MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN CHỐNG NẠN RỬA TIỀN VÀ NHỮNG KIẾN NGHỊ

Ví dụ với giải pháp này là các nhà hoạch định chính sách và các cơ quan thực hiện có thể xác định rằng tại một nước còn tồn tại những hạn chế vì nước đó chưa có cơ quan tình báo tài chín

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN CHỐNG NẠN RỬA TIỀN VÀ

NHỮNG KIẾN NGHỊ

I SỰ CẦN THIẾT PHẢI CHỐNG “RỬA TIỀN” VÀ NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG CHỐNG “RỬA TIỀN”

1 Sự cần thiết phải chống “rửa tiền”

Có thể khẳng định rằng nạn “rửa tiền “ là một vấn đề nhạy cảm và phải trả giá rất đắt về mặt xã hội Nếu nguy cơ rửa tiền không được phát hiện và ngăn chặn, nó sẽ là điều kiện để những kẻ buôn bán ma tuý, những tên trùm buôn lậu, tham nhũng và những kẻ phạm tội khác mở rộng hoạt động của mình, đồng thời làm cho chi phí của Chính phủ phải tăng lên để chống lại những hậu quả nghiêm trọng do việc rửa tiền gây ra Đó là những khoản chi phí cho việc thực hiện pháp luật hoặc tăng chi phí cho việc chăm sóc sức khoẻ cộng đồng (điều trị những người nghiện ma tuý…) Đồng thời còn tác động tiêu cực đến mọi mặt của nền kinh tế, xã hội đó và nạn tham nhũng ở mọi bộ phận của xã hội có thể xảy ra, nó gặm nhấm nền kinh tế của đất nước và sự thịnh vượng cuả toàn xã hội

Ngày nay nạn “rửa tiền “ không còn bó hẹp trong một quốc gia hay một cộng đồng nào đó mà nó đã lan rộng ra khắp thế giới Hoạt động của bọn tội phạm ngày càng được mở rộng và vươn ra công nghệ ngày càng cao, thông qua các hình thức tội phạm xuyên quốc gia có tổ chức Chính vì vậy mà chống rửa tiền là việc hết sức cần thiết Mỗi quốc gia phải chủ động tạo ra các biện pháp kiểm soát nạn rửa tiền cũng như két hợp cùng các tổ chức quốc tế để loại trừ hiện tượng này

Tại Việt Nam, hiện tượng cũng đã xuất hiện và ngày càng có nguy cơ gia tăng Tác hại của nó đang từng bước đe doạ nền kinh tế xã hội Do đó, cùng với thế giới, Việt Nam cần thiết phải chống rửa tiền

2 Định hướng chống “rửa tiền”

Theo ông Steven L.Peterson, giám đốc điều hành chương trình chống tội phạm- Cục phòng chống ma tuý quốc tế và công tác chống tội phạm- Bộ ngoại giao Hoa Kỳ thì: “Một đất nước muốn chống nạn rửa tiền cần phải có một cơ sở hạ tầng về luật, tài chính và cơ quan thực thi pháp luật” Ông nói thêm rằng hợp tác giữa khu vực tư nhân và nhà nước trong một quốc gia và quốc gia này vơí một quốc gia khác là những yếu tố hết sức quan trọng Một yếu tố hết sức cần thiết khác đó là việc đào tạo, huấn luyện cho tất cả các cơ quan, tổ chức tham gia trong mặt trận đấu tranh chống nạn rửa tiền

Đấu tranh chống lại bọn rửa tiền không chỉ làm giảm đi những vụ tội phạm

về tài chính mà nó còn giúp loại trừ bớt nạn khủng bố và những loại hình tội phạm khác có thể dẫn đến những tội phạm cực kỳ nghiêm trọng Để chống lại nạn rửa tiền một cách có hiệu quả một quốc gia cần phải có những điều kiện sau:

- Thứ nhất, các quan chức chính phủ cần phải đảm bảo rằng họ có một hệ thống luật, tài chính cần thiết và cơ sở pháp lý thực thi để chống lại nạn rửa tiền.“40 khuyến nghị” của lực lượng tài chính đặc nhiệm(FATA), một tiêu chuẩn được quốc tế công nhận trong vấn đề này đã chỉ ra cách thức mà các nước cần phải làm để tự vệ không bị nạn rửa tiền lạm dụng Các nước cần phải đảm bảo rằng các

cơ quan chế tài pháp luật, các cơ quan ra quy định và hệ thống pháp luật của đất nước mình phải thường xuyên liên hệ, chia sẻ thông tin và phối hợp cùng nhau

- Thứ hai, cần phải có sự tham gia của các lãnh đạo trong khu vực kinh doanh

tư nhân, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ tài chính, để cùng hỗ trợ các sáng kiến của Chính phủ chống lại các tội phạm tài chính và nạn rửa tiền

- Thứ ba, các nước cần tham gia tích cực vào các diễn đàn quốc tế và khu vực

để không ngừng nâng cao hiểu biết của mình và củng cố hợp tác với các nước đối tác khác để chống lại nạn rửa tiền

- Thứ tư, thông qua các thoả thuận hợp tác, các nước cần chia sẻ kịp thời các thông tin quan trọng liên quan đến nạn rửa tiền và các tội phạm tài chính, có như vậy các nước mới không trở thành đồng minh của bọn rửa tiền

Đây là những định hướng cơ bản để cuộc đấu tranh chống rửa tiền có hiệu quả Để thực hiện thành công cuộc đấu tranh chống nạn “rửa tiền”, các quốc gia cần phối hợp đồng bộ các biện pháp trong một quốc gia cũng như phối hợp cùng hành động với các tổ chức quốc tế

II MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỐNG RỬA TIỀN

Với mong muốn kiểm soát được nạn rửa tiền, dưới đây xin đưa ra một số giải pháp tổng quát Các quốc gia tuỳ thuộc vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của mình mà áp dụng cho phù hợp, hiệu quả

1 Các biện pháp kĩ thuật và đào tạo

Các chương trình hỗ trợ kĩ thuật và đào tạo một cách chính quy là rất quan trọng đối với việc xây dựng những chế định để có thể tiếp cận thường xuyên đối với các vấn đề của nạn rửa tiền Như vậy, các nước cuối cùng sẽ có thể cải thiện khả năng của mình chống lại nạn rửa tiền và họ có thể trở thành các đối tác hiệu quả trong nỗ lực chống lại nạn rửa tiền trên toàn cầu

Cục phòng chống ma tuý và thực thi pháp luật (INL) của Bộ ngoại giao Mỹ đang hoàn thiện các chương trình hỗ trợ chống nạn rửa tiền INL tham gia và hỗ trợ các cơ quan chống rửa tiền và đưa ra những đề xuất chính sách liên quan đến các hoạt động rửa tiền quốc tế

Bộ ngoại giao đã vừa xây dựng một giải pháp để hỗ trợ các cơ quan liên quan thiết lập những mạng lưới phòng chống rửa tiền để bảo vệ các nền kinh tế và các chính phủ không bị các tội phạm hành chính làm lũng loạn và ngăn chặn nạn rửa tiền trên quy mô quốc tế Giải pháp này gồm các công tác đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và những đánh giá về các trường hợp rửa tiền cụ thể hay đưa ra những thiếu sót để đạt được các mục tiêu thực hiện cụ thể, xây dựng thể chế phù hợp

Ví dụ với giải pháp này là các nhà hoạch định chính sách và các cơ quan thực hiện có thể xác định rằng tại một nước còn tồn tại những hạn chế vì nước đó chưa có cơ quan tình báo tài chính (FIU) để có thể thực hiện chức năng đầu mối quan trọng & chương trình chống nạn rửa tiền của quốc gia Các FIU có khả năng trao đổi nhanh chóng các thông tin (giữa các tổ chức tài chính và các cơ quan thực thi pháp luật như công tố hay cơ quan có thẩm quyền khác), khi bảo vệ lợi ích của các cá nhân vô tội liên quan đến những số liệu đó

Ngyên nhân về việc thiếu FIU ở các nước cũng khác nhau nên chương trình này được xây dựng để đáp ứng nhu cầu của mỗi nước.Ví dụ, nếu vấn đề ở đây là thiếu các quy định Bộ Ngoại giao có thể giúp tài trợ cho một chuyên gia hoạch định lấy từ hệ thống dự trữ quốc gia Mỹ để nước này dự thảo những quy định hoặc các phương hướng dẫn thích hợp và sau đó tổ chức một loạt các khoá đào tạo để những chuyên gia, các cán bộ cấp dưới và những nhân viên khác có thể học cách làm như thế nào để thực hiện những quy định này có hiệu quả Nếu là vấn đề về phần cứng hoặc phân tích, Bộ Ngoại giao có thể tài trợ cho các chuyên gia từ FIU của Hoa Kỳ đến giúp đỡ nước này, sau đây được gọi là FINCEN

Trong năm 2000, Bộ ngoại giao đã thành lập nhiều trung tâm điều tiết Ngân hàng và thực thi pháp luật nhằm tổ chức các khoá đào tạo và hỗ trợ về kỹ thuật về các giải pháp ứng phó với nạn rửa tiền và các cuộc điều tra tài chính giữa các đối tác trên toàn cầu Những khoá đào tạo này giúp cho những nhà điều tra tài chính , các nhà hoạch định trong ngân hàng và các bên có truy tố có những công cụ cần thiết để phát hiện điều tra và khởi tố những vụ rửa tiền, những tội phạm tài chính

và những hoạt động liên quan đến tội phạm khác Những khoá học này đã được tổ chức tại Mỹ và một số khu vực liên quan mà chương trình đang tập trung vào

INL đã tài trợ 60 chương trình trong năm 2000 để chống lại tội phạm tài chính và rửa tiền, triển khai bộ phận tình báo tài chính Ngoài ra INL cũng giúp nhiều cơ quan liên bang thực hiện đào tạo phục vụ công tác chống tội phạm tài chính và các cơ quan về tội phạm tài chính cơ quan và xây dựng các khoá đào tạo chuyên sâu tại một số tổ chức để chống lại nạn rửa tiền

1.1 Đào tạo các đối tác.

Các cơ quan sau cung cấp các khoá đào tạo chống rửa tiền và các khoá hỗ trợ kỹ thuật thông qua INL:

a. Mạng lưới chế tài đối với tội phạm tài chính (FINCEN): FINCEN là cơ quan

tình báo Tài chính Hoa Kỳ do Bộ tài chính quản lý, hỗ trợ kỹ thuật và tổ chức các khoá đào tạo cho các quan chức chính phủ nước ngoài, các nhà hoạch định tài chính, các quan chức thực thi pháp luật, và các ngân hàng Các khoá đào tạo này bao trùm rất nhiều chủ đề các loại hình rửa tiền, tổ chức và vận hành cơ quan tình báo tài chính, thành lập hệ thống toàn diện về phòng chống nạn rửa tiền, hoạt động

và cấu trúc mạng vi tính, các hệ thống phòng chống nạn rửa tiền của từng nước và các quy định FINCEN cũng phối hợp chặt chẽ với Egmont Group gồm 50 cơ

quan tình báo tài chính để giúp các nước thành lập các bộ phận tình báo tài chính của riêng mình

Ngoài ra, nhiều nước cũng đã được FINCEN giúp đỡ như Argentina, Armenia, Bahanias, Đức, Hy lạp, Hồng Kông, Ấn Độ, Indonesia, Đảo Man, Jamaica, Tersey, Kazakhsitan, Lebano, Italia, Liechtenstein, Nauru, Nigeria, Hà Lan, Lalan, Paragoay, Nga, Seycheele, Nam Phi, Thuỵ Sỹ, St Vincen Grenadines, Đài Loan, Tanzania, Thái Lan, Tonga, Vương quốc Anh, FINCEN cũng thực hiện trao đổi các bộ với các cơ quan tình báo tài chính của Hàn Quốc và Bỉ

b. Cơ quan quản lý doanh thu nội bộ (IRS) : cơ quan quản lý doanh thu nội bộ

thuộc Bộ tài chính Mỹ, tập trung hoạt động đào tạo của mình vào kỹ năng điều tra liên quan đến tội phạm tài chính và rửa tiền Mục đích của những khoá đào tạo này

là giúp chính phủ các nước thiết lập và hoàn thiện các luật lệ chống rửa tiền, các hình thức tội pham thuế và tịch thu tài sản Ngoài ra IRS giúp điều tra những trường hợp vi phạm những luật này và khuyến khích mạng lưới chống rửa tiền tuân theo các tiêu chuẩn quốc tế

c. Cơ quan bảo mật: bộ phận bảo mật thuộc Bộ Tài chính Mỹ tham gia vào các

công tác đào tạo các quan chức chính phủ và các quan chức thực thi pháp luật về các gian lận tài chính, điều tra các vụ tiền giả và những tội phạm khác liên quan đến thương mại điện tử

Trong năm 2000, Bộ phận bảo mật đã hỗ trợ cho các chương trình của INL thông qua việc đào tạo cho các tổ chức tài chính và thực thi pháp luật tại Trung Quốc, Nigeria, Bulgari và Lithuana Ngoài ra bộ phận này cũng có những bài giảng tại các học viện của Hungari và Thái Lan và tổ chức các lớp học đặc biệt tại Bulgari, Colombia, Hy Lạp, Italia, Mêxicô, và Rumani và tại hội thảo của Interpol

tổ chức tại Lyon, Pháp

d. Cục hải quan Liên bang (VSCS): Cục Hải Quan, phòng điều tra, bộ phận

điêù tra tài chính thuộc Bộ Tài chính đã giúp hỗ trợ các chuyên gia về điều tra các

vụ rửa tiền theo cách truyền thống và rửa tiền lén lút, họ sẽ là những người phổ biến những kinh nghiệm của mình cho các nhân viên ngân hang, quan chức hoạch định và thực thi pháp luật có tên trong các chương trình INL

Là người chủ trì hoặc đồng chủ trì với các cơ quan liên bang khác, trong năm 2000, VSCS đã tổ chức nhiều hội thảo về phòng chống tội phạm tài chính và rửa tiền ở trong cũng như ở ngoài nước với số nhân viên được đào tạo lên đến 725 người từ 16 quốc gia trên thế giới

e. Cơ quan hỗ trợ kỹ thuật (OTA): Cơ quan hỗ trợ kỹ thuật thuộc Bộ Tài chính

hỗ trợ cho các quan chức cao cấp của nhiều bộ và các ngân hàng trung ương trong lĩnh vực cải cách thuế, quản lý và phát hành nợ chính phủ, định hướng và quản lý ngân sách, cải cách tổ chức tài chính, cải cách các cơ quan thực thi pháp luật liên quan đến rửa tiền và các tội phạm tài chính khác OTA phối hợp với các nhân viên của sứ quán và khách hàng của nước sở tại để thực hiện những dự án dài hạn, thiết

kế nhằm mục đích thúc đẩy những thay đổi có tổ chức hệ thống và áp dụng các cơ cấu tổ chức mới

Trong năm 2000, một số dự án đã được thực hiện ở một số nước như Armenia (hỗ trợ kỹ thuật để xử lý tội phạm tài chính, tội phạm có tổ chức, tội phạm đánh bạc và những gian lận không bảo hiểm); tại Salvador (soạn thảo và thực hiện luật chống lại nạn rửa tiền, giúp đỡ thiết kế, xây dựng và tuyển cán bộ cho cơ quan tài chính của ElSahador); tại Georgia (hợp tác với cơ quan tài chính của quốc tế Mỹ, Bộ tư pháp , uỷ ban hối đoái và chứng khoán Mỹ, thực hiện báo cáo về các quan chức của cơ quan chứng khoán quốc gia); tại Indonesia (xây dựng các chương trình đào tạo để nâng cao khả năng kiểm toán cho các cán bộ của các phòng thuộc cơ quan cơ cấu, thuộc ngân hàng Indonessia và cung cấp các kiến

thức liên quan đến các vụ điều tra về rửa tiền và thu hồi tài sản) tại Moldova (hỗ trợ kỹ thuật cho những người soạn thảo phần về tội phạm tài chính và kinh tế của

bộ luật tố tụng hình sự hiện đang được quốc hội xem xét, hỗ trợ cho bộ tài chính hình thành cơ quan phụ trách trốn thuế và nhóm công tác về gian lận trong ngân hàng, đào tạo pháp lý và hỗ trợ chống lại gian lận tín dụng, gian lận giấy tờ và xây dựng các nghành nghiên cứu pháp lý cho chính phủ) Các cơ quan tư vấn của cơ quan thực thi pháp luật cũng giúp Peru và Malaysia để soạn thảo và thảo luận cơ

sở pháp lý chống lại nạn rửa tiền

f. Cơ quan đào tạo khởi tố nước ngoài (OPDAT): đây chính là nơi đào tạo các

nhân viên thực thi pháp luật, các thẩm phán, các uỷ viên công tố Trong năm 2000, OPDAT đã tài trợ cho 13 hội thảo trên thé giới liên quan đến vấn đề thu hồi tài sản

và rửa tiền Khoảng 800 học viên đã được dào tạo về rửa tiền xuyên quốc gia, thu hồi tài sản quốc tế và phân chia tài sản

Ngoài ra bộ phận chống rửa tiền và thu hồi tài sản của Bộ tư pháp đã tổ chức một hội thảo khu vực về rửa tiền và thu hồi tài sản tại Buenos Aires với sự tham gia của 200 uỷ viên công tố và các nhân viên thực thi pháp luật từ Argentina, Paraguay và Bolivia

g. Cơ quan phòng chống ma tuý (DEA) phòng đào tạo của cơ quan, bộ đào tạo quốc tế nằm trong một phần của chương trình tịch thu tài sản của Bộ Tư pháp đã

tổ chức nhiều hội thảo về rửa tiền và tịch thu tài sản quốc tế

Những hội thảo này đưa ra những so sánh phân tích luật của Mỹ với những nước khác và xây dựng mối quan hệ và thiết lập mạng lưới thông tin giữa các quan chức nhân viên thực thi pháp luật liên quan đến ma tuý và các công bố

về vấn đề rửa tiền trong đó có các khoá học đặc biệt dành cho các nhà quản lý ngân hàng trung ương nước ngoài, cảnh sát hải quan và các công tố viên

Trong năm 2000, một số hội thảo đã đươc tổ chức Hungari, Panama, Peru, Singapo, Nam Phi, Tây ban Nha và các khoá đào tạo khu vực về chống nạn rửa tiền đã được thực hiện ở Brazil

điều tra Liên bang thuộc Bộ tư pháp đã đào tạo nhiều nhân viên thực thi pháp luật quốc tế để điều tra các hình thức rửa tiền Các khoá đào tạo này tập trung chú ý tới các mánh khoé mà bọn rửa tiền thường sử dụng để che dấu và nguỵ trang nguồn gốc của số tiền bất hơp pháp và cung cấp các biện pháp thực thi pháp luật với khả năng truy lùng dấu vết nguồn gốc và chủ sở hữu của những số tiền đó FBI cũng cung cấp các chuyên gia đào tạo nâng cao về những kỹ năng, công nghệ hiện đại

và truyền thống Ví dụ như Ngân hàng Internet, thẻ tín dụng thông minh và thẻ điện tử

- Trong năm 2000, FBI đã hỗ trợ nhiều khoá đào tạo chống tội phạm tài chính

và rửa tiền tại Moldova, Pakistan, Panama, Nga, Phần Lan, Slovakia, Ukraina và Việt Nam Ngoài ra FBI cũng đã tổ chức có nhiều khoá đào tạo và hội thảo chuyên

đề về rửa tiền tại học viện FBI của Quantico, Virginia và trụ sở của FBI tại Washington D.C

- Hội đồng quản trị của hệ thống dự trữ liên bang nhân viên của cục dự trữ liên bang, Ngân hàng Trung ương Mỹ cũng đã tổ chức các khoá đào tạo và cung cấp thông tin về các thủ tục và mánh khoé rửa tiền cho các nhân viên thực thi pháp luật nước ngoài, các chuyên gia tư vấn của ngân hàng trung ương cho hàng chục nước mỗi năm bao gồm Angentina, Brazil, Canbe, Czech, Ecuador, Phần Lan, Nga

và các nước nam Thái Bình Dương, Vương quốc Ả rập thống nhất và Uraguay

1.2 Các sáng tạo hỗ trợ đa phương :

- Nằm trong chương trình chống rửa tiền, INL nhận ra nhu cầu dài hạn

về các chương trình đào tạo trong khu vực, ví dụ, INL cùng với liên minh châu Âu

và vương quốc Anh đã tài trợ cho chương trình chống rửa tiền của các nước vùng Caribe (CALP ) nhằm mục đích làm giảm các vụ rửa tiền có thể dẫn đến các tội phạm hình sự nghiêm trọng bằng cách ngăn chặn, điều tra và khởi tố kịp thời các

vụ rửa tiền CALP cũng đang cố gắng phát triển nhừng gì có thể được về mặt tổ chức tại các nước Caribe để giải quyết các vấn đề liên quan đến chống rửa tiền tại các nước, khu vực và trên thế giới

- INL cũng tham gia và hỗ trợ tài chính cho nhiều cơ quan, tổ chức chống rửa tiền trên toàn thế giới Trong năm 2000 đã trợ giúp cho nhóm chống rửa tiền châu Á- Thái Bình Dương (ABG), lực lượng tài chính đặc nhiệm vùng Caribe, lực lượng tài chính đặc nhiệm và hội đồng châu Âu (COE) ; APG và COE cũng được hỗ trợ để thực hiện nhiều trình đào tạo đa phương cho các thành viên

- Tiếp theo các chương trình đào tạo của INL là các biện pháp phối hợp liên ngành để giữa các cơ quan thực thi pháp luật đề xuất bao gồm các học viện về thực thi pháp luật quốc tế ILEAS do INL thành lập và tài trợ tổ chức nhiều khoá học về thực thi pháp luật cho các quan chức quản lý bậc trung Các khoá đào tạo này gồm các học phần giảng về tội phạm tài chính và rửa tiền Các hội thảo về những chủ đề này càng được tổ chức cho các quan chức thực thi pháp luật cao cấp

- Các sáng kiến của ILEAS được xây đựng trên cơ sở khu vực Học viện ILEAS đầu tiên của châu Âu được thành lập tại Budapest và tập trung chủ yếu vào đào tạo cảnh sát và các cơ tư pháp hình sự của các nước SNG và Trung

Âu Một học viên ILEA khác của khu vực Đông Nam Á đã khai giảng vào tháng 3 năm 1999 tại BangKok và cho đến nay đã có hơn 1000 quan chức từ mười nước