PHẢN ỨNG của BỆNH NHÂN và GIA ĐÌNH TRƯỚC căn BỆNH (tâm lý y KHOA)

CÁC PHẢN ỨNG CỦA BỆNH NHÂN VÀ GIA ĐÌNH TRƯỚC CĂN BỆNH... I- ĐẶC ĐiỂM CỦA BỆNH TẬTII- PHẢN ỨNG CỦA NGƯỜI BỆNH TRƯỚC CĂN BỆNH III- BỆNH NHÂN MÃN TÍNH VÀ ĐIỀU TRỊ IV – TRẢI NGHIỆM CỦA GIA

CÁC PHẢN ỨNG CỦA BỆNH NHÂN VÀ GIA ĐÌNH TRƯỚC CĂN

BỆNH

I- ĐẶC ĐiỂM CỦA BỆNH TẬT

II- PHẢN ỨNG CỦA NGƯỜI BỆNH

TRƯỚC CĂN BỆNH

III- BỆNH NHÂN MÃN TÍNH VÀ ĐIỀU TRỊ

IV – TRẢI NGHIỆM CỦA GIA ĐÌNH

2

1) Một tình huống khủng hoảng

 Trạng thái thăng bằng vốn có trước kia bị sụp đổ

 Trạng thái thăng bằng thể chất và tâm lý bị ảnh

hưởng,

 Mất mát (Cơ thể và các khả năng thể chất bị thuyên

giảm)

 Chủ thể phải huy động nhiều năng lực để thích nghi

3

2) Những đổ vỡ do căn bệnh gây ra

a) Đổ vỡ không gian tâm lý

b) Đổ vỡ lịch sử cá nhân và về mặt thời gian

c) Đổ vỡ hình ảnh của bản thân so với những người

khác

d) Đổ vỡ hình ảnh cơ thể

4

3) Công việc của bệnh tật

 Tính chất thời gian / trạng thái cảm xúc khác

nhau

 Công việc này đi kèm với việc người bệnh tìm

kiếm ý nghĩa để có cảm giác làm chủ các biến cố

4) Những lợi ích thứ phát của bệnh tật

5

1) Phản ứng tình cảm và cảm xúc

 Mặc cảm tội lỗi

 Hy vọng/thất vọng

 Lo hãi

2) Các phản ứng tùy theo giai đoạn của căn

bệnh

o Triệu chứng đầu tiên, tìm tòi, chẩn đoán

o Trong quá trình điều trị

o Tái phát và dứt bệnh

o Giai đoạn cuối và cận tử 6

3) Cơ chế phòng vệ của bệnh nhân

trước bệnh tật

Mục đích của các cơ chế phòng vệ :

> Bảo vệ con người khỏi những điều có thể

gây lo lắng, tổn thương (vô thức)

> Dấu hiệu đau khổ của bệnh nhân

> Nỗ lực thích nghi

7

 Chối bỏ

 Thoái lùi

 Gây hấn

 Lo âu

 Phản ứng chạy trốn

=> Tất cả các phản ứng này là những phản ứng

thích nghi bình thường.

Những phản ứng này trở thành bệnh lý khi chúng

mãnh liệt và kéo dài quá lâu.

8

Theo nghiên cứu của Bác sĩ E

 Giai đoạn từ chối và chối bỏ

« Không phải thế, không thể nào!»

 Giai đoạn giận dữ và cáu gắt

« Tại sao là tôi? Thật bất công !»

 Giai đoạn mặc cả, thương lượng

«  Con hứa sẽ sống thật đạo đức sau khi con khỏi bệnh »

 Giai đoạn trầm cảm

 Giai đoạn chấp nhận căn bệnh

CẦN BIẾT

 Những giai đoạn không nối tiếp nhau một cách

cứng nhắc (có những đợt khứ hồi)

 Phần lớn các bệnh nhân trải qua ít nhất 2 trong

số các giai đoạn này

 Những giai đoạn này giống với những giai đoạn

của việc chịu tang

 Mối liên minh trị liệu với bác sĩ là không thể thiếu

10

1) Các đặc điểm của bệnh mãn tính

 Đối xử với một phần của bản thân như kẻ thù

 Để tang cho một hình ảnh lý tưởng

 Chấp nhận mình khác biệt với những người

khác

11

2)Tại sao người bệnh khó có thể tuân

thủ điều trị ?

 Cần tin là mình bình thường

 Cảm thấy xấu hổ vì thấy mình khác với người khác

 Điều trị được trải nghiệm như là một sự tấn công

 Khó huy động được nguồn trợ lực cần thiết để đương

đầu

 Điều trị có mặt trái ngược

 Vì hành vi của bác sĩ!

12

3) Phản ứng của người bệnh với quá

trình điều trị ra sao ?

Từ chối tin là mình bị bệnh mãn tính 

Cảm giác việc điều trị không tốt

Nghi ngờ khả năng của bác sĩ 

Bệnh nhân không chấp nhận mình bệnh bất cứ một

giai đoạn nào trên đây

Đây là giai đoạn thương lượng tâm trí Chủ thể

thực hiện trên chính bản thân để có thể giữ quyền

hạn và lòng tự trọng của mình

13

4) Bác sĩ cần có thái độ gì để giúp đỡ

bệnh nhân của mình chấp nhận điều

trị ?

 Làm cho bệnh nhân trở thành người chủ chốt trong

việc chăm sóc

 Nhắc lại thường xuyên

 « Kiểm tra xem bệnh nhân có hiểu rõ không : « Mục

tiêu không phải là bác sĩ dạy mà là bệnh nhân học ».

 Cùng với bệnh nhân tìm giải pháp 

 Lưu ý đến niềm tin của chủ thể

 Trong trường hợp thay đổi điều trị, phải luôn cảnh

gi ác 

  Trở thành người trung gian « bác sĩ đề nghị hơn là

áp đặt 

 C hương tr ình giáo dục  »

14

CẦN GHI NHỚ

Ba yếu tố chính ảnh hưởng lên việc chấp nhận điều

trị của bệnh nhân :

1° Các cơ chế phòng vệ của người bệnh

2° Môi trường xung quanh : bác sĩ, gia đình

3° Nhân cách của chủ thể

15

1) Các phản ứng cảm xúc

 Gia đình cũng từ chối bệnh , phủ nhận

 Có mặc cảm tội lỗi khi sống, tiếp tục sống và

không bị đau đớn trong lúc người thân phải đau khổ

 Trạng thái trầm cảm do chờ đợi trong sự lo âu

 Bất lực, ức chế

2) Khó khăn để tìm thấy một khoảng

cách vừa đúng

 Quá hiện hữu, quá bảo bọc,

 Tránh xa người bệnh mục đích là tìm một sự

khuây khỏa nhất thời

16

 Bệnh nhân của tôi là ai ?

 Đàn ông ? đàn bà ?

 Tuổi tác ? (thời điểm đặc biệt trong cuộc đời : tuổi

vị thành niên, tuổi hưu, sanh con, )

 Mức độ hiểu biết về thông tin ?

 Có được săn sóc không ? gia đình ? bạn bè ? con

cái ? có sự hỗ trợ nào của xã hội không ?

 Về nhân cách ? cách quan hệ với những người

khác ? (độc lập ? lệ thuộc ? gắn bó như thế nào ?)

 Liên quan nào với căn bệnh ? (do những người

bệnh trong gia đình ? do tiền sử cá nhân ?)

17

 Trầm trọng ? (nguy cơ tử vong / bệnh mãn tính)

bản thân ( bị cắt bỏ một phần thân thể, rụng tóc, )

trong đời sống hằng ngày không (không còn tự lập,

ngưng công việc, xa nhà ) ?

18

 Những dấu hiệu báo động trước khi chẩn đoán ?

 Thông báo đường đột ?

 Ai thông báo ?

 Biết được những thông tin gì ?

 Hiểu thế nào về căn bệnh của mình ? việc điều

trị ? việc tiên lượng ?

19