Đều là khúc ca về thiên nhiên, về lao động nhưng mỗi đoạn thơ mang một vẻ đẹp riêng và qua sự miêu tả, người đọc còn có thể nhận ra được cái không khí của từng thời đại... HƯỚNG DẪN CHUN[r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 9 THCS QUẢNG BÌNH NĂM HỌC 2010 - 2011
Môn thi: NGỮ VĂN
ĐỀ THI CHÍNH THỨC (Khóa thi ngày 30 tháng 3 năm 2011)
SỐ BÁO DANH Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (4,0 điểm)
Suy nghĩ của anh (chị) về ý nghĩa giáo dục của câu chuyện sau đây:
Bài thuyết giảng
Tại ngôi làng nhỏ, vào ngày chủ nhật, có một vị giáo sư thường đến nói chuyện về cuộc sống Hôm nay ông đến thăm nhà của cậu bé vốn không hề muốn chơi hay kết bạn với một ai.
Cậu bé mời vị giáo sư vào nhà và lấy cho ông một chiếc ghế ngồi bên bếp lửa cho ấm.
Trong im lặng, hai người cùng ngồi nhìn những ngọn lửa nhảy múa Sau vài phút, vị giáo sư lấy cái kẹp, cẩn thận nhặt một mẩu than hồng đang cháy sáng ra và đặt nó sang bên cạnh lò sưởi.
Rồi ông ngồi lại xuống ghế, vẫn im lặng Cậu bé cũng im lặng quan sát mọi việc Cục than đơn lẻ cháy nhỏ dần rồi tắt hẳn.
Vị giáo sư nhìn đồng hồ và nhận ra đã đến giờ ông phải đi thăm nhà khác Ông chậm rãi đứng dậy, nhặt cục than lạnh đặt lại vào giữa bếp lửa Ngay lập tức, nó lại bắt đầu cháy, tỏa sáng với ánh sáng và hơi ấm của những cục than xung quanh nó.
Khi vị giáo sư đi ra cửa, cậu bé chủ nhà nắm tay ông nói:
- Cám ơn bài thuyết giảng của bác!
(Phỏng theo Vặt vãnh và hoàn hảo, NXB Văn hóa Thông tin)
Câu 2 (6,0 điểm)
Cùng miêu tả cảnh ra khơi đánh cá, năm 1939, Tế Hanh viết:
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
(Quê hương - Ngữ văn 8, Tập hai)
năm 1958, Huy Cận viết:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi, Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
(Đoàn thuyền đánh cá - Ngữ văn 9, Tập một)
Nhận xét về hai đoạn thơ trên, có ý kiến cho rằng:
Đều là khúc ca về thiên nhiên, về lao động nhưng mỗi đoạn thơ mang một vẻ đẹp riêng và qua sự miêu tả, người đọc còn có thể nhận ra được cái không khí của từng thời đại.
Anh (chị) hãy làm sáng tỏ nhận xét trên.
- Hết
Trang 2-SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 9 THCS QUẢNG BÌNH NĂM HỌC 2010 - 2011
Môn thi: NGỮ VĂN (Khóa thi ngày 30 tháng 3 năm 2011)
HƯỚNG DẪN CHẤM
A HƯỚNG DẪN CHUNG
- Giám khảo căn cứ vào nội dung triển khai và mức độ đáp ứng các yêu cầu về
kĩ năng để cho từng ý điểm tối đa hoặc thấp hơn
- Những nội dung để trong dấu ngoặc vuông chủ yếu chỉ có tính gợi ý, không buộc học sinh phải trình bày tương tự; giám khảo cần linh động khi vận dụng đáp án
- Khi cho điểm toàn bài: không làm tròn số (có thể cho: 0; 0,25; 0,5; 0,75; )
B HƯỚNG DẪN CỤ THỂ
Câu 1 (4,0 điểm)
a Yêu cầu về kĩ năng
- Bài văn có bố cục và cách trình bày hợp lí
- Hệ thống ý (luận điểm) rõ ràng và được triển khai tốt
- Diễn đạt suôn sẻ; mắc ít lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp
b Yêu cầu về nội dung
(Học sinh có thể sắp xếp, trình bày theo nhiều cách)
* Nhận xét khái quát về câu chuyện.
[Điều thú vị ở chỗ chuyện có tựa đề là Bài thuyết giảng nhưng vị
giáo sư lại không hề nói một câu nào Ông trực tiếp dùng cục than hồng
trong bếp lò làm một ẩn dụ để kín đáo gửi gắm vào đó những điều muốn
nói Cách thuyết giảng có tính “trực quan” và đặc biệt ấy đã tác động tích
cực và mạnh mẽ đến cậu bé.]
0,5
* Chỉ ra được ý nghĩa giáo dục của chuyện.
[Khuyên con người phải sống hòa nhập với tập thể, với cộng đồng
Bởi vì chỉ như thế mỗi cá nhân mới có thể tồn tại và tỏa sáng.]
1,0
* Bàn luận về ý nghĩa giáo dục của câu chuyện và rút ra bài học:
- Câu chuyện đã đưa ra một lời khuyên hoàn toàn đúng đắn, bởi vì:
+ Chỉ khi hòa mình vào tập thể, cá nhân mới có thể tìm thấy niềm
vui, mới phát huy được năng lực, sở trường và sức mạnh của chính
mình (học sinh phân tích, lí giải và dẫn chứng)
1,0
+ Nếu tách rời tập thể thì cá nhân sẽ cô đơn, sẽ không thể hoặc rất
khó phát huy được mình (học sinh phân tích, lí giải và dẫn chứng) 1,0
- Trách nhiệm của cá nhân đối với tập thể và cộng đồng (trân trọng,
Câu 2 (6,0 điểm)
Trang 3Nội dung yêu cầu Điểm
I Yêu cầu về kĩ năng
- Bài văn có bố cục và cách trình bày hợp lí
- Hệ thống ý (luận điểm) rõ ràng và được triển khai tốt
- Diễn đạt suôn sẻ; mắc ít lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp
II Yêu cầu về nội dung
(Học sinh có thể sắp xếp, trình bày theo nhiều cách)
1 Có những hiểu biết cơ bản về 2 tác giả và 2 tác phẩm 1,0
2 Làm sáng tỏ vấn đề
a Hai đoạn thơ đều là khúc ca về thiên nhiên, về lao động:
- Ca ngợi sự thanh bình và êm ả của sông nước, của biển trời đã tạo
điều kiện lí tưởng cho người dân chài có thể ra khơi đánh cá (trời trong, gió
nhẹ; sóng đã cài then )
0,5
- Ca ngợi sự mạnh mẽ, khỏe khoắn và sự hào hứng, nhiệt tình của con
người trong lao động (dân trai tráng; hăng như con tuấn mã; phăng mái
chèo; câu hát căng buồm )
0,5
b Mỗi đoạn thơ mang một vẻ đẹp riêng:
- Về nội dung:
+ Nếu như thiên nhiên trong đoạn thơ của Tế Hanh hiện lên với vẻ đẹp
của một buổi sáng trong trẻo, mát lành thì trong đoạn thơ của Huy Cận lại là
vẻ đẹp của buổi hoàng hôn trên mặt biển với ánh mặt trời đỏ rực
0,75
+ Vẻ đẹp lao động trong đoạn thơ của Tế Hanh được tô đậm ở sức
mạnh thể chất (dân trai tráng; bơi thuyền; phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt)
còn trong đoạn thơ của Huy Cận lại được tô đậm ở sức mạnh tinh thần (câu
hát căng buồm)
0,75
- Về nghệ thuật:
+ Đoạn thơ của Tế Hanh làm người đọc ấn tượng bởi thể thơ tám chữ
với cách dùng các động từ mạnh (hăng, phăng, vượt) và cách so sánh bất
ngờ (chiếc thuyền - con tuấn mã)
0,75
+ Đoạn thơ của Huy Cận lại hấp dẫn người đọc bởi thể thơ bảy chữ với
cách miêu tả độc đáo (mặt trời xuống biển, câu hát căng buồm), cách dùng
hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi (sóng cài then, đêm sập cửa)
0,75
c Qua sự miêu tả, người đọc còn có thể nhận ra được cái không khí
của từng thời đại:
+ Đoạn thơ của Tế Hanh được sáng tác trong thời kì người dân Việt
Nam đang sống trong cảnh nô lệ Do vậy, sự ra khơi ở đây tuy mạnh mẽ
nhưng yên lặng (chỉ một chiếc thuyền ra khơi )
0,5
+ Đoạn thơ của Huy Cận được sáng tác vào thời kì cả miền Bắc bước
vào xây dựng chủ nghĩa xã hội Do đó, không khí lao động tập thể và niềm
vui của con người sống trong xã hội mới được thể hiện khá rõ (cả đoàn
thuyền ra khơi trong câu hát ngân vang )
0,5
Trang 4- Hết