý tôn vinh giá trị con người , đưa ra nhận xét , lời khuyên về nhưng phẩm chất và lối sống mà con người cần phải có

2 Kinh nghiệm và bài học

về việc học tập tu dưỡng

II Tìm hiểu văn bản

1 Kinh nghiệm và bài học

về phẩm chất con người

I Tìm hiểu chung

1 Đọc, tìm hiểu chú thích

2 Bố cục

3 Kinh nghiệm và bài học về

quan hệ ứng xử

III.Tổng kết

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

2 Kinh nghiệm và bài học

về việc học tập tu dưỡng

II Tìm hiểu văn bản

1 Kinh nghiệm và bài học

về phẩm chất con người

I Tìm hiểu chung

1 Đọc, tìm hiểu chú thích

2 Bố cục

3 Kinh nghiệm và bài học về

quan hệ ứng xử

IV.Luyện tập

• Học thuộc lòng và phân tích các câu tục

ngữ

• Tập viết đoạn văn có sử dụng câu tục ngữ

Có công mài sắt , có ngày nên kim

• Chuẩn bị bài : Câu rút gọn