ĐẶC điểm bộ máy TIÊU hóa TRẺ EM (NHI KHOA)

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC MEN TIÊU HÓASỰ TẠO KHUẨN Ở RUỘT SAU SINH ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU VAI TRÒ CỦA SỮA MẸ TRONG BẢO VỆ NIÊM MẠC RUỘT... Tuyến nước bọt sơ sinh chưa biệt hóa tốt → nước bọt í

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC MEN TIÊU HÓA

SỰ TẠO KHUẨN Ở RUỘT SAU SINH

ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU

VAI TRÒ CỦA SỮA MẸ TRONG BẢO VỆ NIÊM MẠC RUỘT

 Miệng răng:

Xương hàm ít phát triển → hốc miệng sơ sinh nhỏ

Niêm mạc mềm, nhiều mạch máu nhưng khô → dễ tổn thương + nấm.

Tuyến nước bọt sơ sinh chưa biệt hóa tốt → nước bọt

ít + chất lượng kém.

 Miệng răng:

Động tác bú: p/x nguyên phát → p/x có điều kiện.

Răng sữa:

 Bắt đầu mọc tháng thứ 6 đến tháng 24

 Từ 6 tuổi: thay bằng răng vĩnh viễn.

Từ tháng 4 - 5: kích thích của mầm răng → hay nhểu nước bọt.

 Thực quản:

Sơ sinh: nở rộng phần dưới, vách mỏng.

Cơ vòng thực quản dạ dày đóng chưa chặt → trẻ < 1 tuổi hay trào ngược DD-TQ → biến chứng tại chỗ và toàn thân nếu không xử trí kịp thời.

 Kích thước thực quản tham khảo khi đặt ống

 Dạ dày:

Sơ sinh:

 Nằm ngang.

 Dung tích 30-25 ml; 150 ml lúc 3 tháng, 250 ml lúc 1 tuổi.

 Nhu động như người lớn (sơ sinh cứng).

Thời gian sữa mẹ ở dạ dày: 2h – 2h30’, sữa bò 3-4h.

 Ruột:

Tỉ lệ chiều dài ruột/chiều cao trẻ em > người lớn.

Manh tràng ngắn, di động → dễ xoắn khi vị trí màng treo ruột bất thường.

Van hồi manh tràng: chống trào ngược đại tràng -

ruột non Không có → rất dễ nhiễm trùng tiêu hóa.

Trực tràng: tổ chức mỡ lỏng lẻo → dễ sa (lỵ, ho gà).

 Mới sinh, gần như vô khuẩn.

 Từ ngày 3 sau sinh, ↑ đáng kể.

 Số lượng + chủng loại ∈ vị trí ống tiêu hóa, chế độ

ăn (chủ yếu), môi trường ngoài, độ trưởng thành

trẻ sơ sinh.

 Dạ dày luôn vô trùng.

 Ruột non, thường < 104 ; sau van Bauhin, có thể

1010 -1011.

 Trẻ bú mẹ: nhiều Bifidus (B lactis acrogenes, B acidophilus); bú sữa bò: nhiều E.coli,

Enterococci.

 Trẻ nằm viện lâu,sử dụng kháng sinh kéo dài:

nguy cơ enterobacteries kháng thuốc.

 Trẻ đẻ non: vi khuẩn gây bệnh > vi khuẩn không gây bệnh.

 Vai trò: Vai trò:

Nếu đa số là Bifido bacteria có nhiều thuận lợi:

↓ dị ứng: chàm sữa, hen, dị ứng thức ăn….

↓ nhiễm trùng đường ruột.

Tham gia tổng hợp vitamine B, K.

 Phân:

Phân su:

 Tháng thứ 4 bào thai, bài tiết 1-2 ngày sau sinh

 Ngạt lúc sinh → phân su trong nước ối (±).

Phân trẻ bú mẹ: mùi chua, vàng sệt, 4-5 lần/ngày.

Phân trẻ bú sữa bò đặc: mùi thối, có khuôn, lượng

nhiều, số lần ít hơn.

 Dạ dày:

Bài tiết acid:

 Ngay sau sinh = ½ trẻ 2 tuổi

 Sau 2 tuổi = người lớn (0,19 - 0,42 mEq/kg/h)

 Đẻ non < 32 tuần: kém hơn.

Yếu tố nội tại: bài tiết đủ và sớm ngay sau sinh.

Pepsine bài tiết kém hơn trẻ lớn và người lớn nhưng

 Tụy:

Tụy ngoại tiết:

 Tam cá nguyệt thứ 3 thai kỳ (= ½ lúc sinh)

 Tuần đầu ở trẻ non 34 tuần và đủ tháng: 0,5ml/kg/h;

0,9ml/kg/h lúc 1 tháng; 3 - 5ml/kg/h trẻ lớn

 Chất lượng dịch tụy thay đổi theo tuổi.

 Tụy:

Men α amylase:

 Không có vài tuần đầu sau sinh

 Bắt đầu tăng từ 6 tháng, hoàn chỉnh sau 3 tuổi.

Men tiêu hóa protides:

 Không có trypsine lúc mới sinh, < 2 tuổi rất ít.

 Tiêu hóa protides chủ yếu nhờ dịch vị và các men ruột.

 Tụy:

Men lipase:

 Rất thấp sau sinh, nhất là đẻ non, tăng dần khi lớn, hoàn thiện sau 3 tuổi Tuy nhiên sơ sinh có khả năng hấp thu 90- 96% chất béo.

Mức độ hấp thu chất béo còn tùy loại thức ăn

Chất béo sữa mẹ hấp thu tốt hơn sữa bò → bú sữa bò

→ suy dinh dưỡng, rối loạn hấp thu (±).

 Ruột:

Lactase:

 Trong bào thai, cực đại gần lúc sinh; đẻ non trong vài ngày đầu

có thể kém tiêu hóa lactose, hồi phục (+)

 Giảm tạm thời khi ruột bị tổn thương : viêm dạ dày ruột do sieu vi

Peptidase ruột non: giúp hấp thu gần như toàn bộ albumine đưa vào.

Khả năng hấp thu Cascine kém hơn: 6g/ngày sơ sinh;

 Gan:

Muối mật và acid mật bắt đầu được bài tiết từ tuần 22.

Chức năng kém trong 2-3 tuần đầu sau sinh.

 Yếu tố ngoại lai:

Sữa mẹ.

 Yếu tố nội tại:

Hệ thống miễn dịch tại chỗ của ruột:

 Hoàn thiện thật sự sau 12 tuổi

 Sự phát triển của hệ bạch huyết trong mảng Peyer, hạch

mạc treo và các tế bào lympho ở ruột (chủ yếu).

Lympho B

 NUỐT:

Từ tuần 34.

Phản xạ phối hợp cử động cơ ở miệng và hầu; phối

hợp tốt từ tháng thứ 4 → ăn đặc hơn sữa từ tháng 4.

 TRỚ: :

Sinh lý trẻ < 18 tháng (xem phần sau).

 Một phần các chất/dạ dày đi ngược lên thực

quản.

 Sinh lý thường gặp ở trẻ < 18 tháng.

 Bệnh lý → thường xuyên + kéo dài, hoặc không

tự giảm theo tuổi → viêm thực quản.

 Triệu chứng:

Trớ ra sữa chua, lợn cợn; sớm sau ăn, tăng khi ngủ.

Khóc khi bú, bỏ bú, khóc KRNN.

Trẻ lớn → ợ chua, nóng rát sau thực quản.

Viêm thực quản → đau khi bú, nóng rát, viêm thanh quản tái diễn, khò khè…

 XN thăm dò:

Đo pH thực quản 24 giờ.

Đo trương lực cơ thực quản.

Xq thực quản dạ dày động có cản quang.

 Hậu quả:

 Suy dinh dưỡng.

 Viêm loét thực quản ± xuất huyết tiêu hóa.

 Thiếu máu thiếu sắt.

 Viêm hô hấp tái diễn.

 ↓ số lần (< 7/ 2 tuần) hoặc tính chất phân hoặc

đau quặn bụng mỗi lần đi tiêu.

 3% trẻ đến phòng khám nhi, 30% trẻ đến chuyên khoa.

 Nguyên nhân:

Ăn uống: ít nước, chất xơ, sữa nhiều casein…

Thói quen không đi tiêu.

Bệnh đại tràng: Hirschsprung, megacolon,

megarectum, rối loạn chức năng co bóp đại tràng.

Nội tiết: suy giáp.

Chuyển hóa