Biện pháp rèn viết chữ đẹp cho học sinh lớp 1

Giáo viên cần tập trung nhiều vào cách trình bày vở cho một bài viết và củng cố cho học sinh viết đúng mẫu, đúng kích thước và luyện viết một bài viết đẹp... + Cách chép bài văn[r]

DÀN Ý TÓM TẮT PHẦN A- MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài

II 1 Đối tượng - Phạm vi nghiên cứu

2 Phương pháp nghiên cứu

3 Thời gian thực hiện

PHẦN B – NỘI DUNG

I Cơ sở lí luận

II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

1 Thực trạng chung

2 Chất lượng chữ viết của lớp 1A

III Các biện pháp đã thực hiện

1 Coi trọng chữ viết và việc viết mẫu của giáo viên

2 Kết hợp với cha mẹ học sinh trong việc rèn chữ

3 Rèn học sinh cách cầm bút và tư thế ngồi viết cho học sinh

4 Rèn học sinh viết đúng mẫu chữ vở tập viết

4.1 Phân tích kĩ cấu tạo chữ 4.2 Dạy học sinh cách đồ chữ 4.3 Dạy học sinh viết chuẩn các nét cơ bản 4.4 Hướng dẫn học sinh viết đúng các nét nối của chữ, khoảng cách của chữ

4.5 Sử dụng đồ dùng trực quan trong giờ tập viết

5 Rèn học sinh viết cỡ chữ nhỏ trong giờ chính tả

5.1 Chuẩn bị cho học sinh luyện viết bằng bút mực 5.2 Chuẩn bị cho học sinh luyện viết chính tả ( viết cỡ chữ

1 li)

5.3 Rèn chữ viết học sinh trong phân môn chính tả

6 Tổ chức trò chơi trong giờ tập viết

7 Thường xuyên động viên khích lệ học sinh

8 Tổ chức cho thi viết chữ đẹp kết hợp rèn chữ trong các môn học khác

IV Kết quả

PHẦN C- KẾT LUẬN

I Bài học kinh nghiệm

II Khuyến nghị

PHẦN A- MỞ ĐẦU

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Bậc tiểu học là bậc học nền tảng để tiến lên cấp học cao hơn, là bậc học phổ cập bắt buộc đối với mỗi trẻ em và là bậc học mang đậm tính sư phạm ở tiếu học thì lớp 1- lớp đầu cấp- lớp học tiền đề để học sinh học tiếp lên các lớp trên

Tập viết là một trong những phân môn có tầm quan trọng đặc biết ở tiểu học, nhất là với lớp 1 Tập viết giúp các em có thể sử dụng bộ chữ cái trong học tập và giao tiếp Tập viết có quan hệ mật thiết tới chất lượng học tập của học sinh Nếu viết chữ đúng mẫu, rõ ràng, tốc độ nhanh thì học sinh có điều kiện ghi chép bài tốt hơn, nhờ đó mà kết quả học tập của học sinh cao hơn

Ngoài ra, tập viết còn góp phần vào việc rèn cho học sinh tính cẩn thận, tính k? luật và óc thẩm mĩ Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng nói:

“Chữ viết cũng là biểu hiện của nết người Dạy cho học sinh viết đúng , viết cẩn thận là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy cô và bạn đọc bài vở của mình”

Dạy tập viết ở lớp 1 là dạy học sinh viết những nét chữ đầu tiên – nét viết ấy có thể ảnh hưởng đến suốt quá trình học tập của các em sau này Chính vì vậy việc dạy tập viết vô cùng quan trọng, đòi hỏi người giáo viên phải cẩn thận, tỉ mỉ trong từng giờ dạy, từng bước lên lớp

Nhận thức được vấn đề này, trong năm học 2012- 2013 khi được phân công giảng dạy và chủ nhiệm lớp 1A, tôi luôn suy nghĩ và bằng việc nghiên cứu tài liệu, tìm đọc sách báo, học hỏi đồng nghiệp; bằng những kinh nghiệm qua nhiều năm giảng dạy của bản thân, tôi mạnh dạn đề ra một số phương pháp nhằm giúp các em học sinh lớp 1 trong phân môn tập

viết, với đề tài: “ Biện pháp rèn viết chữ đẹp cho học sinh lớp 1” Trong

năm học 2012-2013 tôi đã áp dụng tại lớp 1A, trường Tiểu học Nam Hồng

và bước đầu thấy có hiệu quả

II PHẠM VI NGHIÊN CỨU, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phạm vi - Đối tượng nghiên cứu :

Đi sâu nghiên cứu “ Rèn kĩ năng viết đúng, viết đẹp cho học sinh lớp 1”

42 học sinh lớp 1A - Trường Tiểu học Nam Hồng

2 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp nghiên cứu lí luận: Nghiên cứu tìm đọc các tài liệu, báo chí chuyên ngành, nghiên cứu chương trình Tiếng Việt lớp 1

Phương pháp điều tra thực tiễn

Phương pháp tổng kết, đúc rút kinh nghiệm

3 Thời gian nghiên cứu:

Năm học 2012-2013 và đúc rút kinh nghiệm của nhiều năm học trước

PHẦN B- NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

Chữ viết là hệ thống của ngôn ngữ bằng đồ hình, có chức năng cố định hoá ngôn ngữ âm thanh thay cho lời nói Chữ viết “đúng” và “ đẹp” góp phần thể hiện đặc điểm, tính chất, ngôn ngữ tiếng nói riêng của dân tộc, đồng thời góp phần gìn giữ, bảo vệ trong sáng tiếng mẹ đẻ Không những thế, chữ viết “đúng”, “đẹp” còn góp phần nói chuẩn tiếng Việt Nam và hoàn thiện nhân cách người Việt Có thể nói, dạy học sinh viết đúng, đẹp vừa là mục đích vừa là phương tiện của quả trình giáo dục toàn diện nhân cách cho học sinh

Rèn học sinh viết “đúng”, viết “đẹp” là thực hiện tốt việc rèn một trong 4 kĩ năng: Nghe, nói, đọc , viết của chương trình tiếng Việt ở bậc Tiểu học

Rèn kĩ năng viết đúng, đẹp cho học sinh ngày càng được chú trọng

Học sinh tiểu học thường hiếu động, thiếu kiên trì khó thực hiện được những động tác đòi hỏi sự khéo léo, cẩn thận vì vậy khi tiếp thu kĩ thuật viết chữ học sinh không tránh khỏi lúng túng, khó khăn

Tư thế ngồi viết, cách cầm bút của học sinh chưa đúng kĩ thuật, do vậy đẫn đến tình trạng cận thị học đường ngày càng gia tăng

Bên cạnh đó còn một số học sinh đồ dùng chưa được chuẩn Học sinh chưa hứng thú nhiều trong giờ luyện viết, còn nhiều học sinh viết nhanh, viết ẩu và sai mẫu chữ

2 Chất lượng chữ viết của lớp 1A

Ngay từ những tuần đầu năm học, tôi đã tiến hành khảo sát phân loại học sinh qua những giờ tập tô chữ Tôi đã thu được kết quả như sau :

Phân loại lượng Số Tỷ lệ

HS ngồi viết đúng tư thế, cầm bút đúng 6 14,2

HS ngồi cúi sát vở, chưa biết cách cầm bút 15 35,8

HS chưa biết cách đặt bút, đưa bút, rê bút,

Qua thực trạng chung và thực trạng của lớp, tôi thiết nghĩ: Nếu không có biện pháp tích cực rèn,uốn nắn mà để tình trạng này kéo dài thì

đa số các em học sinh lớp 1 sẽ bị tật viết sai, rất khó sửa về sau Bằng những biện pháp cụ thể của mình, tôi đã đặt ra kế hoạch rèn chữ viết cho các em với hi vọng trong thời gian một năm có thể rèn cho các em về tư thế ngồi viết đúng, biết viết chữ đúng mẫu và chữ viết đẹp.Tôi đã đề ra một số biện pháp cụ thể sau:

III BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1.Coi trọng chữ viết và việc viết mẫu của giáo viên

Trong thực tế, chữ viết của thầy cô ảnh hưởng rất lớn đến chữ của học trò, ta thấy điều đó rất rõ qua việc: Nếu một giáo viên viết sai mẫu chữ một con chữ nào đó, thì chắc chắn có nhiều học sinh viết sai theo giáo viên Chính vì vậy mà chữ viết của giáo viên “đúng” và “đẹp” thì chữ của học sinh mới có thể đúng và đẹp được Do vậy mỗi người giáo viên trước hết cần phải luôn có ý thức tự mình tu dưỡng và luyện chữ viết của mình để có thể làm mẫu cho học sinh

1.1.Giáo viên tích cực rèn chữ của mình

Thấy được tầm quan trọng về chữ viết của người giáo viên, tôi đã tự mình rèn chữ bằng các biện pháp:

- Luyện viết vở tập viết của học sinh lớp mình dạy (vở tập viết lớp

1, Vở luyện chữ của giáo viên)

- Luyện viết các bài chính tả của học sinh trong chương trình sgk của học sinh

- Thường xuyên luyện viết trên bảng lớp

- Học hỏi đồng nghiệp: Quan sát chữ viết, cách viết của các đồng chí giáo viên viết đẹp

- Khi đặt bút vào bất cứ trang giấy nào cũng luôn xác định mình cần phải nắn nót viết chữ cho đều, đẹp (không tự cho mình viết nhanh, viết ẩu)

Với ý thức rèn chữ như vậy mà từ chỗ là một giáo viên viết chữ chưa đẹp đến nay tôi đã có chữ viết chuẩn mực để học sinh học tập và noi theo

1.2 Coi trọng việc viết mẫu của giáo viên

Viết mẫu là thao tác trực quan của giáo viên, giúp cho học sinh nắm bắt được qui trình viết từng nét, từng chữ Do vậy khi viết mẫu , giáo viên phải viết chậm, cẩn thận, đúng theo qui tắc viết chữ

*Viết mẫu trên bảng lớp:

- Viết bảng lớp là thao tác mẫu để học sinh cả lớp được quan sát , vì vậy khi viết, giáo viên phải chọn vị trí đứng để tất cả học sinh nhìn thấy tay cô viết từng nét

- Phân tích giảng giải cách viết; Có thể kết hợp viết mẫu ( hoặc đồ lại chữ mẫu) với việc giảng giải cách viết thật kĩ càng để học sinh nắm được qui trình viết.phân tích cách viết

VD: Khi viết chữ “ b” giáo viên có thể phân tích cách viết : chữ “ b”

gồm 2 nét : nét khuyết trên và nét thắt Đặt bút từ phía trên đường kẻ ngang thứ nhất viết nét khuyết trên kéo xuống gần đường kẻ ngang thứ nhất lượn cong kéo lên 2 li làm nét thắt

Nhờ việc phân tích kĩ mẫu chữ, quan sát kĩ mẫu chữ của giáo viên

mà học sinh có thể nắm rõ mẫu chữ và viết đúng mẫu

*Viết mẫu ở vở :

Nếu viết mẫu ở bảng giúp học sinh nắm chắc được kĩ thuật viết chữ thì viết mẫu ở vở giúp học sinh nhớ lại kĩ thuật viết và cách trình bày vở Trong giờ Tập viết hoặc chính tả, giáo viên cho học sinh quan sát vở mẫu

để nắm rõ hơn về:

+ Chữ mẫu được viết ở vở

+ Khoảng cách của các chữ viết

+ Cách trình bày vở

Giáo viên có thể cho học sinh quan sát vở mẫu bằng cách:

+ Đặt vở mẫu dưới máy chiếu đa năng cho học sinh quan sát

+ Học sinh quan sát vở mẫu theo nhóm

Mặt khác với học sinh yếu, viết xấu tôi viết mẫu trực tiếp lên vở của học sinh để học sinh nắm lại cách viết, có thể viết đẹp hơn Đặc biệt ở giai đoạn đầu năm khi mới nhận lớp, tôi thấy một số em chưa biết điểm đặt bút, dừng bút ở đâu Tôi đã thu vở của các em và viết mẫu, sau đó mỗi dòng tôi chấm 1 số điểm đặt bút viết Nhờ vậy mà các em viết đúng hơn

Ví dụ: Lớp tôi có em Quỳnh Anh, thời gian đầu năm học khi học

viết chữ g Em viết rất lúng túng dừng bút không đúng dòng kẻ Sau khi

được tôi viết mẫu và hướng dẫn cách viết sao cho nét k huyết dưới của con

chữ g nằm dưới 3 ô li của đường kẻ đậm, em đã viết đúng dòng và viết

khá đẹp

Chữ viết mẫu của giáo viên phải luôn mẫu mực, mỗi chữ của giáo viên viết trên bảng thì tất cả học sinh đều được quan sát Vì vậy không chỉ khi chủ định viết mẫu giáo viên mới viết đúng, đẹp mà khi viết bất cứ chữ nào trên bảng người giáo viên cần viết chữ chuẩn mẫu để học sinh noi theo

Hơn nữa, ngay cả lời phê của giáo viên ở vở của học sinh , ở sổ liên lạc cũng cần viết chuẩn mực, đúng mẫu để không những làm mẫu cho học sinh mà còn gây được lòng tin của cha mẹ học sinh

2 Kết hợp với cha mẹ học sinh trong việc rèn chữ

2.1 Họp cha mẹ học sinh và thống nhất về đồ dùng học tập của học sinh

Đồ dùng học tập của học sinh( bút vở bảng phấn) ảnh hưởng nhiều đến chất lượng chữ viết của học sinh Đối với học sinh lớp 1, đa số bố mẹ học sinh còn trẻ, nhiều em là con đầu nên việc mua sắm đồ dùng học tập của cha mẹ có nhiều bỡ ngỡ Vì vậy ngay từ đầu năm, khi tiếp nhận học sinh, tôi đã thống nhất với cha mẹ các em về đồ dùng học tập của học sinh trong môn tập viết Cụ thể là:

+ Bảng con: Dùng loại dễ viết không trơn, có kẻ li như ở vở ô li( VD: Bảng MIC)

+ Phấn, hộp dựng phấn giẻ lau Giáo viên cần hướng dẫn cha mẹ học sinh mua loại phấn mềm, dễ viết vào bảng(VD: phấn Việt Hàn, phấn MIC) Học sinh cần có hộp đựng phấn, giẻ lau ẩm

+ Bút chì: Nên dùng loại chì 2B vừa mềm vừa dễ viết Mặt khác , học sinh rất hay tì tay bút dẫn đến bút dễ gãy, nếu gọt bút trong giờ học sẽ ảnh hưởng nhiều đến chất lượng giờ học Do vậy giáo viên nên qui dịnh trong hộp bút của mỗi học sinh cần luôn có 2 bút chì gọt sẵn để các em tiện dùng khi bút gãy hỏng

+ Bút mực: Hiện nay có rất nhiều loại bút mực dành cho học sinh, song giáo viên cần lựa chọn loại bút nhẹ, viết dễ ra mực cho phù hợp với học sinh lớp 1

+Vở viết : ngoài vở tập viết ra, học sinh cần dùng vở ô li,giáo viên cần chọn cho học sinh loại vở 4 li, chất lượng tốt, không nhoè mực

2.2 Kết hợp với cha mẹ học sinh trong việc rèn chữ cho học sinh

Việc kết hợp giữa gia đình và nhà trường trong rèn luyện học tập của học sinh là rất cần thiết Tôi thường xuyên trao đổi với cha mẹ học sinh về những điểm mạnh của học sinh để cha mẹ động viên khích lệ các

em, những mặt hạn chế của học sinh để cha mẹ cùng với cô giáo giúp đỡ các em khắc phục

Tôi thường thông tin hai chiều với cha mẹ học sinh qua sổ liên lạc , điện thoại hoặc gặp trực tiếp để trao đổi về :

+ Tư thế ngồi viết, cách cầm bút của học sinh

+ Ý thức học tập của học sinh nói chung và môn tập viết nói riêng + Chất lượng chữ viết của học sinh, những tiến bộ của các em về chữ viết cũng như những hạn chế mà mắc phải

Qua đó để gia đình có hướng kèm cặp các em, giúp đỡ các em khắc phục những động tác, tư thế, chữ viết sai, có như vậy các em sẽ nhanh tiến bộ hơn

Ví dụ Em Nguyễn Anh Tuấn lớp tôi ngay từ đầu năm học đã có tật

ngồi gù, cúi sát mặt xuống vở Tôi đã gặp gỡ với mẹ em Tuấn trao đổi và thống nhất cách rèn tư thế ngồi viết cho em như sau:

-Bước 1: Sử dụng giá đỡ chống cận để em Tuấn biết cách ngồi đúng

tư thế

- Bước 2: Bỏ giá đỡ chống cận, tập trung vào việc rèn tư thế viết

đúng cho con

- Bước 3: kiểm tra tư thế ngồi viết cho con trước khi vào viết bài

Mặc dù lúc đầu gặp mẹ em Tuấn, mẹ em nhất định nói rằng em Tuấn ngồi gù từ nhỏ gia đình không thể sửa được song với sự kết hợp của nhà trường và gia đình mà giờ đây em đã có tư thế ngồi viết rất tốt Điều đặc biệt là chữ viết của em luôn đẹp và sạch sẽ

3 Rèn học sinh cách cầm bút và tư thế ngồi viết cho học sinh

Đối với học sinh lớp 1- lớp đầu cấp thì việc rèn cho học sinh biết cách cầm bút và tư thế ngồi viết đúng vô cùng quan trọng, tạo cho học sinh một thói quen tốt ngay từ đầu Nếu giáo viên chưa quan tâm đến việc tạo cho học sinh tư thế ngồi viết hợp lí thì đó là khuyết điểm lớn Tư thế ngồi viết không những ảnh hưởng đến chất lượng, kết quả học tập mà còn ảnh hưởng trực tiếp dến sự phát triển thể lực của học sinh Tư thế viết không hợp lí làm các em chóng mệt mỏi, tạo ra các căn bệnh như cận thị, cong vẹo cột sống Bởi vậy, ngay từ lớp 1, giáo viên cần chú trọng đến việc rèn cho học sinh cách cầm bút, tư thế ngồi viết đúng

3.1 Rèn học sinh ngồi viết đúng tư thế

Ngay từ tiết tập viết đầu tiên của năm học, giáo viên cần giảng giải, làm mẫu xem thế nào là ngồi viết đúng tư thế, ngồi viết đúng tư thế có lợi

gì và ngồi viết sai tư thế có hại như thế nào? Để giúp cho học sinh ghi nhớ sâu sắc những điều đó ,vào tuần đầu của năm học, tôi phát cho mỗi

em một tờ giấy

“ Dặn em” về tư thế ngồi viết, yêu cầu các em treo ở góc học tập của mình và tôi cũng treo một tờ to ở góc lớp

Một thực tế cho thấy, học sinh lớp 1 tay còn non, chữa đủ lực để tì bút viết, do vậy các em rất hay cúi sát vở(vì các em thấy cúi như vậy sẽ

dễ viết hơn) Do vậy, về mặt lí thuyết giúp các em nắm được tư thế ngồi viết thì dễ nhưng để có thói quen ngồi viết đúng quả là không dễ chút nào Giáo viên cần thường xuyên nhắc nhở, uốn nắn học sinh bằng cách:

- Nhắc nhở, kiểm tra tư thế ngồi viết của học sinh trước mỗi giờ viết

- Thường xuyên uốn nắn các em khi viết bài

- Khen ngợi học sinh ngồi viết đúng tư thế

VD: Trong giờ tập viết, tôi nhận thấy có một số học sinh lớp tôi ngồi viết chưa đúng tư thế Tôi thay lời nhắc nhở bằng lời khen với học sinh ngồi đúng: “ Cô thấy bạn Lan Nhi lớp mình đang ngồi viết rất đúng

tư thế nên chữ viết của bạn rất đẹp đấy!” Lập tức học sinh lớp tôi đồng loạt ngồi lại cho đúng tư thế ( vì các em thích mình cũng được khen giống như bạn) Lúc đó tôi mới khen thêm một số học sinh khác đã ngồi viết đúng tư thế

Thường xuyên được nhắc nhở, thường xuyên rèn luyện sẽ tạo được thói quen tốt cho học sinh - thói quen ngồi viết đúng tư thế

3.2 Rèn học sinh cầm bút đúng cách

Theo chương trình đổi mới, các em được cầm bút để tô chữ ngay từ lớp mẫu giáo, hơn nữa một số cha mẹ học sinh đã kèm cặp các em tập viết trước khi vào lớp 1 Do vậy mà tình trạng học sinh cầm bút chưa đúng khá phổ biến Cùng với việc rèn tư thế ngồi viết, giáo viên cần rèn cho học sinh cách cầm bút đúng

Dặn em

- Khi ngồi viết, học sinh phải ngồi

Ngay ngắn, lưng thẳng, không tì ngực

vào cạnh bàn.Đầu hơi cúi, hai mắt cách

mặt vở từ 25 cm- 30 cm, cánh tay trái

đặt trên mặt bàn, bên trái vở; bàn tay

trái để vào mép vở, giữ vở không xê dịch

khi viết Cánh tay phải cùng ở trên mặt

bàn

Việc đầu tiên giáo viên cần giảng giải, làm mẫu về cách cầm bút: Yêu cầu học sinh cầm bút và điều khiển bút bằng 3 ngón tay( ngón trỏ, ngón cái và ngón giữa) của bàn tay phải Đầu ngón tay trỏ đặt ở phía trên, đầu ngón tay cái giữ bên trái, phía bên phải của bút dựa vào cạnh đốt đầu ngón tay giữa Để rèn cho học sinh cách cầm bút đúng giáo viên cần:

- Thường xuyên làm mẫu cho học sinh

- Kiểm tra uốn nắn trước mỗi giờ viết

- Chỉnh sửa kịp thời, thường xuyên kiên trì đối với những học sinh cầm bút sai trong các trường hợp: Cầm bút quá đứng, quá nghiêng, cầm bút bằng cả 3 đầu ngón tay

Ví dụ : Em Tuấn lớp tôi rất hay cầm bút chụm cả 3 ngón tay, tôi thường xuyên để ý nhắc nhở cầm tay đặt lại cách cầm bút cho đúng Sau nhiều lần như vậy mỗi khi em cầm chưa đúng tôi chỉ làm động tác là em

đã hiểu ra và tự chỉnh lại

Uốn nắn học sinh thường xuyên, các em sẽ có cách cầm bút đúng, giúp các em có thể dễ dàng viết đúng, viết đẹp ở lớp 1 và viết nhanh ở các lớp trên

4 Rèn học sinh viết đúng mẫu chữ vở tập viết

Dạy tập viết ở lớp 1 được chia thành 2 giai đoạn:

+ Giai đoạn 1: Việc dạy tập viết được phối hợp nhịp nhàng với dạy

học vần: học sinh luyện viết chữ trong các tiết học âm, chữ ghi âm, vần

và tập viết theo các yêu cầu kĩ thuật trong giờ tập viết

+ Giai đoạn 2: Học sinh tập tô chữ hoa, ôn lại chữ ghi vần, ghi từ

ngữ (cỡ chữ to và cỡ chữ nhỏ)

Dạy tập viết ở giai đoạn này học sinh cần nắm bắt được các kiến thức cơ bản về cấu tạo của chữ, thao tác viết chữ cái tạo thành các chữ ghi tiếng

Để làm tốt được việc dạy tập viết cho học sinh trong giai đoạn này giáo viên cần:

4.1 Phân tích kĩ cấu tạo chữ

Việc phân tích kĩ cấu tạo của chữ giúp học sinh nhớ được hình dáng, các nét viết giúp học sinh nhớ để dễ dàng viết được chữ đó Giáo viên có thể giúp học sinh nhận biết rõ cấu tạo của chữ qua hệ thống câu hỏi để xác định rõ cho học sinh:

- Độ cao, độ rộng của chữ

- Điểm đặt bút, điểm dừng bút của chữ

VD: Khi dạy viết chữ h