Xuất phát từ thực tế đó, tôi là một giáo viên cũng đã có kinh nghiệm dạy tại Trường THCS Thụy Lâm gần 4 năm trong nghề dạy bộ môn công nghệ nên tôi rất muốn đổi mới phương pháp dạy học[r]
Trang 1- -
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THỰC HÀNH
CHỦ ĐỀ GIỐNG VẬT NUÔI - CÔNG NGHỆ 7
Năm học 2018-2019
Trang 2MỤC LỤC
A ĐẶT VẤN ĐỀ 1
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2
III ĐỒI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2
VI ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT THỰC NGHIỆM 2
IV.1 Mức độ hứng thú với môn học 2
IV.2 Mức độ hiểu bài 2
IV.3 Chất lượng học tập môn công nghệ 7 3
V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
VI THỜI GIAN NGHIÊN CỨU 3
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4
I CƠ SỞ LÍ LUẬN: 4
II THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 7 4
III BIỆN PHÁP THỰC HIỆN 5
III.1 Tiết học ngoài trời là gì? 5
III.2 Cách xây dựng lớp học ngoài trời 5
III.3 Áp dụng vào giảng dạy các bài thực hành công nghệ 7 chủ đề giống vật nuôi 6
IV RÚT KINH NGHIỆM 17
V NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC : 17
5.1 Mức độ hứng thú với môn học 17
5.2 Mức độ hiểu bài 17
5.3 Chất lượng học tập môn Công Nghệ 7 18
C- KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ 19
I KẾT LUẬN CHUNG 19
II KHUYẾN NGHỊ 19
Trang 3ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THỰC HÀNH
CHỦ ĐỀ GIỐNG VẬT NUÔI- CÔNG NGHỆ 7
A ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hiện nay nước ta vẫn là một nước phát triển nền kinh tế chủ yếu là ngành nông nghiệp gồm trồng trọt chăn nuôi nuôi trồng thủy sản nông lâm nghiệp Ngành công nghiệp hóa hiện đại hóa vẫn đang trên đà phát triển và hội nhập Chính vì vậy mà tôi nghĩ trong mỗi người dân Việt Nam chúng ta là một công dân của Việt Nam sống trong môi trường nông nghiệp như vậy thì cũng nên tìm hiểu và có chút hiểu biết thực tế về ngành nông nghiệp Sách giáo khoa công nghệ 7 là cuốn sách viết rất cụ thể về từng lĩnh vực trong ngành nông nghiệp,
nó giúp các em học sinh THCS có thể học và tìm hiểu rõ hơn về ngành nông nghiệp của nước ta Thế nhưng thực tế cho thấy thi cử hiện nay chú trọng chủ yếu là Văn Toán Anh mà các môn phụ như công nghệ lại dần bị lãng quên và không được chú trọng đối với các em Các em học sinh coi học môn công nghệ như là học cho xong Có lẽ theo tôi nghĩ là các em không cảm thấy hứng thú khi học môn công nghệ nhàm chán với lối dạy và học từ trước kia là chỉ đọc viết, theo lối truyền thụ một chiều các em bị thụ động khi lĩnh hội kiến thức Đặc biệt
là các bài thực hành trong chương trình sách giáo khoa công nghệ hầu như các
em không được trải nghiệm thực tế mà chỉ được hướng dẫn trên lí thuyết và xem qua các tranh ảnh mẫu, mô hình thì rất ít trường có đủ do cơ sở vật chất còn nghèo nàn thiếu thốn Việc học môn công nghệ của các em bị xa rời thực tế- đặc biệt đối với các em học sinh ở khu vực nội thành Khu vực nội thành do không phát triển nông nghiệp nếu có nhưng rất ít Còn đối với các em học sinh vùng nông thôn thì được tiếp cận gần hơn do cuộc sống gắn liền chủ yếu là nông nghiệp Trong lĩnh vực chăn nuôi nếu thử hỏi khảo sát thí điểm trên địa bàn thành phố các em học sinh THCS thì chắc có lẽ có những em chưa từng bao giờ được nhìn trực tiếp con lợn, con gà nó như thế nào Đó thật là một sự thiệt thòi đối với các em khi học bộ môn công nghệ 7
Xuất phát từ thực tế đó, tôi là một giáo viên cũng đã có kinh nghiệm dạy tại Trường THCS Thụy Lâm gần 4 năm trong nghề dạy bộ môn công nghệ nên tôi rất muốn đổi mới phương pháp dạy học theo cách trải nghiệm thực tế cho các
em học sinh qua các bài thực hành để các em được lĩnh hội, trải nghiệm, khắc sâu kiến thức một cách thực tế nhất Các em học sinh cảm thấy hứng thú và không bị áp lực trong các tiết dạy và học Chính vì vậy, ngay từ đầu năm học 2018- 2019 đến nay tôi đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu, thực nghiệm” Đổi mới
Trang 4phương pháp dạy thực hành chủ đề giống vật nuôi - Công nghệ 7” và đã đem lại
những hiệu quả nhất định
Tôi rất mong bạn đọc nhìn nhận và đóng góp ý kiến
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu đưa ra cách” Đổi mới phương pháp dạy thực hành chủ đề
giống vật nuôi- công nghệ 7 vào giờ dạy theo sách giáo khoa công nghệ 7 của
Bộ giáo dục và Đào tạo
III ĐỒI TƢỢNG NGHIÊN CỨU
- Các phương pháp” Đổi mới phương pháp dạy thực hành chủ đề giống vật nuôi - công nghệ 7”
VI ĐỐI TƢỢNG KHẢO SÁT THỰC NGHIỆM
- Là các em HS các lớp trong khối 7 tại Trường THCS Thụy Lâm
- Năm học 2018-2019 Trường THCS Thụy Lâm khối 7 gồm 8 lớp, sĩ số các
IV.1 Mức độ hứng thú với môn học
IV.2 Mức độ hiểu bài
Trang 5IV.3 Chất lượng học tập môn công nghệ 7
V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Để thực hiện đề tài này tôi đã ứng dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Trang 6B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÍ LUẬN:
Trong một thời gian dài, Thầy cô chúng ta được trang bị phương pháp để truyền thụ tri thức cho học sinh theo quan hệ một chiều: Thầy truyền đạt, trò tiếp nhận Với phương pháp giảng dạy này, các em học sinh như một cái kho và Thầy cô chúng ta đem bất kỳ một điều tốt đẹp nào của khoa học để chất đầy cái kho đó Kết quả là học sinh học tập một cách thụ động, thiếu tính độc lập sáng tạo trong quá trình học tập
Theo quan điểm giáo dục hiện đại, dạy học là một quá trình tương tác (GV – HS, HS – HS, HS - GV, HS với những người hiểu biết hơn…), trong đó, “học”
là một hoạt động trung tâm Và, người học – đối tượng của hoạt động “dạy”, đồng thời là chủ thể của hoạt động “học” – được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo, thông qua đó tự lực khám phá những điều mình chưa rõ, chưa có chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được giáo viên sắp đặt Để đạt được điều ấy, trong quá trình dạy học, người thầy cần phải thức tỉnh trong tâm hồn các em học sinh tính ham hiểu biết, dạy các em biết suy nghĩ và hành động tích cực Vì thế, việc đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) để học sinh chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập là một vấn đề cần thiết và không thể thiếu được Bởi, chỉ có đổi mới PPDH, chúng ta mới góp phần khắc phục những biểu hiện thụ động trong việc học của học sinh hiện nay; chỉ có đổi mới PPDH chúng ta mới góp phần quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo và chỉ có đổi mới PPDH chúng ta mới tham gia được vào
“sân chơi” quốc tế trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và tiếp cận phương pháp giáo dục mới theo quan điểm giáo dục hiện đại
Vì những lẽ đó, việc đổi mới PPDH nói chung, dạy môn công nghệ 7 nói riêng hiện nay không chỉ là phong trào mà còn là một yêu cầu bắt buộc với mọi giáo viên, đòi hỏi người giáo viên cần tìm tòi, thực nghiệm những phương pháp mới nhằm đem lại hiệu quả cao trong dạy – học
II THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 7
Trong quá trình giảng dạy, tôi vẫn gặp phải một số hạn chế như cơ sở hạ
tầng của nhà trường chưa đầy đủ, phòng thực hành môn Công Nghệ riêng biệt không có, hiện tại các bài thực hành được thực hiện trên lớp với phòng học, không gian chật trội Các mô hình, tranh ảnh đã cũ, hỏng Kinh phí hỗ trợ cho học sinh được tham gia trải nghiệm thực tế không có, vì vậy chưa gây được hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn
Dạy - học môn Công Nghệ đặc biệt là những bài thực hành ứng dụng vận dụng là một trong những con đường hướng nghiệp cho học sinh THCS Ví dụ
Trang 7như mảng nội dung về lĩnh vực giống vật nuôi rất gần gũi Nó góp phần phát triển toàn diện nhân cách các em, là bước khởi đầu quan trọng của quá trình phát triển nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá (CNH, HĐH) ở mỗi địa phương và đất nước
Trong khi đó, việc trải nghiệm thực tế học các bài thực hành đang được ứng dụng rất nhiều trong các trường học hiện đại, quốc tế như THCS ALPHA đã áp dụng rất hiệu quả, các em học sinh rất hứng thú
Vì thế, trước những thực trạng về dạy thực hành bộ môn công nghệ 7 như trên, cũng như vai trò cần thiết của bộ môn, tôi đã nghiên cứu vận dụng một số biện pháp nhằm dạy hiệu quả hơn môn công nghệ 7 này
Sau đây tôi xin giới thiệu một số biện pháp” Đổi mới phương pháp dạy thực hành chủ đề giống vật nuôi- công nghệ 7”
III BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
III.1 Tiết học ngoài trời là gì?
“Lớp học ngoài trời” là kiểu lớp học thoát ra khỏi không gian trường lớp,
đưa học sinh đến với những không gian phù hợp với mục tiêu chương trình, kiến thức; để rồi ở không gian đó, giáo viên tiến hành tổ chức hoạt động học tập Kiểu “Lớp học ngoài trời” sẽ tạo hứng thú, kích thích sự sáng tạo của học sinh; giúp học sinh tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên nhất, kiến thức “thấm” vào học sinh từ chính sự chủ động, tích cực của các em nên nó sẽ “ở lại” với học sinh lâu bền nhất Vậy tổ chức lớp học này như thế nào cho đạt hiệu quả?
III.2 Cách xây dựng lớp học ngoài trời
Bước 1: Giáo viên phải xác định kiến thức nào có thể tổ chức lớp học ngoài nhà trường Trong chương trình giáo dục THCS, học sinh học hơn 10 môn, mỗi môn cần nghiên cứu kĩ chương trình môn học của từng khối, lớp Từ đó xác định kiến thức nào phù hợp để tổ chức lớp học ngoài nhà trường
Bước 2: Giáo viên cần lên kế hoạch tổ chức Mỗi lần đưa học sinh ra ngoài nhà trường để học là một lần trải nghiệm của các em Vì vậy, giáo viên cần lên được kế hoạch học tập, kế hoạch càng chi tiết càng thuận lợi cho quá trình thực hiện
Kế hoạch này chính là cái để thuyết phục Ban giám hiệu đồng ý để chúng
ta tiến hành lớp học, và cũng là cái để chúng ta thuyết phục phụ huynh đồng ý cho con em mình tham gia lớp học
Bước 3: Tiến hành thực hiện
Khi đã được Ban giám hiệu phê duyệt, được phụ huynh, học sinh đồng thuận, chúng ta bắt đầu tiến hành hoạt động học tập Có nhiều cách tổ chức tiến hành khác nhau Để rõ ràng quá trình học tập của học sinh, giáo viên nên chia
Trang 8thành các giai đoạn học tập cụ thể Thường sẽ là các giai đoạn: HỌC - TRẢI NGHIỆM - HOÀN THÀNH - RÚT KINH NGHIỆM
Ở giai đoạn thứ nhất: Học sinh sẽ tiến hành học các kiến thức lí thuyết được tiến hành trên lớp theo phân phối chương trình
Ví dụ: Giáo viên có ý định tổ chức lớp học ngoài trời bài 35 “Thực hành nhận biết một số giống gà qua quan sát ngoại hình và số đo các chiều” môn công nghệ 7
Các kiến thức này sẽ là nền tảng để học sinh có những trải nghiệm thú vị,
từ đó sẽ có cái nhìn đối sánh giữa SGK với thực tế
Ở giai đoạn thứ 2: Trải nghiệm Đây là giai đoạn quan trọng, quyết định cho sự thành công của “lớp học ngoài nhà trường”
Chuẩn bị về các hoạt động cho trải nghiệm, Giáo viên phải thiết kế được các hoạt động phù hợp với nội dung kiến thức môn học, Các hoạt động đó hấp dẫn, hứng thú, kích thích, và phải hội tụ đủ các yếu tố về kiến thức, kỹ năng, thái độ…
Ở giai đoạn thứ 3: Hoàn thành, giai đoạn này học sinh sẽ thực hiện Ở giai đoạn thứ 2: Trải nghiệm Đây là giai đoạn quan trọng, quyết định cho sự thành công của “lớp học ngoài nhà trường” Vì vậy, cần có sự chuẩn bị kĩ trước chuyến đi
Chuẩn bị về các hoạt động cho trải nghiệm, giáo viên phải thiết kế được các hoạt động phù hợp với nội dung kiến thức môn học, Các hoạt động đó hấp dẫn, hứng thú, kích thích, và phải hội tụ đủ các yếu tố về kiến thức, kỹ năng, thái độ…Khi đã hội tụ đủ các yếu tố để thực hiện hoạt động trải nghiệm, Giáo viên
sẽ đưa học sinh đi thực tế và thực hiện các bước tiến hành đã tính toán từ trước các quá trình trải nghiệm của mình để hoàn thành sản phẩm báo cáo
Ví dụ, khi học sinh học kiến thức về giống vật nuôi, tôi cho các em chuyển kiến thức đó vào đời sống, để các em đi trải nghiệm và hoàn thành các sản phẩm: Hình ảnh về đặc điểm ngoại hình hoặc các bước đo kích thước các chiều của các giống vật nuôi…
Ở giai đoạn 4: Rút kinh nghiệm Sau khi đã thực hiện “lớp học ngoài nhà trường, giáo viên cần rút kinh nghiệm
III.3 Áp dụng vào giảng dạy các bài thực hành công nghệ 7 chủ đề giống vật nuôi
Giáo án là bản kế hoạch chi tiết cho giờ lên lớp Thiết kế giáo án là một công việc thường xuyên của GV trước khi lên lớp Một khi giáo án được chuẩn
bị kỹ lưỡng, công phu thì sẽ giúp cho GV có được sự tự tin, từ đó quyết định rất lớn đến sự thành công của GV trong giờ giảng
Trang 9Chủ đề giống vật nuôi công nghệ 7 gồm 2 bài thực hành:
Bài 35: Thực hành nhận biết và chọn một số giống gà qua quan sát ngoại hình và đo kích thước các chiều
Bài 36: Thực hành nhận biết một số giống lợn( heo) qua quan sát ngoại hình và đo kích thước các chiều
Ví dụ 1: tôi đã soạn giáo án bài 35 với bài giảng như sau:
Thực hành tổ chức cho học sinh đi tham quan tại địa điểm trại gà nhà bà Ngô Thị Sợi tại Thôn Hương Trầm- Thụy Lâm-Đông Anh- Hà Nội (Trại gồm 4 giống gà khác nhau)
Lí do: Trường THCS Thụy Lâm cách trại gà rất gần đi bộ khoảng 10 phút
2 Kiểm tra kiến thức đã học (bài cũ): Theo hình thức hỏi đáp tại trại gà
Cho biết chọn phối là gì?cho ví dụ về chọn phối cùng giống và chọn phối khác giống?
3 Nội dung bài mới
Trang 10Nội dung Giáo viên Học sinh TG
A KIẾN THỨC ĐƢỢC GIỚI THIỆU
TRÊN LỚP
Hình ảnh một số giống gà mà sau đây chúng ta
sẽ đi tham quan thực tế;
Đặc điểm gà Lơ- go: Vóc dáng thấp, nhỏ, lông
màu trắng;
Đặc điểm gà Đông tảo: Thân hình to, thô, lông
xù xì, chân to xù xì, lông màu đỏ tía, thân hình
lùn;
Đặc điểm gà Ri: thân hình nhỏ nhắn, lông màu
pha tạp, màu hoa mơ, hoa mận, đỏ tía,…
Đặc điểm gà Ta lai: thân hình cao, màu lông
tía, đẹp
- Giới thiệu bài mới
- Nêu mục tiêu bài học
- Hiểu ý nghĩa và tác dụng cũng như mục tiêu bài học
1’
B KẾ HOẠCH TỔ CHỨC
- Địa điểm: Trại gà nhà bà Ngô Thị Sợi tại
Thôn Hương Trầm xã Thụy Lâm
- Thời gian: Đi trong 45 phút- một tiết học
(Vì trại gà gần với trường đi bộ khoảng 10
- GV: Phát cho mỗi nhóm một tờ giấy A4 và
1máy chụp ảnh để ghi kết quả đo khoảng cách
xương háng và khoảng cách giữa xương háng
và mỏm xương lưỡi hái trên giấy A4 đồng thời
lưu lại những hình ảnh quan sát được của
tế
- Học
sinh thực hành trải nghiệm thực tế theo hướng dẫn của Giáo viên
20 ’
Trang 11Nội dung Giáo viên Học sinh TG
- Học sinh hoàn thành sản phẩm của nhóm
10 ’
Trang 12Nội dung Giáo viên Học sinh TG
Nhóm 3: gà Ta lai
Kết quả thu được của nhóm
Trang 13Nội dung Giáo viên Học sinh TG
Nhóm 4: Gà Lơ- go
Kết quả thu được của nhóm
viên đôn đốc các
em về trường
- Các em học sinh xếp hàng
về trường
10 ’
E RÚT KINH NGHIỆM
* Kiểm tra lại kiến thức
Cho học sinh đứng tại chỗ trả lời câu hỏi
GV tổng kết buổi ngoại khóa nhận xét
- Cá nhân rút kinh nghiệm
3’
Trang 14Ví dụ 2: Cách dạy trải nghiệm thực tế bài 36 thực hành
Ngày soạn:
Tiết 38
THỰC HÀNH NHẬN BIẾT MỘT SỐ GIỐNG LỢN QUA QUAN SÁT
NGOẠI HÌNH VÀ ĐO KÍCH THƯỚC CÁC CHIỀU
- Chuẩn bị: Giấy bút, dày thể thao, máy chụp ảnh, sổ ghi chép, thước dây
+ Nội dung: Nghiên cứu nội dung bài 36 (SGK)
+ Đồ dùng dạy học: Tranh và vật mẫu các giống glợn
III.CÁC BƯỚC LÊN LỚP
1 Ổn định lớp : (1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ :
- GV không kiểm tra vì tiết trước học thực hành
3 Bài mới:
a Giới thiệu bài: Để nhận biết được một số giống lợn qua quan sát ngoại
hình và đo kích thước một số chiếu đo, ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay:
b Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh:
Kiểm tra bảng tường trình HS chuẩn bị ở nhà